(TIỂU LUẬN) phương pháp thực nghiệm trong tâm lí học nội dung, những điểm mạnh và điểm hạn chế những thực nghiệm tâm lý học nổi tiếng đã được thực hiện trên thế giới

BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ THAM GIA LÀM BÀITẬP NHÓM Ngày 22/6/2022 Tổng số thành viên của nhóm: 10 Có mặt: 10 Vắng mặt: 0 Tên bài tập: Phương pháp thực nghiệm trong tâm

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM MÔN: TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG

ĐỀ BÀI:

Phương pháp thực nghiệm trong tâm lí học: nội dung, những điểm mạnh và điểm hạn chế Những thực nghiệm tâm lý học nổi tiếng đã được thực hiện trên thế giới.

Lớp 4626 Nhóm 2

Hà Nội, 2022

BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ THAM GIA LÀM BÀI

TẬP NHÓM

Ngày 22/6/2022

Tổng số thành viên của nhóm: 10

Có mặt: 10

Vắng mặt: 0

Tên bài tập: Phương pháp thực nghiệm trong tâm lí học: nội dung, những điểm mạnh

và điểm hạn chế Những thực nghiệm tâm lý học nổi tiếng đã được thực hiện trên thế giới

Môn học: Tâm lý học đại cương

Họ và Tên Đánh giá của SV Sinh Đánh giá của giáo viên

1 462612 Ngô Thị Quỳnh Chi x Chi

2 462613 Dương Minh Cường x Cường

3 462614 Nguyễn Việt Dũng x Dũng

4 462615 Bùi Thị Xuân Đan x Đan

5 462616 Đỗ Phan Hà Giang x Giang

6 462617 Vũ Quang Hải x Hải

7 462618 Nguyễn Thị Hằng x Hằng

8 462619 Đinh Quang Hiếu x Hiếu

9 462620 Phạm Thanh Hiền x Hiền

10 462621 Bùi Thu Hoài x Hoài

Kết quả như sau:

Hà Nội, ngày 22 tháng 6 năm 2022

- Giáo viên thứ hai:………

- Giáo viên cho thuyết trình:……… Điểm kết luận cuối cùng:………

- Giáo viên đánh giá cuối cùng:…………

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 2

I PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM TRONG TÂM LÝ HỌC 2

1 Nội dung phương pháp thực nghiệm trong tâm lý học 2

1.1 Khái niệm phương pháp thực nghiệm 2

1.2 Phân loại phương pháp thực nghiệm 3

2.Ưu nhược điểm của phương pháp thực nghiệm tâm lý 4

2.1 Ưu điểm của phương pháp thực nghiệm 4

2.2 Nhược điểm của phương pháp thực nghiệm 4

II NHỮNG THỰC NGHIỆM TÂM LÝ NỔI TIẾNG ĐÃ ĐƯỢC THỰC HIỆN TRÊN THẾ GIỚI 4

1.Thực nghiệm marshmallow (1972) 4

2.Thực nghiệm búp bê Bobo 5

3.Thực nghiệm Quái vật (1939) 8

4 Thực nghiệm “Albert bé nhỏ” (1920) 9

5 Thực nghiệm nhà tù giả Zimbardo 10

PHẦN KẾT LUẬN 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

PHẦN MỞ ĐẦU

Bản chất của phương pháp nghiên cứu nhân cách con người chính là phương pháp nghiên cứu tâm lý để qua đó biết được trạng thái, xúc cảm thái độ…của đối tượng nghiên cứu trong điều kiện cụ thể cũng như các thuộc tính tâm lý của con người Trong hoạt động tư pháp thì bản chất của phương pháp này nhằm nghiên cứu tâm lý của những chủ thể là những người tham gia tố tụng và những người tiến hành

tố tụng nhằm nghiên cứu những quy luật tâm lý, phẩm chất tâm lý để đề ra yêu cầu tâm lý với những người tham gia tố tụng nhằm giúp họ thực hiện tốt các chức năng được giao, giúp cho các cán bộ tư pháp có những hiểu biết cần thiết về các quy luật tâm lý để nghiên cứu, phân tích đánh giá là sáng tỏ tình tiết vụ án Nghiên cứu tâm lý của những người tham gia tố tụng để có thể mở lòng để khai báo về vụ việc phạm tội

đã qua một cách nhanh chóng và đúng và đủ, để cải tạo họ trở thành những người dân

có ích cho xã hôi Với mỗi giai đoạn tố tụng khác nhau, tuỳ thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh vụ phạm tội và đối tượng phạm tội mà các cán bộ tư pháp sử dụng những phương pháp khác nhau có thể sử dụng kết hợp nhiều phương pháp với nhau Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, chúng em xin lựa chọn đề tài nghiên cứu “ Phương pháp thực nghiệm tâm lý học: nội dung, những điểm mạnh và điểm hạn chế Những thực nghiệm tâm lý học nổi tiếng đã được thực hiện trên thế giới” để làm rõ nhận định trên cũng như mở ra cái nhìn rõ nét, toàn cảnh hơn về vấn đề Do thời gian

có hạn, kinh nghiệm thực tiễn chưa nhiều nên bài viết không tránh khỏi sai sót Nhóm chúng em mong nhận được những lời nhận xét, đóng góp từ thầy cô và các bạn để có thể củng cố kiến thức, hoàn thiện bài viết tốt hơn Xin chân thành cảm ơn!

PHẦN NỘI DUNG

I PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM TRONG TÂM LÝ HỌC

1 Nội dung phương pháp thực nghiệm trong tâm lý học

1.1 Khái niệm phương pháp thực nghiệm

Phương pháp thực nghiệm là phương pháp trong đó nhà nghiên cứu chủ động tạo ra các hiện tượng mà mình cần nghiên cứu sau khi đã triệt tiêu được những yếu tố ngẫu nhiên của bằng những điều kiện cần thiết

Ví dụ: các nhà nghiên cứu có thể sử dụng các phương pháp thử nghiệm để điều

tra lý do tại sao nhiều thanh thiếu niên hiện nay vướng vào tệ nạn hút chích Bằng cách tìm hiểu thêm về những lý do cơ bản tại sao những hành vi này xảy ra, các nhà nghiên cứu có thể đưa ra những cách hiệu quả để giúp các thanh thiếu niên tránh loại

bỏ tệ nạn đó và thay thế bằng những lựa chọn lành mạnh hơn

Đây là phương pháp cơ bản trong nghiên cứu khoa học nói chung và tâm lý nói riêng, mang tính chủ động và sáng tạo rất cao trong việc nghiên cứu tâm lý và phát triển ngành khoa học tâm lý

1.2 Phân loại phương pháp thực nghiệm

Phương pháp thực nghiệm bao gồm thực nghiệm tự nhiên và thực nghiệm trong phòng thí nghiệm

Thực nghiệm tự nhiên được tiến hành trong các điều kiện hoạt động bình thường của đối tượng thực nghiệm Thực nghiệm tự nhiên có 2 loại: thực nghiệm nhận định

là loại thực nghiệm nhằm xác định tình trạng những vấn đề tâm lý ở đối tượng thực nghiệm; thực nghiệm hình thành nhằm hình thành một phẩm chất tâm lý nào đó ở đối tượng thực nghiệm dưới tác động của nhà nghiên cứu

Ví dụ: Thực hiện một nghiên cứu xem liệu việc thiếu ngủ có làm ảnh hưởng đến hiệu

suất trong một bài kiểm tra lái xe hay không Người thử nghiệm có thể kiểm soát

2

các biến khác có thể ảnh hưởng đến kết quả, nhưng sau đó thay đổi số lượng giấc ngủ mà người tham gia nhận được vào đêm trước khi kiểm tra lái xe

Thực nghiệm trong phòng thí nghiệm là loại thực nghiệm được tiến hành trong điều kiện khống chế một cách nghiêm ngặt các tác động chi phối, ảnh hưởng từ bên ngoài Chủ yếu dựa vào dụng cụ thí nghiệm và máy móc đặc biệt

Ví dụ: dùng dòng điện tâm đồ để biết được sự thay đổi của xúc cảm

2 Ưu nhược điểm của phương pháp thực nghiệm tâm lý

2.1 Ưu điểm của phương pháp thực nghiệm

a Thực nghiệm tự nhiên:

Một là, có thể thực hiện dựa trên những điều kiện tự nhiên sẵn có, không phải phụ

thuộc vào máy móc hay trang thiết bị đặc biệt để tiến hành, vì là tự nhiên nên hiện tượng tâm lí có thể nhanh chóng xuất hiện

Hai là, có thể tận dụng phương pháp này để nghiên cứu những hoạt động, diễn

biến phức tạp trong tư tưởng và tình cảm con người

b Thực nghiệm trong phòng thí nghiệm:

Một là, nhà nghiên cứu có thể chủ động tạo ra điều kiện để làm nảy sinh các hiện

tượng tâm lí nên có thể xác định đầy đủ hơn về điều kiện và những ảnh hưởng của điều kiện đó lên đối tượng

Hai là, nếu hiện tượng lặp đi lặp lại nhiều lần và cho ra một kết quả giống nhau

thì có thể kết luận được tính quy luật và đảm bảo được tính chính xác của vấn đề 2.2 Nhược điểm của phương pháp thực nghiệm

Cả hai dạng thực nghiệm đều có hạn chế về số lượng yếu tố có thể thực hiện, trong khi một đề tài đòi hỏi phải kiểm nghiệm nhiều yếu tố Các điều kiện được tạo ra một cách đặc biệt nhiều lúc làm phá vỡ yếu tố tự nhiên trong quá tình thực nghiệm, dẫn đến sai lệch kết quả thu được Thực nghiệm trong phòng thí nghiệm đòi hỏi phải

có những dụng cụ, máy móc đặc biệt dẫn đến sự cầu kì, phức tạp không cần thiết Ngoài ra, nó còn khó có thể làm nảy sinh những hoạt động tâm lí phức tạp, nằm sâu trong tâm trí con người Những người tham gia thực nghiệm có thể bị ảnh hưởng lâu dài về tâm lí

II NHỮNG THỰC NGHIỆM TÂM LÝ NỔI TIẾNG ĐÃ ĐƯỢC THỰC HIỆN TRÊN THẾ GIỚI

1 Thực nghiệm marshmallow (1972)

Tiến sĩ tâm lý học Walter Mischel, trường đại học Stanford (Mỹ) đã tiến hành một thí nghiệm rất nổi tiếng có tên “Bài kiểm tra kẹo dẻo” (Mashmallow test) vào những năm 60 của thế kỷ trước Thử nghiệm kẹo dẻo là một trong những nghiên cứu nổi tiếng nhất của lĩnh vực khoa học xã hội Nghiên cứu này nói lên tầm quan trọng của lòng kiên nhẫn và khả năng trì hoãn cảm giác thỏa mãn tức thời để có thể hưởng được quả ngọt trong tương lai – “khổ trước thì sướng sau” Tuy nhiên sự thật thế nào? Khác với các thí nghiệm khác, kết quả của thí nghiệm này chỉ có thể biết được sau 20 năm Đó là bởi vì thí nghiệm này muốn chứng tỏ rằng liệu có mối liên hệ nào giữa trẻ con có thể trì hoãn sự thỏa mãn và viễn cảnh tương lai cuộc sống của chúng Thí nghiệm này rất đơn giản: những đứa trẻ trong độ tuổi mầm non sẽ được vào ngồi trong căn phòng trống và lựa chọn một trong hai khả năng Với một viên kẹo dẻo, trẻ

có thể chọn ăn ngay hoặc chờ đợi trong mười lăm phút và phần thưởng sẽ là viên kẹo thứ hai Thí nghiệm tuy đơn giản nhưng phần nào đó cho thấy tính cách cũng như khả năng kiềm chế, kiểm soát bản thân của mỗi bé

Kết quả thực nghiệm:

Theo kết quả của nghiên cứu này, trong 600 trẻ tham gia một số ít trẻ chọn cách ăn ngay, vẫn ít trẻ có thể để nguyên viên kẹo trong suốt mười lăm phút, một phần ba trẻ được nhận thêm viên kẹo thứ hai Trong quá trình nghiên cứu chuyên suốt 50 năm vậy

Mr Tiết lộ những kết quả nghiên cứu sâu hơn của cuộc thí nghiệm trong cuốn sách “Bài kiểm tra kẹo dẻo” ( The mashmallow test: Mastering self-control) những đứa trẻ có thể nhận được viên kẹo thứ hai, có điểm thi SAT cao hơn, tỉ lệ nghiện ngập thấp hơn, đời sống tinh thần khỏe mạnh, ít mắc phải những rối loạn về hành vi hơn, và có chỉ số IBM tốt hơn,… đó cũng là những người thành công hơn trong cuộc sống Và cuối cùng để tổng kết lại, người ta đã chụp cắt lớp não của những người tham gia

4

vào thí nghiệm Đứa trẻ có thể chỉ hoãn sự tự thỏa mãn bản thân có phần thuỳ trước phát triển hơn hẳn, phần đảm nhiệm vai trò rèn luyện bản thân và ý chí mạnh mẽ Kết quả từ những nghiên cứu này càng cổ vũ một niềm tin rằng: đức tính kiên nhẫn,

ý chí mạnh mẽ, năng lực tự chủ, khả năng cưỡng lại những thỏa mãn tức thời, … là chìa khóa thành công của một người Việc vượt ải thử nghiệm kẹo dẻo, đối với nhiều người gần như là một báo hiệu tươi sáng cho một tương lai rực rỡ

2 Thực nghiệm búp bê Bobo

Trong thử nghiệm này Banduara đã chọn 72 đứa trẻ trong độ tuổi từ 3-4 tuổi tham gia và chia chúng thành 3 nhóm: một nhóm được tiếp xúc với các hình mẫu người lớn hung tính (hung hăng, thô bạo), một nhóm tiếp xúc với các hình mẫu không hung tính và một nhóm không bị tác động gì cả làm nhóm đối chứng Cuối cùng, các nhóm này được chia tiếp thành trẻ trai và trẻ gái Mỗi nhóm lại được chia sao cho một nửa số người tham gia sẽ tiếp xúc với mẫu hình người lớn cùng giới và nửa còn lại được tiếp xúc với mẫu hình khác giới Mỗi đứa trẻ được kiểm tra riêng để đảm bảo rằng hành vi không bị ảnh hưởng bởi những đứa trẻ khác

Ở giai đoạn đầu tiên, đứa trẻ được đưa vào một phòng có nhiều trò chơi khác nhau Sau đó một người lớn, đóng vai trò là hình mẫu trong thí nghiệm, bước vào phòng và tham gia các hoạt động cùng trẻ Trong khoảng 10 phút, nhân vật người lớn này bắt đầu chơi với bộ đồ chơi búp bê Bobo tạo ra tiếng ồn

Với nhóm mẫu không hung tính, nhân vật người lớn chỉ đơn giản chơi với đồ chơi và để kệ con búp bê Bobo Trong nhóm mẫu hung tính, họ sẽ tấn công dữ dội búp bê Bobo bằng cách ngồi lên nó, đấm vào mặt, đánh vào đầu, ném và đá con búp

bê ra khỏi phòng và sử dụng những lời nói hung bạo như "Đá nó đi!"

Giai đoạn thứ 2, sau 10 phút tiếp xúc với hình mẫu người lớn, mỗi đứa trẻ được đưa đến một phòng khác có nhiều đồ chơi hấp dẫn Chúng không được phép chơi với bất kỳ đồ chơi nào trong số này, mục đích tạo mức độ thất vọng cho trẻ

Ở giai đoạn cuối cùng, mỗi đứa trẻ được đưa đến phòng thí nghiệm Căn phòng này chứa một số đồ chơi "hung tính" bao gồm một cái búa đồ chơi, một quả bóng có

vẽ khuôn mặt, súng phi tiêu, và một con búp bê Bobo Căn phòng cũng có một số đồ

chơi "không hung tính" bao gồm bút màu, giấy, búp bê, động vật bằng nhựa và xe tải Mỗi đứa trẻ được phép chơi trong phòng này 20 phút trong khi những người làm thí nghiệm quan sát hành vi của đứa trẻ từ phía sau gương một chiều và đánh giá mức độ hung tính của trẻ

Kết quả thực nghiệm:

Như đã được Bandura tiên đoán và những người quan sát đã ghi nhận rằng: Một

số đông các em ở nhóm 2 xúm vào đánh đập con búp bê Bobo kia rất hăng hái Các

em vừa đánh vừa la hét câu: “Đá nó đi” Các em đá con búp bê, ngồi lên nó, đánh nó bằng búa y như các em đã nhìn thấy Nói khác đi, các em bắt chước nhân vật người lớn, và các em bắt chước khá chính xác Nhóm 1 và nhóm 3 không có chút biểu hiện bạo lực nào

Từ thực nghiệm trên, các nhà khoa học có kết luận chung rằng: “Các hành vi cụ thể có thể được học thông qua quan sát và bắt chước”, cụ thể trong thực nghiệm trên cho thấy rằng trẻ chứng kiến hành vi bạo lực của người lớn có xu hướng bắt chước lại hành vi này khi không có ai giám sát Ngược lại, trẻ không chứng kiến hành vi bạo lực tỏ ra bình tĩnh Tuy nhiên, có sự khác biệt quan trọng về giới Những bé trai quan sát người lớn cùng giới (nam giới) cư xử thô bạo bị ảnh hưởng nhiều hơn bé trai quan sát người lớn nữ giới có cùng hành vi hung tính Một điều thú vị mà các nhà thí nghiệm quan sát thấy, trong nhóm có hình mẫu cùng giới với trẻ, các bé trai bắt chước nhiều hơn hành vi bạo lực thể chất trong khi các bé gái bắt chước nhiều hơn hành vi gây hấn bằng lời nói Các nhà nghiên cứu cũng đã đúng khi dự đoán bé trai

sẽ cư xử hung hăng hơn, hành vi hung tính gấp đôi bé gái

Ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng kết quả trong phòng thí nghiệm không giống kết quả ngoài đời thực và hành vi bạo lực được ghi lại ngay lập tức nên không rõ kéo dài hay không Đặc biệt, trẻ có thể không chủ ý tấn công mà làm vậy để người lớn hài lòng Sau đó, công trình của Bandura bị lên án vì đã khiến những đứa trẻ cư xử hung hãn, những người làm thí nghiệm về cơ bản là đã dạy cho những đứa trẻ này trở nên hung tính hơn Các nhà phê bình lo sợ rằng trong tương lai, những đứa trẻ này có xu hướng phản ứng với sự thất vọng bằng hành vi hung tính

6

Áp dụng vào thực tế hiện nay, thực nghiệm này vẫn có độ chính xác cao Những đứa trẻ phải chứng kiến cảnh bạo lực gia đình từ bé thường sống trong ám ảnh và sự

sợ hãi, có nhận thức sai lệch về nhiều vấn đề, đặc biệt các bé trai có xu hướng bạo lực cao Nếu không được giúp đỡ kịp thời, trẻ rất dễ có những bước đi nhầm đường lạc

lối, thậm chí trở thành một “phiên bản khác” của cha mẹ chúng.

3 Thực nghiệm Quái vật (1939)

Thực nghiệm Quái vật là một thực nghiệm về khả năng ngôn ngữ Thực nghiệm được tiến hành bởi tiến sĩ Wendell Johnson tại Đại học Iowa, Mỹ Ông là một nhà nghiên cứu các bệnh về lời nói và bản thân ông cũng mắc chứng nói lắp Những nghiên cứu của ông nhìn vào bản chất cơ bản của việc nói lắp, làm thế nào nó hoạt động và thực sự nó là gì Có nhiều giả thiết cho rằng nói lắp là do di truyền, nhưng ông muốn chứng minh nói lắp là một hành vi học được Để chứng minh lý thuyết của mình, ông tiến hành một thực nghiệm gọi là Thực nghiệm quái vật

Thực nghiệm này được ông tiến hành trên 22 trẻ em mồ côi, tại Davenport, Iowa, năm 1939 để kiểm tra chứng nói lắp của chúng Johnson cũng chọn Mary Tudor, một trong những sinh viên của ông làm người tiến hành và giám sát nghiên cứu Wendell đã chia 22 trẻ mồ côi bị nói lắp trên thành 2 nhóm để nghiên cứu Theo

đó, một nhóm được áp dụng phương pháp điều trị tích cực bằng cách khen ngợi, khuyến khích khả năng nói trôi chảy của các em Trong khi đó, nhóm còn lại được áp dụng phương pháp điều trị tiêu cực: bị chê trách khi nói chuyện không trôi chảy hay mắc lỗi cũng như luôn nói với họ là người bị nói lắp

Kết quả thực nghiệm:

Các em ở nhóm được khen ngợi cho thấy sự tiến bộ rõ rệt trong việc cải thiện chứng nói lắp Các em tự tin hơn khi giao tiếp với người khác và dần dần cải thiện chứng nói lắp của mình Nhưng kết quả ở nhóm thứ hai thì không tốt được như vậy Sau một thời gian điều trị theo phương pháp tiêu cực trên, Sau một thời gian điều trị theo 2 phương pháp đối lập trên, 5 trên 6 đứa trẻ vốn bình thường nay bỗng mắc tật nói lắp sau khi phải chịu đựng những "liệu pháp chữa bệnh" kinh dị của Wendell 3