Sáng kiến kinh nghiệm THPT: Một vài kinh nghiệm hướng dẫn ôn thi học sinh giỏi Địa lí lớp 12

Sáng kiến kinh nghiệm THPT Một vài kinh nghiệm hướng dẫn ôn thi học sinh giỏi Địa lí lớp 12 được thực hiện với mục đích giúp giáo viên tham khảo để áp dụng vào công tác hướng dẫn ôn thi học sinh giỏi Địa lí lớp 12 cho các em học sinh, giúp các em nắm vững kiến thức, kỹ năng để bước vào các kì thi. Mời thầy cô và các em cùng tham khảo.

A . Đ T V N ĐẶ Ấ Ề

I­ LÝ DO CH N Đ  TÀIỌ Ề

Môn   Đ a  Lý   là   môn  h c   khá  hay,trang   b   cho   h c  sinh   nhiêù   ki nị ọ ị ọ ế  

th c,hi u bi t v  nhi u v n đ  t  nhiên,kinh t  xã h i c a th  gi i cũng nhứ ể ế ề ề ấ ề ự ế ộ ủ ế ớ ư 

đ t nấ ước Vi t Nam.Tuy nhiên đây là môn h c ít đệ ọ ược h c sinh quan tâm,đ cọ ặ  

bi t là h c sinh gi i.Thông thệ ọ ỏ ường các em h c sinh gi i hay ch n h c cácọ ỏ ọ ọ   môn h c thu c kh i khoa h c t  nhiên nh  Toán,Lý,Hóa,Sinh ch  ít h c sinhọ ộ ố ọ ự ư ứ ọ  

l a ch n h c các môn h c xã h i nói chung và môn Đ a Lí nói riêng.ự ọ ọ ọ ộ ị

Trường THPT L u Hoàng là m t trư ộ ường ngo i thành Hà N i ,là m tạ ộ ộ  

trường h c còn nhi u khó khăn v i đi m đ u vào l p 10 r t th p, s  lọ ề ớ ể ầ ớ ấ ấ ố ượ  ng

h c sinh khá gi i vào trọ ỏ ường ít.Trong khi đó s  ít các em h c sinh gi i vàoố ọ ỏ  

trường l i không thích thú v i vi c h c t p các môn xã h i nói chung và mônạ ớ ệ ọ ậ ộ  

Đ a Lí nói riêng, theo xu hị ướng chung nh  đã nêunên vi c ch n l a và xâyư ệ ọ ự  

d ng đ i tuy n h c sinh gi i c a b  môn g p r t nhi u khó khăn .ự ộ ể ọ ỏ ủ ộ ặ ấ ề

Là m t giáo viên tr  độ ẻ ược Ban Giám Hi u và t  chuyên môn tin tệ ổ ưở  ng phân công d y đ i tuy n h c sinh gi i đ a lí l p 12 c a trạ ộ ể ọ ỏ ị ớ ủ ường.Tôi luôn trăn 

tr , suy nghĩ v  nh ng gi i pháp nh m nâng cao ch t lở ề ữ ả ằ ấ ượng và k t qu  c aế ả ủ  

đ i tuy n h c sinh gi i môn Đ a Lí c a nhà trộ ể ọ ỏ ị ủ ường.Trong nh ng năm đ u tiênữ ầ  

được phân công hướng d n đ i tuy n h c sinh gi i môn đ a lí l p 12 c aẫ ộ ể ọ ỏ ị ớ ủ  

trường THPT L u Hoàng ôn thi h c sinh gi i c p thành ph  Hà N i Tôi cóư ọ ỏ ấ ố ộ   khá nhi u b  ng  .Tuy đề ỡ ỡ ược các thành viên trong t  chuyên môn,trong nhómổ  

t n tình tr  giúp,các Th y, Cô nhi u kinh nghi m thậ ợ ầ ề ệ ường xuyên trao đ iổ   chuyên môn,ph  bi n nhi u kinh nghi m ôn thi nh ng b n thân tôi v n g pổ ế ề ệ ư ả ẫ ặ  

r t nhi u khó khăn. T  nh ng đi u ki n  khách quan và ch  quan g p ph iấ ề ừ ữ ề ệ ủ ặ ả  

k t qu  thi h c sinh gi i  môn Đ a Lí c p thành ph  c a nhà trế ả ọ ỏ ị ấ ố ủ ường  trong 

m y năm g n đây không đấ ầ ược nh  kì v ng.ư ọ

Sau m t vài năm độ ược phân công hướng d n đ i tuy n h c sinh gi iẫ ộ ể ọ ỏ   môn Đ a Lí l p 12 c a trị ớ ủ ường THPT L u Hoàng­Thành Ph  Hà N i,Tôi đãư ố ộ   không ng ng h c h i, c i ti n phừ ọ ỏ ả ế ương pháp d y h c và đúc rút ra đạ ọ ược m tộ  

s  kinh nghi m trong quá trình hố ệ ướng d n h c sinh ôn thi. Tôi đã áp d ngẫ ọ ụ  

nh ng kinh nghi m đó đ  hữ ệ ể ướng d n t t cho đ i tuy n h c sinh gi i b  mônẫ ố ộ ể ọ ỏ ộ  

Đ a Lí c a trị ủ ường THPT L u Hoàng tham d  kì thi ch n h c sinh gi i c pư ự ọ ọ ỏ ấ   thành ph  c a S  giáo d c và đào t o Hà N i  năm h c 2018­2019 và bố ủ ở ụ ạ ộ ọ ướ  c

đ u đ t đầ ạ ược nh ng k t qu  và thành tích t t h n.Tuy ch  là thành công bữ ế ả ố ơ ỉ ướ  c

đ u, nh ng v i mong  mu n chia s  nh ng kinh nghi m mà mình đã đúc k tầ ư ớ ố ẻ ữ ệ ế  

được  v i các Anh, Ch   và các Th y, Cô đ ng nghi p. Tôi th c hi n đ  tàiớ ị ầ ồ ệ ự ệ ề   sáng ki n kinh nghi m “M t vài kinh nghi m hế ệ ộ ệ ướng  d n h c sinh ôn thi h cẫ ọ ọ   sinh gi i đ a lí l p 12” đ  quý  đ ng nghi p tham kh o và có th  áp d ngỏ ị ớ ể ồ ệ ả ể ụ  

ph n nào trong quá trình hầ ướng d n h c sinh  ôn thi h c sinh gi i Đ a Lí l pẫ ọ ọ ỏ ị ớ   12

II­PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U.Ứ

Quan sát, phân tích, đánh giá,rút kinh nghi m qua gi ng d y,s u t mệ ả ạ ư ầ   nghiên c u tài li u có liên quan đ n đ  tài.ứ ệ ế ề

III­Đ I TỐ ƯỢNG NGHIÊN C U ­PH M VI NGHIÊN C UỨ Ạ Ứ

1­Đ i tố ượng nghiên c uứ

H c sinh d  thi h c sinh gi i môn Đ a Lí l p 12 năm h c 2018­2019ọ ự ọ ỏ ị ớ ọ 2­Ph m vi nghiên c u đ  tài:ạ ứ ề

Đ  tài  này áp d ng cho vi c phát hi n và b i dề ụ ệ ệ ồ ưỡng h c sinh gi i mônọ ỏ  

Đ a Lí   trị ở ường THPT đ c bi t là xây d ng và hặ ệ ự ướng d n ôn thi h c sinh gi iẫ ọ ỏ  

Đ a Lí l p 12.V i nh ng kinh nghi m c a b n thân trong quá trình đ mị ớ ớ ữ ệ ủ ả ả   nhi m vi c ôn thi h c sinh gi i c p thành ph  môn Đ a Lí l p 12 t i trệ ệ ọ ỏ ấ ố ị ớ ạ ườ  ng THPT L u Hoàng ­ ng Hòa­Hà N i,t  nh ng khó khăn h n ch ,thi u th nư Ứ ộ ừ ữ ạ ế ế ố   kinh nghi m v i nh ng k t qu  ch a đ t nh  kì v ng đ n nh ng thay đ iệ ớ ữ ế ả ư ạ ư ọ ế ữ ổ  

h p lí trong cách hợ ướng d n h c sinh ôn thi và bẫ ọ ước đ u đ t k t qu  khầ ạ ế ả ả  quan h n, Tôi đ a ra m t s  kinh nghi m mà b n thân đúc rút đơ ư ộ ố ệ ả ược trong quá  trình ôn thi h c sinh gi i đ a lí l p 12 đ  các đ ng nghi p tham kh o.ọ ỏ ị ớ ể ồ ệ ả

IV ­KH O SÁT TH C T  TRẢ Ự Ế ƯỚC KHI TH C HI N Đ  TÀIỰ Ệ Ề

1.Nghiên c u tình hìnhứ

Trường THPT L u Hoàng  làm t trư ộ ường n m   ngo i thành  thành Phằ ở ạ ố 

Hà N i v i nhi u khó khăn v  đ u vào l p 10 ( đi m thi vào 10 thộ ớ ề ề ầ ớ ể ường n mằ   trong top th p nh t thành ph  dao đ ng t  21,5 đi m đ n 22,5 đi m) b n thânấ ấ ố ộ ừ ể ế ể ả   tôi nh n th y vi c nâng cao ch t lậ ấ ệ ấ ượng nói chung cũng nh  tuy n ch n vàư ể ọ  

b i dồ ưỡng h c sinh gi i nói riêng g p r t nhi u khó khăn .ọ ỏ ặ ấ ề

Bên c nh vi c đi m đ u vào th p thì đa ph n các em h c sinh gi i l i l aạ ệ ể ầ ấ ầ ọ ỏ ạ ự  

ch n các môn thu c kh i khoa h c t  nhiên nh  Toán,Lý,Hóa,Sinh  đ  h cọ ộ ố ọ ự ư ể ọ   chuyên sâu còn l i các em r t th    và xem nh  các môn thu c kh i xã h iạ ấ ờ ơ ẹ ộ ố ộ   trong đó có b  môn Đ a Lí.   m i kì thi tuy n h c sinh gi i c p trộ ị Ở ỗ ể ọ ỏ ấ ường thì  các em h c sinh gi i cũng thọ ỏ ường ch n các môn t  nhiên ,thay vì các môn xãọ ự  

h i trong đó có môn Đ a Lí. Thộ ị ường nh ng em ch n thi môn Đ a Lí là nh ngữ ọ ị ữ  

em không có kh  năng thi các môn t  nhiên ho c do các th y cô đ ng viên thiả ự ặ ầ ộ  

là chính mà không b t ngu n t  s  yêu thích môn h c ngay t  đ u. Vi c ch nắ ồ ừ ự ọ ừ ầ ệ ọ  

đ i tuy n h c sinh gi i môn Đ a Lí c a nhà trộ ể ọ ỏ ị ủ ường vì v y mà cũng g p r tậ ặ ấ   nhi u khó khăn và vi c hề ệ ướng d n các em ôn thi h c sinh gi i môn Đ a Lí l iẫ ọ ỏ ị ạ   càng v t v  Khi ch n đ i tuy n h c sinh gi i môn Đ a Lí c a trấ ả ọ ộ ể ọ ỏ ị ủ ường THPT 

L u Hoàng thư ường g p hai v n đ  chính:ặ ấ ề

­M t là ch n nh ng em có t  duy t t không độ ọ ữ ư ố ược vào các đ i tuy n c aộ ể ủ   các môn t  nhiên thì các em l i thi u ki n th c n n và các kĩ năng c n thi t ự ạ ế ế ứ ề ầ ế ở 

b  môn do không yêu thích và không h c môn h c ngay t  đ u.Khi h c thì cácộ ọ ọ ừ ầ ọ  

em cũng ít đ u t  th i gian và c  g ng vì các em ph i h c nhi u   các môn ầ ư ờ ố ắ ả ọ ề ở

h c t  nhiên  mà các em h c chuyên sâu.ọ ự ọ

­Hai là ch n nh ng em không h c đọ ữ ọ ượ ực t  nhiên mà t p trung nhi u ậ ề vào môn Xã h i, các em này thì t  duy và tính toán không t t,mà thi h c sinh ộ ư ố ọ

gi i môn Đ a Lí thì đòi h i nhi u   kh  năng t  duy,và tính toán vì đ  thi h c ỏ ị ỏ ề ở ả ư ề ọ sinh gi i môn Đ a Lí có nhi u bài t p x  lí s  li u cũng nh  n i dung và câu ỏ ị ề ậ ử ố ệ ư ộ

h i ôn t p yêu c u m c đ  t  v n d ng đ n v n d ng cao.ỏ ậ ầ ứ ộ ừ ậ ụ ế ậ ụ

V i th c tr ng nh  v y vi c ch n đ i tuy n h c sinh gi i cũng nh  ớ ự ạ ư ậ ệ ọ ộ ể ọ ỏ ư

hướng d n cho các em h c sinhgi i tham gia kì thi h c sinh gi i môn Đ a Lí ẫ ọ ỏ ọ ỏ ị

c p thành ph  c a nhà trấ ố ủ ường trong nhi u năm g p r t nhi u khó khăn, thách ề ặ ấ ề

th c.K t qu  thi ch n h c sinh gi i c p thành ph  môn Đ a Lí c a nhà ứ ế ả ọ ọ ỏ ấ ố ị ủ

trường nhi u năm ch a cao và ch a đề ư ư ược nh  kì v ng.ư ọ

2.Tình hình th c tự ế

K t qu  thi H c sinh gi i môn Đ a Lí c p thành ph  Hà N i c a trế ả ọ ỏ ị ấ ố ộ ủ ường 

THPT L u Hoàng trong nh ng năm g n đây không đư ữ ầ ượ ốc t t,nhi u năm khôngề  

có h c sinh gi i. K t qu  C  th :ọ ỏ ế ả ụ ể

Năm h cọ S  lố ượng h c sinh d  ọ ự

*Nguyên nhân ch  quanủ

Vi c ch n l a h c sinh gi i vào đ i tuy n thi h c sinh gi i môn Đ a Líệ ọ ự ọ ỏ ộ ể ọ ỏ ị  

c a nhà trủ ường g p nhi u khó khăn do đi m đ u vào c a trặ ề ể ầ ủ ường th p, nh ngấ ữ  

h c sinh gi i  thọ ỏ ường ch n h c các môn h c t  nhiên ch   không  có h c sinhọ ọ ọ ự ứ ọ  

gi i l a ch n môn  Đ a Lí đ  h c chuyên sâu và có s  đ u t  ngay t  đ u.ỏ ự ọ ị ể ọ ự ầ ư ừ ầ

*Nguyên nhân khách quan

Th i gian ôn luy n ng n,h c sinh  đờ ệ ắ ọ ược ch n thọ ường là nh ng emữ   không được đi thi các môn t  nhiên, không h c chuyên sâu môn Đ a Lí nh ngự ọ ị ư   giáo viên ph  trách đ i tuy n v n ph i l a ch n vì các em có t  duy khá h nụ ộ ể ẫ ả ự ọ ư ơ   các em h c sinh h c xã h i thu n túy.Tuy nhiên nh ng h c sinh này thọ ọ ộ ầ ữ ọ ườ  ng thi u ki n th c n n,thi u các kĩ năng đ a lí c n thi t nh  kĩ năng v  bi uế ế ứ ề ế ị ầ ế ư ẽ ể  

đ ,nh n xét bi u đ ,b ng s  li u, các kĩ năng x  lí s  li u và kĩ năng sồ ậ ể ồ ả ố ệ ử ố ệ ử 

d ng AtLat đ a lí.Khi ôn luy n ph i d y l i t  đ u r t v t v  và không đụ ị ệ ả ạ ạ ừ ầ ấ ấ ả ủ 

th i gian. N u ch n nh ng  em h c môn xã h i thì thờ ế ọ ữ ọ ộ ường  không ph i là h cả ọ   sinh gi i, t  duy và tính toán kém.ỏ ư

Th i gian ôn luy n ng n,giáo viên ph i nh i nhét ki n th c trong m tờ ệ ắ ả ồ ế ứ ộ  

th i gian ng n, h c sinh có ít th i gian đ  luy n t p  nên hi u qu  ch a cao.ờ ắ ọ ờ ể ệ ậ ệ ả ư

M t s  giáo viên tr  tham gia công tác gi ng d y,hộ ố ẻ ả ạ ướng d n ôn thi h c sinhẫ ọ  

gi i nh  b n thân ngỏ ư ả ười vi t sáng ki n còn thi u kinh nghi m,vi c lên kế ế ế ệ ệ ế 

ho ch,t  ch c, hạ ổ ứ ướng d n h c sinh gi i ôn thi còn nhi u đi m ch a h pẫ ọ ỏ ề ể ư ợ   lí,ch a hi u qu ư ệ ả

B – GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề

TÊN Đ  TÀIỀ

M T VÀI KINH NGHI M HỘ Ệ ƯỚNG D N H C SINH ÔN THI H CẪ Ọ Ọ  

SINH GI I Đ A LÍ L P 12Ỏ Ị Ớ

I­C  S  LÍ LU NƠ Ở Ậ

Đây là công tác b i dồ ưỡng h c sinh gi i nên trong quá trình gi ngọ ỏ ả  

d y,c n nêu cao t i  u phạ ầ ố ư ương pháp phát huy tính tích c c, ch  đ ng, sángự ủ ộ  

t o vànăng l c t  h c c a h c sinh :ạ ự ự ọ ủ ọ

­Giáo viên ch  cung c p cho h c sinh tài li u c n thi t có liên quan đ nỉ ấ ọ ệ ầ ế ế  

n iộ

dung chương trình b i dồ ưỡng. Sau đó ti n hành hế ướng d n h c sinh ôn t pẫ ọ ậ

n m bài và kh c sâu ki n th c c  b n, tìm tòi khám phá tri th c m i thôngắ ắ ế ứ ơ ả ứ ớ qua quan h  kênh hình và kênh ch ệ ữ

­Tăng cường rèn luy n kĩ năng s  d ng b n đ , bi u đ , b ng s  li u ệ ử ụ ả ồ ể ồ ả ố ệ  

m tộ

cách thành th o.ạ

­Rèn luy n cho h c sinh bi t k t h p thành th o các ki n th c c  b n tệ ọ ế ế ợ ạ ế ứ ơ ả ừ  các

tài li u v i kĩ năng s  d ng b n đ , lệ ớ ử ụ ả ồ ược đ , b ng s  li u th ng kê  đ  trìnhồ ả ố ệ ố ể

bày m t s  v n đ  tộ ố ấ ề ương đ i l n v  Đ a lí t  nhiên, kinh t , xã h i  c a m tố ớ ề ị ự ế ộ ủ ộ

đ a phị ương c  th ụ ể

­Thường ki m tra theo đ nh kì đ  có nh n xét, đánh giá m c đ  và khể ị ể ậ ứ ộ ả  năng

nh n th c c a h c sinh, k p th i u n n n nh ng sai sót c  b n.ậ ứ ủ ọ ị ờ ố ắ ữ ơ ả

­Tăng cường s u t p các b  đ  thi và đáp án môn Đ a lí các c p đ  làm cư ậ ộ ề ị ấ ể ơ  sở

cho vi c ôn luy n.ệ ệ

II­ C  S  TH C TI NƠ Ở Ự Ễ

1.M t s  gi i pháp đ  có m t đ i tuy n h c sinh gi i môn Đ a Lí th c ộ ố ả ể ộ ộ ể ọ ỏ ị ự

s  có ch t lự ấ ượng

­Nâng cao ch t lấ ượng gi ng d y,đ i m i phả ạ ổ ớ ương pháp d y h c  môn Đ a Líạ ọ ị   các ti t h c trên l p,tăng cế ọ ớ ường  ng d ng công ngh  thông tin, s  d ng cácứ ụ ệ ử ụ  

đ  dùng d y h c đa d ng,hi u qu đ  t o h ng thú h c t p cho h c sinh tồ ạ ọ ạ ệ ả ể ạ ứ ọ ậ ọ ừ 

đó có nhi u h c sinh gi i yêu thích môn h c ngay t  l p 10 đ  t o đề ọ ỏ ọ ừ ớ ể ạ ược đ iộ   ngũ h c sinh gi i   t t c  các c p h c,có s  k  th a liên t c trong nhi u nămọ ỏ ở ấ ả ấ ọ ự ế ừ ụ ề  

h c liên ti p.ọ ế

­Trong quá trình gi ng d y  c  g ng quan sát,theo dõi, phát hi n nh ng h cả ạ ố ắ ệ ữ ọ   sinh có kh  năng h c t p t t môn Đ a Lí đ  đ ng viên b i dả ọ ậ ố ị ể ộ ồ ưỡng thườ  ng xuyên b ng cách cho tài li u,hằ ệ ướng d n h c sinh t  nghiên c u nâng cao ki nẫ ọ ự ứ ế  

th c, kĩ năng môn Đ a Lí thông qua vi c đ a ra nh ng yêu c u,câu h i, bài t pứ ị ệ ư ữ ầ ỏ ậ   nâng cao c a b  môn đ  h c sinh t  h c  và gi i quy t nh ng yêu c u theoủ ộ ể ọ ự ọ ả ế ữ ầ  

đ nh hị ướng mà mình đ  ra.M i tháng ho c m i kì l i cho h c sinh làm bàiề ỗ ặ ỗ ạ ọ  

kh o sát đ  đánh giá m c đ  n m ki n th c va ti n b  c a h c sinh.ả ể ứ ộ ắ ế ứ ế ộ ủ ọ

­Cùng t ,nhóm chuyên môn thành l p câu l c b  Đ a Lí đ  t p h p nh ngổ ậ ạ ộ ị ể ậ ợ ữ  

h c sinh yêu thích môn Đ a Lí trong trọ ị ường,t  ch c các cu c thi trong n i bổ ứ ộ ộ ộ  câu l c b  đ  h c sinh tìm hi u v  các v n đ  đ a lí n i b t t  đó phát hi nạ ộ ể ọ ể ề ấ ề ị ổ ậ ừ ệ   thêm nh ng h c sinh có kh  năng h c t t môn Đ a Lí đ  b i dữ ọ ả ọ ố ị ể ồ ưỡng nâng cao 

kh  năng môn h c.ả ọ

­Sau khi nhà trường t  ch cthi  h c sinh gi i c p trổ ứ ọ ỏ ấ ường thì ch n nhi u h cọ ề ọ   sinh có k t qu  cao,có ti m năng  đ  ti p t c b i dế ả ề ể ế ụ ồ ưỡng,luy n t p và cho thiệ ậ  

lo i nhi u vòng  đ  t o s  c nh tranh,t o đ ng l c liên t c cũng nh  đ  h cạ ề ể ạ ự ạ ạ ộ ự ụ ư ể ọ   sinh làm quen v i các kĩ năng thi c ,phân ph i th i gian,kĩ năng trình bày.ớ ử ố ờ

­T  v n cho Ban Giám Hi u có k  ho ch thi h c sinh gi i c p trư ấ ệ ế ạ ọ ỏ ấ ường và  thành l p các đ i tuy n h c sinh gi i s m đ  có nhi u th i gian ôn luy n.Banậ ộ ể ọ ỏ ớ ể ề ờ ệ  

Giám Hi u c n có s  đ ng viên khích l  k p th i giáo viên ôn thi,giáo viênệ ầ ự ộ ệ ị ờ  

d y trên l p, t  ­nhóm chuyên môn có  h c sinh có thành tích cao trong các kìạ ớ ổ ọ   thi h c sinh gi i các c p.ọ ỏ ấ

­T  v n cho t ,nhóm chuyên môn trong vi c ph i h p v i giáo viên d y trênư ấ ổ ệ ố ợ ớ ạ  

l p, giáo viên hớ ướng d n tr c ti p đ i tuy n. Phân công và g n trách nhi mẫ ự ế ộ ể ắ ệ   cũng nh   quy n l i cho t t c  giáo viên trong nhóm v  k t qu  thi h c sinhư ề ợ ấ ả ề ế ả ọ  

gi i b  môn đ  m i giáo viên  trong nhóm đ u có đ ng l c và trách nhi mỏ ộ ể ọ ề ộ ự ệ   trong ph i h p đào t o h c sinh gi i ch  không ph i ch  phó m c cho m tố ợ ạ ọ ỏ ứ ả ỉ ặ ộ   mình giáo viên ph  trách đ i tuy n.ụ ộ ể

­Giáo viên ph  trách chính đ i tuy nh c sinh gi i theo dõi sát sao trong quáụ ộ ể ọ ỏ   trình ôn thi,n m b t  u đi m,h n ch  c a t ng h c sinh.Cho h c sinh làm bàiắ ắ ư ể ạ ế ủ ừ ọ ọ  

kh o sát nhi u l n trong quá trình ôn t p đ  n m đả ề ầ ậ ể ắ ược ti n đ  ôn t p, sế ộ ậ ự 

ti n b  cũng nh  kh  năng c a t ng h c sinh sau đó báo cáo v i nhóm đ  cế ộ ư ả ủ ừ ọ ớ ể ả  nhóm đ a ra nh ng ý ki n đóng góp, đi u ch nh k  ho ch và phư ữ ế ề ỉ ế ạ ương pháp ôn  thi cho phù h p.ợ

­Sau m i kì thi h c sinh gi i các c p,các giáo viên d y đ i tuy n cũng nhỗ ọ ỏ ấ ạ ộ ể ư  nhóm chuyên môn c n có nh ng báo cáo, rút kinh nghi m v  k  ho ch cũngầ ữ ệ ề ế ạ  

nh  quá trình ôn thi,đ a ra nh ng đi m làm đư ư ữ ể ược và ch a làm đư ược,tìm  nguyên nhân c a nh ng k t qu  ch a t t đ  có gi i pháp  kh c ph cnh mủ ữ ế ả ư ố ể ả ắ ụ ằ  

th c hi n hi u qu  h n trong nh ng l n ôn thi ti p theo.ự ệ ệ ả ơ ữ ầ ế

2. M t s gi i pháp b i dộ ố ả ồ ưỡng ph n lí thuy t:ầ ế

­Biên so n c n th n và cung c p cho h c sinh tài li u chu n đ  h c sinh ônạ ẩ ậ ấ ọ ệ ẩ ể ọ   thi. C n bám sát vào chu n ki n th c, kĩ năng ôn thi h c sinh gi i môn Đ a Lí.ầ ẩ ế ứ ọ ỏ ị Nghiên c u kĩ n i dung thi h c sinh gi i b  môn,đ  thi h c sinh gi i nh ngứ ộ ọ ỏ ộ ề ọ ỏ ữ   năm trước đ  có cách d y phù h p,hi u qu  Hể ạ ợ ệ ả ướng d n cho h c sinh cáchẫ ọ  

h c hi u qu ,tránh h c thu c lòng,ghi nh  m t cách máy móc t t c  các ki nọ ệ ả ọ ộ ớ ộ ấ ả ế  

th c .Hứ ướng d n h c sinh đ c kĩ hi u rõ đẫ ọ ọ ể ược b n ch t c a s  v t hi nả ấ ủ ự ậ ệ  

tượng. Trong m i bài v n đ  gì c n nh ,v n đ  gì không  ghi nh  máy mócỗ ấ ề ầ ớ ấ ề ớ  

mà c n hi u ho c v n d ng ki n th c t  các l p khác nhau,ho c các mônầ ể ặ ậ ụ ế ứ ừ ớ ặ  

h c khác đ  hi u rõ v n đ  C n tìm m i quan h  nhân qu  h c sinh ph iọ ể ể ấ ề ầ ố ệ ả ọ ả  

n m th t v ng v  ki n th cắ ậ ữ ề ế ứ

Đ a lí đ i cị ạ ương, c n n m ki n th c m t cách ch c ch n t  khái quát đ n chiầ ắ ế ứ ộ ắ ắ ừ ế  

ti t thông qua hế ướng d n h c sinh s  đ  hóa ho c v  b n đ  t  duy.ẫ ọ ơ ồ ặ ẽ ả ồ ư

* M t vài v n đ  c n b i dộ ấ ề ầ ồ ưỡng:

­Hướng d n cho h c sinh n m v ng ki n th c Đ i cẫ ọ ắ ữ ế ứ ạ ương t  đi u ki n từ ề ệ ự  nhiên đ n các v n đ  v  kinh t  xã h i :+C n hi u rõ nh ng khái ni m ph nế ấ ề ề ế ộ ầ ể ữ ệ ầ  

đ a lí đ i cị ạ ương,hi u rõ các hi n tể ệ ượng t  nhiên, kinh t  xã h i,m i liên hự ế ộ ố ệ 

gi a các y u t  t  nhiên,kinh t  xã h i. H c sinh c n n m rõ các h  qu  màữ ế ố ự ế ộ ọ ầ ắ ệ ả   chúng t o ra và  nh hạ ả ưởng c a nh ng v n đ  này đ n s  t n t i và phát tri nủ ữ ấ ề ế ự ồ ạ ể  

c a con ngủ ườ ự ậ ội:S  v nđ ng t  quay quanh tr c và v n đ ng quanh M t Tr iự ụ ậ ộ ặ ờ  

c a trái đ t.S  v n đ ng  y t o nên các h  qu  t  nhiên nh  th  nào?Tráiủ ấ ự ậ ộ ấ ạ ệ ả ự ư ế  

Đ t quay sinh ra hi n tấ ệ ượng gì? N m v ng các y u t ,thành ph n c a khíắ ữ ế ố ầ ủ   quy n,gi i thích s  phân b  nhi t đ , khí áp, gió,m a trên Trái Đ t . Trìnhể ả ự ố ệ ộ ư ấ   bày và gi i thích các nhân t  hình thành đ t ,sinh v t,các quy lu t đ a đ i, phiả ố ấ ậ ậ ị ớ  

đ a đ i. Hi u các khái ni m,các y u t  kinh t  xã h i nh  gia tăng dân s ,cị ớ ể ệ ế ố ế ộ ư ố ơ 

c u dân s ,gi i thích các nguyên nhân  nh hấ ố ả ả ưởng đ n s  phân b  dân c ,  nhế ự ố ư ả  

hưởng c a đô th  hóa…ủ ị

­Hi u rõ vai trò,đ c đi m c a các ngành kinh t ,các nhân t   nh hể ặ ể ủ ế ố ả ưởng đ nế   phát tri n phân b  các ngành kinh t ,s  phù h p c a các ngành v i s  phátể ố ế ự ợ ủ ớ ự   tri n c a t ng nhóm nể ủ ừ ước  và Vi t Nam.ệ

­Thông qua các phương ti n d y h c giáo viên hệ ạ ọ ướng d n h c sinh xác đ nhẫ ọ ị  

v trí đ a lí Vi t Nam trên th  gi i t  v  trí đó th y đị ị ệ ế ớ ừ ị ấ ược Vi t Nam có nh ngệ ữ  

đ cặ

đi m chung, nh ng đ c đi m riêng nào c a t  nhiên, các đ c đi m này nóể ữ ặ ể ủ ự ặ ể  

nh h ng nh  th  nào đ n s  phát tri n kinh t  ­ xã h i c a Vi tNam

­Hướng d n h c sinh tìm hi u các đ c đi m chung v  khí h u, đ a hình, sôngẫ ọ ể ặ ể ề ậ ị ngòi, sinh v t Vi t Nam. S  tác đ ng các y u t  t  nhiên, nh ng  nh hậ ệ ự ộ ế ố ự ữ ả ưởng

c a s  tác đ ng đó đ n vi c phát tri n kinh t  ­ xã h i. Thông qua s  tìm hi uủ ự ộ ế ệ ể ế ộ ự ể này h c sinh s  n n v ng đọ ẽ ắ ữ ược các m i quan h  nhân qu  gi a t  nhiên v iố ệ ả ữ ự ớ   tự

nhiên, gi a t  nhiên v i xã h i.ữ ự ớ ộ

­Hướng d n h c sinh tìm hi u các mi n t  nhiên c  th  trên c  s  c a đ cẫ ọ ể ề ự ụ ể ơ ở ủ ặ

đi m chung t  nhiên Vi t Nam thì trong mi n c  th  này có nh ng đ c đi mể ự ệ ề ụ ể ữ ặ ể chung gì và nh ng đ c đi m riêng gì khác v i các mi n t  nhiên khác vàữ ặ ể ớ ề ự

nh ng đ c đi m chung và riêng đó h c sinh d  đoán, phân tích nh ng thu nữ ặ ể ọ ự ữ ậ

l i và khó khăn đ i v i phát tri n kinh t  ­ xã h i c a vùng và t  đó đ  raợ ố ớ ể ế ộ ủ ừ ề

được các gi i pháp đ  khai thác s  d ng h p lí tài nguyên thiên nhiên trongả ể ử ụ ợ vùng và t  đ y h c sinh có th  nêu đừ ấ ọ ể ược vài th  m nh c a vùng trong n nế ạ ủ ề kinh t  nế ước ta

­T p cho h c sinh làm vi c v i m t đ n v  lãnh th  c  th  trên b n đ  nh :ậ ọ ệ ớ ộ ơ ị ổ ụ ể ả ồ ư

Nêu được v  trí và nh ng đ c đi m v  t  nhiên trên lãnh th ; Phân tích, t ngị ữ ặ ể ề ự ổ ổ

h p so sánh đ  tìm ra ki n th c m i trên b n đ ; Nêu  nh hợ ể ế ứ ớ ả ồ ả ưởng c a tủ ự  nhiên

đ n s  phát tri n kinh t ­ xã h i c a vùng th  đ  xu t gi i pháp khai thác vàế ự ể ế ộ ủ ử ề ấ ả

s  d ng tài nguyên thiên nhiên.ử ụ

­Tìm ra được th  m nh c a t ng vùng đ  t  đó so sánh đ c đi m gi ng vàế ạ ủ ừ ể ừ ặ ể ố khác nhau trong t  nhiên và t  đó h c sinh th y đự ừ ọ ấ ượ ự ốc s  gi ng và khác bi tệ   về

phát tri n kinh t  gi a hai vùng v i nhau.ể ế ữ ớ

 Ví d  So sánh s  gi ng và khác nhau v  đ c đi m t  nhiên c a hai vùngụ ự ố ề ặ ể ự ủ

trung du và mi n núi b c b  v i Tây nguyên? T  đó rút ra s  khác nhau cề ắ ộ ớ ừ ự ơ

b n v  phát tri n kinh t  c a hai vùngả ề ể ế ủ

* Trong quá trình b i dồ ưỡng giáo viên c n có m t h  th ng câu h i đ  ầ ộ ệ ố ỏ ể

hướngd n h c sinh gi i quy t, c  th :ẫ ọ ả ế ụ ể

­Câu h i có yêu c u so sánh, bu c h c sinh ph i phân tích đỏ ầ ộ ọ ả ượ ự ốc s  gi ng và nhau gi a hai hay nhi u hi n tữ ề ệ ượng Đ a lí.Ví d  so sánh đ c đi m c a nôngị ụ ặ ể ủ   nghi p và công nghi p,so sánh s  gi ng nhau và khác nhau v  đi u ki n vàệ ệ ự ố ề ề ệ  

hi n tr ng  phát tri n cây công nghi p lâu năm   Trung du mi n núi B c Bệ ạ ể ệ ở ề ắ ộ 

và Tây Nguyên

­Câu h i phân tích ch ng minh: Yêu c u h c sinh ph i n m v ng ki n th c,ỏ ứ ầ ọ ả ắ ữ ế ứ các ước hi u cũng nh  các s  li u th ng kê đ  phân tích ho c ch ng minh.Víệ ư ố ệ ố ể ặ ứ  

d  ch ng minh khí h u Vi t Nam mang tính ch t nhi t đ i  m, gió mùa.ụ ứ ậ ệ ấ ệ ớ ẩ

­Câu h i yêu c u trình bày đ  h c sinh tái hi n ki n th c r i s p x p theoỏ ầ ể ọ ệ ế ứ ồ ắ ế trình t  nh t đ nh.Ví d  trình bày chuy n đ ng bi u ki n c a M t Tr i.ự ấ ị ụ ể ộ ể ế ủ ặ ờ

­Câu h i t i sao đòi h i h c sinh không ch  n m v ng ki n th c mà còn ph iỏ ạ ỏ ọ ỉ ắ ữ ế ứ ả

bi t v n d ng chúng đ  gi i thích m t hi n tế ậ ụ ể ả ộ ệ ượng Đ a lí. Trong trị ường h pợ này, yêu c u trên c  s  t ng h p các ki n th c đã đầ ơ ở ổ ợ ế ứ ược tích lũy và ph i l u ýả ư các m i quan h  nhân qu Ví d  gi i thích s  phân b  lố ệ ả ụ ả ự ố ượng m a theo vĩ đ ư ộ  

Ho c s  hình thành các hoang m c trên th  gi i.ặ ự ạ ế ớ

­Giáo viên hướng d n c n đ a ra đẫ ầ ư ược h  th ng câu h i theo t ng c p đ  ệ ố ỏ ừ ấ ộ ở 

t ng ch  đ  ôn t p đ  h c sinh tìm hi u và n m v ng các ki n th c.Đ c bi từ ủ ề ậ ể ọ ể ắ ữ ế ứ ặ ệ  

đ i v i h c sinh gi i c n tr  l i đố ớ ọ ỏ ầ ả ờ ược các câu h i   c p đ  v n d ng và v nỏ ở ấ ộ ậ ụ ậ  

d ng cao t  vi c n m ch c các ki n th c c  b n.ụ ừ ệ ắ ắ ế ứ ơ ả

­M t s  câu h i tiêu bi u hộ ố ỏ ể ướng h c sinh tìm hi u ôn thi h c sinh gi i Đ a Líọ ể ọ ỏ ị   12:

(N i dung chộ ương trình thi ch n h c sinh gi i  môn Đ a Lí l p 12 t p chung ọ ọ ỏ ị ớ ậ ở 

chương trình Đ a Lí l p 10 và l p 12).ị ớ ớ

1.Trình bày các chuy n đ ng c a Trái Đ t ,các h  qu  chuy n đ ng  c a Tráiể ộ ủ ấ ệ ả ể ộ ủ  

Đ t.N u Trái Đ t không có nh ng chuy n đ ng nh  v y thì các h  qu  gì sấ ế ấ ữ ể ộ ư ậ ệ ả ẽ 

x y ra?ả

2.Phân tích  nh hả ưởng c a L c coriolits đ n hoàn l u khí quy n?ủ ự ế ư ể

3.Gi i thích s  hình thành các vành đai đ ng đ t,núi l a và m t s  dãy núi trả ự ộ ấ ử ộ ố ẻ  thông qua thuy t ki n t o m ng?ế ế ạ ả

4.Gi i thích s  hình thành các kh i khí,s  phân b  nhi t đ ,khí áp, gió,m aả ự ố ự ố ệ ộ ư  

nh h ng c a các y u t  đó đ n t  nhiên các khu v c và Vi t Nam?

5.Trình bày và gi i thích   các nhân t    hình thành đ t và sinh v t trên Thả ố ấ ậ ế 

gi i,gi i thích s  phân b  sinh v t và đ t theo vĩ đ  và đ  cao?ớ ả ự ố ậ ấ ộ ộ

5.Hi u rõ khái ni m,nguyên nhân ,bi u hi n c a quy lu t th ng nh t và hoànể ệ ể ệ ủ ậ ố ấ  

ch nh c a l p v  đ a lí,quy lu t đ a đ i và phi đ a đ i .Ch ng minh quy lu tỉ ủ ớ ỏ ị ậ ị ớ ị ớ ứ ậ  

đ a đ i và phi đ a đ i qua các thành ph n t  nhiên Vi t Nam?ị ớ ị ớ ầ ự ệ

6.Nêu các các nhân t   nh hố ả ưởng đ n t  su t sinh,t  su t t   nh hế ỉ ấ ỉ ấ ử ả ưởng c aủ   gia tăng dân s  đ n phát tri n kinh t  xã h i?ố ế ể ế ộ

7.C  c u dân s  theo gi i là gì? C  c u dân s  theo gi i  nh hơ ấ ố ớ ơ ấ ố ớ ả ưởng gì đ n sế ự  phát tri n kinh t  xã h i?ể ế ộ

8.Nh n xét và gi i thích s  phân b  dân c  trên Th  Gi i?ậ ả ự ố ư ế ớ

9.Nêu vai trò và đ c đi m c a ngành nông nghi p.T i sao   các nặ ể ủ ệ ạ ở ước đang  phát tri n,đông dân đ y m nh s n xu t lể ẩ ạ ả ấ ương th c là chi n lự ế ược hàng đ u?ầ 10.Trình bày cách phân lo i cây công nghi p,đ c đi m sinh thái c a các câyạ ệ ặ ể ủ  

lương th c,cây công nghi p?ự ệ

11.So sánh đ c đi m c a ngành công nghi p và nông nghi p.T i sao ngànhặ ể ủ ệ ệ ạ   công nghi p có tính t p trung cao đ ?ệ ậ ộ

12.T i sao các nạ ước đang phát tri n c n đ y m nh ngành công nghi p s nể ầ ẩ ạ ệ ả  

xu t hàng tiêu dùng và công nghi p th c ph m?ấ ệ ự ẩ

13.T i sao trong phát tri n kinh t  ngành công nghi p đi n l c ph i đi trạ ể ế ệ ệ ự ả ướ  c

m t bộ ước?

14.Nêu Vai trò ,đ c đi m ngành giao thông v n t i?Phân tích nh ng thu n l iặ ể ậ ả ữ ậ ợ  

đ  phát tri n các ngành giao thông v n t i   Vi t Nam?ể ể ậ ả ở ệ

15.T i sao h u h t các h i c ng l n trên Th  gi i đ u phân b    hai bên bạ ầ ế ả ả ớ ế ớ ề ố ở ờ 

Đ i Tây Dạ ương?

16.Nêu   khái   ni m   v   Th   Trệ ề ị ường   ,xu t   siêu,nh p   siêu,phân   tích   cán   cânấ ậ  

thương m i c a Vi t Nam trong nh ng năm g n đây?ạ ủ ệ ữ ầ