cam nhan ve bai tho noi voi con cua y phuong

 Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của một dân tộcmiền núi, gợi nhắc tình cảm gắn bó truyền thống, với quê hương cùng ý chívươn lên mạnh mẽ trong cuộc sống.. Phân

Cảm nhận bài thơ Nói với con của Y Phương - Ngữ văn 9

Dàn ý chi tiết cảm nhận bài thơ Nói với con - Mẫu 1

I Mở bài

 Giới thiệu tác giả Y Phương và bài thơ Nói với con

 Bài thơ giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của một dân tộcmiền núi, gợi nhắc tình cảm gắn bó truyền thống, với quê hương cùng ý chívươn lên mạnh mẽ trong cuộc sống

II Thân bài

1 Mạch cảm xúc của tác phẩm

 Mượn lời nói với con, Y Phương gợi về cội nguồn sinh dưỡng mỗi con người,qua đó bộc lộ niềm tự hào về sự sống bền bỉ của quê hương mình

 Bài thơ đi từ tình cảm gia đình, mà mở rộng ra tình cảm quê hương, từ những

kỉ niệm gần gũi thân thuộc nâng lên thành lẽ sống

2 Phân tích bài thơ

* Tình yêu thương, sự che chở đùm bọc của gia đình và quê hương với đứa con

- Người cha nhắc nhở con về cội nguồn sinh dưỡng, cha muốn nhắc nhở đứa connhớ và hướng tới tình cảm gia đình, cái nôi nuôi dưỡng con trưởng thành

Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười

 Con lớn lên trong tình yêu thương, sự nâng niu và mong chờ của cha mẹ

 Nhiều từ láy, kết hợp với nhịp thơ 2/3 tạo ra âm điệu tươi vui, quấn quýtbằng những hình ảnh cụ thể: chân phải- chân trái; tiếng nói- tiếng cười; mộtbước- hai bước

→ Tác giả tạo ra được không khí ấm áp, quấn quýt và hạnh phúc Từng bước đi,từng tiếng nói, tiếng cười đều được cha mẹ chăm chút, đón nhận

- Người cha cho con biết niềm vui của lao động và tình nghĩa của quê hương

 Con sẽ lớn lên trong câu hát, nhịp sống và lao động của người đồng mình:cuộc sống tươi vui: “Đan lờ cài nan hoa/ Vách nhà ken câu hát”.

 Tác giả diễn tả những động tác cụ thể trong lao động, vừa nói lên cuộc sốnglao động gắn bó, vừa hòa quyện niềm vui

 Hình ảnh thiên nhiên che chở, nuôi dưỡng con về tâm hồn và lối sống

 Người cha nhắc tới ngày cưới- ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời- đó là điểmtựa của hạnh phúc

→ Người cha muốn nói với người con vẻ đẹp của vùng quê giàu truyền thống vànghĩa tình

* Phẩm chất đáng quý, tốt đẹp và truyền thống văn hóa của người đồng mình

- Khi nói về quê hương, người cha tự hào khi nói về sức sống bền bỉ, mạnh mẽ màcao đẹp của quê hương với mong muốn con tiếp nối, phát triển

 Cụm từ “người đồng mình” được nhắc nhiều lần khẳng định phẩm chất củangười đồng mình, những người có lời nói giản dị, mộc mạc gợi sự yêuthương, gần gũi

 Phẩm chất của những người đồng mình hiện dần qua lời nói tâm tình củangười cha

 Đó là tấm lòng thủy chung với nơi chôn rau cắt rốn, một cuộc sống tràn ngậpniềm vui và sự lạc quan

Sống như sông như suối Lên thác xuống ghềnh

 Bằng việc sử dụng điệp từ, điệp ngữ và cách so sánh cụ thể kết hợp nhiềukiểu câu ngắn dài khác nhau, lời tâm tình của người cha góp phần khẳng địnhngười miền núi tuy có nhiều khó khăn vất vả nhưng họ vẫn luôn kiên cường,sống mạnh mẽ, thiết tha với quê hương

* Ước muốn của cha:

 Mong con thủy chung với quê hương

 Biết chấp nhận khó khăn, thử thách bằng ý chí, nghị lực và niềm tin củamình

 Người đồng mình mộc mạc, dung dị, giàu ý chí và niềm tin, họ có thể thô sơ

da thịt nhưng không hề nhỏ bé, yếu đuối về ý chí

 Người đồng mình biết cách nâng cao quê hương, xây dựng và duy trì truyềnthống phong tục tập quán của mình

Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục

 Người cha muốn nhắn nhủ con phải biết tự hào vào truyền thống tốt đẹp vàlối sống nghĩa tình của quê hương và người đồng mình

 Cha mong mỏi đứa con sống cao thượng, tự trọng, chân thật dù mộc mạc,đơn sơ để xứng đáng với người đồng mình

 Con tự tin bước đi, bởi sau lưng con còn có gia đình, quê hương, bởi trongtim con sẵn có những phẩm chất quý báu của “người đồng mình”

3 Suy nghĩ về trách nhiệm của người làm con

Công ơn của cha mẹ không điều gì có thể sánh bằng và không thứ gì có thể so sánhđược Cha mẹ ngay từ khi cho chúng ta chào đón cuộc đời đã là một điều tuyệt diệu.Quá trình nuôi nấng dưỡng dục chúng ta, đã mất bao nhiêu mồ hôi, nước mắt, làmcho cha mẹ thêm nhiều nếp nhăn và sợi tóc bạc Bởi vậy chúng ta hãy luôn luônphấn đấu để trở thành niềm tự hào của ba mẹ, để ba mẹ mãi hạnh phúc vì đã đemchúng ta đến với cuộc đời

 Liên hệ với bản thân về trách nhiệm của đạo làm con

Dàn ý chi tiết cảm nhận bài thơ Nói với con - Mẫu 2

I Khái quát: Bài thơ ra đời cuối những năm bảy mươi của thế kỉ XX, khi cả đất

nước đứng trước hiện thực khó khăn sau chiến tranh Với hai mươi tám câu thơ tự

do, bài thơ có thể chia làm hai phần Mười một câu thơ đầu là tình cảm gia đình,

quê hương đầm ấm, tươi vui Mười bảy câu còn lại là truyền thống nghĩa tình, sứcsống mạnh mẽ của người đồng mình và mong muốn của người cha.

II Nôi dung

1 11 câu thơ đầu: Tình cảm gia đình, quê hương đầm ấm, yên vui.

Gia đình, quê hương là cái nôi đầu đời của mỗi con người Tình cảm gia đình, quêhương là sợi dây vô hình níu giữ bước chân của những con người xa quê với cộinguồn Với giọng điệu tâm tình nhỏ nhẹ, Y Phương cho ta cảm nhận niềm hạnhphúc gia đình bình dị mà ai trong chúng ta cũng từng được trải qua:

Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười

Đó là những bước đi chập chững đầu tiên, gia đình tràn ngập trong "tiếng nói, tiếngcười" yên vui Khi con lớn lên, cha mẹ vẫn luôn theo dõi bước chân của con trênmọi nẻo đường đời Cha mẹ là điểm tựa vững chắc nâng đỡ từng bước con đi,không gì hạnh phúc bằng con có cha mẹ

Bảy câu thơ tiếp: Con còn lớn lên trong cuộc sống lao động, trong thiên nhiên thơmộng và nghĩa tình của quê hương

 Soạn bài Nói với con siêu ngắn

"Người đồng mình" là người vùng mình, người quê hương Đây là cách nói giản dị,thân thuộc, mộc mạc của người miền núi

Cuộc sống lao động tươi vui của người miền núi:

Đan lờ cài nan hoa Cách nhà ken câu hát

"Đan lờ" để bắt cá, "ken" vách nhà làm chỗ che nắng, che mưa, những công việc laođộng hàng ngày qua cách liên tưởng của tác giả trở nên thi vị, lãng mạn, đầy chấtthơ Động từ "cài", "ken" vừa miêu tả những động tác, cử chỉ cụ thể, vừa nối liềncuộc sống vật chất và tinh thần Lao động, xây dựng cuộc sống no ấm, từ đó mà nảysinh thơ ca, nhạc họa, nảy sinh đời sống tinh thần phong phú (hoa, câu hát)

Hoa biểu tượng cho cái đẹp "Rừng cho hoa" để tâm hồn người đồng mình thêmphong phú, biết yêu thương, trân trọng những giá trị tinh thần "Con đường cho

những tấm lòng" thơm thảo, biết sẻ chia, biết đồng cảm nỗi buồn vui Thiên nhiênthơ mộng, nghĩa tình đã nuôi dưỡng, chở che con người, nếu con người biết gắn bóvới quê hương, quê hương sẽ cho tất cả những gì tốt đẹp nhất cả giá trị vật chất lẫntinh thần "Người không phụ đất thì đất chẳng phụ người".

Y Phương đã vận dụng lối diễn đạt của người dân tộc, thiên về cách nói cụ thể, vừasinh động, khái quát mà vẫn không kém phần thi vị về vẻ đẹp cuộc sống lao độngcủa người miền núi

2 17 câu còn lại: Những đức tính cao đẹp của người đồng mình và mong muốn của người cha qua lời tâm sự với con.

Mỗi lần người cha tâm sự với con về "người đồng mình" thì một lần phẩm chất caođẹp của người đồng mình lại hiện ra

a Người đồng mình cực nhọc.

- "Người đồng mình" cuộc sống vất vả "lên thác xuống ghềnh" nhưng giàu chí khí,biết lấy "nỗi buồn" mà "nuôi chí lớn", lấy cái cao xa của đất trời làm thước đo "nỗibuồn" và "chí lớn" ấy

- Người cha muốn con ghi nhớ lấy những truyền thống ấy để mà thương mà nhớ:

"Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn nghèo đói"

Quê hương là nơi chôn nhau cắt rốn, là mảnh đất thiêng liêng, càng nghèo khó, càngphải gắn bó sẻ chia Bởi vậy, mà quê hương đi vào văn học với một niềm thươngnỗi nhớ của bao thế hệ Họ tự hào hát về quê hương Người dân xứ Nghệ hát về quêmình:

"Ơi Hà Tĩnh mình, đường về có nhớTrời chang chang nắng ai quàng áo tơiCho ta thương nhau mồ hôi chát mặnCho ta thương nhau vầng trăng không lẻ bạn

Đứt ruột nhớ mong "

Người Quảng Bình tự hào:

"Giữ lấy đất trời của quê hương taGiữ lấy con người mà ta yêu quý "

Quê hương dù nghèo đói, khổ đau nhưng bát cơm, dòng nước quê hương vẫn chảytrong ta, nơi đó ấp iu bao nghĩa tình Nhạc sĩ khẳng định:

"Sông cứ chảy trong ta, núi cứ lớn trong ta

Đi xa lại muốn về, khổ đau càng muốn về"

Bởi như nhà thơ Đỗ Trung Quân từng nói:

"Quê hương mỗi người chỉ mộtNhư là chỉ một mẹ thôiQuê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nỗi thành người"

b "Người đồng mình thô sơ da thịt" nhưng không nhỏ bé về tâm hồn Như đã nói

ở trên, họ giàu chí khí, tâm hồn phong phú, biết đồng cảm, sẻ chia

c Người đồng mình phong tục.

- "Đục đá", một cách nói cụ thể diễn đạt công việc lao động vất vả theo cả nghĩa đen

và nghĩa bóng Dẫu phải "đục đá", họ vẫn muốn lao động xây dựng quê hương giàuđẹp, "kê cao quê hương" Một tình yêu chân chính, sâu sắc phải được biểu hiệnbằng hành động cụ thể Yêu quê hương mà quê hương vẫn còn nghèo khó thì phảilao động để xây dựng quê hương Còn "quê hương thì làm phong tục", "phong tục"

là lối sống, nếp sống sinh hoạt đẹp đẽ của quê hương Lối sống đó sẽ theo con đibốn phương trời, nhớ về quê hương là nhớ những phong tục đẹp đẽ ấy

- Từ những truyền thống đẹp đẽ của quê hương, từ những phẩm chất của ngườiđồng mình, người cha mong muốn:

Con ơi, tuy thô sơ da thịt

Lên đường Không bao giờ nhỏ bé được

Nghe con.

Lần thứ nhất người cha nói đến "Người đồng mình thô sơ da thịt" để nói cho con vềsức sống mạnh mẽ của quê hương, sức mạnh truyền thống của quê hương; lần thứhai, người cha nhắc lại như để con khắc cốt ghi xương rằng: quê hương mình tuymộc mạc, chân chất, người đồng mình tuy thô sơ da thịt nhưng sống cao đẹp, nêntrên đường đời con phải làm những điều lớn lao, con phải sống cao thượng, tự trọng

để xứng đáng là "người đồng mình" "Lên đường" đi xa con phải biết tự hào về quêhương và tự tin để bước vào đời Truyền thống của quê hương, niềm tự hào về quêhương trở thành hành trang con mang theo trên mọi nẻo đường Người cha đãtruyền cho con mình vẻ đẹp, sức mạnh của truyền thống quê hương

III Nghệ thuật

Thể thơ tự do, với số câu chữ không theo khuôn định phù hợp với mạch cảm xúc tựnhiên, linh hoạt của bài thơ Nhịp điệu lúc bay bổng, nhẹ nhàng, lúc khúc chiết, rànhrọt, lúc mạnh mẽ, sắc nhọn, tạo ra sự cộng hưởng hài hoà với những cung bậc tìnhcảm khác nhau trong lời người cha truyền thấm sang con Ngôn ngữ thơ giản dị,trong sáng, hình ảnh mộc mạc, cô đọng mà vẫn phong phú, sinh động, quyến rũ

Cảm nhận bài thơ Nói với con - Mẫu 1

Viết về tình cảm gia đình, quê hương và ước nguyện của cha mẹ gửi vào những thế

hệ sau có nhiều tác phẩm Có nhiều bài thơ đã trở nên quen thuộc với độc giả như

"Quê Hương" Tế Hanh, của Hoàng Trung Thông Mỗi nhà thơ luôn tìm thấy chomình những hình thức khác nhau để diễn đạt tình cảm nguyên sơ mà chân thành ấy

Y Phương cũng góp vào đề tài này bài thơ "Nói Với Con" Bởi bài thơ đi từ tìnhcảm riêng là tình cảm gia đình mà nâng lên thành lẽ sống, thành tình yêu quê hương,đất nước

11 câu thơ đầu bài thơ Y Phương đã thể hiện tình cảm gia đình, tình yêu quê hươngđất nước sâu sắc 4 dòng thơ mở đầu mở ra khung cảnh gia đình đầm ấm, hạnh phúc,rộn rã, đầy ắp tiếng nói, tiếng cười:

"Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười"

Tuổi thơ có mỗi chúng ta đầy ắp những kỉ niệm Bài thơ "Con Cò" của Chế LanViên ghi lại khoảnh khắc đầu đời của con trẻ khi còn nằm trong nôi:

"Con còn bế trên tay Con chưa biết con cò Nhưng trong lời mẹ hát

Có cánh cò đang bay"

Nếu như Chế Lan Viên trong những câu hát đưa nôi của mẹ ghi dấu ấn tuổi thơ thì

Y Phương lại có một cách nói độc đáo về tuổi thơ Đó là những bước chân chậpchững non nớt đầu đời của con trẻ Điệp ngữ "chân", "bước" lặp đi lặp lại hai lầnnhư gợi ra những bước chân nhỏ bé non nớt đang tập những bước đi của cuộc đời.Điệp từ "tiếng" gợi âm thanh rộn rã, náo nức, vui sướng của cha mẹ Mỗi bước đi

của con trẻ có tiếng nói tiếng cười của cha mẹ Mỗi bước đi của con trẻ có ánh mắtchăm chú dõi theo, có tình yêu thương vô bờ của cha mẹ Và cứ thế con lớn lêntrong tình yêu thương, chăm sóc của gia đình.

Những câu thơ tiếp theo, Y Phương gợi ra hình ảnh quê hương đẹp đẽ, thơ mộng, ântình để làm nổi bật vẻ đẹp của con người nơi đây, đồng thời bộc lộ tình yêu, niềm tựhào về quê hương:

"Người đồng mình yêu lắm con ơi

Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát Rừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng"

Cụm từ "Người đồng mình" chỉ những người cùng sống chung một quê hương bảnlàng, suy rộng ra là những người sống chung trên một đất nước, lãnh thổ Cách gọicủa người cha mộc mạc, bình dị nhưng xiết bao ân tình đằm thắm, xiết bao nghĩatình của người cha dành cho con và cho người đồng mình Người đồng mình lànhững người yêu lao động, cần cù lao động họ đang lờ để đánh bắt cá dưới núi, dướikhe Vách nhà được thưng bằng gỗ bằng tre để che chắn gió mưa bão tố đổ về.Người đồng mình đâu chỉ cần cù lao động mà còn có đôi bàn tay khéo léo, óc sángtạo, giàu cảm xúc, giàu trí tưởng tượng Với họ nan vầu, nan tre đã trở thành nhữngnan hoa đẹp đẽ Vách nhà đâu chỉ ken bằng gỗ mà còn bằng những câu hát then, hátlượn ngọt ngào quyến rũ của người Tày "Nan hoa", "câu hát" đâu chỉ là hình ảnh tảthực mà còn là hình ảnh ẩn dụ, thể hiện cuộc sống tươi trẻ, tinh thần lạc quan vuisống Nhờ đó mà họ biến cuộc sống lao động thành thơ, đẹp như thơ Cuộc sống củangười đồng mình gần gũi, chan hòa, gắn bó với thiên nhiên Hình ảnh "hoa" đượcnhắc tới vừa là hình ảnh tả thực vừa là hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng cho tâm hồn tươitrẻ phong phú tràn đầy lạc quan Hình ảnh "con đường" cũng vừa mang ý nghĩa tảthực vừa mang ý nghĩa biểu tượng Con đường ở đây nối bản gần với bản xa, conđường lên nương, lên rẫy, con đường vào thung lấy nước Tất cả đều in dấu châncủa người đồng mình Con đường tựa như một nhịp cầu gắn kết những con ngườiquê hương Tấm lòng cũng được coi là hình ảnh ẩn dụ, chính là tấm lòng của quêhương theo con đường gần, đường xa để đến với quê hương, đất nước mình Điệp từ

"cho" nhắc đi nhắc lại hai lần nhấn mạnh vẻ đẹp giàu có, hào phóng, thơ mộng, giàuyêu thương của thiên nhiên, núi rừng dành cho con và cho người đồng mình Từ

những câu thơ bình dị đó, ta thấy người cha mong con giữ gìn, trân trọng những giátrị của quê hương, gia đình, của dân tộc mình Hai dòng thơ cuối kết thúc bằng hìnhảnh cha mẹ:

"Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời"

Ngày cưới là ngày khởi đầu của một mái ấm, của tình yêu đôi lứa Ngày cưới làngày gặp gỡ của những tấm lòng, của những con người quê hương Tình cảm riêng

đã hoà và tình cảm chung, tình cảm gia đình đã hòa vào tình cảm quê hương Đoạnthơ mở ra bằng hình ảnh đứa con, kết thúc bằng hình ảnh cha mẹ, mở ra bằng cộinguồn gia đình, kết thúc bằng cội nguồn quê hương, gia đình và quê hương sẽ mãimãi luôn bên nhau, nâng đỡ con trong suốt hành trình dài của cuộc đời

Sang đến khổ thơ thứ hai Y Phương đã thể hiện lòng tự hào về quê hương và niềmmong ước của người cha, con sẽ là người kế tục và phát huy truyền thống tốt đẹpcủa gia đình, quê hương, đất nước Mở đầu vẫn là lời gọi ra thiết của người cha:

"Người đồng mình thương lắm con ơi

Cao đo nỗi buồn

Xa nuôi chí lớn"

Chỉ một chữ "thương" mà chất chứa cảm xúc yêu thương, cảm thông sâu sắc củangười cha dành cho con và cho người đồng mình Từ cảm thán "con ơi" cất lên ởcuối dòng thơ khiến dòng thơ nghẹn ngào, rưng rưng Hai dòng thơ tiếp theo diễn tảcuộc sống thiếu thốn, nhọc nhằn, cơ cực của người đồng mình Y Phương đã diễn tảcách nói mộc mạc của người miền núi Nỗi buồn vốn là một khái niệm trừu tượng,nỗi buồn ấy nhiều vô hạn không thể cân đong đo đếm hết được, chỉ có thể lấy độcao chất ngất của núi non mới có thể đo, đếm được Người cha buồn vì đó là mộtcuộc sống lao động thủ công thô sơ, lạc hậu, thiếu thốn, lam lũ, vất vả và cực nhọc.Nỗi buồn của người đồng mình cao như núi nhưng ý chí và tầm vóc của người đồngmình lại không kém phần mạnh mẽ Chỉ có thể lấy cái xa ngất, rộng dài của thiênnhiên mới có thể đo được Hai câu thơ như thành ngữ cô đọng, đối sóng nhau cùngKhắc hoạ, làm nổi bật vẻ đẹp, ý chí bản lĩnh, tâm trí sống để vượt qua gian khổ thửthách

Câu thơ "Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn" cất lên tha thiết sâu lắng, mang âm hưởngcủa núi rừng khiến cho lời nhắc nhở của người cha thêm sâu sắc Hai câu thơ tiếp:

"Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói"

"Đá gập ghềnh", "thung nghèo đói" vừa là hình ảnh tả thực, vừa mang tính khái quát

"Đá gập ghềnh" gợi cuộc sống không bằng phẳng mà gian khổ, lam lũ cực nhọc.Điệp ngữ "không chê" cùng với kiểu câu "sống không chê " khiến cho âm hưởngcâu thơ thêm mạnh mẽ, thiết tha, hoà vào khát vọng của người cha Vất vả cực nhọc

là thế nhưng người đồng mình vẫn sống lạc quan, không chê cuộc sống nghèo đói,vẫn thủy chung trước sau như một với quê hương Đó cũng là lời nhắn nhủ củangười cha về một lẽ sống thủy chung, ân tình, ân nghĩa, gắn bó với quê hương, đừngphũ phàng phũ phàng, đừng quay lưng ngoảnh mặt Nhưng gắn bó với cuộc sốngquê hương đói nghèo cơ cực đâu có phải là chuyện dễ dàng Hiểu được điều đóngười cha mong con hãy sống lẽ sống của "sông" và "suối":

"Sống như sông như suối Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc"

Nghệ thuật so sánh mang đậm âm hưởng miền núi, gợi ra một lối sống hồn nhiên,bền bỉ, mạnh mẽ, phóng khoáng, trong sáng Chỉ Khi ấy con người mới không locực nhọc, không sợ gian nan dẫu đời nhiều lần ghềnh thác Điệp từ "sống" nhắc đinhắc lại hai lần vang lên như một lời thề, một lời quyết tâm Thành ngữ đối sóng

"lên thác, xuống ghềnh" cho thấy dù quê hương có vất vả nhọc nhằn, nỗi buồn chấtcao như núi, nhưng người đồng mình không bao giờ quay lưng lại với nơi mình đãtừng chôn rau cắt rốn, nơi cha mẹ đã từng cày xới vun trồng và luôn biết vượt quagian khổ bằng ý chí và nghị lực vững vàng Gởi trong lời nói với con, người chamong con biết chấp nhận, biết vượt qua gian lao và thử thách bằng ý chí và niềm tin,hãy thẳng lưng mà bước, hãy ngẩng đầu mà đi, đi cho "Chân cứng đá mềm"

Phẩm chất của con người quê hương được người ta ngợi ca qua cách nói đối lậptương phản giữa hình thức bên ngoài và phẩm chất bên trong:

"Người đồng mình thô sơ da thịt Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục"

Họ là những con người thôn quê chân chất bình dị mà cả cuộc đời gắn bó với núirừng Đối lập với vẻ ngoài ấy, với vóc dáng nhỏ bé là ý chí tầm vóc mạnh mẽ, lớnlao Ẩn chứa trong hai dòng thơ đầu là lòng tự hào của người cha về tầm vóc ý chícủa người đồng mình Cụm từ "tự đục đá kê cao quê hương" là một cách nói độcđáo, cụ thể mà khái quát, gợi lên hình ảnh những con người yêu lao động, không lùibước trước gian khổ, tự lực, tự cường xây dựng quê hương bằng chính sức lực và sựbền bỉ của mình Chính họ là những người sáng tạo và lưu truyền những phong tục,tập quán, tốt đẹp riêng của dân tộc mình và lấy quê hương làm chỗ dựa cho tinhthần mình Điệp ngữ "quê hương" nhắc đi nhắc lại hai lần nhấn mạnh niềm tự hào

vô bờ bến của người cha dành cho quê hương

Bốn câu thơ cuối bài thơ là lời nhắn nhủ chân thành về lẽ sống:

"Con ơi tuy thô sơ da thịt

Lên đường Không bao giờ nhỏ bé được

Nghe con"

Cụm từ "thô sơ da thịt" được lặp lại cùng với cách nói nhấn mạnh "không bao giờnhỏ bé được" bộc lộ tha thiết niềm mong ước của người cha Niềm mong ước ấyđược đặt trong lời nhắn nhủ "Con ơi", "nghe con" khiến cho câu thơ mềm mại,giọng thơ tha thiết, ngọt ngào, tình thương lan toả thấm vào lòng người Điều ngườicha muốn nói với con ngắn gọn, hàm súc mà sâu sắc, có chút nghiêm nghị của mệnhlệnh trái tim Dẫu thô sơ da thịt nhưng đừng tầm thường về lẽ sống và tâm hồn Hãysống có niềm tin, có ý chí để không bao giờ gục ngã trên mỗi chặng đường dài Làmđược điều đó là con đã kế tục truyền thống của người đồng mình và quê hương.Bài thơ viết theo thể thơ tự do phù hợp với tư duy của người miền núi, nhịp điệu thơlinh hoạt, tạo ra sự cộng hưởng với những cung bậc cảm xúc khác nhau Ngôn ngữgiản dị, trong sáng, hình ảnh cô đọng, mộc mạc và vẫn phong phú

Y Phương đã góp vào đề tài tình cha con cao quý, tình yêu quê hương sâu sắc mộtáng thơ hay Bởi yêu gia đình, quê hương là tình cảm nguyên sơ nhất của con người.Quả thật:

"Quê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người

Cảm nhận bài thơ Nói với con - Mẫu 2

Trong thành tựu của văn học hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám cónhững đóng góp không nhỏ của thơ ca các dân tộc anh em Nông Quốc Chấn, BànTài Đoàn,… là lớp các nhà thơ đi trước Y Phương là một trong các nhà thơ tiêubiểu sau này Thơ Y Phương nói riêng và thơ các dân tộc thiểu số nói chung cónhững đặc điểm riêng rất dễ nhận ra Đó là cách nói, cách nghĩ bằng hình ảnh, mộcmạc, cụ thể, giàu sức khái quát và cũng giàu chất thơ về gia đình, về quê hương, đấtnước Tuy vậy, ở mỗi nhà thơ hình thành một phong cách riêng, chẳng hạn như ở YPhương là chất suy tư giàu trải nghiệm về lẽ sống, về đạo lí làm người, về sự gắn bóvới quê hương, đất nước Đó là chất giọng lắng sâu tuy là thủ thỉ tâm tình mà đầynội lực.

Sức thuyết phục, sự lan toả cứ hồn nhiên mà toả rạng không một chút kiểu cách,phô trương hay lí luận dài lời Kết cấu bài thơ vừa theo chiều dọc: đứa trẻ sinh ra,lớn dần lên đến lúc trưởng thành đã có thể đi xa "nuôi chí lớn", vừa phát triển theochiều ngang: đứa trẻ gắn bó trong tình thương mến của gia đình, của quê hương, cònđến lúc có thể đi xa, hình ảnh quê hương vẫn như bóng với hình trở thành một thứhành trang tinh thần vô giá Để tiện phân tích, chúng ta tạm thời cắt ngang bài thơ,chia làm hai đoạn

Đứa con sinh ra và suốt một thời thơ ấu của nó Bước đi chập chững đầu tiên củamột con người thật trang trọng và cảm động Trang trọng bởi lần đầu, đứa trẻ đibằng đôi chân của mình, còn cảm động vì nó có thể yên tâm, tin cậy trong vòng taycủa mẹ, của cha Đứa trẻ ấy sinh ra trong hạnh phúc ("Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới– Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời") và lớn lên bằng sự đùm bọc, dắt dìu :

Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ

Câu thơ tưởng như chỉ là kể, tả ra xiết bao trìu mến, thân thương Tấm lòng của mẹ,của cha là cái đích để đứa con hướng tới Sự lớn lên của đứa trẻ rất đỗi hồn nhiênnhư mặt trời không bao giờ mọc từ hướng tây Tiếng nói, tiếng cười là cái phíahướng đông rạng rỡ Hình ảnh cụ thể mà rất giàu chất thơ là ở cách đo đếm chiềudài:

Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười

Hai thao tác tư duy không cùng trong một hệ thống, vừa ngộ nghĩnh vừa sáng tạobiết bao! Không biết đó là sáng tạo của nhà thơ, hay người Tày ở Cao Bằng xưa naynói thế, và nếu đó là khẩu ngữ, một cách nói quen miệng dân gian mộc mạc thìchính dân tộc Tày của tác giả vốn dĩ đã có một hồn thơ Câu thơ có được cái ấm áp,ríu rít, ngọt ngào, một thứ âm vang mà những người làm mẹ, làm cha ai mà khôngbồi hồi xao xuyến Tuy vậy, dù tấm lòng cha mẹ có độ bao dung rộng lớn đến đâu,đứa con rất cần nhưng vẫn là chưa đủ Ở đây có một bầu sữa tinh thần thứ hai, đó làquê hương Quê hương hiện lên bằng ba yếu tố: rừng, con đường và "người đồngmình" Rừng, con đường tuy chỉ là những hiện tượng gỗ, đá vô tri nhưng cũng biếtđem cho những thứ mà đứa trẻ cần để lớn:

Rừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng

Cái đẹp của thiên nhiên, không chỉ là màu sắc, cái nhìn thấy mà còn cả "tấm lòng",một dạng thức vô hình, chỉ con người mới có thể cảm nhận được, câu thơ đã đi dầnvào chiều sâu và sự khái quát Rừng thì chở che, con đường thì mở lối, nhưng có lẽđáng yêu hơn vẫn là con người xứ sở:

Người đồng mình yêu lắm con ơi.

Vậy cái đáng "yêu lắm" đó là cái gì nếu không phải là cốt cách tài hoa và tinh thầnvui sống:

Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát.

Thì ra dưới cái dáng vẻ "thô sơ da thịt", một tâm hồn lãng mạn biết bao! Mạch thơ

có sự đan xen : quê hương và gia đình cùng nuôi đứa trẻ lớn lên ở chặng đường đờiđầu tiên của bé Ý thức về nguồn cội sau này là từ cả hai chung đúc lại giúp cho đứatrẻ trưởng thành đặt chân lên con đường dài, rộng hơn kế tiếp

Phần thứ hai của bài thơ là những lời trao gửi, dặn dò khi đứa trẻ đã "cao" hơn, dặmbước cũng "xa" hơn, xa cái mái nhà yêu thương và núi rừng quê hương Ta bắt gặp

ở đây một lần nữa cái cách nói rất khác lạ mà cũng rất hay:

Cao đo nỗi buồn

Xa nuôi chí lớn.

Lấy sự từng trải (buồn) để đo chiều cao, lấy chí lớn để đánh giá độ xa Chỉ có điều

so với đoạn trước, câu thơ có phần nhọc nhằn hơn và do đó rắn rỏi cũng nhiều lên.Đoạn thơ biết đặt ra những vấn đề hệ trọng hơn, vấn đề lẽ sống:

Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói

Sống như sông như suối Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc

Ở đây, con người trưởng thành phải nhận ra hoàn cảnh Những đá những thung,những thác những ghềnh là cái nghèo, cái khó bao vây Đó là những thử thách rấtkhó vượt qua nhưng lại nhất thiết bằng nghị lực phải vượt qua Biểu hiện trước hếtcủa nghị lực là không được bi quan, than thở, rồi sau đó, nói như người Kinh "châncứng đá mềm" Cách nghĩ ấy, cách sống ấy có cái cốt cách Việt Nam được diễn đạtbằng một giọng điệu riêng nhưng không phải là không cứng cỏi Ba từ "sống" đặt ởđầu câu nối tiếp nhau không chỉ như một lời răn dạy thông thường Nó thành kínhthiêng liêng như việc giữ lửa và truyền lửa cho nhau, đó là vấn đề sống chết Nóiđến nghị lực cũng là nói đến nhân cách làm người Nhân cách ấy là không chịu "nhỏbé", phải ngẩng cao đầu như "Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương"… Mộtlần nữa, quê hương hiện lên như một nguồn tiếp sức, nhưng không phải như thời béthơ chỉ có an ủi, vỗ về, mà là tư thế thẳng bước mà đi, nhằm thẳng mục tiêu mà tiến

Về nghệ thuật bài thơ, cùng với cách nói, cách sáng tạo hình ảnh (như trên đã phântích), cần bổ sung về nhịp điệu, giọng điệu, thể loại thơ và các biện pháp tu từ vềnhịp điệu thơ lúc nhanh, lúc chậm, chậm trong kể tả, nhanh đến dồn dập thiết thatrong khát vọng làm người, khi mạch thơ chỉ còn là một mũi tên chí hướng Đặc biệtmật độ mau thưa không đều của câu nói về "người đồng mình" như một nốt nhấn,tạo nên một tiết tấu tự nhiên phụ thuộc vào cảm xúc và ý nghĩ của người cha trongcuộc đối thoại đơn phương (hình tượng đứa con không xuất hiện) Nếu ở phần đầu,

sự dịu dàng, âu yếm là âm điệu chủ thì sau đó phần lí trí đã được nâng lên Nhưng

dù là ngọt ngào hay nghiêm túc thì ẩn chìm trong dó vẫn là một tiếng nói thiết thavừa thương yêu vừa hi vọng Riêng về thể thơ, Nói với con được viết bằng một thứthơ không gò bó, độ dài ngắn của từng câu thơ không đều nhau Thể thơ tự do nàythích hợp với phong cách trò chuyện hằng ngày, phù hợp với một lối tư duy bình dị,hồn nhiên không cần đến sự cầu kì, đẽo gọt Ngoài ra, cũng cần chú ý những biện

pháp tu từ, ví dụ điệp từ (trong nhiều trường hợp), biện pháp đối lập nhằm làm nổibật ý thơ như "Người đồng mình thô sơ da thịt – Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con", ởđây có sự đối lập giữa thể xác và tinh thần Hoặc hình thức nối tiếp theo kiểu bắccầu : "Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương – Còn quê hương thì làmphong tục" Những yếu tố về nghệ thuật ấy tự nó bổ sung cho nhau như tấm vảinhiều màu, những chiếc túi thổ cẩm xinh xinh, một thứ "túi thơ" của người miềnnúi.

Cảm nhận bài thơ Nói với con - Mẫu 3

Y Phương sinh năm 1948 là nhà thơ của dân tộc Tày, sống ở vùng cao tỉnh CaoBằng Những sáng tác của Y Phương như bức tranh thổ cẩm của miền rừng núi caonguyên mang đậm màu sắc của tình cảm gia đình chân thành “Nói với con” là mộttrong những bài thơ sáng tác năm 1980 tiêu biểu cho phong cách sáng tác của tácgiả khi viết về lời nhắn nhủ chân thành của cha với con

Những vần thơ đầu tiên của bài, tác giả đã khắc tả tình yêu của cha mẹ cùng sựchăm sóc của quê hương với đứa con

“Chân phải bước tới cha Chân trái bước tới mẹ Một bước chạm tiếng nói Hai bước tới tiếng cười”

Đứa con từ lúc lọt lòng đã được bao bọc, yêu thương trong vòng tay của cha mẹ.Từng ngày, từng giờ con lớn lên là từng ngày từng giờ cha mẹ mong chờ Từ lúccon chập chững bước những bước đi đầu tiên trong cuộc đời thì cha mẹ luôn làngười ở bên cạnh chứng kiến và cổ vũ Hình ảnh “chân phải”, “chân trái”, “tiếngnói”, “tiếng cười” bình dị, gần gũi biết bao nhiêu Một không gian ấm áp và hạnhphúc bao trùm lấy từng nhịp thơ Hiện ra trước mắt người đọc là hình ảnh gần gũi,quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày, là sợi dây gắn kết gia đình gần nhau thêm.Bốn câu thơ tiếp theo, tác giả nhắc nhở con về cội nguồn quê hương:

“Người đồng mình thương lắm con ơi

Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát Rừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng