sửa chữa máy tiện trong cơ khí sửa chữa

Microsoft Word 11 MD 11 Sá»a chữa máy tiá»⁄n BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ Xà HỘI TỔNG CỤC DẠY NGHỀ TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG KỸ NĂNG NGHỀ CHO GIÁO VIÊN DẠY NGHỀ Mô đun 11 Tháo lắp, sửa chữa máy tiện Nghề Ng.

1

1

BỘ LAO ĐỘNG-THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TỔNG CỤC DẠY NGHỀ

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG

KỸ NĂNG NGHỀ CHO GIÁO VIÊN DẠY NGHỀ

Mô-đun 11: Tháo lắp, sửa chữa máy tiện

Nghề: Nguội sửa chữa máy công cụ

Đối tượng: Giáo viên tốt nghiệp đại học chuyên ngành Ban hành kèm theo Quyết định số /QĐ-TCDN ngày tháng năm 2011

Hà Nội, năm 2012

2

2

Lêi nãi ®Çu

Để đáp ứng yêu cầu phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật nóichung và ngành cơ khí nói riêng, những năm gần đây đã có nhiều ngành họcmới ra đời Việc tổ chức biên soạn giáo trình cho các môn học này là rất cầnthiết Được sự quan tâm đồng ý của trường Tổng cục Dạy nghề, Ban chủnhiệm chương trình nghề Nguội sửa chữa máy công cụ đã biên tài liệu giảngdạy “Tháo lắp, sửa chữa máy tiện” thuộc modul 11 trong chương trình khungnghề Nguội sửa chữa máy công cụ để bồi dưỡng cho các giáo viên dạy nghề đãtốt nghiệp chương trình Đại học khối kỹ thuật

Khi biên soạn giáo trình chúng tôi xác định đây là tài liệu học tập, bồidưỡng kỹ năng cho giáo viên thuộc nghề Nguội sửa chữa máy công cụ Nộidung của giáo trình dựa trên sự kế thừa những nội dung đào tạo của các trường,đồng thời tham khảo nhiều ý kiến và nhiều tài liệu của các giáo viên, giảngviên đầu ngành trong lĩnh vực này

Trong giáo trình này phần lý thuyết liên quan và phần kỹ năng đượcxắp xếp một cách logic, các kiến thức cơ bản được cô đọng Trong đó một sốnội dung được trình bày tỉ mỉ nhằm giúp cho học viên dễ hiểu và dễ áp dụngvào phần thực hành kỹ năng Sau mỗi nội dung lý thuyết đều có các bài tập về

lý thuyết và thực hành nhằm nâng cao tính thực hành của môn học

Mặc dù đã có nhiều cố gắng khi biên soạn, song cũng không thể tránhkhỏi những thiếu sót Rất mong nhận được nhiều sự góp ý của Ban thẩm địnhchương trình để giáo trình được hoàn thiện và được sử dụng làm tài liệu để dưavào giảng dạy

Xin chân thành cảm ơn!

3

3

II néi dung tæng qu¸t vµ ph©n bæ thêi gian cña m«-®un

Mô-đun 11: Tháo lắp, sửa máy tiện Thời gian:

40 giờ (Thời gian học 36, kiểm tra 4)

1 Vị trí, tính chất của mô - đun:

Mô đun Tháo lắp, sửa chữa máy tiện là mô đun chuyên môn nghề trongdanh mục các môn học, mô đun đào tạo bắt buộc nghề Nguội sửa chữa máycông cụ

Chương trình mô đun Tháo lắp, sửa chữa máy tiện mang tính tích hợp

2 Mục tiêu của mô-đun:

Học xong mô đun này học viên có khả năng:

- Sử dụng thành thạo, đúng kỹ thuật các dụng cụ tháo lắp và bảodưỡng cơ khí

- Tháo lắp và điều chỉnh được máy tiện T616 đạt yêu cẩu kỹ thuật

- Tháo lắp - hiệu chỉnh kiểm tra thành thạo các cụm máy trong máytiện

T616

- Chuẩn đoán chính xác và xử lý được các sai hỏng của máy TiệnT616

- Thực hiện đúng trình tự trong tháo lắp, sửa chữa

3 Nội dung mô-đun:

3.1 Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian

Kiểm tra

1 Bài 1: Tháo lắp, sửa chữa cơ cấu điều khiển

Hộp tốc độ

4

4

2 Bài 2: Tháo lắp, sửa chữa Hộp tốc độ 4 4

3 Bài 3: Tháo lắp, sửa chữa Hộp trục chính 8 8

4 Bài 4: Tháo lắp, sửa chữa Hộp tốc độ tiến 4 4 Bài 5: Tháo lắp, sửa chữa Hộp chuyển bàn

dao

Bài 6: Tháo lắp, sửa chữa hệ bàn dao 8 8

III Néi dung tµi liÖu

Bài 1: Tháo lắp, sửa chữa cơ cấu điều khiển hộp tốc độ máy tiện T616

Thời gian đào tạo: 4 giờ (Thời gian học: 4)

I Mục tiêu:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Biết được cấu tạo chung của tiện T616

- Tháo lắp, điều chỉnh và sửa chữa cơ cấu điều khiển hộp tốc độ máy tiệnT616 thành thạo và đạt yêu cầu kỹ thuật

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, tổ chức nơi làm việc khoa học đảm bảo an toàncho người và thiết bị

II Nội dung của bài Bước

1: Kiến thức liên quan I Công

lỗ ren, mặt đầu cắt đứt Có thể khoan, khoét, doa, cắt ren bằng tarô bàn ren trênmáy

Nếu có đồ gá có thể gia công các mặt không tròn xoay, hình nhiều cạnh,ellíp, cam …

II Phân loại:

Về mặt kết cấu và công dụng, máy tiện được phân ra :

- Máy tiện vạn năng được chế tạo thành nhiều cỡ : Cỡ nhẹ (≤500 kg); cỡ trung(≤ 4 tấn); cỡ lớn (≤ 15 tấn); cỡ nặng (≤400 tấn); về truyền động kết cấu máynày có loại có trục vít me, có loại không có trục vít me Máy tiện ran vít vạnnăng điển hình được sử dụng thông dụng hiện nay là máy tiện T616 và

1K62, trên cơ sở đó các hang sản xuất còn có một số máy tiện cải tiến nhưT6M16, T616P…

1- Tay gạt điều chỉnh trị số bước tiến

hoặc bước ren

2- Tay gạt bước tiến hoặc bước ren

3,20-Tay điều khiển khớp ly hợp ma sát

truyền động chính 4,7- Tay gạt tốc độquay của trục chính

5- Tay gạt chọn ren tiêu chuẩn hoặc renbước tăng

6

6

6- Tay gạt chọn ren trái hoặc ren 11- Tay

quay bàn trượt dọc

12- Tay gạt chạy dao nhanh 13- Tay

gạt chạy bước tiến dọc và ngang

10- Tay quay và kẹp ổ dao 21- Tay gạt điều khiển đai ốc hai nửacủa vít me 22- nút ấn đóng mở động

cơ truyền động chính 23- Vô lăng dịchchuyển bàn xe dao

- Máy tiện chép hình : được trang bị các cơ cấu chép hình để gia công những chitiết có hình dáng đặc biệt Loại này truyền động chỉ có trục trơn - Máy tiệnchuyên dùng : chỉ để gia công một vài loại chi tiết nhất định như: máy tiệnren chính xác, máy tiện hớt lưng, máy tiện trục khuỷu, máy tiện bánh xelửa…

- Máy tiện cụt : để gia công các chi tiết nặng có D > L

7

7

- Máy tiện đứng : cơ trục chính thẳng đứng : Gia công các chi tiết nặng phứctạp

- Máy tiện nhiều dao : là loại máy tiện có nhiều dao chuyển động độc lập, đểcùng một lúc có thể gia công chi tiết với nhiều dao cắt

- Máy tiện revolver : dùng để gia công hàng loạt những chi tiết tròn xoay vớinhiều nguyên công khác nhau Toàn bộ dao cắt cần thiết được lắp trên mộtbàn dao đặc biệt gọi là đầu revolver, có trục quay đứng hoặc nằm ngang

8

8

- Máy tiện tự động và nửa tự động

III Đặc điểm nguyên lý:

Máy tiện là máy cắt kim loại có chuyển động chính là chuyển độngquay tròn quanh tâm của phôi tạo ra tốc độ cắt, chuyển động chạy dao làchuyển động tịnh tiến của dao gồm hai loại : chạy dao dọc (dọc theo hướngtrục của chi tiết), chạy dao ngang (chạy theo hướng kính của chi tiết)

Từ công dụng, phân loại và đặc điểm nguyên lý trên để đi sâu vào tháolắp, sửa chữa máy tiện, ta thực hiện trên một loại máy tiện ren vít vạn năngđiển hình và được sử dụng thông dụng trong các cơ sở sản xuất đó là máy tiệnren vít vạn năng T616 do Việt Nam chế tạo

IV Máy tiện T616

1 Đặc tính và thông số kỹ thuật

T616 là máy tiện hạng vừa, có độ chính xác cấp 2,

- Chiều cao từ băng máy đến tâm trục chính: 160 mm

- Khoảng cách giữa 2 mũi tâm : 750 mm

9

9

0,5÷9 

- Đường kính phôi lớn nhất lồng qua lỗ trục

- Đường kính lớn nhất tiện được trên bàn dao: 175 mm

- Đường kính lớn nhất tiện được trên

máy:

320 mm

- Chiều dài lớn nhất tiện được: 700 mm

- Góc quay lớn nhất của bàn dao dọc phụ: +45o , - 45o

- Kích thước của máy: (dài x rộng x cao) 2365 x 855 x 1125 mm

10

10

2 Truyền động của máy:

a Sơ đồ động máy tiện T616 (hình 5)

b Xích truyền động:

- Xích tốc độ: Hộp tốc độ máy T616 thuộc hộp tốc độ dùng riêng, gồm haiphần : hộp giảm tốc và hộp trục chính Hộp giảm tốc đặt dưới thân máy vàtruyền động cho hộp trục chính nhờ bộ truyền đai Đồng thời trong hộp tốc độ

có hai đường truyền động đến trục chính là trực tiếp và gián tiếp

*Đường truyền trực tiếp:

*Đường truyền gián tiếp:

11

11

12

12

24 21

IX ( )

52 26

27 24

30 48 27 36

26 52

52 26

39

39 52 26 26

52 265239

.

.

52 26

27 24

30 48 27 36

26 52

52 26

39

39 52 26 26

.

.

Phương trình xích chạy dao :

+ Chạy dao ngang:

S=1vg( VII)a c (VIII).(X)39 ( XI) 2 L338 47.tx (ngang) tcbd39 45 47 13

13

13

24 21

) IX (

52 26

27 24

30 48 27 36

26 52

52 26

39

39 52 26 26

52 2652

39

39 5226 5226 39

.

.

58 58

555535 55.

52 26

S=1vg ( VII) ac (VIII) (X)39

39

( XII).tx Caét ren vít tcbd39 39

IV Đặc điểm cấu tạo

- Máy T616 là máy tiện vít vạn năng làm tất cả các công việc về tiện như: tiệntrơn, tiện bậc, tiện côn, tiện lỗ định hình

- Riêng về tiện ren: Máy tiện được các hệ ren như ren hệ mét, ren anh, renmodul

- Ngoài ra máy còn thực hịên các công viêc khác như: khoan, khoét, ta rô, phay,mài Nhờ việc sử dụng các thiết bị đồ gá trên máy được sử dụng trong cácphân xưởng cơ khí, sử dụng trong sản xuất hàng loạt

- Máy có thể sử dụng để gia công các chế độ chính xác và đạt tới cấp 2 độ bóngđạt tới cấp 6-7 Máy T616 có công dụng như vậy nên kết cấu của

máy gồm các bộ phận chính như sau:

9 Thân máy

10 Ụ động

11 Hệ thống điều khiểnđiện

12 Bộ phận làm mát

15

15

Hình 6 Cấu tạo máy tiện T616

Tất cả các bộ phận của máy T616 được bố trí hợp lý và khoa học, đảmbảo độ cứng vững bền của máy trong quá trình làm việc và thuận tiện chongười vận hành

Đặc điểm cấu tạo của từng bộ phận được đảm bảo để phát huy hết cácđặc tính kỹ thuật, khả năng và công suất

1 Đế máy

Đế máy được đúc bằng gang xám Cy – 15 – 32 gồm bệ tráI và bệ phải + Bệ trái: Lắp động cơ chính, HTĐ và cơ cấu điều khiển HTĐ

+ Bệ phải: Lắp thiết bị điện và động cơ bơm nước làm mát

2 Cơ cấu điều khiển hộp tốc độ

Cơ cấu điều khiển hộp tốc độ máy T616 được lắp ở phía ngoài bệ trái đểđiều hành các khối bánh răng di trượt HTĐ nhằm tạo ra các tốc độ khác nhau

Cơ cấu gồm tay gạt bên ngoài được giữ bằng chốt phía trong của đĩa lỗ hai

tầng và lò xo nén hồi vị và bốn thanh răng đuôi trụ được chế tạo bằng thép Haithanh răng đuôi trụ nhỏ mang ngàm gạt có lắp bánh răng rẻ quạt còn lại haithanh răng đuôi trụ kia mang ngàm gạt bánh răng trụ Để điều khiển các bánhrăng chuyển động theo bảng chỉ dẫn Các chi tiết này được lắp trên khốivuông

3 Hộp tốc độ

Hộp tốc độ nằm trong lòng bệ trái được tách riêng biệt với hộp trụcchính do đó khi làm việc hộp trục chính không bị rung cho nên không ảnhhưởng tới chi tiết ra công và tăng độ bóng bền của chi tiết gia công

Thân hộp được đúc bằng gang có nắp đạy kín Hộp được đặt nên haitrục đỡ trên thân máy và treo bằng các bu lông, điều khiển độ thăng bằng củahộp và sức căng của day đai

Bên trong hộp có 4 trục được lắp các bánh răng thanh trượt và bánh răng

cố định Các gối trục được đỡ bằng các ổ bi chịu lực hướng kính có các vònggăng và các vít trí để định vị khoảng cách

Việc thay đổi tốc độ được thay đổi các cặp bánh răng di trượt ăn khớplần lượt với bánh răng cố định Hộp được bố trí theo phương án không gian2*3*2

Việc thay đổi tốc độ được thực hiện nhờ cơ cấu điều khiển

4 Hộp bước tiến

Hộp bước tiến được lắp bên trái đằng trước thân máy Hộp bước tiếnnhận chuyển động từ hộp trục chính thông qua các bánh răng thay thế Thânhộp được đúc bằng gang bên trong hộp có 5 trục để lắp bánh răng di trượt và

cố định đặc biệt hộp có cơ cấu mê al truyền chuyển động theo hướng rích rắc

để tạo ra 20 bước tiến khác nhau Sự thay đổi bước tiến bằng cách thay đổi các

vị trí ăn khớp của bánh răng bằng tay gạt

5 Hộp trục chính

Hộp trục chính được đặt trên máy cố định trên thân máy bằng bốn bulông, thân hộp đúc bằng gang trên có nắp đạy và bắt chặt bằng sáu vít đầuchìm Hộp trục chính gồm bốn trục chính là: Trục chính, trục hắc le, trục đảochiều, trục chung gian

Trục chính được chế tạo rỗng và côn về phía sau do đó lực tác dụnggiảm về phía sau Phía trước có lắp mân cặp trên trục có lắp các ổ bi đỡ chặn, ổ

bi đỡ chặn phía sau lắp bánh đai nhận chuyển động của hộp tốc độ Trong hộpđược lắp các bánh răng di trượt và cố định bằng mối ghép then bằng và thenhoa đảm bảo mô men xoắn

Trục hăc le được đỡ bằng bốn ổ bi đỡ, phía đầu có bạc lệch tâm để bơmdầu làm việc Trục chính có thể nhận chuyển động trục tiếp từ hộp tốc độthông qua bộ truyen đai và khi đó ly hợp răng M hoặc gián tiếp qua trục hắc lequa hai đường truyền cao và đường truyền thấp, phía ngoài hộp tốc độ có taygạt ly hợp và tay gạt điều khiển khối bánh răng di trượt trên trục trung gian khitiện ren trái và ren phải

6 Mâm cặp

Mâm cặp dùng để gá kẹp chi tiết, mâm cặp được lắp với trục chính nhờđoạn van MT6x6 và một đoạn trục trơn lắp ghép với 78An để định tâm Khilắp mâm cặp cần vặn cho bè mặt của mặt bích sát với vai của trục chính rồixiết vít kẹp hai đầu hãm mâm cặp vấu này, có tác dụng hãm mâm cặp răng khinhừng hay đổi chiều quay của trục chính

a, Bàn trượt dọc

Bàn trượt dọc được đúc bằng gang, phía dưới gia công ránh trượt tamgiác và trượt phẳng để làm chuyển động dọc thân máy Phía trên gia công mộtđuôi én để lắp với rãnh trượt của bàn dao ngang chuyển động có lắp trục vít ănkhớp với đai ốc cố định với bàn dao ngang bằng hai vít khe hở giữa hai trục vít

và đai ốc được điều chỉnh bằng hai ốc công

b, Bàn dao ngang:

Bàn dao ngang được đúc bằng gang, phía dưới gia công mộng có lỗmang cá lắp ghép với rãnh trượt đuôi én, trên bàn dọc có cán đệm được điềuchỉnh bằng vít, phía trên gia công lỗ tròn và rãnh chữ T để lắp bàn xoay, lỗ đểlắp bu lông và rãnh chữ T

Bàn trượt dọc phụ được đúc bằng gang, phía dưới gia công mộng đuôi

én để lắp với bàn xoay, phía trong rỗng chứa trục vít đai ốc trên trục có bánhrăng nhận chuyển động từ bánh răng lắp trên trục du xích Đầu trục du xích lắpvòng du xích Phần sau bàn trượt dọc phụ gia công lỗ để lắp bu lông, lắp đai ốc

gá dao, phía trên bàn trượt dọc phụ lắp đài gá dao

với bàn máy Trục còn lại phía đầu lắp đĩa cam và trong có lắp cơ cấu hãmchuyển động giữa hai chuyển động khi tiên trơn và tiện ren

Phía ngoài hộp có tay quay để cho hộp tịnh tiến băng tay, hai tay gạt lyhợp ma sát côn để tiện dọc và tiện ngang Tay gạt đóng đai ốc hai nửa khi tiệnren, ngoài ra còn có tay gạt an toàn khi quá tải Hộp nhận chuyển động từ trụctrơn hay trục vít me khi tiện trơn hoặc tiện ren thông qua các tay gạt ly hợp Khi tiện ren tay gạt đóng đai ốc hai nửa cơ cấu hãm sẽ không cho tay gạtchuyển động dọc, tiện trơn đóng được nữa vì không có hai chuyển động dọccùng một lúc được Ngoài ra hộp còn có bánh răng vít, trục vít và ly hợp antoàn, khi quá tải kéo lò so hồi vị

9 Thân máy

Thân máy đúc bằng gang trong có nhiều gân gờ trợ lực để tăng thêm độ cứngvững cho máy Mặt trên có hai sống trượt tam giác và hai sống trượt phẳng đểcho hệ bàn dao và ụ máy chuyển động

10 Ụ động

Ụ động lắp trên băng máy trượt trên mặt phẳng trước và mặt tam giácsau ụ động co nhiệm vụ định vị trí chi tiết và tham gia vào khoan, khoét, doa,tazô

Ụ động được kẹp chặt với băng máy tay gạt phía sau thông qua trục lệchtâm, thanh kéo và miếng kẹp khoá chặt nòng ụ động và thân ụ động băng tayxiết ở phía trước, phía dưới đế ụ động có bu lông để điều chỉnh khi cần tiệncôn

11 Hệ thống điều khiển điện

Hệ thống này gồm có công tắc đóng, cắt nguồn điện cấp cho máy và công tắcđóng cắt bộ phận làm mát cho dao và chi tiết gia công Các công tắc này được

bố trí phía ngoài của nắp Bên trong là hệ thống khởi động từ cùng các dây dẫn

để dẫn đến các bộ phận điều khiển điện khác

12 Bộ phận làm mát

Gồm một động cơ bơm nước riêng ,thùng đựng nước và ống dẫnnước Thùng đựng nước có hai ngăn, một ngăn chứa nước chảy về và một ngănchứa nước lọc sạch.Thùng đựng nước đặt bên phải dước băng máy

Bước 2: Đọc bản vẽ

Đọc nghiên cứu cấu tạo và nguyên lý hoạt động của thiết bị

1 Cấu tạo (Hình 7) - Tay gạt

- Trục dẫn hướng

- Lò xo nén và lò xo hồi vị

- Khối vuông để lắp các chi tiết thanh răng đuôi nhỏ và trục thanh răngngàm gạt

- Đĩa lỗ hai tầng để định vị các vị trí của thanh răng hình trụ

- Vỏ ngoài để đỡ các chi tiết của cơ cấu với thân máy

1 Viên bi báo số 15 Chốt côn

Bước 3: Công tác chuẩn bị

- Thiết bị: Cơ cấu điều khiển Hộp tốc độ máy tiện T616

- Dụng cụ: Hộp dụng cụ sửa chữa máy

- Bản vẽ: Bản vẽ lắp cơ cấu điều khiển Hộp tốc độ máy tiện T616

Bước 4: Trình tự thực hiện tháo lắp cơ cấu điều khiển hộp tốc độ A Tháo:

I Tháo cơ cấu điều khiển ra khỏi máy :

- Đưa giá đỡ để đỡ cơ cấu trước khi tháo (Hình 8)

- Dùng cơ lê đầu chìm tháo 4 bu lông đầu chìm M 10

- Đưa cơ cấu đặt lên bàn sửa chữa

II Tháo rời các chi tiết :

1 Tháo tay gạt: (Hình 9)

- Dùng cơ lê đầu chìm tháo 2 bu lông chìm M 8

- Tháo nắp đậy đưa ra ngoài

- Dùng búa nguội và đột đóng chốt trụ ra ngoài

- Dùng tay nhấc tay gạt ra

2 Tháo trục răng xẻ quạt và trục răng khuếch đại (Hình 10)

-Dùng tuốc nơ vit tháo 3 con vít giữ bạc

- Dùng tay nhấc trục răng khuếch đại và trục răng xẻ quạt ra ngoài

3 Tháo hai trục ngàm gạt (Hình 11)

- Dùng tuốc nơ vit dẹt nới lỏng 2 con vít giữ trục ngàm gạt

- Dùng tay nhấc hai trục ngàm gạt ra ngoài

4 Tháo khối vuông (Hình 12)

- Dùng cờ lê đầu chìm tháo 3 bu lông đầu chìm M 10 đầu chìm

- Dùng cơ lê 22 tháo đai ốc hãm

- Dùng tay nhấc khối vuông ra

5 Tháo đĩa lỗ hai tầng (hình 13)

- Dùng cờ lê đầu chìm tháo 3 bu lông đầu chìm M 8

- Dùng búa nhựa đóng nhẹ nhấc đĩa lỗ hai tầng ra ngoài

- Dùng tay nhấc mặt bích ra sau đó nhấc trục dẫn hướng ra

B Lắp: Quá trình lắp ngược lại với quá trình tháo

C Kiểm tra, hiệu chỉnh:

1 Kiểm tra:

- Kiểm tra từng cụm, kiểm tra vị trí lắp của bánh răng xẻ quạt với trục thanhrăng ăn khớp với đĩa lỗ hai tầng theo bản vẽ

- Kiểm tra tay gạt thay đổi tốc độ nhẹ nhàng và đủ tốc độ

- Kiểm tra độ ép căng của lò xo

2 Hiệu chỉnh:

- Rút trục ngàm gạt qua lại để kiểm tra tiếp xúc của các trục thanh răng với đĩa

lỗ hai tầng xem có chặt không, nếu rơ, lỏng phải lắp lại

- Nắp tay gạt không ép hết vào mặt bích thì phải điều chỉnh lực đàn hồi của lò

xo

- Các trục răng đuôi nhỏ phải ăn khớp và chuyển động nhẹ nhàng

* Chú ý: Tất cả các chi tiết khi tháo lắp ra phải được để trên bàn sửa chữa theo thứ

tự tháo lắp, trước khi lắp phải kiểm tra toàn bộ các chi tiết xem có hư hỏng gì không, nếu không có hư hỏng gì thì lau chùi cẩn thận trước khi lắp, nếu chi tiết nào sai hỏng phải tìm cách khắc phục, sửa chữa xong mới được lắp Sau khi lắp kiểm tra hiệu chỉnh cơ cấu xem có sai sót gì không

* Bảng tóm tắt trình tự thực hiện

A Tháo

I Tháo cơ cấu điều

khiển ra khỏi máy

Đưa giá đỡ để đỡ cơ cấu trước khi tháo

Dùng cơ lê đầu chìm tháo 4 bu lông đầu chìm M 10 - Đưa cơcấu đặt lên bàn sửa chữa

Sử dụng dụng cụphù hợp không gây biến dạng chi tiết và lỗ ren

An toàn

II Tháo cơ rời các

chi tiết

1 Tháo tay gạt - Dùng cơ lê đầu chìm tháo 2 bu

lông chìm M 8

Tháo nắp đậy đưa ra ngoài Dùng búa nguội và đột đóngchốt trụ ra ngoài

Dùng tay nhấc tay gạt ra

Sử dụng dụng cụ phù hợp không gây biến dạng chitiết và lỗ ren

- Nhẹ nhàng

- An toàn

4 Tháo khối vuông - Dùng cờ lê đầu chìm tháo 3 bu

lông đầu chìm M 10 đầu chìm

- Dùng cơ lê 22 tháo đai ốc hãm

- Dùng tay nhấc khối vuông ra

Sử dụng dụng cụ phù hợp không gây biến dạng chitiết và lỗ ren

- An toàn

5 Tháo đĩa lỗ hai

tầng -3 bu lông đầu chìm M 8 Dùng cờ lê đầu chìm tháo

- Dùng búa nhựa đóng nhẹnhấc đĩa lỗ hai tầng ra ngoài

Sử dụng dụng cụ phù hợp không gây biến dạng chitiết và lỗ ren

- Dùng tay nhấc mặt bích ra sau

đó nhấc trục dẫn hướng ra - An toàn

B Lắp Quá trình lắp ngược lại với quá

trình tháo - Đúng kỹ thuật - An toàn

C Kiểm tra, hiệu

chỉnh

- Tháo vòng phanh dùng vamtháo puly, bạc lệch tâm ra khỏitrục, gắp then

Không gây biếndạng, không làm nứt, gãy

1 Kiểm tra - Kiểm tra từng cụm, kiểm tra vị

trí lắp của bánh răng xẻ quạtvới trục thanh răng ăn khớpvới đĩa lỗ hai tầng theo bản vẽ

- Kiểm tra tay gạt thay đổi tốc

2 Hiệu chỉnh Rút trục ngàm gạt qua lại để

kiểm tra tiếp xúc của các trụcthanh răng với đĩa lỗ hai tầngxem có chặt không, nếu rơ, lỏng phải lắp lại

Nắp tay gạt không ép hết vàomặt bích thì phải điều chỉnh lựcđàn hồi của lò xo

Các trục răng đuôi nhỏ phải ănkhớp và chuyển động nhẹnhàng

kỹ thuật

hoạt động êm, điều khiển hoạt động nhàng

- Đủ tốc độ

* Các dạng hỏng thường xảy ra trong tháo, lắp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục

1

Lấy tốc độ bị

nặng -Thanh răng đuôi nhỏ bịcong, kéo tay gạt ra chưa hết

đã sang số, hoặc đĩa lỗ haitầng vẫn nằm trong thanhrăng đuôi nhỏ mà vẫn gạtsang số

- Nếu thanh răngđuôi nhỏ cong thìkiểm tra uốn nắn lại,

- Lắp và điều chỉnhlại ăn khớp của trụcthanh răng

2 Lấy tốc độkhông đúng

bảng chỉ dẫn

- Lắp sai vị trí giữa trụcthanh răng và đbánh răngvới đĩa lỗ hai tầng

- Kiểm tra lắp lại

- Đối chiếu với bản vẽ

- Kiểm tra lắp lại

- Sửa lại lò xo hoặc thay thế

4 Mất tốc độ Một trong hai trục răng

không ăn khớp với thanh răng do mất vít định vị

- Trục răng, thanh răng bịsứt, mẻ dẫn đến ăn khớpkhông đều

Kiểm tra lại các vítđịnh vị

Lắp các trục răngđúng vị trí, và kiểmtra lại các răng trêntrục răng và thanhrăng

Nếu bị gãy ,mẻ mấtvít thì thay hoặc hànđắp gia công cơ Bước 5: Sửa chữa cơ cấu điều khiển hộp tốc độ

Trong quá trình làm việc cơ cấu điều khiển hộp tốc độ thường có những hưhỏng sau: Trục răng đuôi nhỏ mòn; gãy đuôi nhỏ; Bánh răng bị gãy răng; Đĩa

lỗ hai tầng vênh; mòn lỗ của khối vuông; lò xo mất khả năng đàn hồi Ta tiếnhành sửa chữa sau:

1 Trục răng đuôi nhỏ mòn:

a Trục răng đuôi nhỏ mòn kích thước đường kính: Làm trục di chuyển bị rơlỏng, dẫn đến ăn khớp giữa răng của trục răng và bánh răng không đều và làmlệch tâm giữa đuôi nhỏ với lỗ của đĩa hai tầng

- Cách sửa chữa: Có thể hàn đắp trục rồi tiện lại cho đúng kích thước Nếumòn nhiều thì thay thế

b Răng của trục răng mòn, gãy, mẻ:

- Nếu mòn ít: Hàn đắp rồi gia công lại cho đúng biên dạng răng

- Nếu mòn nhiều: thay thế

- Răng bị gãy, mẻ: Hàn đắp rồi gia công cơ hoặc dùng phương pháp cấy răng đểphục hồi

2 Bánh răng bị gãy răng: Cách khắc phục tương từ khắc phục lại răng của trụcrăng đuôi nhỏ

3 Đĩa lỗ hai tầng bị vênh: Gá đĩa lỗ lên thiết bị gá, dùng đồng hồ so kiểm tra

độ vênh đảo, đánh dấu vị trí vênh rồi dùng vam nắn lại sau đó kiểm tra lại

độ đảo cho đến khi đạt yêu cầu Nếu vênh nhiều thi dùng thiết bị tháo rời haiđĩa ra rồi nắn phẳng và lắp lại

4 Mòn lỗ của khối vuông:

- Mòn ít: dùng máy khoan, khoan rộng lỗ, gia công bạc mới có đường kính trongbằng đường kính của trục ren, đường kính ngoài bằng đường kính lỗ khoanrồi ép lại

- Mòn nhiều: Thay thế

5 Lò xo mất khả năng đàn hồi: Nếu hỏng nhẹ thì dùng thiết bị kéo giãn lò xo

ra, nếu hỏng nặng thì thay thế

Bước 6: Kiểm tra, đánh giá mức độ thực hiện

1 Tháo hoàn chỉnh Cơ

cấu điều khiển - Sử dụng dụng cụ hợp lý - Đảm bảo thời gian

- Tổ chức nơi làm việc khoa học Đảm bảo an toàn cho người vàthiết bị

3 Hiệu chỉnh - Hiệu chỉnh được cơ cấu đảm bảo

yêu cầu kỹ thuật

- Biết và thực hiện được cácphương pháp kiểm tra các yếu tố

kỹ thuật của cơ cấu

- Đảm bảo thời gian

2

Bài 2: Tháo lắp, sửa chữa hộp tốc độ máy tiện T616 Thời gian đào tạo: 4 giờ (Thời gian học: 4) I

Mục tiêu:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Biết được cấu tạo chung của Hộp tốc độ máy tiện T616

- Tháo lắp, điều chỉnh và sửa chữa hộp tốc độ máy tiện T616 thành thạo và đạtyêu cầu kỹ thuật

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, tổ chức nơi làm việc khoa học đảm bảo an toàn chongười và thiết bị

II Nội dung của bài

Bước 1: Kiến thức liên quan

Hộp tốc độ các máy cắt kim loại dùng để truyền công suất từ động cơ tớitrục chính, truyền và biến đổi mômen xoắn trong giới hạn cần thiết cũng nhưthay đổi số vòng quay của trục chính

Hộp tốc độ có thể làm liền với cụm trục chính hoặc làm rời Đa số cácmáy cắt kim loại hạng trung và hạng nặng hiện nay hộp tốc độ được bố làmliền với cụm trục chính Cả khối đó gọi là ụ truớc (ví dụ trên các máy 1A62,1K62, 6ỈI82, 1M36, 2A15L, v,v)

Bố trí liền khối có nhược điểm là rung động và nhiệt phát ra ở hộp tốc

độ sẽ lan truyền sang trục chính, nhưng kết cấu lại có ưu điểm là gọn, điềukhiển tập trung, giảm số lượng chi tiết hộp của máy, do đó giảm khối lượngcông víệc cạo sửa khí lắp ráp, độ cứng vững của cụm cao hơn

Ở những máy nhỏ, cao tốc và chính xác, ta phải hy sinh các ưu điểm kểtrên dể đạt được ổn định cao của chuyển động cùa trục chính bằng cách bố tríhộp tốc độ trong hộp riêng độc lập đối lập với cụm trục chính như các máy

1616, 1A616, 1116 1111, 1A136, 1730, 1622 vv Trong các máy tiện này, hộptốc độ được đặt trong khoang dưới của thân máy, truyền chuyển động lên cụmtrục chính bằng bộ truyền đây đai hình thang Như vậy ụ trước của máy chỉ cótrục chính và một số ít chi tiết nữa

Bước 2: Đọc bản vẽ

1 Cấu tạo:

Hộp tốc độ nằm trong lòng bệ trái được tách riêng biệt với hộp trục chínhđược treo trong gầm máy thông qua cơ cấu bản lề do đó khi làm việc hộp trụcchính không bị rung nên không ảnh hưởng đến chi tiết gia công và tăng độchính xác cho chi tiết (Hình 1)

Thân hộp được đúc bằng gang có nắp đậy kín Hộp được đặt lên hai trục

đỡ trên thên máy và treo bằng hai bu lông, điều khiển độ thăng bằng của hộp

và sức căng của dây đai

Động cơ điện lắp trực tiếp lên thành hộp bằng mặt bích và các vít cấy, tronghộp được bố trí ba trục trên đó có lắp các bánh răng cố định và bánh răng ditrượt để tạo thành 6 cấp tốc độ truyền cho hộp trục chính thông qua bộ truyềnđai thang

Để thay đổi khoảng cách giữa 2 trục mang bánh đai (của 2 hộp) sử dụng cơcấu vít treo và các đai ốc điều chỉnh (Hình 2)

2 Nguyên lý làm việc:

Chuyển động chính được truyền từ trục động cơ (trục I) có công suất P = 4,5

KW, n = 1440 vg/ph thông qua cặp bánh răng trụ đến trục II, chuyển động từtrục II truyền đến trục III thông qua khối bánh răng di trượt ba bậc lắp trên trục

II lần lượt ăn khớp với các bánh răng cố định lắp trên trục III Chuyển độngtiếp tục được truyền từ trục III đến trục IV thông qua khối bánh răng di trượthai bậc lần lượt ăn khớp với hai bánh răng cố định lắp trên trục IV tạo thành 6cấp tốc độ truyền đến hộp trục chính thông qua bộ truyền đai thang

Cặp bánh răng di trượt 3 bậc trên trục II và cặp bánh răng 2 bậc trên trục IIIđược điều khiển bằng tay gạt thay đổi tốc độ qua trục dẫn, ngàm gạt và chốt, Các gối đỡ các trục là ổ lăn, đỡ hoặc đỡ chặn, các ổ này được định vị bằng cácchi tiết nắp chặn ổ và vòng phanh (vòng găng)

n 1440v/ p I Z57  IIZ40 IIIZ27

IV(trucpuly)

Z47

Bước 3: Công tác chuẩn bị

- Thiết bị: Hộp tốc độ máy tiện T616

- Dụng cụ: Hộp dụng cụ sửa chữa máy

- Bản vẽ: Hộp tốc độ máy tiện T616 Bước 4: Trình tự thực hiện tháo lắphộp tốc độ A Tháo:

a Tháo hộp khỏi máy: (Cơ cấu điều khiển hộp tốc độ đã được tháo trước)

b Tháo các chi tiết bên ngoài hộp:

- Tháo động cơ: Kê đỡ chắc chắn, tháo các bu lông bắt mặt bích của động cơ vớihộp, lấy đồng thời động cơ cùng trục I và bánh răng ra ngoài

- Tháo puly: Nắn lại vòng đệm sao chống nới, tháo bulông chặn ra Dùng vamrút puly

- Tháo nắp trên và nắp bên của hộp: Thực hiện đúng phương pháp cơ bản tháocác bu lông theo hàng, dãy

c Tháo các trục trong hộp:

Nới và tháo hết các vòng phanh, vít cố định bánh răng hoặc vòng phanh chặn

ổ

Tháo chốt và trục dẫn mang ngàm gạt bánh răng di trượt trước khi tháo trục để tránh cong vênh Tháo các trục theo thứ tự sau:

* Tháo trục IV (Hình 4)

- Dùng clê đầu chìm tháo các bu lông cố định mặt bích chặn ổ bi với thân hộp

- Dùng tuốc nơ vít tháo vít hãm bánh răng với trục

- Dùng tông đồng luồn qua lỗ trục I đóng trục IV theo chiều mũi tên - Quá trìnhvừa đóng vừa đỡ các bánh răng, đưa trục và bánh răng ra ngoài * Tháo trụcIII (Hình 5)

- Dùng kìm panh tháo vòng phanh hãm bánh răng

- Tháo các vít cố định bánh răng trên trục

- Dùng tông đồng đóng trục theo chiều mũi tên, đỡ các bánh răng bên trong hộpđưa ra ngoài

* Tháo trục II (Hình 6)

- Dùng kìm panh tháo vòng phanh hãm bánh răng

- Tháo các vít cố định bánh răng trên trục

- Dùng tông đồng đóng trục theo chiều mũi tên, đỡ các bánh răng bên trong hộpđưa ra ngoài

d Tháo các chi tiết còn lại trên hộp:

- Tháo trục bản lề: Tháo vít chặn trục, đóng dọc trục ra

- Tháo chốt nâng hộp của bộ phận tăng đai

B Lắp:

- Rửa sạch chi tiết bằng dầu, để khô ráo và dùng khăn sạch lau khô

- Phân loại chi tiết, tiến hành sửa chữa hoặc thay thế nếu cần thiết

- Sắp xếp theo từng cụm chi tiết của từng trục

- Tiến hành lắp theo thứ tự ngược lại với thứ tự tháo C Kiểm tra và điểu chỉnh:

- Kiểm tra vị trí tương quan của các chi tiết dã chính xác chưa, đã được định vịchắc chắn chưa

- Kiểm tra tình trạng làm việc của chi tiết, của trục và của ổ bi - Kiểm tra vị trítay gạt tốc độ và tình trạng làm việc khi gạt thay đổi tốc độ (nhẹ nhàng, bánhrăng vào khớp ra khớp êm)

- Mọi bộ phận phải được kiểm tra điều chỉnh, khi có tinh trạng làm việc ổn địnhrồi mới lắp hộp tốc độ lên máy

* Bảng tóm tắt trình tự thực hiện

*

A Tháo

I Tháo hộp tốc độ ra

khỏi máy -Kê đỡ hộp -Nới đai ốc điều chỉnh dây đai

phía trên vít treo, dùng đòn bẩy nâng hộp lên, tháo dây đai, tháo trục ren (vít treo)

-Tháo các tay gạt tốc độ HTĐ

-Tháo 2 bulông số 1, nâng hộp cùng trục xoay bản lề lên, đưa hộp ra ngoài gầm máy

Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

1 Tháo dây đai - Điều chỉnh thu ngắn khoảng

cách của 2 trục puly, (hoặc nâng hộp lên)

- Tháo dây đai

Dây đai không hư hỏng xơ gãy

2 Tháo tay gạt điều

khiển tốc độ

Tháo chốt, tháo 2 tay gạt số tốc

độ

Không làmbiến dạng,cong vênh

Đảm bảo an toàn

II Tháo các chi tiết

bên ngoài hộp

1 Tháo động cơ -Kê đỡ chắc chắn, tháo các bu

lông bắt mặt bích của động cơvới hộp

-Lấy động cơ cùng trục I vàbánh răng ra ngoài

- Chính xác - Đảm bảo an toàn