Tiểu luận môn lịch sử đảng cộng sản việt nam đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ vi

Nhờ có những chủ trương đúng đắn trong quan hệ đối ngoại, quan hệ giữa Việt Nam và các nước trên thế giới đã phát triển nhanh chóng, toàn diện và sâu rộng trên nhiều lĩnh vực cả chính tr

Họ và tên sinh viên : Hoàng Thị Thắm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-*** -TIỂU LUẬN MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN

VIỆT NAM

Đề tài: Liên hệ thực tiễn Việt Nam về đổi mới trên lĩnh vực

đối ngoại từ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI

PHẦN MỞ ĐẦU

 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam là  Đại hội khởi xướng đường lối đổi mới toàn diện, đánh dấu bước ngoặt phát triển mới trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Các Văn kiện của Đại hội mang tính chất khoa học và cách mạng, tạo bước ngoặt cho sự phát triển của cách mạng Việt Nam Đường lối đổi mới do Đại hội VI đề ra thể hiện trên nhiều lĩnh vực nổi bật như kinh tế, chính trị, … và đạt được những kết quả đáng kể, đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng: đến năm 1991 lạm phát từ 774,7% năm 1986 giảm còn 67,1%; năm 1988 phải nhập hơn 45 vạn tấn gạo, đến năm 1989 đã đáp ứng được nhu cầu, có dự trữ và xuất khẩu,…

Đến năm 1990, tầm quan trọng của việc giữ vững hòa bình và phát triển kinh tế càng được đẩy lên cao hơn, Đảng và Nhà nước có những chủ trương đổi mới về quan hệ đối ngoại Đó là việc ưu tiên giữ vững hòa bình và phát triển kinh tế; kiên quyết thực hiện chính sách “thêm bạn, bớt thù”; mở rộng quan hệ hữu nghị và hợp tác với tất cả các nước trên nguyên tắc bình đẳng và cùng có lợi, vì hòa bình và phát triển ở khu vực và trên thế giới Nhờ có những chủ trương đúng đắn trong quan hệ đối ngoại, quan hệ giữa Việt Nam và các nước trên thế giới đã phát triển nhanh chóng, toàn diện và sâu rộng trên nhiều lĩnh vực cả chính trị - ngoại giao, văn hóa, khoa học, quốc phòng và an ninh, kinh

tế đối ngoại phát triển nhanh hơn trước

Trong hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, chính sách đối ngoại luôn được coi trọng để đảm bảo giữ vững độc lập, an ninh đất nước; mở rộng và phát triển nền kinh tế Không những thế, việc mở rộng quan hệ đối ngoại còn giúp phát huy vai trò và

vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

PHẦN NỘI DUNG

 I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Đối ngoại là gì?

Đối ngoại là lĩnh vực hoạt động phong phú và phức tạp Các hoạt động đối ngoại có thể diễn ra trên lãnh thổ Việt Nam, có thể xảy ra trên lãnh thổ của một quốc gia khác, cũng có thể đồng thời diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới Các hoạt động có được tiến hành nhằm đạt những mục đích chính trị, kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh… hoặc kết hợp các mục đích khác nhau

Chính sách đối ngoại của một quốc gia, còn được gọi là chính sách ngoại giao, bao gồm các chiến lược do nhà nước lựa chọn để bảo vệ lợi ích của quốc gia mình và đạt được các mục tiêu trong môi trường quan hệ quốc tế Vì lợi ích quốc gia là tối quan trọng, các chính sách đối ngoại được chính phủ thiết kế thông qua các quy trình ra quyết định cấp cao Chính sách đối ngoại nhắm đến các chủ thể bên ngoài phạm vi của hệ thống chính trị trong nước, nhằm đạt được những mục tiêu khác nhau, phù hợp với lợi ích của quốc gia đó Mục tiêu định hướng ban đầu của chính sách đối ngoại là mở rộng tầm ảnh hưởng của quốc gia trong quan hệ quốc tế

2 Vai trò của đối ngoại

- Đối ngoại góp phần giữ vững chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước

- Đối ngoại giúp mở rộng thị trường và thúc đẩy thương mại và các quan hệ kinh tế quốc tế khác, từ đó thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội

- Đối ngoại giúp bổ sung những giá trị và tiến bộ văn hóa, văn minh thế giới, làm giàu văn hóa dân tộc và thúc đẩy tiến bộ xã hội

- Đối ngoại giúp đẩy mạnh nhận thức và vai trò của các quốc gia trong những vấn

- Đối ngoại tạo điều kiện để phát triển đất nước, nâng cao vị thế của nước ta trên trường quốc tế

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Bối cảnh

1.1 Bối cảnh thế giới

Liên Xô và các nước chủ nghĩa Đông Âu gặp khủng hoảng nghiêm trọng dẫn đến quan hệ kinh tế và viện trợ với nước ta bị thu hẹp nhanh chóng Các thế lực thù địch thực hiện các hành động chống phá nhằm xóa bỏ Đảng Cộng sản Việt Nam Đến tháng 12/ 1991, công cuộc cải tổ ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu ngày càng rơi vào khủng hoảng toàn diện và sụp đổ hoàn toàn Viện trợ và quan hệ kinh tế giữa Liên Xô và các nước Đông Âu với nước ta bị thu hẹp nhanh chóng Trên diễn đàn quốc

tế, Mỹ và các thế lực thù địch lấy cớ quân tình nguyện Việt Nam chưa rút khỏi Campuchia, tiếp tục bao vay, cấm vận, cô lập, tuyên truyền chống Việt Nam Họ còn dung dưỡng các tổ chức phản động người Việt từ nước ngoài trở về Việt Nam gây bạo loạn, lật đổ

1.2 Bối cảnh Việt Nam

Cuộc khủng hoảng của các nước xã hội chủ nghĩa đã và đang tác động tiêu cực đến cách mạng nước ta, làm một số người hoài nghi đối với chủ nghĩa xã hội, giảm lòng tin đối với Đảng và Nhà nước Để chỉ đạo công tác tư tưởng và kịp thời ngăn chặn các hoạt động chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch trong bối cảnh đó, Hội nghị Trung ương 8 (tháng 3/1990) đã kịp thời phân tích tình hình các nước xã hội chủ nghĩa, sự phá hoại của chủ nghĩa đế quốc, đề ra nhiệm vụ của Đảng ta

 Đảng phải tích cực đổi mới, nâng cao trình độ lãnh đạo và sức chiến đấu của mình; cần cảnh giác và kiên quyết chống âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch

2 Nội dung đổi mới trên lĩnh vực đối ngoại

Bắt đầu từ năm 1990, Đảng và Nhà nước có những chủ trương đổi mới về quan hệ đối ngoại Đó là việc ưu tiên giữ vững hòa bình và phát triển kinh tế; kiên quyết thực hiện chính sách “thêm bạn, bớt thù”; mở rộng quan hệ hữu nghị và hợp tác với tất cả các nước trên nguyên tắc bình đẳng và cùng có lợi, vì hòa bình và phát triển ở khu vực và trên thế giới Trước hết là bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Trung Quốc, Việt Nam – Hoa Kỳ; từng bước xây dựng quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước Đông Nam Á, thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam và các nước châu Âu Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam là sớm tiến hành những bước đầu tiên giải quyết bất đồng với các nước nhưng luôn kiên trì giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc

3 Thành tựu đạt được

 Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc

- Về chính trị: Sau khi bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Trung Quốc, quan hệ chính trị giữa Việt Nam - Trung Quốc phát triển nhanh chóng Thành tựu lớn nhất mà hai nước đã đạt được là đã "khép lại quá khứ, mở ra tương lai", xây dựng, phát triển quan hệ kiểu mới – “đồng chí, nhưng không đồng minh” Đó là cơ sở quan trọng, đặt nền tảng để hai nước tiếp tục hợp tác sâu rộng hơn Sau khi bình thường hóa quan hệ (1991), các chuyến thăm hữu nghị rộng rãi, các cuộc hội đàm cấp cao giữa hai nước đã diễn ra sôi động, liên tục Trong vòng 10 năm (1991-2001), đã có 6 chuyến viếng thăm của Tổng Bí thư hai nước; 5 chuyến viếng thăm của Chủ tịch nước; 4 chuyến thăm của Thủ tướng Chính phủ; 4 chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Chỉ trong năm 2000 đã có khoảng 300 đoàn cán bộ cấp cao gặp gỡ, qua lại Các cuộc gặp gỡ này có ý nghĩa tích cực về chính trị, ngoại giao, làm cho hai bên có điều kiện giải quyết những bất đồng, tồn tại, để ngày càng tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau Từ năm 1991 đến 2001, với những lần thăm chính thức, hai bên đã ra 4 Thông cáo chung (năm 1991, 1992, 1994, 1995), 3 Tuyên bố chung (1999, 2000, 2001), ký kết gần 40 Hiệp định Đặc biệt, việc ký Hiệp định biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc (12-1999) và Hiệp định phân định

hai nước có một hành lang biên giới tương đối rõ ràng, trực tiếp thúc đẩy sự giao lưu kinh tế, văn hóa Những hiệp định này còn góp phần củng cố an ninh trong khu vực

- Về kinh tế: kim ngạch thương mại hai nước không ngừng phát triển trong 20 năm qua, đặc biệt là trong những năm đầu thế kỷ XXI Trung Quốc liên tục là bạn hàng thương mại hàng đầu của Việt Nam Chỉ số trao đổi thương mại của hai nước cho thấy mức độ gia tăng không ngừng của hợp tác kinh tế hai nước và không ngừng vượt qua các kế hoạch và dự báo của hai bên cho mỗi giai đoạn Năm 1991, kim ngạch thương mại hai bên chỉ là 32 triệu USD Năm 2010, kim ngạch thương mại song phương đã lên tới 27,3 tỉ USD Trung Quốc trở thành bạn hàng lớn nhất của Việt Nam Sáu tháng đầu năm 2011, kim ngạch thương mại hai nước đạt 15,7 tỉ USD, chiếm 33,1% tổng kim ngạch ngoại thương của Việt Nam, dự kiến sẽ vượt 30 tỉ USD trong năm 2011 và mục tiêu năm 2015 là 50 tỉ USD; nếu như trong 9 năm kể từ khi bình thường hóa (tháng

11-1991 đến tháng 12-1999), Trung Quốc mới có 76 dự án với tổng số vốn đầu tư theo giấy phép là 120 triệu USD, thì 10 năm sau, tính đến hết năm 2010, Trung Quốc đầu tư 743

dự án tại Viê ̣t Nam với số vốn đầu tư lên tới hơn 3 tỉ USD, đứng thứ 11 trong tổng số 92 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Viê ̣t Nam Năm 2010, Khu vực mậu dịch tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA hay CAFTA) đã chính thức đi vào hoạt động Trong cơ chế hợp tác này, quan hệ Việt - Trung giữ vai trò quan trọng, mang tính trụ cột, Việt Nam với vị trí địa chiến lược ở khu vực Đông Nam Á được coi là “cầu nối” trực tiếp, chiến lược quan trọng để Trung Quốc mở rộng và tiếp cận các nước ASEAN dựa trên tuyến đường bộ và đường biển Phát huy đầy đủ vị thế đó là nhân tố then chốt của quan

hệ kinh tế hai nước trong giai đoạn mới

- Hợp tác về giáo dục - đào tạo, văn hóa, thể thao, du lịch: Trong 10 năm trở lại

đây, hợp tác giáo dục - đào tạo hai nước phát triển hết sức mạnh mẽ Hiện số lưu học sinh Việt Nam tại Trung Quốc là hơn 12.000 người, đứng thứ hai trong tổng số hơn 60.000 lưu học sinh Việt Nam đang học tập tại nước ngoài Số lượng lưu học sinh Trung Quốc, nhất là lưu học sinh các vùng Quảng Tây, Vân Nam, Quảng Đông, học tập tại Việt Nam cũng ngày càng gia tăng Đã có trên 80 trường đại học của Việt Nam có quan

hệ với các trường đại học Trung Quốc một cách thường xuyên, hiệu quả Hợp tác trên lĩnh vực văn hóa giữa hai bên cũng đạt được nhiều thành tựu, nhất là giao lưu văn hóa truyền thống, triển lãm hội họa, xuất bản, báo chí, điện ảnh… Từ năm 1991 đến nay, Việt Nam đã cử hơn 200 đoàn đại biểu văn hóa sang Trung Quốc biểu diễn, khảo sát, học hỏi Trung Quốc cũng cử hàng trăm đoàn giao lưu văn hóa hữu nghị với Việt Nam

 Quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ

Về kinh tế: Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Hoa Kỳ chính thức được thiết lập năm 1995, theo sau đó là Hiệp định Thương mại lịch sử được ký kết mở ra một triển vọng mới về hợp tác phát triển kinh tế giữa hai nước.Hiệp định này đã mở đường cho hàng hóa Việt Nam được nhập khẩu vào Hoa Kỳ - một thị trường rộng lớn với rất nhiều tiềm năng Sau gần 25 năm bình thường hóa quan hệ, quan hệ kinh tế Việt Nam - Hoa

Kỳ đã và đang phát triển theo cả chiều rộng và chiều sâu Kim ngạch thương mại song phương giữa hai quốc gia đã tăng lên từ 12 tỷ USD năm 2008 và đạt con số kỷ lục là 60,3 tỷ USD vào năm 2018, gấp 134 lần so năm 1995, chiếm 12,5% tổng giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam (482,2 tỷ USD) Đến năm 2013, các công ty nhượng quyền thương mại của Hoa Kỳ bắt đầu hiện diện ở nước ta như: KFC, Subway, Burger King, Coffee Bean & Tea Leaf, Pizza Hut, Pizza Domino,

Đối ngoại đã góp phần củng cố môi trường hòa bình, tranh thủ điều kiện quốc tế thuận lợi để phát triển đất nước Đến nay, Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 189/193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc, trong đó có quan hệ Đối tác chiến lược và Đối tác toàn diện với 30 nước, bao gồm 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, toàn bộ Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu (G7) và tất cả các thành viên ASEAN Đảng ta đã thiết lập quan hệ với 247 chính đảng ở 111 quốc gia, Quốc hội Việt Nam có quan hệ với quốc hội, nghị viện của hơn 140 nước Các tổ chức hữu nghị nhân dân có quan hệ với 1200 tổ chức nhân dân và phi chính phủ nước ngoài

Vị thế quốc tế của đất nước không ngừng được nâng cao thông qua việc nâng tầm

cầu Việt Nam đã 2 lần làm Chủ tịch ASEAN (2010, 2020); làm Chủ tịch Tổ chức Liên nghị viện ASEAN (AIPO, 2002), Chủ tịch Hội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA) (2010, 2020), 2 lần trúng cử với số phiếu ủng hộ rất cao để trở thành Ủy viên không thường trực (nhiệm kỳ 2008-2009 và 2020-2021), 2 lần là nước chủ nhà APEC (2006 và 2017); đăng cai thành công Hội nghị Diễn đàn kinh tế thế giới về ASEAN năm 2018; tổ chức tốt cuộc gặp Thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ 2 (2019)

Hoạt động đối ngoại đã góp phần giữ vững chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Nhờ có các chính sách đối ngoại đúng đắn, chúng ta đã hoàn thành thực hiện phân giới cắm mốc với Lào, Trung Quốc; thúc đẩy phân giới cắm mốc với Cam-pu-chia, đàm phán phân định biển và hợp tác cùng phát triển với Trung Quốc ở khu vực ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ, đàm phán phân định vùng đặc quyền kinh tế với Indonesia, xử lý các vấn đề liên quan đến thềm lục địa mở rộng với Malaysia Công tác đối ngoại tham gia tích cực vào việc giữ vững và xây dựng đường biên giới trên bộ hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển với các nước láng giềng; kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và các lợi ích quốc gia trên Biển Đông, không để các tranh chấp leo thang thành xung đột Thực hiện nhiệm vụ đối ngoại, đấu tranh kiên quyết trong vấn đề dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, kịp thời xử lý các khía cạnh đối ngoại phức tạp, góp phần bảo đảm ổn định chính trị – xã hội của đất nước

Hai năm qua, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp trên thế giới và trong nước Chúng ta đã triển khai công tác ngoại giao y tế/ngoại giao vắc-xin rất kịp thời và hiệu quả, đến nay đã nhận được trên 151 triệu liều vắc-xin và nhiều trang thiết bị

y tế, góp phần quan trọng cho công tác phòng chống dịch đi đôi với phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam cũng đã viện trợ vật tư y tế và tài chính cho trên 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, thể hiện rõ vai trò “thành viên có trách nhiệm” trong cộng đồng quốc tế

 Qua hơn 30 năm đổi mới, quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu, kinh tế nước ta ngày càng phát triển, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc

4 Cơ hội và thách thức

4.1 Cơ hội:

Xu thế hòa bình, hợp tác phát triển và xu thế toàn cầu hóa kinh tế tạo thuận lợi cho nước ta mở rộng quan hệ đối ngoại, hợp tác phát triển kinh tế Mặt khác, thắng lợi của

sự nghiệp đổi mới đã nâng cao thế và lực của nước ta trên trường quốc tế, tạo tiền đề mới cho quan hệ đối ngoại, hội nhập kinh tế quốc tế

4.2 Thách thức:

Những vấn đề toàn cầu như phân hóa giàu nghèo, dịch bệnh, tội phạm xuyên quốc gia gây tác động bất lợi đối với nước ta Nền kinh tế Việt Nam phải chịu sức ép cạnh tranh gay gắt trên cả ba cấp độ: sản phẩm, doanh nghiệp và quốc gia; những biến động trên thị trường quốc tế sẽ tác động nhanh và mạnh hơn đến thị trường trong nước, tiềm

ẩn nguy cơ gây rối loạn, thậm trí khủng hoảng kinh tế - tải chính

5 Một số nhiệm vụ trọng tâm để thực hiện đường lối đổi mới

- Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với các trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân Bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý tập trung của Nhà nước đối với công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế

- Không ngừng đưa quan hệ với các nước đi vào chiều sâu, nhất là các nước láng giềng, các đối tác chiến lược, đối tác toàn diện, đối tác quan trọng và các nước bạn bè truyền thống, trên tinh thần bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau và phù hợp với luật pháp quốc tế

- Đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương Chủ động, tích cực phát huy vai trò, đóng góp xây dựng, định hình các thể chế đa phương; phát huy vai trò tại ASEAN, Liên hợp quốc, các cơ chế hợp tác liên nghị viện quốc tế và khu vực (như AIPA, IPU), APEC, hợp tác tiểu vùng Mê Công, v.v…

- Phối hợp chặt chẽ đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân;

- Đẩy mạnh công tác ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển, lấy địa phương, doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ, thu hút mạnh mẽ nguồn lực bên ngoài để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của đất nước

- Đổi mới nội dung, nâng cao hiệu quả công tác ngoại giao văn hóa, thông tin đối ngoại, bảo hộ công dân, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài

- Đẩy mạnh hội nhập quốc tế toàn diện, với hội nhập kinh tế quốc tế là trọng tâm, đồng thời nâng cao chất lượng hội nhập quốc tế trong các lĩnh vực xã hội, môi trường, khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, văn hoá, du lịch, v.v… Nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong triển khai công tác hội nhập quốc tế Không ngừng củng cố bản lĩnh chính trị, nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại

LỜI KẾT

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

- Đường lối đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam – VLOS

- https://dangcongsan.vn/thoi-su/phat-huy-vai-tro-tien-phong-cua-doi-ngoai-huy-dong-cac-nguon-luc-ben-ngoai-de-phat-trien-dat-nuoc-599576.html