CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ 4 0 tạo RA NHỮNG THUẬN lợi gì để GIAI cấp CÔNG NHÂN THẾ GIỚI có KHẢ NĂNG THỰC HIỆN THẮNG lợi LỊCH sử của MÌNH

Với sự xuất hiện của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, giaicấp công nhân - chủ thể và là sản phẩm xã hội của nền “đại công nghiệp”, đã trở thành luậnchứng thực tiễn cho phát hiện

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA HTTTKT & TMĐT

1

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 4

I Các cuộc cách mạng công nghiệp trong lịch sử và sự tác động của nó đến giai cấp công nhân trong lịch sử 5

1 Các cuộc cách mạng công nghiệp trong lịch sử 5

1.1 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất 5

1.2 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai 5

1.3 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba 6

1.4 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư 6

2 Sự tác động của nó đến giai cấp công nhân thế giới 9

II Những thuận lợi của cuộc cách mạng 4.0 tạo ra để giai cấp công nhân thế giới thực hiện thắng lợi lịch sử của mình 13

1 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 13

2 Điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 13

3 Những thay đổi của GCCN và thuận lợi của cuộc cách mạng 4.0 tạo ra để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử 15

3.1 Những thay đổi của GCCN 15

3.2 Những thuận lợi của cuộc cách mạng 4.0 tạo ra để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình 16

III Liên hệ Việt Nam 18

1 Một số biến đổi tích cực của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 18

2 Một số biến đổi tiêu cực của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 19

KẾT LUẬN 19

LỜI MỞ ĐẦU

Lịch sử đấu tranh giai cấp để xây dựng một xã hội văn minh hạnh phúc và giàu mạnh quacác thời kì để chứng tỏ giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất, đại diện cho các giáo tầngkhác trong xã hội Trước sự khủng hoảng và sụp đổ của CNXH ở Đông Âu và Liên Xô, nhiềungười đã bộc lộ sự dao động và hoài nghi về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân (GCCN).Bọn cơ hội và các thế lực chống cộng có cơ hội mới để phủ nhận sứ mệnh lịch sử của GCCN,vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và chủ nghĩa xã hội Vì vậy vấn đề là làm sáng tỏ sứmệnh lịch sử của GCCN, nhất là trong bối cảnh lịch sử mới- cuộc cách mạng công nghiệp 4.0đang diễn ra mạnh mẽ Với sự xuất hiện của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, giaicấp công nhân - chủ thể và là sản phẩm xã hội của nền “đại công nghiệp”, đã trở thành luậnchứng thực tiễn cho phát hiện lý luận vĩ đại của C Mác về “sứ mệnh lịch sử toàn thế giới củagiai cấp công nhân” Cũng như vậy, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (Cách mạng côngnghiệp 4.0) sẽ tiếp nối lô-gíc đã từng được lịch sử minh chứng

Chính vì lẽ đó, để tìm hiểu rõ hơn về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công

nhân, nhóm 3 xin trình bày và phân tích đề tài: “Cuộc cách mạng công nghệ 4.0 tạo ra những thuận lợi gì để giai cấp công nhân thế giới có khả năng thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình”.

I Các cuộc cách mạng công nghiệp trong lịch sử và sự tác động của nó đến giai cấp công nhân trong lịch sử

1 Các cuộc cách mạng công nghiệp trong lịch sử

1.1 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất

Bắt đầu vào khoảng năm 1784 Đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhấtnày là việc sử dụng năng lượng nước, hơi nước và cơ giới hóa sản xuất Những phát minhquan trọng tạo tiền đề cho cuộc cách mạng này là: Phát minh máy móc trong ngành dệt nhưthoi bay của John Kay (1733), xe kéo sợi Jenny (1764), máy dệt của Edmund Cartwright(1785) Cuộc cách mạng công nghiệp này được đánh dấu bởi dấu mốc quan trọng là việcJames Watt phát minh ra động cơ hơi nước năm 1784 Phát minh vĩ đại này đã châm ngòi cho

sự bùng nổ của công nghiệp thế kỷ 19 lan rộng từ Anh đến châu Âu và Hoa Kỳ

Cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử nhânloại – kỷ nguyên sản xuất cơ khí, cơ giới hóa Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất đãthay thế hệ thống kỹ thuật cũ có tính truyền thống của thời đại nông nghiệp (kéo dài 17 thếkỷ), chủ yếu dựa vào gỗ, sức mạnh cơ bắp (lao động thủ công), sức nước, sức gió và sức kéođộng vật bằng một hệ thống kỹ thuật mới với nguồn động lực là máy hơi nước và nguồnnguyên, nhiên vật liệu và năng lượng mới là sắt và than đá Nó khiến lực lượng sản xuất đượcthúc đẩy phát triển mạnh mẽ, tạo nên tình thế phát triển vượt bậc của nền công nghiệp và nềnkinh tế Đây là giai đoạn quá độ từ nền sản xuất nông nghiệp sang nền sản xuất cơ giới trên cơ

sở khoa học Tiền đề kinh tế chính của bước quá độ này là sự chiến thắng của các quan hệ sảnxuất tư bản chủ nghĩa, còn tiền đề khoa học là việc tạo ra nền khoa học mới, có tính thựcnghiệm nhờ cuộc cách mạng trong khoa học vào thế kỷ XVII

Với sự tham dự của máy móc đã tạo ra năng suất lao động vượt trội gấp hàng chục, hàngtrăm lần so với lao động thủ công, bởi máy móc làm thay đổi toàn bộ phương thức sản xuấttồn tại từ trước tới nay Hàng hóa do máy móc sản xuất ra thì rẻ hơn và tốt hơn so với hànghóa do công nhân sản xuất bằng xe kéo sợi và khung cửi dệt vải của mình, cho phép trongmột thời gian ngắn có thể tăng thêm sản xuất công nghiệp một cách vô hạn mà chi phí lạikhông nhiều, góp phần giảm nhẹ lao động Tăng năng suất lao động sau đó là tăng lợi nhuậncho nhà tư bản, từ đó nhận thấy tầm quan trọng của máy móc trong lao động sản xuất, từ đódẫn đến sự ra đời của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2

1.2 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2 diễn ra từ khoảng năm 1870 đến khi Thế Chiến I

nổ ra Đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp lần này là việc sử dụng năng lượng điện và

sự ra đời của các dây chuyền sản xuất hàng loạt trên quy mô lớn Cuộc cách mạng côngnghiệp lần thứ hai diễn ra khi có sự phát triển của ngành điện, vận tải, hóa học, sản xuất thép,

và (đặc biệt) là sản xuất và tiêu dùng hàng loạt Các phương tiện truyền thông như điện tín vàđiện thoại ra đời vào năm 1880, liên lạc bằng điện thoại ngay lập tức được ứng dụng trênkhắp thế giới Đầu thế kỷ XX hình thành một lĩnh vực kỹ thuật điện mới là điện tử học vàngành công nghiệp điện tử ra đời, mở đầu kỷ nguyên điện khí hóa, thúc đẩy sự phát triển cácngành công nghiệp khác như luyện kim, chế tạo máy, đóng tàu, công nghiệp quân sự; giaothông vận tải, công nghiệp hóa chất Trong lĩnh vực kỹ thuật quân sự diễn ra cuộc cách mạng

cơ hóa và tự động hóa vũ khí trang bị mà điển hình là các phương tiện chiến tranh được sửdụng trong Chiến tranh thế giới thứ nhất năm 1914 Cuộc CMCN lần thứ 2 đã tạo nên nhữngtiền đề mới và cơ sở vững chắc để phát triển nền công nghiệp ở mức cao hơn nữa Cuộc cáchmạng này được chuẩn bị bằng quá trình phát triển 100 năm của các lực lượng sản xuất trên cơ

sở của nền sản xuất đại cơ khí và bằng sự phát triển của khoa học trên cơ sở kỹ thuật Yếu tốquyết định của cuộc cách mạng này là chuyển sang sản xuất trên cơ sở điện - cơ khí và sanggiai đoạn tự động hóa cục bộ trong sản xuất, tạo ra các ngành mới trên cơ sở khoa học thuầntúy, biến khoa học thành một ngành lao động đặc biệt Cuộc cách này đã mở ra kỷ nguyên sảnxuất hàng loạt, được thúc đẩy bởi sự ra đời của điện và dây chuyền lắp ráp Công nghiệp hóathậm chí còn lan rộng hơn tới Nhật Bản sau thời Minh Trị Duy Tân, và thâm nhập sâu vàonước Nga, nước đã phát triển bùng nổ vào đầu Thế Chiến I Về tư tưởng kinh tế - xã hội, cuộccách mạng này tạo ra những tiền đề thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở quy mô thế giới

1.3 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba

Điểm xuất phát của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba là Chiến tranh thế giới thứhai, trong đó các bên tham chiến đã từng nghiên cứu chế tạo thành công các hệ thống vũ khí

và trang bị dựa trên nguyên lý hoạt động hoàn toàn mới như bom nguyên tử máy bay phảnlực, dàn tên lửa bắn loạt, tên lửa chiến thuật đầu tiên v.v Đây là thành quả hoạt động nghiêncứu phát triển của rất nhiều viện nghiên cứu và văn phòng thiết kế quân sự bí mật Ngay sau

đó các thành tựu khoa học – kỹ thuật quân sự được áp dụng vào sản xuất, tạo tiền đề cho cáchmạng công nghiệp lần thứ ba, diễn ra trong nhiều lĩnh vực, tác động đến tất cả các hoạt độngkinh tế, chính trị, tư tưởng đời sống, văn hóa, của con người

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 xuất hiện vào khoảng từ 1969, với sự ra đời vàlan tỏa của công nghệ thông tin (CNTT), sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự độnghóa sản xuất Cuộc cách mạng này thường được gọi là cuộc cách mạng máy tính hay cáchmạng số bởi vì nó được xúc tác bởi sự phát triển của chất bán dẫn, siêu máy tính, máy tính cánhân (thập niên 1970 và 1980) và Internet (thập niên 1990) Đến thập niên 20, Điện thoại diđộng đã trở nên phổ biến như máy tính, các rạp chiếu phim bắt đầu chiếu quảng cáo về việcmọi người nên để điện thoại ở chế độ im lặng khi xem phim Chúng cũng trở nên tiên tiến hơnnhiều so với điện thoại chỉ có chức năng gọi điện hoặc chơi các trò chơi đơn giản của nhữngnăm 1990 Tin nhắn văn bản xuất hiện vào những năm 1990 Tin nhắn SMS đầu tiên được gửi

đi là vào ngày 3/12/1992 Và chúng được sử dụng rộng rãi đầu thập niên 20, khi nó trở thànhmột hiện tượng văn hóa Cuộc cách mạng kỹ thuật số đã trở nên lan rộng toàn cầu trong thờigian này - sau khi cách mạng hóa xã hội ở các nước phát triển vào những năm 1990, cuộccách mạng kỹ thuật số đã lan rộng đến đông đảo mọi người ở các nước đang phát triển vàonhững năm 2000 Vào cuối năm 2005, dân số Internet đạt 1 tỷ và 3 tỷ người trên toàn thế giới

đã sử dụng điện thoại di động vào cuối thập kỷ này HDTV đã trở thành định dạng phát sóngtruyền hình tiêu chuẩn ở nhiều nước vào cuối thập kỷ này

Cuộc cách mạng này đã tạo điều kiện tiết kiệm các tài nguyên thiên nhiên và các nguồnlực xã hội, cho phép chi phí tương đối ít hơn các phương tiện sản xuất để tạo ra cùng một khốilượng hàng hóa tiêu dùng Kết quả, đã kéo theo sự thay đổi cơ cấu của nền sản xuất xã hộicũng như những mối tương quan giữa các khu vực I (nông - lâm - thủy sản), II (công nghiệp

và xây dựng) và III (dịch vụ) của nền sản xuất xã hội Làm thay đổi tận gốc các lực lượng sảnxuất, cuộc Cách mạng KH&CN hiện đại đã tác động tới mọi lĩnh vực đời sống xã hội loàingười, nhất là ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển vì đây chính là nơi phát sinh của cuộccách mạng này

1.4 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Cuộc Cách mạng Công nghiệp Thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợpcác công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học Khi so sánhvới các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, 4.0 đang tiến triển theo một hàm số mũ chứkhông phải là tốc độ tuyến tính Hơn nữa, nó đang phá vỡ hầu hết ngành công nghiệp ở mọiquốc gia Và chiều rộng và chiều sâu của những thay đổi này báo trước sự chuyển đổi củatoàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị Theo GS Klaus Schwab, chủ tịch Diễn đànKinh tế Thế giới, Industry 4.0 (tiếng Đức là Industrie 4.0) hay Cuộc cách mạng công nghiệpthứ tư (FIR), là một thuật ngữ bao gồm một loạt các công nghệ tự động hóa hiện đại, trao đổi

dữ liệu và chế tạo FIR được định nghĩa là “một cụm thuật ngữ cho các công nghệ và kháiniệm của tổ chức trong chuỗi giá trị” đi cùng với các hệ thống vật lý trong không gian ảo,Internet của vạn vật và Internet của các dịch vụ FIR tạo điều kiện thuận lợi cho việc tạo racác nhà máy thông minh Trong các nhà máy thông minh này, các hệ thống vật lý không gian

ảo sẽ giám sát các quá trình vật lý, tạo ra một bản sao ảo của thế giới vật lý Với Internet củavạn vật, các hệ thống vật lý không gian ảo này tương tác với nhau và với con người theo thờigian thực, và thông qua Internet của các dịch vụ thì người dùng sẽ được tham gia vào chuỗigiá trị thông qua việc sử dụng các dịch vụ này “Industrie 4.0” kết nối các hệ thống nhúng và

cơ sở sản xuất thông minh để tạo ra sự hội tụ kỹ thuật số giữa công nghiệp, kinh doanh, chứcnăng và quy trình bên trong

Những yếu tố cốt lõi của Kỹ thuật số trong CMCN 4.0 sẽ là: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạnvật kết nối - Internet of Things (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data) Trên lĩnh vực công nghệ sinhhọc, Cách mạng Công nghiệp 4.0 tập trung vào nghiên cứu để tạo ra những bước nhảy vọttrong Nông nghiệp, Thủy sản, Y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng táitạo, hóa học và vật liệu Cuối cùng là lĩnh vực Vật lý với robot thế hệ mới, máy in 3D, xe tựlái, các vật liệu mới (graphene, skyrmions…) và công nghệ nano

Trong cuộc cách mạng này, các công nghệ mới nổi và sự đổi mới trên diện rộng đượckhuếch tán nhanh hơn và rộng rãi hơn so với những lần trước Cuộc cách mạng công nghiệplần thứ hai chưa đến được với 17% dân số của thế giới, tức ước tính khoảng gần 1,3 tỷ ngườivẫn chưa tiếp cận với điện Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba vẫn chưa đến được vớihơn nửa dân số thế giới, 4 tỷ người, phần lớn đang sống trong các nước đang phát triển, thiếutiếp cận Internet Quy mô và phạm vi của sự thay đổi giải thích lý do tại sao có thể cảm thấy

sự gián đoạn và đổi mới xảy ra một cách sâu sắc như vậy ngày nay Tốc độ của sự đổi mới xéttrên cả hai phương diện gồm sự phát triển và tính phổ biến của cuộc cách mạng này xảy ranhanh hơn bao giờ hết Ai cũng có thể tham gia vào cuộc cách mạng này, không chỉ là tốc độ,

mà còn là quy mô phát triển đáng kinh ngạc Thử so sánh thành phố Detroit vào năm 1990 (làmột trung tâm lớn của các ngành công nghiệp truyền thống) với Thung lũng Silicon vào năm

2014 Năm 1990, ba công ty lớn nhất tại Detroit có vốn cổ phần hóa thị trường là 36 tỷ đô la

Mỹ, doanh thu là 250 tỷ đô la Mỹ và có 1,2 triệu nhân viên Trong năm 2014, ba công ty lớnnhất ở Thung lũng Silicon có vốn cổ phần hóa thị trường cao hơn một cách đáng kể (1,09nghìn tỷ USD), tạo ra doanh thu tương tự với ba công ty ở Detroit khoảng 247 tỷ USD, nhưngvới số nhân viên ít hơn khoảng 10 lần (137.000 nhân viên) Thực tế là một đơn vị của cải vậtchất được tạo ra ngày nay có khả năng sử dụng ít nhân công hơn so với 10 hay 15 năm trướcđây bởi vì các doanh nghiệp số có chi phí biên gần bằng không Ngoài ra, thực tế của thời đại

số là nhiều doanh nghiệp mới cung cấp “các hàng hóa thông tin” với các chi phí lưu trữ, vậnchuyển và nhân rộng hầu như bằng không Một số công ty có công nghệ đột phá dường nhưđòi hỏi ít vốn để phát triển Ví dụ các doanh nghiệp như Instagram hay WhatsApp không đòihỏi nhiều vốn để khởi nghiệp, đã thay đổi vai trò của vốn và quy mô kinh doanh trong bốicảnh của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Bên cạnh tốc độ và qui mô, Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư có thể được xem làđộc đáo vì sự hài hòa và tích hợp rất nhiều lĩnh vực khác nhau Ví dụ, ngày nay các công nghệchế tạo số có thể tương tác với thế giới sinh học Một số nhà thiết kế và kiến trúc sư đã kếthợp giữa thiết kế bằng máy tính, chế tạo cộng (additive manufacturing), kỹ thuật vật liệu vàsinh học tổng hợp cho các hệ thống tiên phong có liên quan đến sự tương tác giữa các vi sinhvật, cơ thể người, những sản phẩm con người tiêu thụ, và thậm chí cả những tòa nhà conngười đang sinh sống Thế giới đã trải qua nhiều cuộc cách mạng công nghiệp, khởi đầu từkhoảng những năm 1750 và chúng ta không chắc chắn rằng đâu sẽ là điểm kết thúc, khi conngười không còn gọi những đột phá về khoa học công nghệ làm thay đổi xã hội loài người làcuộc cách mạng công nghiệp nữa Tuy nhiên, có thể thấy rằng, khoảng cách của các cuộc cáchmạng công nghiệp ngày càng ngắn lại và sự đào thải với những kẻ chậm chân càng trở nênnghiệt ngã hơn

Con người đã mất hàng thế kỉ để khởi đầu với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất,lần thứ 2 và thứ 3 xảy ra sau mỗi gần 100 năm nhưng chỉ mất khoảng 40 năm để bước vàocuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) Và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ

5 sẽ xảy ra trong tương lai gần hơn nữa.Kể từ cuộc Cách mạng công nghiệp đầu tiên, conngười đã hiểu được tiềm năng của việc áp dụng công nghệ như một phương tiện tiến bộ Máymóc hơi nước, dây chuyền lắp ráp tự động và máy tính là một số tiến bộ đã diễn ra trong vàithế kỷ qua, tất cả đều hướng đến thúc đẩy năng suất và hiệu quả công việc

Trong giai đoạn cuộc cách mạng công nghiệp 3.0 và 4.0, ngành công nghệ số đã nổi lên

để dẫn dắt sự phát triển thay vì những ngành công nghiệp truyền thống trước đây Nhữngcông nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, kết nối vạn vật, big data, điện toán đám mây đã giúp tạo

ra rất nhiều tri thức dựa trên dữ liệu và cũng đồng thời giúp nâng cao hiệu suất Điều đó đãgiúp hình thành nhiều mô hình như sản xuất thông minh, năng lượng thông minh, thành phốthông minh Trong bối cảnh đó, mục tiêu phát triển là giảm thiểu sự tham gia của con người

và ưu tiên quá trình tự động hóa Ở một mức độ nhất định, con người đang phải cạnh tranhvới máy móc trong một số công việc Trong những năm gần đây, chúng ta đã nghe nói về sựxuất hiện về cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 5 Tuy nhiên, viễn cảnh về cách mạng công

nghiệp 5.0 lại là một xu hướng khác Mục tiêu của cuộc cách mạng này là giảm bớt chú trọngvào công nghệ và máy móc và tập trung phát triển nâng cao tương tác giữa người và máy Đây

là sự kết hợp tuyệt vời giữa tính sáng tạo không có giới hạn của con người với mức độ chínhxác tuyệt đối của máy móc Chính phủ và giới công nghệ ở các nước dẫn đầu thế giới về côngnghệ đã bắt đầu nghiên cứu thiết kế những nguyên tắc và giới hạn của tương tác người - máy

để chuẩn bị cho tương lai không xa Nhiều chuyên gia đã khẳng định, Cách mạng công nghiệp5.0 là điều tất yếu sẽ diễn ra, và mốc thời gian đã được xác định rất gần: 2035 hoặc sớm hơn.Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là toàn bộ lao động sẽ bị thay thế bởi robot, hay Cobot nhưcách gọi hiện nay về kết hợp giữa người và máy Cùng với sự xuất hiện trong tương lai củacuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 5, chắc chắn các cuộc công nghiệp tiếp theo sẽ xuất hiệnbởi nhà tư bản sẽ không ngừng tìm kiếm cách thức gia tăng năng suất lao động của công nhâncũng như tăng lợi nhuận cho bản thân mình

2 Sự tác động của nó đến giai cấp công nhân thế giới

Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (1848), C.Mác và Ph.Ăngghen viết: “Tất cả cácgiai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, còn giaicấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp” Nghĩa là, các nền đại côngnghiệp sản sinh và phát triển giai cấp vô sản - giai cấp công nhân hiện đại Tuy nhiên, cũngchính các cuộc cách mạng công nghiệp đã và đang làm thay đổi cấu trúc của giai cấp côngnhân Peter Drucker (1909-2005) - người được coi là cha đẻ của ngành Quản trị kinh doanhhiện đại, đã viết: “Không có giai cấp nào trong lịch sử lại tăng nhanh hơn "công nhân cổxanh" và không có giai cấp nào trong lịch sử lại giảm nhanh hơn giai cấp đó” Sự suy giảm về

số lượng của giai cấp công nhân, đặc biệt là "công nhân cổ xanh" bắt nguồn từ sự suy giảmcủa lực lượng lao động sản xuất hàng hóa truyền thống Đó là chuyển dịch cơ cấu kinh tế và

sự thay thế sức lao động con người bằng máy móc

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (1784-1871) đã làm lay chuyển tận gốc trật tựkinh tế cũ tồn tại và phát triển hàng trăm năm trước đó Chính sự phát triển vượt bậc củathương mại và công nghiệp đã làm sụp đổ từng mảng lớn hình thái kinh tế - xã hội phongkiến Tự do hóa thương mại, tự do hóa sản xuất và đặc biệt là tự do hóa lao động đã tạo ranhững đô thị công nghiệp khổng lồ, kéo theo là những làn sóng chuyển dịch dân cư quy môlớn từ khu vực nông thôn ra thành thị, tạo ra sự phát triển không ngừng của giai cấp côngnhân Đến cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ hai (1871-1914) với dây chuyền sản xuấthàng loạt tiếp tục đẩy nhanh tiến trình phát triển giai cấp công nhân cả về số lượng và chấtlượng trên toàn thế giới

Nhưng rồi cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ ba (1969-2000) với nền sản xuất tựđộng hóa dựa vào máy tính, thiết bị điện tử và internet đã đẩy mạnh sự chuyển đổi cơ cấukinh tế từ chủ yếu sản xuất công nghiệp sang phát triển dịch vụ và thương mại Và cuộc Cáchmạng công nghiệp lần thứ tư (còn gọi là Cách mạng công nghiệp 4.0), diễn ra từ những năm

2000, dựa trên nền tảng công nghệ số và tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưuhóa quy trình, phương thức sản xuất (trí tuệ nhân tạo - AI, công nghệ in 3D, công nghệ sinhhọc, công nghệ vật liệu mới, công nghệ tự động hóa, robot ), đang làm biến đổi mọi mặt đờisống kinh tế - xã hội toàn cầu Cuộc cách mạng lần thứ 4 đặt ra nhiều vấn đề Thứ nhất, giảmmột số lượng nhất định những lao động có trình độ tay nghề thấp; tăng tương đối một sốlượng nhất định lao động có trình độ tay nghề cao và lao động sáng tạo Thứ hai, khôngngừng nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, tay nghề, hoàn thiện kỹ năng lao động, có tácphong công nghiệp và ý thức kỷ luật cao Thứ ba, xây dựng môi trường sống lành mạnh, antoàn trong lao động, nâng cao ý thức chính trị và giác ngộ giai cấp của giai cấp công nhân.Hiện nay, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) đang phát triển với tốc độ cấp sốnhân, phạm vi và tính phức tạp vô cùng lớn, đòi hỏi các quốc gia phải chủ động hơn nữa trướcbối cảnh biến đổi mạnh mẽ của kỷ nguyên công nghiệp thông minh và công nghệ hiện đại.Trong cuộc cách mạng này, mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế-xã hội đều bị tác động, đặc biệtnhững tác động đối với lĩnh vực lao động và việc làm là rất lớn CMCN 4.0 đã tạo ra nhiềuđột phá về công nghệ mới trong các lĩnh vực như sản xuất trí thông minh nhân tạo, chế tạo rô-bốt, phát triển mạng internet, công nghệ in 3D, công nghệ nano, công nghệ sinh học, khoa học

về vật liệu, lưu trữ năng lượng và tin học Theo đó, các công nghệ mới ra đời sẽ là sự liên kếtcác lĩnh vực lý - sinh; cơ - điện tử - sinh… hình thành các ngành nghề mới, đặc biệt là nhữngngành nghề có sự liên quan đến tương tác giữa con người với máy móc Các robot đang được

sử dụng nhiều hơn ở tất cả các lĩnh vực từ nông nghiệp chính xác cho đến chăm sóc ngườibệnh Sự phát triển nhanh của công nghệ robot làm cho sự hợp tác giữa người và máy mócsớm trở thành hiện thực Hơn nữa, tự động hóa đi đôi với trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ phát triểnmạnh hơn, thậm chí với những kỹ năng trước đây chỉ có con người sở hữu, nay máy móc cóthể thay thế một phần hoặc toàn bộ Cuộc CMCN 4.0 cũng mang lại cả cơ hội lẫn thách thứcđối với sự phát triển ở mỗi quốc gia Những ứng dụng của CMCN 4.0 là các công cụ giúp choviệc mở rộng và đa dạng hóa các hình thức sản xuất, quản lý Con người có thể tiếp cận thôngtin một cách nhanh chóng và đầy đủ nhờ sự hỗ trợ của internet, dữ liệu lớn, sự phát triển của

hệ thống thông tin trực tuyến, mạng xã hội Dữ liệu lớn giúp cho việc thu thập và phân tách

dữ liệu dễ dàng hơn, thông qua đó có thể hỗ trợ việc ra quyết định nhanh hơn và chính xáchơn Sự phát triển của công nghệ tự động sẽ giúp giải phóng sức lao động cho con người, tăngnăng suất lao động nhưng cũng đẩy hàng triệu người phải đối diện với nguy cơ mất việc làm

Nhiều ngành, nghề sản xuất, kinh doanh truyền thống cũng sẽ biến mất nhanh chóng Ví dụ:Vào năm 1998, hãng máy ảnh Kodak tuyển dụng 170.000 người lao động, chiếm 85% thịtrường giấy ảnh trên thế giới nhưng gần đây lĩnh vực kinh doanh này đã không còn hoạt động.Các lĩnh vực nghề thủ công cũng sẽ biến mất, thay vào đó là sự xuất hiện ngành, nghề mới đòihỏi kỹ năng tay nghề cao Theo nghiên cứu của Viện Toàn cầu McKinsey, ước tính đến năm

2030 sẽ có khoảng 400 đến 800 triệu việc làm trên toàn thế giới được thay thế bằng côngnghệ tự động hóa Sự ra đời của các nhà máy thông minh, trong đó máy móc đóng vai trò chủđạo có thể tự vận hành toàn bộ quy trình sản xuất, thay thế dần các dây chuyền sản xuất trướcđây Cuộc CMCN 4.0 cũng sẽ dẫn tới xu hướng các nước có lợi thế về công nghệ và vốn sẽquay trở lại đầu tư vào quốc gia của mình trên cơ sở áp dụng công nghệ “nhà máy thôngminh”, chứ không đầu tư sang các nước có lợi thế về nguồn lao động Đây là thách thức lớn,đặc biệt là với các quốc gia có lực lượng lớn lao động tay nghề thấp, đòi hỏi quốc gia đó phải

có tầm nhìn chiến lược để thực hiện việc chuyển đổi tư duy về nghề nghiệp, quan hệ hợpđồng, quan hệ lao động cho người lao động Khi tự động hóa thay thế người lao động bằngmáy móc, nó có thể làm trầm trọng thêm sự chênh lệch giữa lợi nhuận so với vốn đầu tư vàlợi nhuận so với sức lao động Mặt khác, tri thức sẽ là yếu tố quan trọng của sản xuất trongtương lai và làm phát sinh một thị trường việc làm ngày càng tách biệt thành các mảng "kỹnăng thấp/lương thấp" và "kỹ năng cao/lương cao", do đó dễ dẫn đến sự phân tầng xã hộingày càng trầm trọng thêm

Giáo sư Klaus Schwab (người sáng lập và là Chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tế thếgiới - WEF) đã khẳng định: “Chúng ta đang tiến tới một cuộc cách mạng công nghệ, côngnghiệp làm thay đổi cơ bản lối sống, phong cách làm việc và cách thức giao tiếp Xét về phạm

vi, mức độ và tính phức tạp, sự dịch chuyển này không giống với bất kỳ điều gì mà con ngườitừng trải qua” Vậy những nguyên nhân khách quan này liệu có làm thay đổi bản chất cáchmạng của giai cấp công nhân? Trên thực tế, chỉ những công nhân làm việc trực tiếp trong cácdây chuyền sản xuất công nghiệp giảm sút về số lượng, nhưng những người lao động trongcác ngành dịch vụ gắn liền với công nghiệp và hoạt động theo lối công nghiệp lại tăng Do đó,

số lượng giai cấp công nhân không hề suy giảm bởi những lao động được trả công ăn lươngtrong nhiều ngành dịch vụ vẫn là công nhân, theo nghĩa họ phải bán sức lao động để kiếm thunhập và là người trực tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp với mức độ

xã hội hóa ngày càng cao

Như vậy, các cuộc cách mạng công nghiệp không làm giảm số lượng và tỷ trọng giai cấpcông nhân trong cơ cấu lao động của nền kinh tế nhưng chắc chắn đã làm thay đổi sâu sắcthành phần, cơ cấu của giai cấp công nhân Nếu như đa số công nhân thế kỷ XVIII, XIX là

công nhân các ngành công nghiệp, mà chủ yếu là lao động cơ khí, thì nay đã xuất hiện côngnhân của những ngành ứng dụng công nghệ cao Tỷ trọng của đội ngũ công nhân trong nềncông nghiệp tự động hóa, trí thức hóa ngày càng gia tăng Có thể thấy rõ, quan điểm Mác xítcho rằng “giai cấp công nhân là người đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ với mức độ

xã hội hóa, quốc tế hóa ngày càng cao” vẫn giữ nguyên giá trị Phải khẳng định rằng, các cuộccách mạng công nghiệp không làm thay đổi bản chất của giai cấp công nhân mà tiếp tục củng

cố và làm gia tăng các đặc tính này Công nhân vẫn luôn là giai cấp đại diện cho phương thứcsản xuất tiên tiến, nắm giữ và vận dụng khoa học - kỹ thuật hiện đại trong lao động sản xuất,trở thành lực lượng đi đầu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

Cách mạng công nghiệp 4.0 không chỉ có máy móc được kết nối với nhau mà còn tạo racác “chuỗi sản xuất và phân phối toàn cầu”, “chuỗi giá trị toàn cầu” với các nhà máy thôngminh, trong đó các hệ thống ảo và thực tế (Virtual Reality System) có thể phối hợp một cáchlinh hoạt Các nhà máy, xí nghiệp chuyển sang sản xuất tự động hóa, với sự trợ giúp củarobot, khiến cho trình độ, kỹ năng của giai cấp công nhân ngày càng được nâng cao Cũng từđây, tính kỷ luật, liên kết, xã hội hóa ngày một gia tăng bởi phân công lao động trong các dâychuyền sản xuất công nghiệp không còn là phân công giữa các bộ phận trong nhà máy, xínghiệp mà là phân công lao động trong phạm vi quốc gia và quốc tế với các dây chuyền vàchuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu Điều này làm cho tính tổ chức kỷ luật, liên kết, xã hội hóa

và tiên phong đi đầu trong các cuộc đấu tranh vì những mục tiêu xã hội tốt đẹp của giai cấpcông nhân ngày càng cao, nghĩa là bản chất cách mạng của giai cấp công nhân ngày càngthêm sâu sắc Nếu giai cấp công nhân trong các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây đãđứng lên kêu gọi và đoàn kết các giai cấp, tầng lớp khác đấu tranh để cải thiện tiền lương, cảithiện điều kiện lao động hay đi đầu trong các phong trào giải phóng dân tộc, giải phóng conngười khỏi áp bức bất công, giành tự do, độc lập cho quốc gia dân tộc, thì trong cuộc Cáchmạng công nghiệp 4.0, họ vẫn tiếp tục đấu tranh cho các quyền tự do cơ bản của con người,đấu tranh để chống lại áp bức, bóc lột, bất công, qua đó thúc đẩy công bằng, bình đẳng và tiến

bộ xã hội Những mục tiêu cao đẹp đó sẽ không tự động đạt được hay đi liền với các cuộccách mạng công nghiệp, bởi các cuộc cách mạng công nghiệp một mặt đã đem lại cho conngười điều kiện sống tiện nghi hơn, hiện đại hơn nhưng cũng tạo ra nhiều nguy cơ, thách thứctrong xã hội, như: Phân hóa, phân tầng xã hội; bất bình đẳng xã hội; con người đối mặt vớinhiều rủi ro về kinh tế, xã hội và môi trường Đặc biệt, Cách mạng công nghiệp 4.0 có thể dẫnđến tình trạng bất cân xứng về quyền lực, ưu thế quyền lực thuộc về các cá nhân, tổ chức,quốc gia hiểu biết và kiểm soát công nghệ Vì vậy, xã hội hiện đại ngày nay vẫn cần lực lượnglao động cấp tiến để quản lý, thúc đẩy sáng tạo và đấu tranh cho những mục tiêu cao đẹp, đó

12 Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595@gmail.com)

là xây dựng một xã hội trong đó các quyền và tự do cơ bản của tất cả mọi người đều được tôntrọng và bảo đảm Lực lượng lãnh đạo đó không ai khác chính là giai cấp công nhân, nhữngngười lao động được tôi luyện từ nền sản xuất đại công nghiệp hiện đại.

Tóm lại, các cuộc cách mạng công nghiệp có vai trò vô cùng quan trọng tới sự phát triểncủa giai cấp công nhân Các cuộc cách mạng công nghiệp tác động mạnh mẽ thúc đẩy sự pháttriển lực lượng sản xuất và đồng thời tác động mạnh mẽ tới quá trình điều chỉnh cấu trúc vàvai trò của các nhân tố trong lực lượng sản xuất xã hội Về tư liệu lao động, từ chỗ máy móc

ra đời thay thế cho lao động chân tay cho đến sự ra đời của máy tính điện tử, chuyển nền sảnxuất sang giai đoạn tự động hóa, tài sản cố định thường xuyên được đổi mới, quá trình tậptrung hóa sản xuất được đẩy nhanh Cách mạng công nghiệp có vai trò to lớn trong phát triểnnguồn nhân lực, nó vừa đặt ra những đòi hỏi về chất lượng nguồn nhân lực ngày càng caonhưng mặt khác lại tạo điều kiện để phát triển nguồn nhân lực Cuộc cách mạng công nghiệplần thứ nhất đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, gia tăng của cải vậtchất, dẫn đến những thay đổi to lớn về kinh tế - xã hội, văn hóa và kĩ thuật Cuộc cách mạngcông nghiệp lần thứ nhất đã hình thành hai giai cấp cơ bản trong xã hội là tư sản và vô sản.Với việc máy móc thay thế lao động thủ công đã làm gia tăng nạn thất nghiệp, công nhân phảilao động với cường độ cao, mức bóc lột lao động tăng lên làm cho mâu thuẫn đối kháng giữagiai cấp tư sản và giai cấp vô sản ngày càng gay gắt Đây là nguyên nhân làm bùng nổ nhữngcuộc đấu tranh mạnh mẽ của giai cấp công nhân Anh vào cuối thế kỉ XVIII, đầu thế kỉ XIX,sau đó lan rộng sang các nước khác như Pháp, Đức

Về đối tượng lao động, cách mạng công nghiệp đã đưa sản xuất của con người vượt quánhững giới hạn về tài nguyên thiên nhiên cũng như sự phụ thuộc của sản xuất vào các nguồnnăng lượng truyền thống Các yếu tố đầu vào của sản xuất sẽ thay đổi căn bản Những đột phácủa cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ làm mất đi những lợi thế sản xuất truyền thống, đặcbiệt là từ các nước đang phát triển như nhân công rẻ, dồi dào hay sở hữu nhiều tài nguyên Về

xu hướng tất yếu mang tính quy luật này, cách đây gần hai thế kỷ, C.Mác đã dự báo: "Theo đàphát triển của đại công nghiệp, việc tạo ra của cải sẽ trở nên ít phụ thuộc thời gian lao động và

số lượng lao động đã chi phí mà phụ thuộc vào việc ứng dụng khoa học ấy vào sản xuất" và

"Thiên nhiên không chế tạo ra máy móc Tất cả những cái đó đều là sản phẩm của lao độngcủa con người, đều là sức mạnh đã vật hóa của tri thức Sự phát triển của tư bản cố định là chỉ

số cho thấy tri thức xã hội phổ biến, đã chuyển hóa đến mức độ nào thành lực lượng sản xuấttrực tiếp, do đó nó cũng là chỉ số cho thấy những điều kiện của chính quá trình sống của xãhội đã phục tùng đến mức độ nào sự kiểm soát của trí tuệ phổ biến" Thành tựu của các cuộccách mạng công nghiệp tạo điều kiện để các nước tiên tiến tiếp tục đi xa hơn trong phát triển

13

khoa học công nghệ và ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến vào sản xuất vàđời sống Đồng thời, tạo cơ hội cho các nước đang và kém phát triển tiếp cận với những thànhtựu mới của khoa học công nghệ, tận dụng lợi thế của những nước đi sau; thực hiện côngnghiệp hóa, hiện đại hóa để bứt phá, rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển với các nước

đi trước

Hơn thế, các cuộc cách mạng công nghiệp góp phần thúc đẩy hoàn thiện quan hệ sảnxuất Các cuộc cách mạng công nghiệp tạo ra sự phát triển nhảy vọt về chất trong lực lượngsản xuất và sự phát triển này tất yếu dẫn đến quá trình điều chỉnh, phát triển và hoàn thiệnquan hệ sản xuất xã hội và quản trị phát triển Trước hết là sự biến đổi về sở hữu tư liệu sảnxuất Ngay từ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, nền sản xuất lớn ra đời thay thế dầncho sản xuất nhỏ, khép kín, phân tán Quá trình tích tụ và tập trung tư bản dưới tác động củaquy luật giá trị thặng dư và cạnh tranh gay gắt đã đẻ ra những xí nghiệp có quy mô lớn Dướitác động của cách mạng khoa học công nghệ, sở hữu tư nhân không còn đủ khả năng đáp ứngnhu cầu của sản xuất và yêu cầu cải tiến kỹ thuật Tư bản buộc phải liên kết lại dưới hình thứccông ty cổ phần và sự phát triển của loại hình công ty này cho phép mở rộng chủ thể sở hữu

tư bản ra các thành phần khác của xã hội Thức tế trên buộc các nước phải điều chỉnh chế độ

sở hữu, thực hiện đa dạng hóa sở hữu, lấy sở hữu tư nhân làm nòng cốt đồng thời phát huysức mạnh và ưu thế tối đa của sở hữu nhà nước và khu vực kinh tế nhà nước Cùng với sựphát triển của các nước châu Âu, những thành tựu khoa học - công nghệ được phát triển vàứng dụng mạnh mẽ ở Mỹ, đưa Mỹ từ một nước tư bản non trẻ trở thành quốc gia phát triểnnhanh nhất lúc bấy giờ Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2 đã nâng cao hơn nữa năngsuất lao động, tiếp tục thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấukinh tế mạnh mẽ, từ nông nghiệp sang công nghiệp - dịch vụ, thương mại, đồng thời dẫn đếnquá trình đô thị hóa, chuyển dịch dân cư từ nông thôn sang thành thị Cuộc cách mạng côngnghiệp lần thứ hai đã làm thay đổi về sức mạnh và tương quan lực lượng giữa các nước Đức,

Ý, Nhật so với các nước Anh, Pháp, Mỹ, làm gia tăng mâu thuẫn giữa các nước tư bản pháttriển, từ đó dẫn đến cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914 - 1918) và cuộc chiến tranhthế giới thứ hai (1939 - 1945) đòi phân chia lại thuộc địa Đây là những cuộc chiến tranh cóquy mô lớn trong lịch sử nhân loại, gây ra những thiệt hại to lớn về kinh tế và con người.Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai đã đẩy nhanh quá trình xã hội hóa sản xuất, thúc đẩychủ nghĩa tư bản chuyển biến từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền, làm giatăng mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản trong giai đoạn này Đó là tiền đề cho Cách mạng ThángMười Nga thành công, thiết lập nhà nước công - nông đầu tiên trên thế giới, đồng thời hìnhthành hệ thống xã hội chủ nghĩa sau chiến tranh thế giới thứ hai Cách mạng Tháng Mười Nga

14 Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595@gmail.com)

và sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa đã có ảnh hưởng to lớn đến tiến trình phát triển của

xã hội loài người trên phạm vi toàn thế giới

Cách mạng công nghiệp 4.0 với những tiền đề mà nó tạo ra sẽ cho thấy những bước tiếnmới của chủ nghĩa xã hội hiện thực Hiện nay, hầu hết các quốc gia đang phát triển theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa, trong đó có Việt Nam, đều rất quan tâm và quyết tâm mạnh mẽhướng tới Cách mạng công nghiệp 4.0 Đây cũng là một con đường để phát triển rút ngắn, đểxây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội ở nước ta Không ai khác, chính giai cấp côngnhân Việt Nam sẽ đi đầu trong Cách mạng công nghiệp 4.0 Sát cánh cùng họ là các giai cấp,tầng lớp khác sẽ cùng làm nên một hình ảnh mới của Việt Nam “sánh vai với các cường quốcnăm châu”

II Những thuận lợi của cuộc cách mạng 4.0 tạo ra để giai cấp công nhân thế giới thực hiện thắng lợi lịch sử của mình

1 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là xoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xoá bỏ chế độngười bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể nhân loạikhỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu; xây dựng xã hội mới thực sự tốt đẹp chủnghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen, việc thựchiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân cần phải trải qua hai bước Bước thứ nhất: giaicấp công nhân biến thành giai cấp thống trị và giành lấy chính quyền nhà nước vào tay giaicấp mình Bước thứ hai: giai cấp công nhân dùng sự thống trị của mình để từng bước đoạt lấytoàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản để tập trung tất cả những công cụ sản xuất vào trongtay nhà nước từ đó tiến hành tổ chức xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa Hai bước nàyquan hệ chặt chẽ với nhau, giai cấp công nhân không thực hiện được bước thứ nhất thì cũngkhông thực hiện được bước thứ hai nhưng bước thứ hai là quan trọng nhất để giai cấp côngnhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

2 Điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Điều kiện qui định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân gồm điều kiện khách quan và

điều kiện chủ quan Điều kiện khách quan thể hiện ở địa vị kinh tế ,địa vị chính trị-xã hội của

giai cấp công nhân Đối với địa vị kinh tế của giai cấp công nhân thì giai cấp công nhân là sảnphẩm của nền đại công nghiệp trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa ,là chủ thể củaquá trình sản xuất vật chất hiện đại Vì thế, giai cấp công nhân đại diện cho phương thức sảnxuất tiên tiến và lực lượng sản xuất hiện đại Điều kiện khách quan này là nhân tố kinh tế,

15