Xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật xét nghiệm hóa phát quang trên hệ thống máy abbott alinity i trong việc xét nghiệm sàng lọc vi rút viêm gan b cho người hiến máu tại viện huyết học truyền máu trung ương

Dự kiến tên đề tài nghiên cứu Xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật xét nghiệm hóa phát quang trên hệ thống máy Abbott Alinity i trong việc xét nghiệm sàng lọc vi rút viêm gan B cho ngườ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG

A THÔNG TIN CHUNG

B NỘI DUNG

1 Dự kiến tên đề tài nghiên cứu

Xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật xét nghiệm hóa phát quang trên hệ thống máy Abbott Alinity i trong việc xét nghiệm sàng lọc vi rút viêm gan B cho người hiến máu tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương năm 2022

2 Đặt vấn đề

Truyền máu là một liệu pháp điều trị quan trọng của y học hiện đại, vì vậy việc cung cấp máu và chế phẩm máu an toàn là mục tiêu hàng đầu của dịch vụ truyền máu

ở mỗi quốc gia Để đảm bảo an toàn truyền máu thì việc xét nghiệm sàng lọc các tác nhân lây truyền qua đường máu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đó có vi rút viêm gan B

Viêm gan vi rút B là bệnh truyền nhiễm ở người do vi rút viêm gan B (HBV) gây nên, người bị nhiễm HBV có thể dẫn đến xơ gan hoặc ung thư tế bào gan (1) Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2019, hiện nay có khoảng hơn 2 tỷ người nhiễm HBV trên toàn thế giới, trong đó 257 triệu người nhiễm HBV mạn tính chiếm 3-5% dân số trên toàn thế giới (2) Số trường hợp tử vong mỗi năm là khoảng 1,4 triệu người (3) Theo kết quả nghiên cứu gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2019, viêm gan vi rút B đứng hàng thứ 7 trong số các nguyên nhân gây ra tử vong cao nhất (4) Theo thống kê của Bộ Y tế và WHO (2017), Việt Nam là một trong những nước

có tỷ lệ nhiễm HBV cao trong cộng đồng, tuy nhiên tỷ lệ nhiễm HBV phụ thuộc vào từng nhóm đối tượng khác nhau Kết quả một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm HBV trong cộng đồng dao động từ 8 - 25% (5), theo tác giả Trần Ngọc Quế nghiên cứu năm 2004 thì tỷ lệ nhiễm HBV ở người hiến máu là 6,53% (6)

Số lượng đơn vị máu tiếp nhận trên cả nước năm 2021 khoảng 1,5 triệu đơn vị/năm và số lượng đơn vị máu tiếp nhận tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương năm 2021 khoảng 400 ngàn đơn vị/năm, do vậy cũng đặt ra nhiều thách thức trong công tác xét nghiệm sàng lọc HBV cho đơn vị máu Xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật xét nghiệm có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng xét nghiệm, việc xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật xét nghiệm cũng là khuyến cáo của

Viện tiêu chuẩn xét nghiệm lâm sàng (CLSI) (7) và là một yêu cầu bắt buộc đối với phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn ISO 15189 (8) Mục đích của việc xác nhận giá trị

sử dụng của kỹ thuật là nhằm xác nhận các tiêu chuẩn của nhà sản xuất đã công bố là đúng trong điều kiện của phòng xét nghiệm

Xét nghiệm HBsAg trên hệ thống máy Alinity i là xét nghiệm miễn dịch vi hạt hóa phát quang sử dụng để phát hiện định tính kháng nguyên bề mặt vi rút viêm gan B trong huyết thanh và huyết tương người Do vậy, việc xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật bao gồm các đặc tính như: độ chính xác, độ nhạy, độ đặc hiệu, tỷ lệ âm tính giả

và tỷ lệ dương tính giả Xuất phát từ thực tế đó em thực hiện đề tài “Xác nhận giá trị

sử dụng của kỹ thuật xét nghiệm hóa phát quang trên hệ thống máy Abbott Alinity i trong việc xét nghiệm sàng lọc vi rút viêm gan B cho người hiến máu tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương năm 2022”.

3 Mục tiêu nghiên cứu

1 Xác định tỷ lệ nhiễm vi rút viêm gan B ở người hiến máu tại Viện Huyết học -Truyền máu Trung ương năm 2022 và một số yếu tố liên quan

2 Xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật xét nghiệm HBsAg trên hệ thống máy Abbott Alinity i tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương năm 2022

4 Sơ đồ nghiên cứu

Xây dựng đề cương nghiên cứu

Thu thập, chuẩn

bị vật liệu nghiên

cứu

- Chuẩn bị mẫu đánh giá

- Các thực nghiệm Thu thập kết

quả HBV

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

5.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn mẫu

* Mục tiêu 1:

Chọn tất cả các mẫu máu tiếp nhận của người hiến máu 01/01/2022 đến 31/12/2022

* Mục tiêu 2:

- Mẫu chứng (QC), mẫu chuẩn (calibration) của hãng Abbott Mẫu được bảo quản theo đúng yêu cầu của nhà sản xuất, còn hạn sử dụng

- Mẫu huyết tương: là các mẫu huyết tương được tách từ máu toàn phần bảo quản ở nhiệt độ -200C

5.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ:

* Mục tiêu 1:

Các mẫu máu lấy từ người hiến máu không điền đầy đủ các thông tin về tuổi, giới tính, nghề nghiệp trong “Phiếu đăng ký hiến máu”

Độ đặc hiệu

Độ chính xác

tính giả

Phân tích, báo cáo kết quả

* Mục tiêu 2:

Mẫu huyết tương bị đông, vón cục, tan huyết, mẫu bị đục

5.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 11/2022 đến tháng 12/2023

- Địa điểm nghiên cứu: Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương

5.3 Thiết kế nghiên cứu

Mục tiêu 1: Nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp với hồi cứu số liệu

Mục tiêu 2: Thực nghiệm ứng dụng

5.4 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu

5.4.1 Cỡ mẫu

* Mục tiêu 1:

- Chọn tất cả các mẫu máu lấy của người hiến máu từ 01/01/2022 đến 31/12/2022 đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn mẫu

- Cỡ mẫu dự kiến là 300.000 mẫu

* Mục tiêu 2:

Xét nghiệm HBsAg trên hệ thống máy Alinity i là xét nghiệm định tính, do vậy việc lựa chọn mẫu để thực hiện xác nhận giá trị sử dụng của kỹ thuật thực hiện theo hướng dẫn của TCVN ISO 15189 (8) gồm các mẫu như sau:

- Mẫu chứng (QC) gồm: Mẫu chứng âm và chứng dương của hãng Abbott

- Mẫu chuẩn (calibration) của hãng Abbott

- Mẫu âm tính: Chọn 20 mẫu huyết tương lưu có kết quả xét nghiệm khẳng định là

âm tính, thể tích tối thiểu là 3ml

- Mẫu dương tính: Chọn 20 mẫu huyết tương lưu có kết quả xét nghiệm khẳng định

là dương tính, thể tích tối thiểu là 3ml

- Mẫu huyết tương được bảo quản ở nhiệt độ -200C

5.4.2 Phương pháp chọn mẫu

Mục tiêu 1: Chọn mẫu toàn bộ đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn mẫu

Mục tiêu 2: Theo hướng hướng dẫn của TCVN ISO 15189 mục xét nghiệm định tính

5.5 Các biến số nghiên cứu

T pháp thu thập Nhóm biến về thông tin chung của đối tượng nghiên cứu

1 Tuổi

Tính theo năm dương lịch (lấy ngày hiến máu trừ đi

năm sinh) Biến liên tục

Phần mềm

“Quản lý trung tâm máu”

3 Nghề nghiệp Là nghề có thu nhập chínhhoặc đang làm là chính Biến phânloại

Mục tiêu 1

1 Dương tính với HBV bằng kỹ thuật

test nhanh

Dương tính Biến nhịphân

Hồ sơ kết quả xét nghiệm

2 Âm tính với HBV bằng kỹ thuật test

nhanh

Âm tính Biến nhịphân

3

Dương tính với

HBV bằng kỹ thuật

hóa phát quang/điện

hóa phát quang

Kết quả xét nghiệm có giá trị

S/CO ≥1

Biến nhị phân

4

Âm tính với HBV

bằng kỹ thuật hóa

phát quang/điện hóa

phát quang

Kết quả xét nghiệm có giá trị

S/CO <1 Biến nhịphân

5 Dương tính với HBV bằng kỹ thuật

NAT

Dương tính Biến nhịphân

6 Âm tính với HBV bằng kỹ thuật NAT Âm tính Biến nhịphân

Mục tiêu 2

1 Độ chính xác Là mức độ giống nhau giữakết quả phân tích được với

giá trị thực của nó

Biến nhị phân

Kết quả xét nghiệm

2 Độ nhạy

Là tỷ lệ những người thực sự

bị bệnh trong quần thể sàng lọc được xác định là có bệnh bằng các xét nghiệm sàng lọc

Biến liên tục

3 Độ đặc hiệu

Là tỷ lệ những người thực sự không bị bệnh được xác định

là không có bệnh bằng các xét nghiệm sàng lọc

Biến liên tục

4 Tỷ lệ âm tính giả Là trường hợp thực sự cóbệnh nhưng kết quả xét

nghiệm là âm tính Biến liên tục

5 Tỷ lệ dương tính giả Là trường hợp thực sự không Biến liên tục

có bệnh nhưng kết quả xét nghiệm là dương tính 5.6 Phương pháp phân tích số liệu

5.6.1 Phương pháp và công cụ thu thập số liệu

Mục tiêu 1:

Số liệu được thu thập từ Phần mềm “Quản lý trung tâm máu”, các bước thu thập

số liệu bao gồm:

- Thu thập kết quả xét nghiệm HBV từ 01/01/2022 đến 31/12/2022 từ Phần mềm

“Quản lý trung tâm máu” bao gồm các thông tin như: tuổi, giới, nghề nghiệp, kết quả xét nghiệm HBV bằng kỹ thuật test nhanh, kỹ thuật huyết thanh học và kỹ thuật NAT

- Số liệu được chuyển sang phần mềm excel để làm sạch bằng cách kiểm tra các mẫu thiếu thông tin như: tuổi, giới, nghề nghiệp, kết quả xét nghiệm Tiến hành loại bỏ các mẫu không đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn mẫu

Mục tiêu 2:

- Thiết kế phiếu ghi kết quả thử nghiệm

- Thu thập số liệu trực tiếp qua các lần chạy thử nghiệm

- Nhập số liệu vào phần mềm excel, làm sạch số liệu bằng cách kiểm tra và bổ sung các ô thiếu dữ liệu

5.6.2 Dự kiến phân tích số liệu

- Số liệu đã làm sạch trên phần mềm excel được chuyển sang phần mềm SPSS 20.0

để tiến hành phân tích số liệu

+ Thống kê mô tả: Sử dụng tần số, tỷ lệ phần trăm để phân tích các biến số phân loại Tính giá trị trung bình đối với các biến có phân bố chuẩn hoặc trung vị và các khoảng phân vị đối với các biến có phân bố không chuẩn

+ Thống kê suy luận: Kiểm định Khi bình phương được sử dụng để kiểm định các mức ý nghĩa thống kê (0,05)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bùi Đại, Phạm Ngọc Đính, Châu Hữu Hầu (2009) Dịch tễ học viêm gan B, Viêm gan vi rút B và D, Nhà xuất bản Y học, 161-198

2 Global progress report on HIV, viral hepatitis and sexually transmitted infections, 2021

.3 Vu Minh Quan, Vivian F Go, Le Van Nam, Anna Bergenstrom, Nguyen Phuong Thuoc, Jonathan Zenilman, Carl Latkin, David D Celentano Risks for HIV, HBV, and HCV infections among male injection drug users in northern Vietnam: a case-control study AIDS care 2009;21(1):7-16

4 Aldemir B Oliveira-Filho LS, Laine C Pinto, Daiane Locks, Santana L Bahia, Jairo A A Castro, Renata B Hermes, Igor Brasil-Costa, Carlos E M Amaral, José Alexandre R Lemos Epidemiological aspects of HCV infection in non-injecting drug users in the Brazilian state of Pará, eastern Amazon Virology journal 2014;11:38

5 Bộ Y tế và WHO (2017), Phổ biến kết quả mô hình ước tính gánh nặng bệnh tật

do viêm gan vi rút B và C và phân tích hiệu quả đầu tư

6 Trần Ngọc Quế, Nguyễn Đức Thuận, Đỗ Trung Phấn, Đỗ Mạnh Tuấn, Nguyễn Thị Hồng, Bùi Thị Mai An Tình hình sinh viên cho máu tại Viện Huyết học -Truyền máu trong 5 năm (1998-2003) và tỷ lệ nhiễm HBV, HCV, HIV Tạp chí Y học thực hành 497: 1191-193

7 CLSI Clinical Laboratory Standards Institute

8 BOA 2019 Lựa chọn và xác nhận giá trị sử dụng của phương pháp