KTCT chuong 5 5 1 khai niem va dac trung 5 2 hoan thien the che KTTT XHCN

CHƯƠNG 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM HỌC PHẦN KINH TẾ CHÍNH TRỊ Giảng viên: Ngô Quế Lân lan.ngoque@hust.edu.vn Năm học 2018 - 2019 Cần xá

CHƯƠNG 5:

KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN

& QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

HỌC PHẦN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Giảng viên: Ngô Quế Lân lan.ngoque@hust.edu.vn Năm học 2018 - 2019

Cần xác định một hướng đi khác, đó

là Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Đây là lý thuyết của chương 5

Theo lý thuyết tại chương 2, Nền kinh tế thị trường là

xu thế phát triển tất yếu

từ nền sản xuất hàng hóa

của nhân loại

Theo lý thuyết tại chương 3 và chương 4, Nền kinh tế thị trường trong Chủ nghĩa tư bản bộc lộ nhiều mâu thuẫn, hạn chế

1 Khái niệm & Đặc trưng của nền Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

3 Quan hệ lợi ích kinh tế trong nền Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

Nội dung cơ bản của Chương 5

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

1.1 Khái niệm

o Khái niệm nền Kinh tế thị trường nói chung (theo chương 2)

- Là nền KT hàng hóa vận hành theo cơ chế thị trường, phát triển tới trình độ cao

- Trong đó, mọi quan hệ sản xuất và trao đổi đều thông qua thị trường mua bán,

trao đổi và chịu sự điều tiết bởi các quy luật khách quan của thị trường

o Khái niệm nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

- Là nền kinh tế thị trường đầy đủ

- Mang đặc trưng là định hướng XHCN, có sự quản lý Nhà nước do Đảng Cộng

sản lãnh đạo, với mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

1 Khái niệm & Đặc trưng của nền Kinh tế thị

trường định hướng XHCN ở Việt Nam

1.2 Đặc trưng định hướng XHCN (5)

o Về mục đích: Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của CNXH, lợi ích của nhân dân là

trên hết, hướng tới xã hội “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

o Về quan hệ sở hữu: Nền kinh tế nhiều thành phần, trong đó kinh tế Nhà nước giữ

vai trò chủ đạo, kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân là động lực quan trọng

o Về quan hệ quản lý: Cơ chế thị trường tự điều tiết; kết hợp với sự điều tiết của Nhà

nước thông qua thể chế, pháp luật, chính sách … để điều hòa quan hệ kinh tế - XH

o Về quan hệ phân phối: Phân phối lợi ích theo mức đóng góp lao động và hiệu quả

kinh tế là chủ yếu; kết hợp với phân phối theo mức góp vốn và theo phúc lợi

o Về kiến trúc thượng tầng: Nhà nước do Đảng Cộng sản lãnh đạo

1 Khái niệm & Đặc trưng của nền Kinh tế thị

trường định hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

1.2 Đặc trưng định hướng XHCN (so sánh với nền Kinh tế thị trường TBCN)

1 Khái niệm & Đặc trưng của nền Kinh tế thị

trường định hướng XHCN ở Việt Nam

NỘI DUNG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

ĐỊNH HƯỚNG XHCN

NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

TƯ BẢN CHỦ NGHĨA Mục đích Đặt lợi ích của nhân dân lên trên Đặt lợi ích của các tập đoàn Tư bản lên trên

Quan hệ sở

hữu

Nhiều thành phần kinh tế, trong

đó kinh tế Nhà nước là chủ đạo

Nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế

tư nhân là chủ đạo

Quan hệ

quản lý nền

kinh tế

- Cơ chế thị trường tự điều tiết

- Sự điều tiết của Nhà nước định hướng XHCN

- Cơ chế thị trường tự điều tiết

- Sự điều tiết của Nhà nước TBCN

- Sự chi phối của giới tài phiệt

Quan hệ

phân phối

Nhiều hình thức phân phối, phân phối theo lao động là chủ đạo

Nhiều hình thức phân phối, phân phối theo vốn góp là chủ đạo

Kiến trúc

thượng tầng

Nhà nước do Đảng Cộng sản cầm quyền

Nhà nước do các Đảng phái Tư sản tranh cử nắm quyền

1.3 Tính tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

1 Khái niệm & Đặc trưng của nền Kinh tế thị

trường định hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Cơ sở hình thành nền Kinh tế thị trường định hướng XHCN tại Việt Nam

CƠ SỞ LÝ LUẬN

CƠ SỞ THỰC TIỄN

ĐẶC THÙ LỊCH SỬ

1.3 Tính tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

o Do cơ sở lý luận: Quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ của Lực lượng sản xuất

- LLSX của Việt Nam đi từ nền sản xuất nhỏ Vì thế, QHSX cần dựa trên nền kinh

tế thị trường, sản xuất hàng hóa, với nhiều hình thức sở hữu và thành phần kinh tế

- Lịch sử kinh tế thị trường TBCN còn nhiều mâu thuẫn, hạn chế Vì thế cần có

hướng đi khác, để đảm bảo bảo sự phát triển bền vững

1 Khái niệm & Đặc trưng của nền Kinh tế thị

trường định hướng XHCN ở Việt Nam

LLSX của Việt Nam đi từ

nền sản xuất nhỏ

Kinh tế thị trường với QHSX TBCN có nhiều hạn chế NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN

1.3 Tính tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

o Do cơ sở thực tiễn: Việt Nam cần hội nhập, phát triển kinh tế, thực hiện mục tiêu

“dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

- Để hội nhập hệ thống phân công lao động thế giới, VN cần nền kinh tế thị trường

- Để hạn chế sự bất bình đẳng, phân hóa giai tầng, VN cần có định hướng XHCN

1 Khái niệm & Đặc trưng của nền Kinh tế thị

trường định hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Tính ưu việt của sự hội nhập, phát triển

Vì mục tiêu dân chủ, công bằng, văn minh NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN

1.3 Tính tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

1 Khái niệm & Đặc trưng của nền Kinh tế thị

trường định hướng XHCN ở Việt Nam

Đảng Cộng sản lãnh đạo Cách mạng Dân tộc Dân chủ tháng 8/1945, giành chính quyền

Nền kinh tế - xã hội Việt Nam sẽ đi theo định hướng XHCN

1.3

o Do đặc thù lịch sử Việt Nam:

Đảng Cộng sản lãnh đạo Cách

mạng Dân tộc Dân chủ

- ( Khác với quy luật phổ biến của

thế giới là giai cấp Tư sản thực

hiện Cách mạng Dân chủ)

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

2.1 Một số khái niệm

o Thể chế:

Là hệ thống luật pháp, quy tắc , bộ máy quản lý và

cơ chế vận hành để điều chỉnh các mối quan hệ và

hoạt động của con người trong một chế độ xã hội

o Thể chế kinh tế:

Là hệ thống luật pháp, quy tắc , bộ máy quản lý và

cơ chế vận hành để điều chỉnh các mối quan hệ

kinh tế và hoạt động của các chủ thể kinh tế

Cơ chế vận hành

Bộ máy quản lý Nhà nước

Luật pháp, quy tắc

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

2.1 Một số khái niệm

o Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN:

- Là hệ thống đường lối chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Đảng Cộng sản;

- Có tác dụng điều chỉnh quan hệ lợi ích và phương thức hoạt động của các chủ thể

kinh tế

- Nhằm mục đích xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật trình độ cao của CNXH, một xã

hội “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

2.2 Các bộ phận cấu thành Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

Đường lối, luật pháp

Các chủ thể trên thị trường

Cơ chế vận hành

• Đường lối kinh tế - xã hội của Đảng Cộng sản

• Luật pháp, chính sách, quy tắc, chế định …

• Bộ máy quản lý Nhà nước

• DN và các Tổ chức xã hội đại diện cho DN

• Dân cư, các Tổ chức chính trị - xã hội và các Tổ chức

xã hội đại diện cho các thành phần dân cư

• Cơ chế thị trường, thông qua quy luật của thị trường như: QL giá trị, QL cung-cầu, QL cạnh tranh …

• Cơ chế vận hành của các chủ thể trên thị trường

Gồm có: Cơ chế phân cấp, Cơ chế phối hợp, Cơ chế

giám sát đánh giá, Cơ chế phối hợp, Cơ chế tham gia

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

2.3 Sự cần thiết phải hoàn thiện Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Do yêu cầu của thực tiễn

o Do sự dịch chuyển cơ sở hạ tầng của nền kinh tế

o Do xu thế phát huy vai trò của xã hội trong xây dựng thể chế

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

2.3 Sự cần thiết phải hoàn thiện Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Do yêu cầu của thực tiễn

Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN hướng tới trình độ phát triển cao, hiện

đại, phát huy ưu thế của cơ chế thị trường, đồng thời khắc phục những hạn chế

của CNTB Trong khi điều kiện thực tiễn của Việt Nam còn nhiều hạn chế

=> Vì thế, cần hoàn thiện Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

2.3 Sự cần thiết phải hoàn thiện Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Do sự dịch chuyển cơ sở hạ tầng của nền kinh tế

Việt Nam dịch chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị

trường định hướng XHCN, hội nhập kinh tế quốc tế

=> Từ đó đòi hỏi sự hoàn thiện về kiến trúc thượng tầng , tức là phải nâng cao

năng lực quản lý của Nhà nước thông qua thể chế Như vậy cần phải hoàn thiện

thể chế kinh tế thị trường XHCN, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

2.3 Sự cần thiết phải hoàn thiện Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Do xu thế phát huy vai trò của xã hội trong xây dựng thể chế

Các Tổ chức chính trị - xã hội và Tổ chức xã hội - nghề nghiệp đang phát triển

mạnh mẽ Đó là sự đại diện cho các thành phần xã hội, có vai trò phản biện xã hội,

theo tinh thần dân chủ và xây dựng

=> Vì thế, cần tiếp tục hoàn thiện Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

2.4 Nhiệm vụ chủ yếu cần thực hiện với Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

Hoàn thiện thể chế về phát triển các thành phần kinh tế

Hoàn thiện thể chế về quyền sở hữu

Hoàn thiện thể chế về phát triển đồng bộ các thị trường

NÂNG CAO VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG Hoàn thiện thể chế về phát triển bền vững gắn với tiến bộ xã hội,

an ninh quốc phòng

Hoàn thiện thể chế về hội nhập quốc tế

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

2.4 Nhiệm vụ chủ yếu cần thực hiện với Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Hoàn thiện thể chế về quyền sở hữu

- Thứ nhất, thể chế hóa quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt và thụ

hưởng lợi ích từ tài sản cho mọi chủ thể (Nhà nước, tổ chức, cá nhân)

- Thứ hai, hoàn thiện pháp luật về đất đai

- Thứ ba, hoàn thiện pháp luật về quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên

- Thứ tư, hoàn thiện pháp luật và bộ máy quản lý vốn Nhà nước và tài sản công

- Thứ năm, hoàn thiện thể chế về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

- Thứ sáu, hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp liên quan đến sở hữu

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

2.4 Nhiệm vụ chủ yếu cần thực hiện với Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Hoàn thiện thể chế về phát triển các thành phần kinh tế

- Thứ nhất, đồng bộ hóa hệ thống pháp luật, không phân biệt thành phần kinh tế

- Thứ hai, tối thiểu hóa rào cản luật pháp và chính sách về đầu tư, kinh doanh

- Thứ ba, hoàn thiện thể chế về cạnh tranh, đảm bảo môi trường cạnh tranh

- Thứ tư, hoàn thiện pháp luật, kiểm soát hiệu quả đầu tư công

- Thứ năm, hoàn thiện thể chế về loại hình doanh nghiệp Đạc biệt là chính sách

với doanh nghiệp Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập

- Thứ sáu, hoàn thiện thể chế thúc đẩy các thành phần kinh tế phát triển đồng bộ

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

2.4 Nhiệm vụ chủ yếu cần thực hiện với Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Hoàn thiện thể chế về phát triển thị trường một cách đồng bộ

- Thứ nhất, về các yếu tố thị trường, các ngành hàng: đảm bảo tính đa dạng, cạnh

tranh lành mạnh, giá cả phù hợp giá trị Kiểm soát hiệu quả sự độc quyền

- Thứ hai, về các loại thị trường: đảm bảo tình đồng bộ, liên kết, và hiệu quả của

các thị trường: bất động sản, khoa học công nghệ, hàng hóa và dịch vụ, tiền tệ và

nhân lực

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

2.4 Nhiệm vụ chủ yếu cần thực hiện với Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Hoàn thiện thể chế về phát triển bền vững gắn với tiến bộ xã hội, an ninh quốc phòng

- Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế gắn với mở rộng phúc lợi, an sinh xã hội

- Thứ hai, hoàn thiện thể chế kiểm soát việc bảo vệ môi trường

- Thứ ba, đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo

- Thứ tư, hoàn thiện thể chế kết hợp kinh tế với an ninh quốc phòng

- Thứ năm, hoàn thiện thể chế liên kết vùng kinh tế, có vùng trọng điểm, đặc khu

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

Chương 5: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN & QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM

Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ

2.4 Nhiệm vụ chủ yếu cần thực hiện với Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Hoàn thiện thể chế về hội nhập kinh tế quốc tế

- Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, luật pháp, đáp ứng các cam kết quốc tế, tăng

cường xúc tiến thương mại quốc tế

- Thứ hai, giữ vững nguyên tắc đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ kinh tế quốc

tế Xây dựng nền kinh tế độc lập, tránh sự phụ thuộc vào số ít đối tác

2 Hoàn thiện thể chế Kinh tế thị trường định

hướng XHCN ở Việt Nam

2.4 Nhiệm vụ chủ yếu cần thực hiện với Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

o Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng

- Thứ nhất, vai trò phát triển lý luận, hoạch định đường lối

- Thứ hai, vai trò chỉnh đốn, giám sát, phòng chống tham nhũng

- Thứ ba, vai trò lãnh đạo, phát huy dân chủ trong Đảng và trong toàn xã hội

KẾT THÚC BÀI GIẢNG VỀ HOÀN THIỆN THỂ CHẾ

KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN

SINH VIÊN LƯU Ý, TÌM HIỂU TRƯỚC BÀI TIẾP THEO

VỀ “CÁC QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM”