(TIỂU LUẬN) môn TH THỰC vật dược đề tài tế bào và mô THỰC vật

a.Phương pháp bóc Dùng kim mũi mác rạch đứt một đường nông trên bề mặt cần bóc, sau đó bóc lấy một lớp tế bào biểu bì của lá cây; đặt tiêu bản lên giữa phiến kính đã nhỏ sẵn một giọt dun

ĐẠI HỌC ĐÔNG Á KHOA DƯỢC

MÔN: TH THỰC VẬT DƯỢC

Đề tài: TẾ BÀO VÀ MÔ THỰC VẬT

Lớp: PH20A1A Nhóm III : 1 Nguyễn Thị Dung - 51064

Đà Nẵng, /08/2022

MỤC LỤC

I/ MỘT SỐ KỸ THUẬT THÔNG THƯỜNG TRONG THỰC HÀNH:

I Các bước tiến hành

1.Phương pháp làm tiêu bản vi học thực vật

Để làm được một tiêu bản vi học thực vật, cần tiến hành các bước sau:

1.1 Chọn mẫu

Thường là mẫu tươi hoặc mẫu ngâm trong cồn 70 độ Đối với mẫu vật là lá thì hình dạng

lá phải còn nguyên vẹn, chọn những lá không già quá nhưng cũng không non quá

( lá bảnh tẻ ) Đối với mẫu vật là cành, thân hoặc rễ cây thì nên chọn những đoạn tương đối thẳng, có đường kính từ 0,1-0,5cm Các mẫu khô nên được luộc hay ngâm nước sôi trước khi cắt, thời gian ngâm hay luộc tùy thuộc vào mức độ rắn chắc của mẫu vật

1.2 Phương pháp bóc hoặc cắt mẫu.

a.Phương pháp bóc

Dùng kim mũi mác rạch đứt một đường nông trên bề mặt cần bóc, sau đó bóc lấy một lớp tế bào biểu bì của lá cây; đặt tiêu bản lên giữa phiến kính đã nhỏ sẵn một giọt dung dịch lên tiêu bản( nước cất hoặc glycerin) rồi đậy lá kính lại ( theo phương pháp giọt ép) và quan sát dưới kính hiển vi

b Phương pháp cắt vi phẩu

Cầm mẫu vật cần cắt trên tay hay đặt trên bàn ( lót giấy hoặc vải ) Dùng dao lam cắt ngang( hay cắt dọc) thành những lát mỏng( bề dày nhỏ hơn 1mm)

Chú ý:

- Dao lam dùng cắt vi phẩu phải là dao mới.

-Khi cắt, dao lam được đặt thẳng góc với mẫu vật.

-Vị trí cắt trên mẫu vật thay đổi tùy theo cơ quan.

* Đối với cây: Cắt ở phần lóng, không cắt sát và ngay mấu.

* Đối với phiến lá: Cắt khoảng 1/3 phía dưới nhưng không sát đáy phiến Nếu phiến rộng

quá thì có thể bỏ bớt phần thịt lá, chỉ chừa lại khoảng 1cm ở hai bên gân giữa

1.3 Tẩy và nhuộm tiêu bản

* Áp dụng phương pháp nhuộm kép bằng xanh methylen và đỏ carmin.

Trình tự nhuộm vi phẩu như sau:

-Ngâm vi phẩu trong nước Javen đến khi mẫu trắng, nhưng tối đa không quá 30

phút Nếu sau 30 phút mà vi phẩu không trắng thì phải thay nước Javen khác, rồi tiếp tục ngâm vi phẩu

-Rửa sạch vi phẩu bằng nước thường: thêm nước vào rồi hút ra (3 lần)

-Ngâm vi phẩu đã rửa trong dung dịch acid acetic 10% trong 10 phút

-Loại bỏ hết acid acetic sau đó rửa sạch bằng nước thường( 3 lần)

- Gom vi phẫu vào giữa mặt kính đồng hồ, nhỏ từ 3-4 giọt xanh methylen (có thể pha loãng với nước) và ngâm trong 20-30 giây

- Rửa nhanh vi phẫu bằng nước thường: thêm nước vào rồi hút ra (3 lần)

- Gom và ngâm vi phẫu trong phẩm nhuộm đỏ carmin (3-4 giọt) trong 5-10 phút

- Rửa sạch vi phẫu bằng nước thường: thêm nước vào rồi hút ra (3 lần)

- Vi phẫu sau khi tẩy nhuộm được ngâm trong nước thường trên mặt kính đồng hồ

*Sau khi nhuộm, vách tế bào sẽ có màu:

- Màu hồng hay màu hồng tím khi vách tế bào bằng cellulose (tế bào biểu bì, mô mềm,

mô dày và libe)

- Màu xanh nước biển, màu xanh rêu hay màu vàng chanh khi vách tế bào tẩm chất gỗ (mô cứng, gỗ) hay chất bần (bần, tầng tẩm suberin và tầng suberoid)

* Vi phẫu đạt yêu cầu khi:

• Vi phẫu không bị cắt xéo, không bị rách

• Tế bào rõ về hình dạng, cách sắp xếp và bắt màu đúng

1.4 Lên tiêu bản

Vi phẫu sau khi được nhuộm, được lên kính theo phương pháp giọt ép.

Cách thực hiện như sau:

- Nhỏ vào giữa phiến kính 1 giọt chất lỏng được dùng làm môi trường quan sát (nước, glycerin, ), dùng kim mũi mác hoặc bút lông đặt vi phẫu cần quan sát vào giọt chất lỏng Đậy lamen lại (chú ý không để lẫn bọt khí dưới lamen) Có 2 cách đặt lamen:

• Cách 1: Đặt một cạnh lamen tỳ vào bề mặt của lam kính, bên cạnh giọt chất lỏng Dùng kim mũi mác đỡ lấy cạnh đối diện rồi hạ từ từ xuống

• Cách 2: Nhỏ 1 giọt chất lỏng (cùng loại với chất lỏng trên phiến kính) vào giữa lamen Lật ngược lamen lại rồi hạ từ từ đậy lên giọt chất lỏng trên lam kính Khi 2 giọt chất lỏng chạm nhau thì bỏ tay ra

Sau khi đậy lamen, chất lỏng dưới lamen phải vừa đủ để chiếm toàn bộ diện tích của lamen, không thừa chảy ra ngoài rà cũng không thiếu Nếu thiếu, dùng một ống hút nhỏ thêm chất lỏng đã dùng để lên kính vào (Hình C) Nếu thừa, dùng một mảnh giấy lọc

để hút đi (Hình D)

Trong một số trường hợp cần phải thay đổi chất lỏng mà không muốn bỏ lamen ra thì làm như sau: ở một cạnh của lamen, đặt một miếng giấy lọc để hút chất lỏng đang

ở dưới lamen Ở cạnh đối diện, dùng ống hút cho giọt chất lỏng mới vào thay thế

Phương pháp lên tiêu bản giọt ép

A, B: hai cách đậy lá kính bới chất lỏng thừa; C: Cách cho thêm chất lỏng; D: Cách loại bới chất lỏng thừ; E: Cách đổi chất lỏng dưới kính

Khi cho chất lỏng mới vào thì đồng thời hút chất lỏng cũ ra Chất lỏng mới sẽ thay thế cho chất lỏng cũ dưới lamen (hình E)

Tiêu bản đạt tiêu chuẩn phải mỏng, sáng, sạch, màu xanh và đỏ rõ ràng, chất lỏng dưới lamen phải vừa đủ, chiếm toàn bộ diện tích lamen, không chứa bọt khí, có thể quan sát dễ dàng

II/ BÁO CÁO THỰC HÀNH:

Quan sát mô thực vật:

Làm tiêu bản vi phẫu các mẫu sau bằng phương pháp cắt trực tiếp

(cắt ngang), tẩy nhuộm và lên tiêu bản theo phương pháp giọt ép:

Cuống lá Húng

chanh Cuống lá Chè

Lá Náng

Lá Trúc đào

Lá Thông thiên

Thân Lá lốt

Thân Dâm bụt

A/ Hình vẽ các kiểu khí khổng ứng với từng mẫu lá cây:

1/ Cây trúc đào:

Gỗ

Biểu bì dưới

Mô dày góc Tinh thể calci Libe

Mô mềm giậu

Biểu bì trên

Lông che chở đơn bào

2/ Lá Náng:

Phòng dưới lỗ khí

Biểu bì có phủ lớp Cutin

B/ Hình vẽ các loại mô đã quan sát:

1, Mô che chở

a/ Biểu bì, lỗ khí, lớp cutin (lá Náng) và phòng ẩn lỗ khí (lá Trúc đào)

Phòng ẩn lỗ khí

Lớp cutin

 Lá náng:

Lỗ khí

Biểu bì

Phòng dưới lỗ khí

b Lông che chở

⁃ Lông che chở đơn bào: lá Trúc đào.

Lông che chở đơn bào

⁃ Lông che chở đa bào một dãy: cuống lá Húng chanh

Lông tiết

Lông che chở đa bào 1 dãy

e Bần và lỗ vỏ (thân Dâm bụt già)

Lỗ vỏ

2 Mô mềm

Vi phẫu cắt ngang phiến lá Trúc đào có các loại mô mềm như sau:

- Gân giữa: có 2 loại mô mềm: mô mềm đạo và mô mềm đặc

- Thịt lá: có 2 loại mô mềm: mô mềm giậu và mô mềm khuyết

Mô dày góc

Mô mềm giậu

Mô mềm khuyết

Mô dày

Tầng phát

sinh Libe – gỗ

3 Mô nâng đỡ a Mô dày

- Mô dày góc: gân giữa lá Trúc đào

- Mô dày phiến: thịt lá Trúc đào b Mô cứng

- Thể cứng: cuống lá Chè

- Sợi mô cứng: sợi trụ bì ở thân Dâm bụt

4 Mô tiết

- Lông tiết (cuống lá Húng chanh) có đầu đơn bào và chân đa bào

-Tế bào tiết (thân Lốt): là những tế bào mô mềm chứa đầy chất tiết là tinh dầu có màu vàng

- Ống tiết kiểu tiêu bào (thân Lốt): là những khoảng trống gần như hình tròn

5 Mô dẫn

Cấu tạo cấp 1

- Libe 1 và gỗ 1: thân Lá lốt Cấu tạo cấp 2

- Libe 1, libe 2; mạch gỗ 1, mạch gỗ 2: thân Dâm bụt

-Mô mềm gỗ 2: là những tế bào có vách tẩm chất gỗ, xếp thành dãy xuyên tâm xung quanh các mạch gỗ 2

Mô mềm vỏ Libe 1 Libe 2 ( hóa sợi) Libe 2

Gỗ cấp 2

Gỗ cấp 1

Mô mềm