2019, các hệ số từ báo cáo lưu chuyển tiền tệ cũng đã được các nhà nghiên cứu về lĩnh vực sản xuất công nghiệp quan tâm vì chúng cung cấp những thông tin chính xác về trạng thái hoạt độn
Tính cấp thiết của đề tài
Dòng tiền đóng vai trò là thước đo quan trọng phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp và sự vận động liên tục của dòng tiền gắn liền với mọi hoạt động kinh doanh Quản trị dòng tiền là một trong những nội dung quản trị then chốt quyết định sự sống còn của DN, thậm chí được cho là quan trọng hơn cả việc tạo ra doanh số bán hàng (Rob Reider và Peter B Heyler, 2003) Quản trị dòng tiền tạo năng lực để tối đa hóa giá trị và giúp DN phát hiện những lỗ hổng tiềm ẩn trong dòng tiền, từ đó giảm thiểu rủi ro liên quan đến cân đối dòng tiền Trong bối cảnh môi trường kinh doanh biến động phức tạp hiện nay, nhiều DN phá sản hoặc tồn tại kém bền vững do quản trị dòng tiền chưa chặt chẽ và toàn diện Vì vậy, cần tiếp tục có những nghiên cứu chuyên sâu về quản trị dòng tiền của DN để nâng cao hiệu quả và sự bền vững.
Ngành công nghiệp dệt may Việt Nam là một trong những động lực quan trọng của sự phát triển kinh tế - xã hội nước ta Trong những năm gần đây, ngành liên tục phát triển với tốc độ tăng trưởng sản lượng bình quân lên tới 17% mỗi năm; thị phần dệt may Việt Nam chiếm khoảng 2,5% thị phần toàn cầu và được xếp vào nhóm 5 nước xuất khẩu dệt may hàng đầu thế giới Dệt may Việt Nam có mức độ hiệu quả sử dụng vốn cao, với ROE đạt 27,5%, xếp thứ 3 trong top 5 ngành có ROE cao nhất năm 2019, sau ngành viễn thông, CNTT và truyền thông và ngành cơ khí Thành công của ngành được đóng góp từ Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) – DN hàng đầu với lợi thế quy mô kinh tế, hệ thống phân phối rộng và chuỗi sản xuất hoàn chỉnh Riêng năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Tập đoàn gần 4 tỷ USD, chiếm khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu dệt may cả nước. -**Support Pollinations.AI:** -🌸 **Ad** 🌸Powered by Pollinations.AI free text APIs [Support our mission](https://pollinations.ai/redirect/kofi) to keep AI accessible for everyone.
Bên cạnh những thuận lợi và thành công đạt được, các DN Dệt may thuộc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) đang đối mặt với nhiều khó khăn như cạnh tranh trong ngành ở mức cao, các tác động ngẫu nhiên khó dự báo, trong đó xung đột thương mại Hoa Kỳ – Trung Quốc là yếu tố nổi bật Đại dịch Covid-19 đã làm đứt gãy chuỗi cung ứng đầu vào, khiến quá trình sản xuất bị gián đoạn do thiếu nguyên phụ liệu và nhân lực Khách hàng tạm hoãn nhận hàng hoặc huỷ đơn hàng, khiến nhu cầu tiêu thụ hàng may mặc toàn cầu giảm khoảng 20%.
Trước sự đan xen giữa thời cơ, thuận lợi và khó khăn thách thức, dòng tiền của các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) có sự biến động; điều này dẫn tới hiện tượng đứt gãy dòng tiền ở một số DN, khi bình quân 45,79% DN trong tập đoàn không bảo đảm cân đối dòng tiền hàng năm Nhiều DN dệt may gặp khó khăn trong khả năng thanh toán nợ đến hạn, và nhóm DN nhỏ và vừa có xu hướng suy giảm khả năng thanh toán Ngược lại, để đảm bảo an toàn tài chính và tập trung trả nợ, một số DN nhỏ và vừa thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh, tăng tỷ lệ giữ tiền và từ đó làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản Chu kỳ lưu chuyển tiền của các DN nhỏ và vừa thuộc tập đoàn bị kéo dài, không phù hợp với đặc thù mùa vụ của ngành dệt may Chính vì vậy, nghiên cứu thực tiễn quản trị dòng tiền, nhận diện những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của chúng, từ đó đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn thiện quản trị dòng tiền tại các DN dệt may thuộc Vinatex là rất cần thiết Xuất phát từ lý luận và thực tiễn như trên, NCS lựa chọn đề tài: “Quản trị dòng tiền của các doanh nghiệp dệt may thuộc tập đoàn Dệt may Việt Nam” làm luận án tiến sĩ.
Câu hỏi nghiên cứu
Các câu hỏi nghiên cứu được NCS đặt ra cần giải quyết trong luận án bao gồm:
- Thực trạng quản trị dòng tiền tại các DN Dệt may thuộc Vinatex đang diễn ra như thế nào?
- Những yếu tố nào ảnh hưởng tới quản trị dòng tiền của các DN Dệt may thuộc Vinatex?
- Cần có những giải pháp gì để hoàn thiện quản trị dòng tiền tại các DN Dệt may thuộc Vinatex trong thời gian tới?
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của luận án là hoàn thiện quản trị dòng tiền tại các DN Dệt may thuộc Tập đoàn Dệt may Việt Nam
Nhi ệ m v ụ nghiên c ứ u : Để đạt được mục tiêu nghiên cứu nêu trên, các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được xác định là:
- Hệ thống hoá và góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận về dòng tiền và quản trị dòng tiền của DN
Nghiên cứu về quản trị dòng tiền của các doanh nghiệp Dệt may ở một số quốc gia cho thấy quản trị dòng tiền hiệu quả dựa trên dự báo thu-chi chính xác, tối ưu hóa vòng quay vốn và quản trị rủi ro thanh toán Từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm có thể vận dụng cho các doanh nghiệp Dệt may Việt Nam nói chung và các doanh nghiệp thuộc Vinatex nói riêng, như tăng cường dự báo dòng tiền ngắn hạn và trung hạn, cải thiện quản lý nguồn vốn lưu động, tối ưu hóa kỳ thu-chi và quản lý công nợ, đồng thời đa dạng hoá nguồn vốn để đối phó với biến động thị trường Bên cạnh đó, việc áp dụng hệ thống cảnh báo sớm và các biện pháp quản trị rủi ro tín dụng sẽ giúp nâng cao thanh khoản và giảm thiểu rủi ro tài chính Các bài học này sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp Dệt may Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp Dệt may thuộc Vinatex, tăng cường hiệu quả quản trị dòng tiền và duy trì sự bền vững tài chính trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.
Bài viết phân tích và đánh giá thực trạng dòng tiền của các doanh nghiệp Dệt may thuộc Vinatex và thực trạng quản trị dòng tiền của họ Các kết quả đạt được được làm rõ, cho thấy có những tiến bộ nhất định trong quản trị dòng tiền và cải thiện thanh khoản của nhóm DN Dệt may thuộc Vinatex Tuy vậy, bài viết cũng chỉ ra những hạn chế trong công tác quản trị dòng tiền và các nguyên nhân của chúng, như hệ thống kiểm soát nội bộ còn bất cập, dự báo dòng tiền chưa đầy đủ chính xác, chu kỳ thanh toán kéo dài và sự phụ thuộc vào biến động thị trường và nguồn lực tài chính.
- Đề xuất các giải pháp có tính khả thi và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quản trị dòng tiền tại các DN Dệt may thuộc Vinatex.
Những đóng góp mới của luận án
Về mặt lý thuyết, luận án đã hệ thống hóa và làm rõ thêm cơ sở lý luận về dòng tiền của doanh nghiệp, làm rõ khái niệm và đặc điểm của dòng tiền và mối quan hệ giữa dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính Đây là cơ sở quan trọng cho việc phối hợp các dòng tiền trong từng hoạt động của quản trị dòng tiền của doanh nghiệp nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
Qua tổng quan lý thuyết, luận án đã đưa ra khái niệm quản trị dòng tiền theo cách tiếp cận riêng của mình, từ đó làm rõ cách thức quản trị dòng tiền có thể được thực thi trong doanh nghiệp Luận giải nêu rõ mục tiêu của quản trị dòng tiền và các nội dung liên quan của DN, bao gồm dự báo dòng tiền, lập kế hoạch, kiểm soát và tối ưu nguồn lực tài chính nhằm nâng cao thanh khoản và giảm thiểu rủi ro Bên cạnh đó, nội dung bài viết nhấn mạnh mối liên hệ giữa quản trị dòng tiền và hiệu quả hoạt động, giúp DN tăng trưởng bền vững và nâng cao giá trị tài chính.
Luận án thực nghiệm phân tích dòng tiền của 32 DN thuộc Vinatex, chia thành hai nhóm lớn và nhỏ và vừa, khảo sát thực trạng quản trị dòng tiền theo nội dung được xác lập ở chương 2 và áp dụng mô hình IPA kết hợp ma trận để đánh giá mức độ quan trọng và mức độ thực hiện của từng yếu tố quản trị dòng tiền, từ đó chỉ ra các lĩnh vực cần cải thiện, duy trì, chú ý giảm đầu tư; bên cạnh đó, nhờ kỹ thuật hồi quy phân vị, luận án phân tích các yếu tố tác động đến kết quả quản trị dòng tiền của các DN dệt may thuộc Vinatex; từ các phân tích này, luận án rút ra các kết luận về kết quả đạt được, các điểm hạn chế và nguyên nhân, làm cơ sở cho đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị dòng tiền và tăng tính cạnh tranh của DN trong tập đoàn.
Trên cơ sở nhận diện xu hướng phát triển của ngành Dệt may trên thế giới và ở Việt Nam đến năm 2030, mục tiêu và định hướng phát triển của Vinatex, bài viết đề xuất bốn quan điểm cần quán triệt trong quản trị dòng tiền của Tập đoàn, đồng thời trình bày bốn nhóm giải pháp và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quản trị dòng tiền của Tập đoàn.
DN dệt may thuộc Vinatex trong tương lai.
Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án được kết cấu gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
Chương 2 đề cập cơ sở lý luận và thực tiễn của quản trị dòng tiền trong doanh nghiệp, nhằm xây dựng khung lý thuyết, các phương pháp dự báo và quản lý dòng tiền để tối ưu hóa luồng tiền, thanh toán và giai đoạn thu-chi; Chương 3 trình bày thực trạng quản trị dòng tiền của các doanh nghiệp dệt may thuộc Tập đoàn Dệt may Việt Nam, phân tích mức độ hiệu quả, các rào cản và yếu tố tác động, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị dòng tiền cho ngành dệt may Việt Nam.
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản trị dòng tiền của các doanh nghiệp dệt may thuộc Tập đoàn Dệt may Việt Nam
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài quản trị dòng tiền của doanh nghiệp
Quản trị dòng tiền là một yếu tố quan trọng trong công tác quản trị tài chính của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến thanh khoản và hiệu quả hoạt động Đến nay, đã có nhiều nghiên cứu về quản trị dòng tiền với các hướng tiếp cận và mục tiêu nghiên cứu khác nhau, từ tối ưu hóa dòng tiền mặt đến phân tích chu kỳ và rủi ro thanh khoản NCS phân loại các nghiên cứu về quản trị dòng tiền thành một số nhóm nghiên cứu nhằm hệ thống hóa lý thuyết và kết quả ứng dụng trong thực tiễn doanh nghiệp.
1.1.1 Các nghiên c ứ u v ề vai trò c ủ a dòng ti ề n và qu ả n tr ị dòng ti ề n
Các nghiên cứu của Ali (1994) và Block (1999) khẳng định thông tin về dòng tiền của doanh nghiệp rất quan trọng và hữu ích trong định giá doanh nghiệp Bài nghiên cứu của Nguyễn Thanh Hiếu và Tạ Thu Trang (2013) cho thấy thông tin dòng tiền là nguồn lực vô cùng quan trọng và đóng vai trò then chốt trong hầu hết các quyết định tài chính, từ định giá doanh nghiệp và định giá chứng khoán đến đánh giá kế hoạch tài chính và quản trị tài chính DN Các nhà phân tích tài chính thường dựa vào báo cáo lưu chuyển tiền tệ để đánh giá tình hình thanh toán của DN Ngay cả với các chủ thể bên ngoài DN, hầu hết quyết định của họ dựa vào thông tin về dòng tiền trong tương lai, nên các nhà đầu tư thường quan tâm tới các DN có dòng tiền mạnh và tránh đầu tư vào các DN có dòng tiền yếu Trong việc cấp tín dụng, các nhà cung cấp tín dụng cũng đặt nhiều sự quan tâm vào dòng tiền của DN và khả năng DN tiếp cận vốn; dòng tiền vào và dòng tiền ra là yếu tố cơ bản để đưa ra quyết định cho vay Các nhà quản trị DN có thể dựa vào dòng tiền để đánh giá xem DN có đang gặp khó khăn về tài chính hay không (Zwaig và Pickett, 2001) Dahmen và Rodriguez cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của dòng tiền trong quản trị tài chính DN.
(2014) còn phát hiện rằng thông tin dòng tiền không đầy đủ là một trong những lí do gây ra khó khăn tài chính của DN
Không chỉ nhận thấy vai trò của thông tin dòng tiền, nhiều nghiên cứu còn khẳng định vai trò quan trọng của quản trị dòng tiền đối với doanh nghiệp Thành công của DN phụ thuộc vào khả năng dự báo và điều tiết dòng tiền một cách hiệu quả, từ quản lý thanh toán và thu hồi công nợ đến tối ưu hóa chi phí và quyết định đầu tư ngắn hạn Quản trị dòng tiền tốt giúp duy trì thanh khoản, giảm thiểu rủi ro tài chính và mở ra cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nhìn nhận hiệu quả hoạt động của mình trong một khoảng thời gian nhất định như thước đo cốt lõi, và hiệu quả này bị ảnh hưởng đáng kể bởi quản trị dòng tiền Nghiên cứu của nhóm tác giả Trần Thị Minh Nguyệt và Đàm Thanh Tú làm rõ các kênh mà quản trị dòng tiền tác động đến hiệu quả hoạt động của DN, từ đó cho thấy quản trị dòng tiền tốt có thể nâng cao hiệu suất, giảm rủi ro và tăng tính bền vững cho doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường biến động.
Vào năm 2019, các hệ số từ báo cáo lưu chuyển tiền tệ đã thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu lĩnh vực sản xuất công nghiệp vì chúng cung cấp thông tin chính xác về trạng thái hoạt động của doanh nghiệp, và quản trị dòng tiền được xem là yếu tố sống còn của DN Nhóm tác giả Mohamed Ahmed Bari, Willy Muturi và Mohamed Said Samantar (2019) phân tích thực trạng quản lý dòng tiền của các DN bán lẻ thực phẩm và đồ uống ở Puntland, Somalia; kết quả cho thấy dù quy mô lớn hay nhỏ, việc quản lý dòng tiền một cách hợp lý là cần thiết để bảo đảm lợi nhuận như kỳ vọng và sự thành công lâu dài của DN Ngoài ra, các nghiên cứu khác như của Akinyomi O J cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của quản trị dòng tiền trong bối cảnh hoạt động của các DN bán lẻ.
Quản trị tiền mặt được xem là nền tảng cho mọi doanh nghiệp nhằm duy trì lợi nhuận và tính bền vững, vì thành công của bất kỳ dự án kinh doanh nào cũng phụ thuộc vào cách quản lý và giám sát dòng tiền Trước hết, quản trị tiền mặt giúp đảm bảo thanh khoản và kiểm soát tài chính hiệu quả; thiếu tiền mặt có thể làm gián đoạn hoạt động và thậm chí làm mất khả năng thanh toán Thứ hai, giữ quá nhiều tiền mặt trong thời gian dài sẽ làm giảm hiệu quả sử dụng vốn Thứ ba, dự báo dòng tiền trong tương lai luôn chịu biến động nên cần có kế hoạch dự báo dòng tiền tương lai và một phương án tài chính phù hợp.
Ngoài ra, các tác giả Mungal và Garbhanrran (2014), Jansson và cộng sự
Johnson (2015) và các nghiên cứu định lượng năm 2015 đồng quan điểm cho rằng quản trị dòng tiền là yếu tố góp phần vào sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Quản trị dòng tiền là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp giảm thiểu khó khăn tài chính và đạt được mục tiêu chiến lược dài hạn; quản trị dòng tiền hiệu quả ngăn ngừa phá sản, tăng lợi nhuận và tăng tính bền vững cho DN Dự báo dòng tiền đóng vai trò thiết yếu trong định giá DN, vì nó phản ánh khả năng thanh toán nợ và nguy cơ phá sản của bên vay, từ đó giúp người cho vay giảm rủi ro nợ xấu Nghiên cứu của Abdullah và Ahmad (2015) nhấn mạnh rằng quản trị dòng tiền đúng cách tạo điều kiện cho DN đạt mục tiêu chiến lược, trong khi Pea và Yoon (2012) khẳng định tầm quan trọng của dự báo dòng tiền trong định giá DN.
Quản trị dòng tiền không chỉ góp phần vào thành công của doanh nghiệp mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho nhà quản trị Nghiên cứu của Roychowdhury S (2006) cho thấy các nhà quản trị tài chính ngày càng quan tâm tới quản trị dòng tiền và có thể thu lợi từ việc tối ưu luồng tiền của DN Trong luận án tiến sĩ của Tô Lan Phương (2021), tác động của quản trị dòng tiền đến giá trị cổ đông được nhấn mạnh: để tăng giá trị cổ đông, DN phải thực hiện quản trị dòng tiền một cách hiệu quả, từ đó mang lại lợi ích kinh tế cho chủ sở hữu.
Thông tin về dòng tiền và quản trị dòng tiền là nền tảng thiết yếu giúp doanh nghiệp lên kế hoạch tài chính, dự báo nguồn lực và kiểm soát chi phí Việc theo dõi và phân tích luồng tiền ra vào cho phép DN tối ưu dòng tiền, đảm bảo thanh toán đúng hạn và nâng cao khả năng đầu tư Do đó, thông tin dòng tiền và quản trị dòng tiền ngày càng trở nên quan trọng và cần thiết đối với mọi DN nhằm tăng cường sự ổn định tài chính và phát triển bền vững.
1.1.2 Các nghiên c ứ u v ề n ộ i dung qu ả n tr ị dòng ti ề n
Nhiều tác giả nghiên cứu quản trị dòng tiền thông qua các yếu tố quản trị ngân quỹ và tính thanh khoản của doanh nghiệp, tập trung vào xây dựng ngân quỹ tối ưu, quản trị khoản phải thu và phải trả, và xử lý ngân quỹ khi xảy ra thặng dư hoặc thiếu hụt Ran Zhang (2006), Phạm Ngọc Thúy và Hàng Lê Cẩm Phương (2007) phân tích quản trị dòng tiền dựa trên quản trị ngân quỹ và khả năng thanh toán của DN, nhấn mạnh đẩy nhanh tốc độ sinh tiền vào đồng thời làm giảm tốc độ phát sinh dòng tiền ra để đảm bảo sự cân đối và trùng khớp giữa các dòng tiền Phan Hồng Mai (2012) trong luận án tiến sĩ “Quản lý tài sản tại các doanh nghiệp ngành xây dựng ở Việt Nam” đã xem xét quản lý dòng tiền thông qua quản trị ngân quỹ và duy trì ngân quỹ tối ưu, quản lý khoản phải thu tại 104 công ty cổ phần ngành xây dựng niêm yết từ năm 2006 đến 2010, từ đó đánh giá thực trạng quản trị tài sản và tiền mặt của DN Tuy nhiên, nội dung nghiên cứu mới chỉ dừng ở bước đầu, chưa phản ánh toàn diện quản trị dòng tiền trong DN; các đánh giá và giải pháp vẫn còn tập trung ở việc xem tiền mặt như một mục trong tài sản trên bảng cân đối kế toán, chưa nhấn mạnh nâng cao hiệu quả quản trị dòng tiền.
Đỗ Hồng Nhung (2014) trong luận án tiến sĩ nghiên cứu quản trị dòng tiền của các doanh nghiệp chế biến thực phẩm, đề xuất một cách tiếp cận quản trị dòng tiền theo quy trình từ các nghiệp vụ phát sinh, ghi nhận, kiểm soát đến các giao dịch tài chính Nghiên cứu đi sâu phân tích quản trị khoản phải trả, khả năng thanh toán và quản trị ngân quỹ, đồng thời đánh giá chất lượng dòng tiền của doanh nghiệp qua các chỉ tiêu như tỷ số dòng tiền trên doanh thu và tỷ số dòng tiền trên lợi nhuận sau thuế Về mặt thực tiễn, việc khảo sát các yếu tố liên quan đến quản trị dòng tiền của DN chế biến thực phẩm được nêu rõ nhằm rút ra các khuyến nghị cải thiện hiệu quả thanh toán, tối ưu hóa dòng tiền và tăng cường sức khỏe tài chính cho ngành.
Đối với các DN chế biến thực phẩm niêm yết, nội dung quản trị dòng tiền chưa được triển khai đầy đủ và nhiều DN chưa áp dụng mô hình ngân quỹ tối ưu Kết quả nghiên cứu cho thấy dòng tiền kỳ trước không ảnh hưởng tới dự báo dòng tiền; các khoản phải thu và hàng tồn kho có tác động thuận chiều đến dự báo, trong khi khoản phải trả có tác động ngược chiều Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, tác giả đề xuất 3 giải pháp liên quan đến quản trị dòng tiền: xây dựng mô hình dự báo dòng tiền, xác định điều kiện để xây dựng ngân quỹ tối ưu dựa trên mô hình Stone và tăng cường quản trị công nợ.
Bài nghiên cứu của Nguyễn Tuấn Dương (2015) trình bày một cách tiếp cận tổng thể về quản trị dòng tiền với ba thành tố cơ bản là cơ cấu tổ chức quản trị tiền mặt, duy trì sự sẵn có của tiền mặt và quản trị tiền mặt năng động, đồng thời đề xuất các giải pháp giúp doanh nghiệp xây dựng một hệ thống quản trị dòng tiền chuyên nghiệp và hiệu quả Với thành tố cơ cấu tổ chức quản trị tiền mặt, tác giả đưa ra bốn giải pháp nhằm kết nối dòng tiền vào tổ chức; với thành tố duy trì sự sẵn có của tiền mặt, có ba giải pháp nhằm đảm bảo sự có mặt của tiền mặt khi cần thiết; và với thành tố quản trị tiền mặt năng động, bốn giải pháp được gợi ý ứng với bốn tình huống sử dụng tiền mặt khác nhau dựa trên khả năng thanh toán và nhu cầu sản phẩm của doanh nghiệp Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn tồn tại ở chỗ các giải pháp được trình bày theo từng thành tố riêng biệt, chưa đề xuất hướng đi tích hợp các thành tố để quá trình quản trị dòng tiền trở nên đồng bộ và hiệu quả hơn.
Luận án tiến sĩ của Hà Quốc Thắng (2019) phân tích quản trị tiền mặt thông qua quản trị vốn lưu động tại các doanh nghiệp xây lắp và các sản phẩm liên quan tới hoạt động xây dựng Tác giả cho rằng quản trị tiền mặt tại các doanh nghiệp thuộc TCT 319 còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được nhu cầu thanh toán, gây ra trường hợp không trả nợ đúng hạn cho ngân hàng và nợ quá hạn Để khắc phục, tác giả đề xuất các giải pháp như áp dụng phương pháp trực tiếp để xác định nhu cầu vốn lưu động và xây dựng, quản lý chặt chẽ kế hoạch lưu chuyển tiền tệ theo ba bước: dự đoán dòng tiền thu trong kỳ, dự đoán dòng tiền chi trong kỳ, từ đó xác định số dư tiền dựa trên tồn quỹ đầu kỳ và dòng thu chi trong kỳ, nhằm tìm biện pháp cân đối thu chi.
Những giá trị khoa học và thực tiễn của các công trình nghiên cứu đã công bố và khoảng trống nghiên cứu
1.2.1 Nh ữ ng giá tr ị khoa h ọ c và th ự c ti ễ n
Các nghiên cứu đã công bố cho thấy quản trị dòng tiền là yếu tốthen chốt quyết định hoạt động và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp; cả các công trình trong nước và quốc tế đều nhấn mạnh tầm quan trọng của thông tin dòng tiền, nhưng nhiều DN vẫn chưa khai thác hiệu quả nguồn lực này, tập trung vào lập kế hoạch dòng tiền mà chưa triển khai đầy đủ quy trình quản trị dòng tiền; dự báo dòng tiền hiện nay thường dựa trên phương pháp đơn giản, cho độ chính xác ngắn hạn; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị dòng tiền của DN và nâng cao hiệu quả hoạt động cho cả doanh nghiệp nói chung hoặc cho một ngành nghề cụ thể.
Đối tượng nghiên cứu được xác định đa dạng, tập trung vào thông tin dòng tiền của doanh nghiệp (DN) và tác động của dòng tiền đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh Nghiên cứu cũng xem xét công tác quản trị dòng tiền của DN, hoặc đi sâu vào các nội dung cụ thể trong quản trị dòng tiền như quản trị ngân quỹ và công tác dự báo dòng tiền tương lai, nhằm làm rõ vai trò của dòng tiền đối với hiệu quả quản trị và sự bền vững tài chính của DN.
Về phạm vi nghiên cứu, các công trình khác nhau thể hiện phạm vi rộng hay hẹp tùy vào mục tiêu và đối tượng quan tâm Phạm vi có thể giới hạn ở một doanh nghiệp (DN) cụ thể hoặc một tập đoàn kinh tế, hoặc được mở rộng thành một ngành lĩnh vực như xây dựng, sản xuất nhựa, thực phẩm và đồ uống, dệt may, và có thể tiến tới nghiên cứu toàn diện các DN ở Việt Nam và trên thế giới.
Về phương pháp nghiên cứu, hầu hết các công trình sử dụng phương pháp định tính để phân tích và giải quyết vấn đề Bên cạnh đó, một số công trình kết hợp phương pháp định tính và phương pháp định lượng để xây dựng mô hình nghiên cứu và tiến hành phân tích độ nhạy cảm của dòng tiền, đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tới dòng tiền của doanh nghiệp và ảnh hưởng của quản trị dòng tiền tới hiệu quả kinh doanh.
1.2.2 Nh ữ ng kho ả ng tr ố ng nghiên c ứ u và h ướ ng nghiên c ứ u c ủ a lu ậ n án
Xuất phát từ kết quả tổng quan nghiên cứu, NCS nhận thấy mặc dù trên thế giới và trong nước đã có nhiều nghiên cứu về quản trị dòng tiền trong DN, tuy nhiên vẫn còn một số khoảng trống nghiên cứu cần được khai thác và làm rõ Những khoảng trống này tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến dòng tiền doanh nghiệp, sự đổi mới trong các mô hình quản trị dòng tiền, cũng như mối quan hệ giữa quản trị dòng tiền và hiệu quả hoạt động, giá trị doanh nghiệp và rủi ro tài chính Việc khai thác các khoảng trống này sẽ mở ra cơ hội cho các nghiên cứu thực nghiệm và cung cấp những gợi ý ứng dụng thực tiễn cho các nhà quản trị và các nghiên cứu sau đại học.
Hiện nay có nhiều cách tiếp cận và quan điểm khác nhau về dòng tiền và quản trị dòng tiền của DN (doanh nghiệp) Vì vậy, NCS cần xác định rõ các đặc điểm dòng tiền của DN và đồng thời xây dựng khái niệm quản trị dòng tiền theo một cách tiếp cận riêng, phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.
Quản trị dòng tiền ở mỗi lĩnh vực sản xuất kinh doanh có những nét đặc thù riêng dẫn đến sự khác biệt trong quản trị dòng tiền Hiện chưa có nhiều nghiên cứu vận dụng lý thuyết chung về quản trị dòng tiền DN vào lĩnh vực dệt may nói chung và ngành dệt may ở Việt Nam nói riêng Do đó, NCS sẽ nhận diện và phân tích đặc điểm dòng tiền của các DN trong lĩnh vực công nghiệp dệt may để làm rõ các yếu tố tác động và đề xuất các giải pháp quản trị phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
Các nghiên cứu quản trị dòng tiền tập trung phân tích và đánh giá kết quả thực hiện một hoặc một vài hoạt động nghiệp vụ như quản trị tiền mặt và dự báo dòng tiền tương lai Từ đó gợi mở hướng nghiên cứu mới cho luận án bằng cách tiếp cận theo quy trình quản trị dòng tiền đầy đủ và cụ thể, từ lập kế hoạch dòng tiền, tổ chức thực hiện kế hoạch đến kiểm tra, đánh giá dòng tiền Các nghiên cứu hiện tại cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc hệ thống hóa công cụ, phương pháp và chỉ số đánh giá để nâng cao tính dự báo và hiệu quả của quản trị dòng tiền Do đó, luận án nên làm rõ các bước của chu trình quản trị dòng tiền và đề xuất khung đánh giá cùng lộ trình triển khai thực tiễn từ dự báo và lập kế hoạch đến tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá kết quả.
Mỗi công trình nghiên cứu về quản trị dòng tiền có mục tiêu riêng và thường kết hợp nhiều phương pháp để đạt được mục tiêu nghiên cứu đề ra Trong luận án này, mô hình IPA được kết hợp với kỹ thuật phân tích ma trận để đánh giá mức độ quan trọng và mức độ thực hiện của từng yếu tố thuộc nội dung quản trị dòng tiền của DN, từ đó xác định được các nhân tố chủ chốt ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý dòng tiền Thêm vào đó, kỹ thuật hồi quy phân vị được sử dụng để phân tích tác động của các yếu tố đến kết quả quản trị dòng tiền của các DN dệt may thuộc Vinatex, nhằm rút ra các khuyến nghị quản trị phù hợp với thực tiễn ngành.
Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu như trên, NCS tiến hành kết hợp đồng thời các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng Phương pháp nghiên cứu định tính được dùng để khám phá hiện tượng, nắm bắt các khía cạnh sâu, ý nghĩa và bối cảnh, trong khi phương pháp nghiên cứu định lượng giúp đo lường, kiểm chứng giả thuyết và tổng hợp dữ liệu ở quy mô lớn Việc kết hợp hai phương pháp này cho phép khai thác cả chiều sâu lẫn chiều rộng của dữ liệu, đảm bảo tính khách quan, đáng tin cậy và khả năng khái quát kết quả cho thực tiễn.
1.3.1 Ph ươ ng pháp nghiên c ứ u đị nh tính
NCS sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính để thực hiện nghiên cứu các nội dung sau:
NCS thu thập, tổng hợp và phân tích các vấn đề lý luận từ các công trình khoa học đã công bố trong nước và thế giới Từ nguồn tài liệu này, NCS trình bày và phân tích khái niệm, vai trò và nội dung của quản trị dòng tiền, đồng thời xây dựng hệ thống các chỉ tiêu liên quan nhằm đo lường và đánh giá hiệu quả quản lý dòng tiền trong các tổ chức và doanh nghiệp.
Doanh nghiệp và NCS tổng hợp một số bài học kinh nghiệm về quản trị dòng tiền, áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất nói chung và đặc biệt cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực dệt may Những bài học này nhằm cung cấp khung tham chiếu cho tối ưu hoá dòng tiền, nâng cao thanh khoản và quản trị rủi ro tài chính trong chu trình sản xuất và chuỗi cung ứng của ngành dệt may.
- NCS thu thập và sử dụng các dữ liệu thứ cấp trên cáo báo cáo tài chính đã kiểm toán để phân tích và đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh và kết qủa quản trị dòng tiền của các DN Để phục vụ cho mục đích nghiên cứu, NCS chia 32 DN Dệt may(bao gồm 1 công ty mẹ, 31 công ty cấp 1 và công ty liên kết) thành 2 nhóm theo quy mô: nhóm DN nhỏ và vừa gồm 4 DN, nhóm DN quy mô lớn gồm 28DN (chi tiết tại phụ lục 1) Trong đó, đối với công ty mẹ, NCS sử dụng báo cáo tài chính công ty mẹ, vì theo tìm hiểu của NCS và thuyết minh báo cáo tài chính của DN, công ty mẹ vẫn có các hoạt động kinh doanh riêng Đối với các công ty cấp 1 và công ty liên kết là tổng công ty, NCS sử dụng báo cáo tài chính hợp nhất của tổng công ty
Ngoài ra, NCS thu thập, tổng hợp các thông tin thứ cấp từ các nguồn thông tin có liên quan được công bố công khai như niên giám thống kê, tạp chí chuyên ngành (Tạp chí Dệt may và thời trang Việt Nam) và trang tin điện tử của các cơ quan quản lý, các công ty dệt may thuộc Vinatex
NCS khám phá và làm rõ thực tiễn quản trị dòng tiền của các DN Dệt may Việt Nam trong bối cảnh hiện nay Nghiên cứu được thực hiện thông qua phỏng vấn chuyên gia nhằm làm sáng tỏ các phương pháp quản lý dòng tiền, chu kỳ vốn và các yếu tố ảnh hưởng đến thanh khoản, từ đó nhận diện thách thức và cơ hội tối ưu hóa quy trình thanh toán, tồn kho và chi phí vốn cho ngành Dệt may Việt Nam Kết quả cung cấp cái nhìn thực tế về quản trị dòng tiền, giúp các nhà quản trị, nhà đầu tư và DN Dệt may Việt Nam hiểu rõ bối cảnh tài chính, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro tài chính.
Việc phỏng vấn chuyên sâu được thực hiện thông qua hai hình thức: gọi điện thoại hoặc gặp trực tiếp với một số nhà quản trị của các doanh nghiệp thuộc Vinatex Để đảm bảo giá trị của kết quả phỏng vấn, các chuyên gia được phỏng vấn là những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp và quản trị, gồm giám đốc tài chính của Vinatex, thành viên ban giám đốc hoặc hội đồng quản trị, kế toán trưởng, và chuyên viên phòng kế toán – tài chính tại công ty mẹ và các doanh nghiệp thành viên Số lượng chuyên gia tham gia phỏng vấn là 12 người.
Nội dung phỏng vấn được trình bày nhằm luận giải chi tiết quan điểm quản trị dòng tiền của các nhà quản trị và các thành viên tham gia công tác quản trị dòng tiền, từ đó làm rõ cách họ đánh giá luồng tiền, cấu trúc dòng tiền và các rủi ro tài chính liên quan Bên cạnh đó, bài phỏng vấn nêu rõ thực trạng quản trị dòng tiền hiện nay và các yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý dòng tiền trong doanh nghiệp Đồng thời, nội dung cũng giải thích nguyên nhân của những hạn chế trong quản trị dòng tiền ở các doanh nghiệp, từ hạn chế về công cụ, quy trình đến yếu tố tổ chức và thể chế Các nhận định này giúp hiểu sâu hơn về cách tối ưu hoá dòng tiền, cải thiện thanh khoản và tăng cường sự bền vững tài chính cho doanh nghiệp.
1.3.2 Ph ươ ng pháp nghiên c ứ u đị nh l ượ ng Để thực hiện được các nhiệm vụ nghiên cứu đã nêu, NCS sử dụng hai mô hình định lượng Thứ nhất, NCS sử dụng mô hình IPA để đánh giá mức độ quan trọng và mức độ thực thiện của từng yếu tố nội dung thực hiện trong quản trị dòng tiền của các DN Thứ hai, NCS sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả quản trị dòng tiền của DN
Trên cơ sở dữ liệu sơ cấp thu thập từ phiếu điều tra khảo sát, NCS sử dụng mô hình IPA (Importance-Performance Analysis) để phân tích thực trạng quản trị dòng tiền tại các doanh nghiệp dệt may thuộc Tổng công ty Dệt may Việt Nam (Vinatex) Nghiên cứu nhằm đánh giá mức độ hiệu quả của các hoạt động quản trị dòng tiền, nhận diện các yếu tố ảnh hưởng và từ đó đề xuất giải pháp tối ưu hóa quản lý dòng tiền cho các DN dệt may thuộc Vinatex.
Nội dung khảo sát tập trung đánh giá mức độ quan trọng và mức độ thực hiện các nội dung liên quan đến quản trị dòng tiền của doanh nghiệp, được thiết kế dưới dạng bảng hỏi gồm các nhóm câu hỏi nhằm đo lường mức độ phù hợp giữa thực tế triển khai và tầm quan trọng của từng yếu tố quản trị dòng tiền.
Bài viết trình bày 3 phần chính về quản lý dòng tiền: Lập kế hoạch dòng tiền, Theo dõi dòng tiền và Kiểm tra, đánh giá dòng tiền Tổng cộng có 35 nội dung khảo sát tương ứng với 35 yếu tố trong mô hình nghiên cứu, nhằm làm rõ mối quan hệ giữa các yếu tố và đảm bảo tính đầy đủ của dữ liệu Lập kế hoạch dòng tiền giúp dự báo nguồn lực, cân đối chi tiêu và tối ưu các quyết định tài chính; Theo dõi dòng tiền cho phép so sánh luồng tiền thực tế với kế hoạch để điều chỉnh kịp thời; Kiểm tra, đánh giá dòng tiền phân tích hiệu quả quản lý dòng tiền dựa trên các chỉ tiêu và dữ liệu thực tế, từ đó đề xuất điều chỉnh và hoàn thiện mô hình nghiên cứu.
Với 35 yếu tố, tỷ lệ quan sát/ biến đo lường tối thiểu là 5:1, số quan sát tối thiểu là 35 x 5 = 175 quan sát Mẫu nghiên cứu được lựa chọn là 190 người, đây là các cán bộ tham gia tác nghiệp trong quản trị dòng tiền và các nhà quản trị cấp cao tại 32 DN Dệt may thuộc Vinatex Sau khi thu phiếu về, NCS tiến hành lọc phiếu trả lời và sàng lọc dữ liệu có thể sử dụng được NCS thu về 177 phiếu hợp lệ, trong đó 146 phiếu của đáp viên tham gia đánh giá quản trị dòng tiền tại các DN quy mô lớn và 31 phiếu của đáp viên tham gia đánh giá quản trị dòng tiền tại các DN nhỏ và vừa
NCS sử dụng mô hình IPA của Martilla và James (1977) để đánh giá thực trạng quản trị dòng tiền tại các DN Dệt may thuộc Vinatex Kết quả khảo sát đo lường mức độ quan trọng của các hoạt động quản trị dòng tiền, đồng thời chỉ rõ những điểm mạnh và điểm yếu trong cách thức quản lý luồng tiền mà các DN đang thực hiện Phân tích này được thể hiện qua đồ thị tán xạ (scatter plot) dựa trên dữ liệu thu thập được và được thực hiện bằng phần mềm SPSS phiên bản 20, giúp nhận diện mối tương quan giữa mức độ quan trọng và mức độ sử dụng của các hoạt động quản trị dòng tiền.
Mô hình IPA được thiết kế dựa trên hai khía cạnh cần đo lường: mức độ quan trọng của thuộc tính và mức độ thực hiện của thuộc tính Để đo lường hai yếu tố này cho từng nội dung, NCS sử dụng thang đo Likert 5 điểm, cho phép đánh giá từ mức độ thấp đến mức độ cao của cả mức độ quan trọng và mức độ thực hiện, nhằm cung cấp số liệu đáng tin cậy cho phân tích và tối ưu hóa nội dung.