Chuong 3 thiet ke tong the nha may co khi

Thiết kế tổng thể khác với thiết kế cụ thể thiết kế các phân xưởng, bộ phận cấu thành nhà máy ở chỗ thiết kế tổng thể là giải quyết các nhiệm vụ trong quan hệ với toàn hệ thống, còn thiế

Chương III

THIẾT KẾ TỔNG THỂ NHÀ MÁY CƠ KHÍ

1 Khái ni ệm về thiết kế tổng thể

Trong nền kinh tế quốc dân, một nhà máy bao giờ cũng nằm trong một hệ thống nhất định Hệ thống đó có thể là liên hiệp các nhà máy hoặc một công ty, tổng công ty Vì vậy sự

hoạt động của mỗi nhà máy đều chịu sự chi phối của cả hệ thống Với lý do đó, vị trí, qui mô,

phương thức sản xuất, trang bị công nghệ của nhà máy phải phù hợp trong mối tương quan chung của cả hệ thống, của cả nền kinh tế

Thiết kế tổng thể là nhằm giải quyết các vấn đề chung có liên quan đến sự hình thành nhà máy nằm trong quan hệ với toàn bộ hệ thống

Thiết kế tổng thể khác với thiết kế cụ thể (thiết kế các phân xưởng, bộ phận cấu thành nhà máy) ở chỗ thiết kế tổng thể là giải quyết các nhiệm vụ trong quan hệ với toàn hệ

thống, còn thiết kế cụ thể thì bó hẹp trong quan hệ nhà máy

2 Các tài li ệu ban đầu cho thiết kế tổng thể

Tài liệu ban đầu là những tư liệu, số liệu chung để làm cơ sở cho các giai đoạn thiết

kế

Dù là thiết kế một nhà máy mới, hoàn chỉnh hay thiết kế mở rộng phát triển một nhà máy đã có, tổ chức thiết kế cũng cần phải có các tài liệu ban đầu sau đây:

1/ Bản nhiệm vụ thiết kế do cơ quan cấp trên cung cấp

2/ Văn bản cho phép về địa điểm xây dựng nhà máy

3/ Nguồn cung cấp nguyên vật liệu

4/ Những khả năng về sự hợp tác với bên ngoài

5/ Nguồn cung cấp năng lượng (điện, hơi đốt, nước, khí nén )

6/ Quá trình công nghệ sản xuất sản phẩm

7/ Chế độ làm việc và khối lượng lao động hàng năm

Riêng đối với thiết kế mở rộng phát triển nhà máy đã có còn cần thêm các tài liệu sau:

8/ Hệ thống thiết bị nhà xưởng của nhà máy đã có

9/ Hiện trạng nhà máy đã có cần mở rộng

10/ Khả năng và yêu cầu mở rộng trong tương lai

Trong những tài liệu ban đầu kể trên thì bản nhiệm vụ thiết kế là quan trọng nhất Khi đã chuẩn bị được đầy đủ được các tài liệu ban đầu, tổ chức thiết kế phải tiến hành nghiên cứu, phân tích các tài liệu ấy một cách tỷ mỉ để triển khai công tác thiết kế

3 L ựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy

Địa điểm xây dựng nhà máy có ảnh hưởng lớn đến trạng thái cân bằng về chính trị, kinh

tế, văn hoá xã hội của một vùng lãnh thổ Do đó, địa điểm xây dựng nhà máy trước hết phải

nằm trong qui hoạch dài hạn về phân vùng kinh tế, phân vùng dân cư của trung ương và địa

phương

Việc lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy thường do cơ quan chủ quản nhà máy thực

hiện có sự tham gia ý kiến của cơ quan thiết kế cơ bản và của tổ chức thiết kế nhà máy Việc

lựa chọn ấy phải được cơ quan cấp trên có thẩm quyền thông qua và quyết định bằng văn bản

3.1 Những căn cứ để lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy

Muốn lựa chọn đúng địa điểm xây dựng nhà máy, trước tiên cần hiểu rõ các yếu tố ảnh

hưởng đến quá trình xây dựng, hoạt động của nhà máy

Các yếu tố ảnh hưởng thường được phân thành 3 nhóm:

- Các yếu tố thiên nhiên

- Các yếu tố kinh tế - kỹ thuật

- Các yếu tố chính trị - xã hội

3.1.1 Các y ếu tố thiên nhiên ảnh hưởng đến nhà máy

Kinh nghiệm cho thấy: các yếu tố thiên nhiên có ảnh hưởng lớn đến quá trình xây

dựng cũng như quá trình hoạt động của nhà máy sau này Những yếu tố thiên nhiên đó thường bao gồm:

- Về đất đai, thổ nhưỡng

- Về khí hậu, địa hình, địa chất như nhiệt độ, độ ẩm, mạch nước ngầm

- Về khả năng cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu tại chỗ

3.1.2 Các y ếu tố về kinh tế - kỹ thuật ảnh hưởng tới nhà máy như:

- Hệ thống giao thông gồm đường sắt, đường bộ, đường thuỷ, đường không

- Nguồn cung cấp năng lượng ( điện, khí đốt, nước, khí nén )

- Nguồn cung cấp nhân lực, vật tư kỹ thuật

- Khả năng phân công hợp tác sản xuất

- Khả năng đầu tư và khả năng tiêu thụ sản phẩm

3.1.3 Các y ếu tố về chính trị- xã hội ảnh hưởng tới nhà máy gồm có:

- Vùng dân cư (thành thị, nông thôn, miền núi )

- Khu vực trường học, bệnh viện, khu nghỉ mát, khu du lịch

- Khu vực qui hoạch phát triển của trung ương, địa phương

Khi lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy phải nghiên cứu phân tích một cách tổng

hợp các yếu tố ảnh hưởng để với địa điểm lựa chọn, nhà máy thuận tiện trong việc xây dựng

và phát huy tốt hiệu quả trong quá trình sản xuất sau này

3.2 Những nguyên tắc lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy

Bên cạnh việc nghiên cứu phân tích một cách tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng nhằm

loại trừ những yếu tố bất lợi và triệt để sử dụng những yếu tố có lợi, khi lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy, cần tuân theo những nguyên tắc cơ bản sau đây:

1/ Địa điểm xây dựng nhà máy phải gần với nguồn cung cấp vật tư, nguyên liệu năng

lượng, lao động và nguồn tiêu thụ sản phẩm Có như vậy mới giảm được chi phí vận chuyển

2/ Địa điểm xây dựng nhà máy phải nằm trong qui hoạch phân vùng kinh tế, phân vùng dân cư của trung ương và địa phương

3/ Lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy phải chú ý tránh những điều kiện thiên nhiên

trực tiếp ảnh hưởng xấu đến chất lượng sản phẩm (như nóng, ẩm, khí hậu vùng biển .)

4/ Địa điểm xây dựng phải đảm bảo an toàn như phòng cháy, phòng không, phòng gian

5/ Địa điểm xây dựng nhà máy cần phải thoả mãn những yêu cầu sau:

- Đủ diện tích đểí xây dựng mở rộng

- Không chiếm nhiều diện tích canh tác

- Điều kiện địa chất ổn định (không có mạch nước ngầm, không có hầm mỏ, không thường xảy ra động đất )

- Điều kiện san đào, xây dựng thuận tiện

- Khi nhà máy hoạt động không gây ảnh hưởng xấu đến khu vực lân cận (như độc hại, bụi bặm, chấn động )

6/ Địa điểm xây dựng nhà máy phải chú ý tới nguồn bổ sung nhân lực trước mắt và lâu dài Chú ý khả năng hợp tác sản xuất

4 Thi ết kế cung cấp nguyên vật liệu

Thiết kế cung cấp nguyên vật liệu bao gồm thiết kế cơng nghệ và thiết kế dịng vật

liệu

4.1 Thiết kế cơng nghệ tổng quát

Cơng nghệ tổng quát là quá trình khái quát mang tính trình tự của quá trình sản xuất ra

sản phẩm của nhà máy

Phân tích sản phẩm và các yếu tố khác cĩ liên quan để định ra các cơng đoạn của quá trình sản xuất ra sản phẩm gọi là thiết kế cơng nghệ tổng quát hay cịn gỏi là thiết kế cơng đoạn Ví dụ: vật liệu cung cấp từ bên ngồi đưa vào kho nguyên liệu → chuyển sang phân

xưởng đúc → kho trung gian → đến phân xưởng gia cơng cắt gọt → sang phân xưởng lắp ráp

→ đưa đến bộ phận sơn, mạ → chuyển đến bộ phận tổng kiểm tra, bao gĩi

Cơng nghệ tổng quát cho ta thấy rõ các giai đoạn lớn cần thực hiện để hồn thành quá trình sản xuất ra sản phẩm Thơng thường mỗi một giai đoạn của cơng nghệ tổng quát được

thực hiện tại một phân xưởng hoặc bộ phận cụ thể của nhà máy

Khác với thiết kế cơng nghệ tổng quát, cơng nghệ cụ thể của từng phân xưởng là thứ

tự các nguyên cơng thực hiện một cơng đoạn nào đĩ trong cơng nghệ tổng quát Vì vậy thiết

kế cơng nghệ của phân xưởng cịn gọi là thiết kế nguyên cơng

4.2 Thiết kế dịng vật liệu tổng quát

Dịng vật liệu là đường nối liền giữa các cơng đoạn (hoặc nguyên cơng) dùng để biểu

diễn qui trình cơng nghệ sản xuất

Thi ết kế cơng nghệ tổng quát và thiết kế dịng vật liệu tổng quát gọi chung là thiết kế

cung c ấp nguyên vật liệu tổng quát

Thiết kế dịng vật liệu bao gồm :

1/ Thiết kế đường đi của vật liệu một cách hợp lý

2/ Bố trí thích hợp vị trí ga xuất nhập và đường vận chuyển từ ngồi vào 3/ Giải quyết tốt vấn đề chuyển nguyên vật liệu vào các tồ nhà, phân xưởng

4.2.1 Thi ết kế đường đi của vật liệu (dịng vật liệu)

Tuỳ thuộc vào qui mơ của nhà máy; vào vị trí, hình dáng của khu đất xây dựng và dựa vào lượng vận chuyển hàng năm, ta cĩ thể cĩ nhiều cách bố trí dịng vật liệu khác nhau

Để dễ dàng theo dõi, ta thống nhất một số ký hiệu sau:

Theo kinh nghiệm thực tế, thường sử dụng các loại dịng vật liệu sau:

- Dịng vật liệu cĩ dạng thẳng

- Dịng vận chuyển gấp khúc

- Dịng vận chuyển răng lược

1/ Dịng v ật liệu cĩ dạng thẳng

Đường giao thơng chính

Phạm vi khu đất xây dựng

Phạm vi tịa nhà Đường đi của vật liệu (dịng vật liệu)

Ga, trạm xuất nhập

Khi khu đất xây dựng có dạng dài và hẹp, thì các toà nhà của nhà máy được xây kế

tiếp nhau theo từng hàng dài dọc khu đất

Trong những trường hợp đó, để vận chuyển nguyên vật liệu, người ta thường xây

dựng các đường song song với các dãy toà nhà Tương ứng với nó là dòng vật liệu có dạng

đường thẳng (hình 3.1)

Hình 3.1 Dòng vật liệu có dạng thẳng

Loại dòng vật liệu có dạng thẳng cho khả năng vận chuyển lớn Thường ứng dụng vào

các nhà máy có qui mô sản xuất lớn, lượng vận chuyển đáng kể

2/ Dòng v ật liệu có dạng gấp khúc

Hình 3.2 Dòng vật liệu có dạng gấp khúc Dòng vật liệu có dạng gấp khúc thường có 2 loại:

- Loại gấp khúc hở

- Loại gấp khúc khép kín Dòng vật liệu có dạng gấp khúc hở hình chữ L (hình 3.2 a) được sử dụng trong trường

hợp có khu đất xây dựng tương ứng có dạng chữ L

Dòng vật liệu có dạng gấp khúc khép kín (hình 3.2 b) thường được ứng dụng trong các

trường hợp có khu dất xây dựng hình vuông hoặc gần vuông

Nói chung dạng dòng vật liệu này có lượng vận chuyển nhỏ hơn dạng thẳng

3/ Dòng v ật liệu có dạng răng lược

Hình 3.3 biểu diễn các trường hợp dòng vật liệu có dạng răng lược

Hình 3.3 Dòng vật liệu có dạng răng lược

d) c)

b) a)

Trường hợp a, b, c, d lă loại dòng vật liệu có dạng răng lược đơn giản - câc toă nhă được xđy dựng liín tiếp nhau có dạng chữ U

Trường hợp e, f, g lă loại dòng vật liệu dạng răng lược phức tạp Câc toă nhă được xđy

dựng tạo thănh hình răng lược, tức lă câc phđn xưởng gia công sản phẩm được bố trí song song với nhau vă phđn xưởng lắp râp được bố trí vuông góc với câc phđn xưởng gia công

Loại dòng vật liệu năy thường dùng cho câc phđn xưởng, nhă mây có yíu cầu cao về thông gió vă chiếu sâng (ví dụ câc phđn xưởng rỉn dập)

4.2.2 B ố trí ga vă đường vận chuyển

Với những nhă mây lớn, để đảm bảo vận chuyển nguyín vật liệu văo, ra nhă mây,

người ta phải xđy dựng một hệ thống đường sắt Đối với những nhă mây có qui mô nhỏ hơn,

lượng vận chuyển không lớn lắm thì xđy dựng một hệ thống đường bộ

Dù lă phải xđy dựng hệ thống đường sắt hay đường bộ, thường phải xđy dựng một cơ

sở tập kết vật tư vă sản phẩm, đó chính lă nơi giao nhận giữa nhă mây vă bín ngoăi còn gọi

lă ga

Trong thực tế, tuỳ thuộc văo hình dạng khu vực nhă mây, tuỳ thuộc văo sự bố trí câc phđn xưởng trong nhă mây, tuỳ thuộc văo qui mô sản xuất của nhă mây, ta thường gặp bốn

loại hệ thống ga - đường :

- Hệ thống đường cụt

- Hệ thống đường song song, độc lập, giao nhau

- Hệ thống đường khĩp kín

- Hệ thống đường hỗn hợp

1/ H ệ thống đường cụt

Hình 3.4 biểu diễn hệ thống ga - đường cụt Với hệ thống đường năy việc đưa vật

liệu văo câc kho, câc phđn xưởng bằng một hệ thống đường Đồng thời việc vận chuyển thănh

phẩm, bân thănh phẩm ra ngoăi (đến ga) lại cũng chính bằng câc đường đó

Loại hệ thống ga- đường cụt có lưu lượng vận chuyển nhỏ, thường thích ứng với câc nhă mây có qui mô vừa vă nhỏ

Hình 3.4 Hình 3.5

2/ H ệ thống đường song song, độc lập, giao nhau

Loại hệ thống năy được biểu thị trín hình 3.5 Trín hệ thống, nhă ga được xđy dựng về

một hoặc 2 bín của nhă mây, câc đường tạo thănh mạng song song đi văo câc toă nhă vă đi ra

Loại hệ thống ga, đường năy có lưu lượng vận chuyển lớn Thường âp dụng với câc nhă mây có qui mô vừa vă lớn, có nhu cầu về vận chuyển lớn

3/ H ệ thống đường vận chuyển khĩp kín

Ở hệ thống năy câc tuyến đường dẫn văo câc phđn xưởng, câc kho được tạo thănh

những vòng kín (hình 3.6)

Ga xuất

Ga nhập

Đường sắt

Hình 3.6 Hình 3.7

Với hệ thống này thì đường vận chuyển tạo thành mạng lưới khép kín trong nhà máy.Vì đặc điểm đó nên nó thường được sử dụng trong những trường hợp khu vực nhà máy

đủ rộng và yêu cầu lượng vận chuyển đáng kể

4/ H ệ thống đường hỗn hợp

Thực chất của hệ thống này là lợi dụng mặt ưu điểm của hệ thống đường cụt và hệ

thống đường khép kín để xây dựng thành hệ thống đường phối hợp (hình 3.7)

Hệ thống đường phối hợp cho khả năng vận chuyển lớn, do đó nó thích ứng với các nhà máy có nhu cầu vận chuyển lớn

4.2.3 Gi ải quyết vấn đề vận chuyển vào các phân xưởng

Theo kinh nghiệm thực tế, việc vận chuyển từ đường vào các phân xưởng thường sử

dụng bằng cầu trục Việc bố trí vị trí và tầm hoạt động của cầu trục tuỳ thuộc vào quy mô sản

xuất, vào việc bố trí các phân xưởng trong những toà nhà và vào vị trí của hệ thống ga - đường

Thông thường theo vị trí của hệ thống ga - đường và bố trí các phân xưởng, ta hay gặp

3 trường hợp phổ biến sau :

- Đường nằm bên ngoài nhà máy, cửa vào vuông góc với đường

- Đường xuyên qua nhà máy

- Đường chỉ đi qua một phần nhà máy

Đường ở đây là đường giao thông chính nối với ngoài (có thể là đường sắt, đường bộ)

Sau đây là lần lượt giới thiệu từng trường hợp

1/ Tr ường hợp đường bên ngoài nhà máy, cửa vuông góc với đường

Với trường hợp này có thể có hai cách vận chuyển:

- Cách 1: (hình 3.8.a) các gian nhà bố trí song song nhau và vuông góc với đường Công việc vận chuyển được thực hiện bằng các cầu trục riêng biệt

- Cách 2 : (hình 3.8.b) có gian nhà đầu xây song song với đường Việc vận chuyển

từ đường vào các phân xưởng được thực hiện bằng một cầu trục chung Từ đó việc vận chuyển tới từng gian tiếp theo lại được thực hiện bằng các cầu trục riêng biệt

Hình 3.8 Hình 3.9

2/ Tr ường hợp đi xuyên qua nhà máy

Đường xuyên qua nhà máy có thể là xuyên qua giữa gian nhà (hình 3.9), cũng có thể

đi qua sát mép tường của gian nhà

Trong những trường hợp như vậy thì việc vận chuyển từ đường vào nhà máy sẽ thực

hiện bằng một cầu trục chung Sau đó dùng các cầu trục riêng biệt để vận chuyển vào các kho, phân xưởng độc lập

3/ Tr ường hợp đường chỉ đi qua một phần nhà máy

Đường xuyên qua một phần nhà máy, thường gặp 5 trường hợp như hình 3.10

Hình 3.10

Tuỳ thuộc hệ thống ga - đường xuyên qua nhà máy, ta có thể bố trí các cầu trục khác nhau

Trên đây là một số dạng bố trí thường gặp trong thực tế Tuy nhiên, thực tế rất phong phú, do vậy việc lựa chọn phương án cũng cần rất linh hoạt

5 Xác định hệ thống tổ chức tổng quát của nhà máy

Nhà máy cơ khí là một tập hợp các phân xưởng, bộ phận có cùng một mục đích thống

nhất là tạo ra sản phẩm theo yêu cầu Để làm được việc đó, mỗi phân xưởng, bộ phận phải đảm nhận hoàn thành một công đoạn nào đó của qui trình công nghệ tổng quát Nhà máy nói chung và từng phân xưởng nói riêng muốn hoàn thành công việc của mình phải có sự điều khiển, sự trợ lực kịp thời của những bộ phận khác Đó chính là đặc điểm chuyên môn hoá và

hiệp tác hoá của sản xuất công nghiệp

Mặt khác ta thấy rằng: sản phẩm cơ khí nói chung rất đa dạng, nên qui trình công nghệ

sản xuất ra chúng cũng rất khác nhau Để thích ứng với khách quan đó, hệ thống tổ chức cụ

thể của mỗi nhà máy cũng không thể giống nhau

Tất nhiên một cách khái quát ta có thể thấy rằng dù là nhà máy nào thì cũng phải tổ

chức ra làm hai khu vực nhiệm vụ :

- Khu vực sản xuất

- Khu vực điều khiển, hỗ trợ cho sản xuất

b) a)

a) b) c) d) e)

Để làm rõ hệ thống tổ chức tổng quát của nhà máy, ta lần lượt tìm hiểu 2 vấn đề có liên quan sau đây :

+ Thành phần cấu tạo tổng quát của nhà máy cơ khí

+ Các dạng sơ đồ biểu diễn hệ thống tổ chức tổng quát

5.1 Thành phần cấu tạo tổng quát của nhà máy cơ khí:

Tuỳ theo quy mô sản xuất, phương pháp công nghệ và cách tổ chức sản xuất mà xây

dựng cơ cấu tổ chức của nhà máy cho phù hợp

Căn cứ vào tính chất của từng công đoạn sản xuất diễn ra trong cả quá trình sản xuất

sản phẩm cơ khí một cách tổng quát, nhà máy cơ khí gồm có các thành phần cấu tạo sau :

- Các phân xưởng sản xuất chính

- Các phân xưởng phụ trợ sản xuất (phân xưởng phụ)

- Hệ thống kho tàng

- Các tổ chức năng lượng

- Các tổ chức vận chuyển

- Các tổ chức vệ sinh kỹ thuật, an toàn lao động

- Các bộ phận phục vụ

Sau đây ta đi vào tìm hiểu cấu tạo cụ thể của từng thành phần cấu tạo một

5.1.1 Các phân x ưởng sản xuất chính :

Những phân xưởng có nhiệm vụ trực tiếp làm thay đổi hình dạng, kích thước, trạng thái của phôi liệu để biến nó thành sản phẩm được gọi là những phân xưởng sản xuất chính

Căn cứ vào trình tự hình thành sản phẩm, các phân xưởng chính được phân thành ba nhóm:

1/ Nhóm các phân x ưởng chế tạo phôi :

Tuỳ thuộc vào quy mô sản xuất, khả năng đầu tư xây dựng và yêu cầu sản xuất, các phân xưởng chế tạo phôi thường gồm có :

- Các phân xưởng đúc ( đúc gang, đúc thép, đúc kim loại màu)

- Các phân xưởng gia công áp lực (rèn, dập, cán, ép, dập nguội )

- Phân xưởng chuẩn bị phôi (nắn thẳng, bóc vỏ, khoan tâm, cưa đoạn )

2/ Nhóm các phân x ưởng gia công cơ : thường là :

- Các phân xưởng hàn

- Phân xưởng sửa chữa bề mặt

- Các phân xưởng cắt gọt (phân xưởn gia công chi tiết đặc biệt, phân xưởng gia công bánh răng, phân xưởng gia công chi tiết tiêu chuẩn )

3/ Nhóm các phân x ưởng ở giai đoạn kết thúc : như :

- Phân xưởng lắp ráp

- Phân xưởng nhiệt luyện

- Phân xưởng sơn, mạ, phun kim loại

- Phân xưởng bao bì, đóng gói

5.1.2 Các phân x ưởng phụ

Để phụ trợ cho các phân xưởng sản xuất chính làm việc liên tục, chủ động và ổn định, thường trong nhà máy cơ khí cần có các phân xưởng phụ sau:

- Phân xưởng dụng cụ

- Phân xưởng khuôn, mộc mẫu

- Các phân xưởng sửa chữa (cơ điện, xây dựng)

5.1.3 H ệ thống kho tàng trong nhà máy

Để cho quá trình sản xuất diễn ra nhịp nhàng, đồng thời giải quyết tốt vấn đề bảo

quản vật tư, sản phẩm, trong nhà máy nhất thiết phải có hệ thống kho Hệ thống kho thường

gồm có:

- Kho vật liệu của nhà máy (kho vật liệu hiếm, kho vật liệu thông thường)

- Kho nhiên liệu (than, củi, dầu mỡ, hoá chất ),

- Kho trung gian (chứa bán thành phẩm),

- Kho dụng cụ,

- Kho trang bị công nghệ (đồ gá, dụng cụ cắt)

- Kho thành phẩm

5.1.4 Các t ổ chức năng lượng: thường bao gồm

- Trạm phát điện, trạm biến thế, máy nổ

- Trạm khí nén, nồi hơi, xăng dầu

- Hệ thống sản xuất, phân phối điện, khí nén, cấp thoát nước

5.1.5 Các t ố chức vận chuyển : như:

- Hệ thống vận chuyển thiết bị, vật liệu (đường sá, dây cáp, gara, bến bãi ) ra vào nhà máy

- Hệ thống vận chuyển trong nội bộ nhà máy (xích, đường, xe chạy điện, cầu trục, xe đẩy tay )

5.1.6 Các t ổ chức vệ sinh kỹ thuật - an toàn lao động :như:

- Hệ thống hút bụi, thông gió, điều hoà nhiệt độ

- Hệ thống làm sạch nước bẩn, trạm bơm, bể lọc, bể chứa

- Các trạm trang bị bảo hộ lao động

5.1.7 Các b ộ phận phục vụ trong nhà máy :thường có:

- Ban giám đốc nhà máy,

- Văn phòng hành chính, sự nghiệp

- Các phòng chức năng

- Cơ quan tổ chức, giáo dục, đào tạo

- Trạm cấp cứu, bệnh xá, nhà nghỉ

- Trạm thông tin liên lạc, hệ thống truyền thanh, điện thoại

- Các trạm gác, trạm bảo vệ

- Nhà ăn tập thể

- Câu lạc bộ

Ở trên đã giới thiệu một cách khái quát các thành phần cấu tạo của nhà máy cơ khí Tuy nhiên tuỳ thuộc vào một qui mô của nhà máy, khả năng đầu tư xây dựng và mức độ yêu

cầu cụ thể, các phân xưởng, bộ phận và tổ chức có thể chia nhỏ ra hay kết hợp lại thành một

bộ phận chung cho phù hợp

5.2 Các dạng sơ đồ biểu diễn hệ thống tổ chức tổng quát của nhà máy

Trong khi tiến hành thiết kế hệ thống tổ chức tổng quát của nhà máy, để dễ dàng khái quát hoá và kiểm tra theo dõi công việc thiết kế, thường người ta tiến hành mô hình hoá bằng các dạng sơ đồ

Trong thiết kế nhà máy (xí nghiệp) cơ khí thường dùng hai dạng sơ đồ:

- Sơ đồ mô hình xí nghiệp

- Sơ đồ mô hình sản xuất → sơ đồ khối

5.2.1 Mô hình xí nghi ệp cơ khí

Mô hình xí nghiệp nêu lên một cách khái quát các thành phần cấu tạo của một nhà máy cơ khí được chia theo các nhóm bộ phận

Hình 3.11 biểu diễn mô hình xí nghiệp cơ khí

Hình 3.11 Mô hình xí nghiệp cơ khí

Hình 3.12 Mô hình sản xuất nhă mây ô tô

Gia công cơ Lắp ráp

Chê tạo phôi

Chê tạo dụng

Sửa chữa cơ

- điện

Kho phôi liệu Kho bán thành

phẩm

Kho thành phẩm

Bộ phận lãnh đạo quản lý sinh hoạt, Bộ phận

phúc lợi

Nhiệt luyện

Khu vực sản

xuất

Nhóm I : Các phân

xưởng s xuất chính

Nhóm II : Các

phân xưởng

Nhóm III : Bộ

phận phụ

Nhóm IV :

Các bộ

phận chung

12

7 8

5

7

4

1 2

3

4

5

6

1

9

10

11

3