Sứ mệnh lịch sử vĩ đại của giai cấp công nhân được chủ nghĩa xã hội khoa học khẳng định: họ chính là giai cấp duy nhất có khả năng lãnh đạo các tầng lớp nhân dân lao động bị áp bức, bóc
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
***
BÀI TẬP LỚN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
ĐỀ TÀI: Phân tích sứ mệnh của giai cấp công nhân Ý nghĩa đối với Việt Nam
Họ và tên SV: Nguyễn Thị Thùy Linh Lớp tín chỉ: Quản trị Marketing 63D
Mã SV: 11219722
GVHD: TS NGUYỄN VĂN HẬU
HÀ NỘI, NĂM 2022
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
NỘI DUNG 4
I KHÁI NIỆM VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN THEO CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN 4
1.Khái niệm giai cấp công nhân theo chủ nghĩa Mác– Lênin 4
2.Đặc điểm của giai cấp công nhân 5
3.Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 6
3.1 Định nghĩa sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 6
3.2 Điều kiện cơ bản quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 6
3.3 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 7
II SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM 9
1 Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam 9
2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam 10
2.1 Nội dung kinh tế 11
2.2 Nội dung chính trị - xã hội 11
2.3 Nội dung văn hóa, tư tưởng 12
3 Một số giải pháp xây dựng giai cấp công nhân ở Việt Nam thành lực lượng đi đầu trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá 12
KẾT LUẬN 14
TÀI LIỆU THAM KHẢO 15
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời với mục đích để nghiên cứu, làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, luận chứng nhưng điều kiện, những con đường để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử đó của mình Hơn nữa, chủ nghĩa xã hội khoa học còn chỉ ra những luận cứ chính trị - xã hội rõ ràng, trực tiếp nhất để chứng minh, khẳng định sự thay thế tất yếu của chủ nghĩa tư bản bằng chủ nghĩa xã hội Trong công cuộc chuyển biến hình thái xã hội mang tính lịch sử đó, giai cấp công nhân chính là người nắm vai trò chủ chốt Sứ mệnh lịch sử vĩ đại của giai cấp công nhân được chủ nghĩa xã hội khoa học khẳng định: họ chính là giai cấp duy nhất có khả năng lãnh đạo các tầng lớp nhân dân lao động bị áp bức, bóc lột trong cuộc đấu tranh từng bước xoá bỏ chủ nghĩa tư bản và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội
Trước sự khủng hoảng và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu từ đầu những năm 90 của thế kỉ trước, nhiều người đã bộc lộ dao động và hoài nghi về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Các thế lực chống cộng có cơ hội mới để phủ nhận sứ mệnh lịch sử của giái cấp công nhân, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và chủ nghĩa xã hội Đến tận những năm gần đây, các thế lực chống đối trong và ngoài nước vẫn không ngừng xuyên tạc, đưa ra những luận điệu thiếu căn cứ, nhằm đánh lừa dư luận, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Chúng sử dụng các phương tiện truyền thông, các trang mạng xã hội để thực hiện nhiều chiến dịch tuyên truyền, hòng làm lung lay lòng tin trong nhân dân, bác bỏ sứ mệnh lịch sử và bản chất cách mạng thuộc về giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản Việt Nam Trong bối cảnh
đó, việc làm sáng tỏ và nhận thức một cách đúng đắn hơn về giai cấp công nhân, về vai trò
sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ có ý nghĩa lý luận sâu sắc, mà còn có ý nghĩa thực tiễn hết sức to lớn
Trong giai đoạn mới hiện nay, công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang diễn ra trên toàn thế giới, đang ở trong thời kì quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới Xã hội loài người còn đang có nhiều biến động, tiêu cực… thì vấn đề làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được đặt ra trở nên bức thiết hơn bao giờ hết, cả trên hai phương diện lý luận và thực tiễn
Xuất phát từ lí do trên, em đã chọn đề tài làm đề tài tiểu luận kết thúc học phần
Trang 4NỘI DUNG
I KHÁI NIỆM VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN THEO CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN:
1 Khái niệm giai cấp công nhân theo chủ nghĩa Mác– Lênin:
Để hiểu rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, trước hết cần nắm rõ khái niệm giai cấp công nhân Chính C Mác và Ăng ghen đã đặt vấn đề nghiên cứu rất khoa học ngay từ đầu rằng: “Vấn đề là ở chỗ tìm hiểu xem giai cấp vô sản thực sự là gì, và phù hợp với tồn tại ấy của bản thân nó, giai cấp vô sản buộc phải làm gì về mặt lịch sử?” C Mác
và Ph Ăng-ghen đã dùng nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ về người công nhân và giai cấp công nhân: giai cấp vô sản; giai cấp lao động làm thuê ở thế kỉ XIX; giai cấp xã hội hoàn toàn chỉ dựa vào việc bán sức lao động của mình, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp công nhân hiện đại…Dù khái niệm giai cấp công nhân(giai cấp vô sản) có nhiều thuật ngữ biểu đạt khác nhau như thế nào thì theo C Mác và Ph Ăng-ghen vẫn chỉ mang hai đặc trưng cơ bản:
Về phương diện kinh tế - xã hội: Đó là sản phẩm và là chủ thể của nền sản xuất đại công nghiệp, giai cấp công nhân là những người lao động trực tiếp hoặc gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và có tính xã hội hoá cao Họ lao động bằng phương thức công nghiệp ngày càng hiện đại với những đặc điểm nổi bật: sản xuất bằng máy móc, lao động có tính chất xã hội hoá, năng suất lao động cao
và tạo ra những tiền đề của cải vật chất cho xã hội mới Khi nói về tiêu chí này, C.Mác và Ph.Ăng- ghen luôn luôn nhấn mạnh đến người công nhân công nghiệp trong công xưởng, coi là bộ phận tiêu biểu cho giai cấp công nhân hiện đại: “Các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của nền đại công nghiệp”; “công nhân cũng là một phát minh của thời đại mới, giống như máy móc vậy… Công nhân Anh là đứa con đầu lòng của nền công nghiệp hiện đại”
Về phương diện chính trị - xã hội: C.Mác và Ph.Ăng-ghen chỉ rõ, đó là giai cấp của những người lao động không có sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội Họ phải bán sức lao động của mình để kiếm sống Chính điều này khiến cho công nhân trở thành giai cấp đối kháng của giai cấp tư sản Mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất xã hội hoá ngày càng rộng lớn với quan hệ sản xuất tưbản chủ nghĩa dựa trên chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Mâu thuẫn cơ bản này thể hiện về mặt xã hội làmâu thuẫn về lợi ích của giai cấp công nhân và
Trang 5giai cấp tư sản “Giai cấp tư sản, tức là tư bản, mà lớn lên thì giai cấp vô sản, giai cấp công nhân
hiện đại – tức là giai cấp chỉ có thể sống với điều kiện là kiếm được việc làm, và chỉ kiếm
Trang 6được việc làm, nếu lao động của họ làm tăng thêm tư bản – cũng phát triển theo Những công nhân ấy buộc phải tự bán mình để kiếm ăn từng bữa một, là một hàng hoá, tức là một món hàng có thể đem bán như bất cứ món hàng nào khác; vì thế họ phải chịu hết mọi sự may rủi của cạnh tranh, mọi sự lên xuống của thị trường” Vì đặc trưng thứ hai này nói lên một trong những đặc trưng cơ bản của giai cấp công nhân dưới chế độ tư bản chủ nghĩa nên
C Mác và Ph.Ăng-ghen còn gọi giai cấp công nhân là giai cấp vô sản
Căn cứ vào hai đặc trưng cơ bản nói trên, chúng ta có thể định nghĩa: Giai cấp công nhân là một loại giai cấp hình thànhvà phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp ngày càng gắn hiện đại vào với lực lượng sản xuất có tính chất xã hội ngày càng cao; là lực lượng sản xuất cơ bản tiên tiến, trực tiếp hoặc tham gia vào quá trình sản xuất, chủyếu là sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội; là lực lượng lãnh đạo và tổ chức tiến trình lịch sử từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Ở các nước tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất, phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị tư sản bóc lột giá trị thặng dư; ở các nước xã hội chủ nghĩa, họ là những người đã cùng nhân dân lao động làm chủ những tư liệu sản xuất chủ yếu và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong
đó có lợi ích chính đáng của bản thân họ
2 Đặc điểm của giai cấp công nhân:
Nghiên cứu giai cấp công nhân từ phương diện kinh tế - xã hội và chính trị - xã hội trong chủ nghĩa tư bản, C Mác và Ph Ăng-ghen đã không những đưa lại quan niệm khoa học về giai cấp công nhân mà còn làm sáng tỏ những đặc điểm quan trọng của nó với tư cách là một giai cấp cách mạng có sứ mệnh lịch sử thế giới Có thể khái quát những đặc điểm chủ yếu của giai cấp công nhân bao gồm:
Đặc điểm nổi bật của giai cấp công nhân là lao động bằng phương thức công nghiệp với đặc trưng công cụ lao động là máy móc, tạo ra năng suất lao động cao, quá trình lao động mang tính chất xã hội hoá cao
Giai cấp công nhân là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp, là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất hiện đại Do đó, giai cấp công nhân là đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến, quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội hiện đại
Nền sản xuất đại công nghiệp và phương thức sản xuất tiên tiến đã rèn luyện cho giai cấp công nhân những phẩm chất đặc biệt về tính tổ chức, kỷ luật lao động, tinh thần
Trang 7hợp tác và tâm lý lao động công nghiệp Đó là một giai cấp cách mạng có tinh thần cách mạng triệt đề
Trang 8Những đặc điểm ấy chính là những phẩm chất cần thiết để giai cấp công nhân có vai trò lãnh đạo cách mạng
3 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
3.1 tê Định nghĩa sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Sứ mệnh lịch sử toàn thế giới thực chất là sự nghiệp của một giai cấp đại biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến, đại diện cho tiến bộ xã hội để xác lập một hình thái kinh tế - xã hội mới thay thế cho hình thái kinh tế - xã hội đã lỗi thời Như vậy, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là toàn bộ những nhiệm vụ
cơ bản, tất yếu của giai cấp công nhân mà địa vị kinh tế xã hội của nó trong chủ nghĩa tư bản đã đòi hỏi, tạo điều kiện cho nó cần phải và có thể thực hiện nhằm thủ tiêu chủ nghĩa tư bản, xây dựng và xác lập xã hội chủ nghĩa và ộng sản chủ nghĩa
3.2 Điều kiện cơ bản quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Sứ mệnh lịch sử của một giai cấp dù ở thời đại cách mạng xã hội nào đều được quy định một cách khách quan bởi các điều kiện cụ thể về kinh tế xã hội và chính trị xã hội của thời đại ấy, Đồng thời, để có thể thực hiện được những nhiệm
vụ có tính chất lịch sử, các giai cấp đó cần có những điều kiện mang tính chủ quan được quyết định và quy định bởi các điều kiện khách quan
Trên cơ sở phân tích địa vị kinh tế chính trị và xã hội của giai cấp công nhân
ở các nước có xu hướng chính trị khác nhau nhưng đều có điểm chung về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là khách quan xuất phát từ những điều kiện
cơ bản sau:
+ Thứ nhất: về địa vị kinh tế xã hội khách quan, giai cấp công nhân là giai cấp đại diện cho một lực lượng sản xuất mới, được hình thành và phát triển trong lòng chủ nghĩa tư bản
+ Thứ hai: về địa vị chính trị xã hội khách quan, giai cấp công nhân là giai cấp
có lợi ích chính trị cơ bản đối lập với lợi ích giai cấp tư sản và nhà nước tư sản trong chủ nghĩa tư bản
+ Thứ ba: giai cấp công nhân có lợi ích chính trị cơ bản phù hợp với lợi ích của các giai cấp, tầng lớp nhân dân bị thống trị,bị áp bức trong xã hội hiện đại
+ Thứ tư: giai cấp công nhân là giai cấp được dẫn dắt bởi tư tưởng tiến bộ, do các đại biểu tri thức tiến bộ, cách mạng đề xướng
Trang 9+ Thứ năm: giai cấp công nhân là giai cấp có thể thực hiện được khối liên minh vững chắc của mình với đông đảo quần chúng nhân dân lao động bị áp bức, bị bóc lột, nòng cốt cho khối đoàn kết đại dân tộc
Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền công nghiệp lớn hiện đại của chủ nghĩa tư bản Sự phát triển của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa không chỉ sản sinh, không ngừng phát triển giai cấp công nhân, mà còn tạo ra những tiền đề, những điều kiện chính trị khách quan cần và đủ để giai cấp công nhân có thể và cần thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình
3.3 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân chính là những nhiệm vụ
mà giai cấp công nhân cần phải thực hiện với tư cách là giai cấp tiên phong, là lực lượng đi đầu trong cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
Theo chủ nghĩa Mác – Lênin, sứ mệnh lịch sử tổng quát của giai cấp công nhân là thông qua chính đảng tiền phong, giai cấp công nhân tổ chức, lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xoá bỏ các chế độ người bóc lột người, xoá bỏ chủ nghĩa tư bản, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động khỏi mọi áp bức, bóc lột, nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân có ba nội dung cơ bản:
+ Nội dung kinh tế: Giai cấp công nhân dù ở chế độ chính trị nào cũng là chủ thể
của quá trình sản xuất vật chất bằng phương thức sản xuất xã hội hoá cao để sản xuất ra ngày càng nhiều của cải cho xã hội, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của con người; thông qua đó, tạo tiền đề vật chất, kỹ thuật cho sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa Ở các nước xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân thông qua quá trình công nghiệp hóa và thực hiện “một kiểu tổ chức xã hội mới về lao động” để tăng năng suất lao động và thực hiện các nguyên tắc sở hữu, quản lý và phân phối phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất và tiến bộ, công bằng xã hội Nội dung kinh tế là yếu tố cơ bản và quan trọng nhất khẳng định sự cần thiết của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đối với quá trình phát triển của văn minh nhân loại Thực hiện đầy đủ và thành công nội dung kinh tế này cũng là điều kiện vậ tchất để chủ nghĩa xã hội chiến thắng chủ nghĩa tư bản
Trang 10+ Nội dung chính trị xã hội: Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động
dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản tiến hành cách mạng chính trị lật đổ chế độ
tư bản
Trang 11chủ nghĩa, xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa và nhà nước của giai cấp công nhân Nhà nước pháp quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động được xác lập và trở thành công cụ có hiệu lực để lãnh đạo chính trị, quản lý kinh tế và
xã hội Trên cơ sở đó để cải tạo quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, xây dựng quan hệ sản xuất mới mang tính xã hội hóa phù hợp với nhu cầu phát triển của lực lượng sản xuất và tiến bộ xã hội.Nội dung chính trị xã hội còn bao hàm việc giai cấp công nhân giải quyết đúng đắn các vấn đề chính trị xã hội đặt ra trong tiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa như: liên minh giữa giai cấp công nhân với các giai cấp và tầng lớp xã hội khác, vấn đề đoàn kết dân tộc, xây dựng xã hội mới, con người mới xã hội chủ nghĩa Thông qua đó, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, sự quản lý của nhà nước xã hội chủ nghĩa và tính tự giác của quân chúng nhân dân trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Thực tiễn
đã chứng minh rằng, nếu không giải quyết các vấn đề này thì quá trình thực hiện
sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân có thể gặp khó khăn, thậm chí bị đổ vỡ
và phải làm lại từ đầu Tuy nhiên, đây là một quá trình khó khăn, lâu dài và phức tạp, do đó cần phải từng bước thực hiện trong quá trình cách mạng chính trị của giai cấp công nhân
+ Nội dung văn hóa tư tưởng: Giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng
Cộng sản tiến hành cuộc cách mạng văn hóa để xác lập hệ giá trị, lối sống mới trên lập trường của giai cấp công nhân nhằm thay cho hệ giá trị, lối sống của giai cấp tư sản và “của những hệ tư tưởng cổ truyền”, từ đó tạo điều kiện cho con người phát triển tự do và toàn diện trong một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Trong xã hội ấy, sự tự do của mỗi người là điều kiện phát triển tự do cho tất cả mọingười
Ở các nước tiền tư bản chủ nghĩa, tuỳ điều kiện lịch sử cụ thể, giai cấp công nhân phải tham gia hoặc lãnh đạo cuộc cách mạng dân chủ tư sản hay cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cuối cùng đều phải tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa, để cải tạo xã hội cũ, xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa
Trong giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân lãnh đạo nhân dân lao động xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước mình và làm hết mình vì phong trào cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao