Kế thừa kinh nghiệm của dân tộc, tiếp thu tinh thần của thời đại, dựa trên định hướng phát triển đất nước, Đảng, Nhà nước ta đã sớm đổi mới tư duy về văn hoá, tiến đến một nhận thức mới,
Trang 1PhÇn më ®Çu
Văn hoá có một vai trò to lớn trong việc xây dựng bản lĩnh, trí tuệ và khí phách con người Việt Nam Kế thừa kinh nghiệm của dân tộc, tiếp thu tinh thần của thời đại, dựa trên định hướng phát triển đất nước, Đảng, Nhà nước ta đã sớm đổi mới tư duy về văn hoá, tiến đến một nhận thức mới, sâu sắc, toàn diện về văn hoá và vai trò của văn hoá đối với sự phát triển kinh tế, xã hội Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (1986), trong quan điểm, đường lối và
chính sách phát triển đất nước, Đảng ta luôn khẳng định: Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội Thực tiễn của công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước đã cho
thấy văn hoá có một vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế- xã hội ở nước ta
Trong bài tiểu luận này, em xin trình bày nội dung “Quá trình đổi mới
tư duy lý luận về văn hoá của Đảng giai đoạn từ năm 1986 đến nay”.
PHẦN NỘI DUNG
1 Bối cảnh đất nước và tình hình thế giới trước Đại hội lần thứ VI Đảng cộng sản Việt Nam (năm 1986).
Trang 21.1 Tình hình trong nước:
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, cả nước bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội với nhiều công việc bộn bề Bên cạnh sự tìm tòi, sáng tạo để đạt được những thành tựu trong phát triển kinh tế, văn hoá, giáo dục, bảo vệ an ninh quốc phòng, Đảng ta cũng phạm nhiều sai lầm: đó là việc duy trì quá lâu cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, làm cho tình hình kinh tế xã hội của nước những năm 70 - 80 của thế kỷ 20 lâm vào khủng hoảng trầm trọng Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân sa sút Sản xuất tăng chậm, cơ cấu kinh tế mất cân đối, các tiêu cực xã họi gia tăng, đạo đức
xã hội suy giảm Với nhu cầu đổi mới như một đòi hỏi tất yếu để củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa Với phương châm nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ khuyết điểm, Đại hội VI Đảng cộng sản Việt Nam đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện nhằm đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng, đi vào thế ổn định, phát triển
1.2 Tình hình thế giới:
Năm 1991, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ đã tác động tiêu cực không chỉ với lĩnh vực kinh tế- xã hội mà còn ảnh hưởng xấu đến tình hình chính trị, tư tưởng của nước ta Một số nước còn bao vây, cấm vận về kinh tế nước ta, các thế lực thù địch thực hiện âm mưu “ diễn biến hoà bình”, kích động việc thực hiện đa nguyên chính trị, đa đảng, xoá bỏ sự lãnh đạo của Đảng, truyền bá tư tưởng phản động, văn hoá đồi truỵ Dự báo đánh giá đúng những tác động của tình hình quốc tế và trong nước đối với sự nghiệp đổi mới ở nước ta là cơ sở để Đảng ta hoạch định chính xác đường lối phát triển đất nước Những tác động của tình hình kinh tế- xã hội và tình hình quốc tế trong thời gian qua đã tạo ra những yêu cầu mới của việc xây dựng và phát triển văn hoá dân tộc trong thời kỳ phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế Những yêu cầu đặt ra đối với việc xây dựng và phát triển văn hoá thời kỳ này, đó là:
Trang 3Trước hết, vấn đề xây dựng và phát triển văn hoá phải góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội, xây dựng nguồn lực để làm động lực cho sự phát triển kinh tế- xã hội Đồng thời phải tạo lập môi trường văn hoá lành mạnh cho quá trình phát triển bền vững của đất nước Những vấn đề văn hoá và con người
là vấn đề trọng tâm phản ánh sự ưu việt của chế độ chính trị xã hội, phản ánh
chất lượng và mục đích cuối cùng của sự tăng trưởng kinh tế trong chế độ xã hội
chủ nghĩa Những vấn đề này gắn bó, thống nhất hữu cơ với nhau đảm bảo cho
sự phát triển bền vững của đất nước Trong thời kỳ hiện nay, sự phát triển bền vững của đất nước được thể hiện ở việc giải quyết thành công các mối quan hệ
cơ bản: Giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hoá- xã hội; Giữa lợi ích của
cá nhân và lợi ích của cộng đồng; Giữa lợi ích của hiện tại và lợi ích của tương lai; Giữa lợi ích của con người và lợi ích của môi trường
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nền kinh tế mà chúng ta hướng tới xây dựng
là nền kinh tế nhân văn, nền kinh tế phục vụ con người, lấy văn hoá làm động lực và mục tiêu của sự phát triển kinh tế- xã hội Xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền văn hoá mới tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc thể hiện được tầm vóc và vị thế của văn hoá Việt Nam trong thời kỳ mới, thời kỳ
mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế đây là một đòi hỏi khách quan của sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay
2 Qúa trình đổi mới tư duy lý luận về văn hoá của Đảng từ 1986 đến nay.
Tiếp tục kế thừa và phát huy những Nghị quyết trước, trên cơ sở đặc điểm tình hình kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội, trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới,
từ năm 1986 đến nay, Đảng ta đã vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hoá trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội
Tháng 11/1987, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương khoá VI ra Nghị
quyết 05 về “đổi mới và nâng cao trình độ lãnh đạo, quản lý văn học, nghệ thuật và văn hoá, phát huy khă năng sáng tạo, đưa văn học, nghệ thuật và văn
Trang 4hoá phát triển lên một bước mới” Trong Nghị quyết này, Bộ Chính trị đã nêu rõ
những thành tựu và hạn chế của sự nghiệp văn hoá nước ta giai đoạn sau 1975 đến 1985 Đảng ta đã chỉ rõ những yếu kém, khuyết điểm trong công tác lãnh đạo và quản lý văn hoá, văn nghệ có những biểu hiện giản đơn, thô thiển thiếu dân chủ Cơ chế chính sách quản lý, việc đào tạo bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo và quản lý sự nghiệp văn hoá, văn nghệ có trình độ ngang tầm với nhiệm vụ chưa được coi trọng Từ nhận thức sâu sắc về thiếu sót này, Bộ Chính trị khoá VI đã ban hành Nghị quyết 05, xác định mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng trong việc xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hoá, văn học, nghệ thuật Nghị quyết đã tập trung nhấn mạnh vào văn húa nghệ thuật, giải phóng tiềm năng sáng tạo trong VHNT, đưa ra phương hướng nhiệm
vụ, giải pháp, nhấn mạnh công tác quản lý tạo tiền đề, phương diện tổ chức, cơ
sở vật chất để đội ngũ văn nghệ sỹ và các lực lượng văn hóa được tự do sáng tạo Nghị quyết đã chỉ rõ vấn đề đổi mới và nâng cao trình độ lãnh đạo, quản lý văn hoá văn nghệ là yếu tố có ý nghĩa quyết định để khai thác mọi tiềm năng sáng tạo, phát triển sự nghiệp văn hoá văn nghệ một cách thuận lợi Nghị quyết
05 của Bộ Chính trị khoá VI đã đặt cơ sở cho việc tiếp tục tìm tòi, suy nghĩ và
bổ sung về phát triển đường lối văn hoá của Đảng trong những năm sau này
Đại hội VII của Đảng khi đề cập đến văn hoá đã nhấn mạnh: “Tiếp tục xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hoá Việt Nam, bảo tồn và phát huy truyền thống văn hoá tốt đẹp của các dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Vận động toàn dân thực hiện lối sống cần kiệm, văn minh, lịch sự; phổ biến rộng rãi trong nhân dân những kiến thức văn hoá cần thiết cho sản xuất và đời sống Thực hiện nam nữ bình đẳng, bảo vệ nhân phẩm phụ nữ, Phát động phong trào quần chúng bài trừ mê tín dị đoan và các tệ nạn xã hội khác” Trong nhiệm kỳ
này, Ban chấp hành Trung ương lần thứ tư ( 1993) đã đưa ra nghị quyết về một
số nhiệm vụ văn hoá, văn nghệ những năm trước mắt Tư tưởng sáng tạo nổi bật nhất mà Nghị quyết này nêu ra là khẳng định vai trò quan trọng cảu văn hoá trong sự nghiệp đổi mới Vai trò của văn hoá được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển chung của sự nghiệp đổi mới, là cơ sở, nền tảng tinh thần của xã hội,
Trang 5làm động lực thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển, đồng thời là mục tiêu phấn đấu của Chủ nghĩa xã hội
Những tư tưởng chỉ đạo trên tiếp tục được khẳng định và phát triển trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII và đặc biệt là trong văn kiện Hội Nghị Ban chấp hành trung ương lần thứ năm khoá VIII ( 16/7/1998) Hội nghị đã kiểm điểm và đánh giá về tình hình xây dựng và phát triển văn hoá theo các Nghị quyêt trước đó của Đảng, đề xuất phương hướng, quan điểm chỉ đạo và giải pháp lớn để xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hóa Nghị quyết Trung ương 05 khóa VIII đã tổng kết 12 năm xây dựng và phát triển văn hóa dưới sự lãnh đạo của Đảng Đảng ta đặc biệt nhấn mạnh tới tư tưởng đặc điểm lối sống
và môi trường văn hóa tinh thần của xã hội Trong Nghị quyết Đảng ta đã khái quát hoá năm quan điểm chỉ đạo cơ bản để xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đó là:
1-Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội
Quan điểm này khẳng định vai trò to lớn của văn hoá trong sự nghiệp đổi mới Văn hoá là cơ sở để tạo nên nền tảng tinh thần của dân tộc, tạo nên sự thống nhất và đồng thuận dân tộc trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc Chăm lo xây dựng và phát triển văn hoá chính là chăm lo vun đắp nền tảng tinh thần của
xã hội Thiếu nền tảng tinh thần tiến bộ và lành mạnh, không quan tâm giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội thì không thể có sự phát triển kinh tế- xã hội bền vững
Việc xây dựng và phát triển kinh tế phải nhằm mục tiêu văn hoá Văn hoá vừa là kết quả của kinh tế đồng thời vừa là động lực, nguồn lực để phát triển kinh tế Mặt khác các nhân tố văn hoá phải gắn chặt và thấm sâu vào đời sống và hoạt động xã hội trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội biến thành nguồn lực nội sinh quan trọng để thúc đẩy và điều tiết sự phát triển Điểm mới ở đây của Đảng ta chỉ rõ mối quan hệ biện chứng và hữu cơ giữa phát triển văn hoá, nền tảng tinh thần của xã hội với phát triển kinh tế- xã hội
Trang 62- Nền văn hoỏ mà chỳng ta xõy dựng là nền văn hoỏ tiờn tiến, đậm đà bản sắc dõn tộc Đõy là quan điểm xỏc định phương hướng và đặc trung của nền văn hoỏ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế
3- Nền văn hoỏ Việt Nam là nền văn hoỏ thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng cỏc dõn tộc Việt Nam Quan điểm chỉ đạo này xỏc định tớnh thống nhất, đa dạng của nền văn hoỏ
4- Xõy dựng và phỏt triển văn hoỏ là sự nghiệp của toàn dõn do Đảng lónh đạo, trong đú đội ngũ trớ thức giữ vai trũ quan trọng Quan điểm này khẳng định động lực và nguồn lực để xõy dựng và phỏt triển văn hoỏ
5- Văn hoỏ là một mặt trận; xõy dựng và phỏt triển văn hoỏ là một sự nghiệp cỏch mạng lõu dài, đũi hỏi phải cú ý chớ cỏch mạng và sự kiờn trỡ, thận trọng Trong quan điểm này, Đảng ta tiếp tục khẳng định tư tưởng nổi bật của Chủ tịch Hồ Chớ Minh: văn hoỏ là một mặt trận, đồng thời nhấn mạnh tới đặc thự của quỏ trỡnh xõy dựng và phỏt triển văn hoỏ so với cỏc lĩnh vực khỏc
Năm quan điểm chỉ đạo trờn cú mối liờn hệ chặt chẽ với nhau, thể hiện sự phỏt triển tư duy lý luận của Đảng về văn hoỏ ở bỡnh diện khỏi quỏt cao, bao quỏt được toàn bộ những vấn đề cốt lừi của việc xõy dựng và phỏt triển văn hoỏ trong thời kỳ mới Để thực hiện cỏc quan điểm, mục tiờu trờn Đảng ta đó đề ra
10 nhiệm vụ cụ thể để xõy dựng và phỏt triển văn húa 10 nhiệm vụ này đó bao quỏt được những nội dung chủ yếu để tạo nờn sự phỏt triển mới của nền văn húa
Để thực hiện cỏc nhiệm vụ trờn Đảng ta đó đề ra 04 giải phỏp lớn để xõy dựng
và phỏt triển văn húa, đặc biệt chỳ trọng đến giải phỏp nõng cao vai trũ lónh đạo của Đảng trờn lĩnh vực văn húa 04 giải phỏp đó là:
1- Mở cuộc vận động giỏo dục chủ nghĩa yờu nước gắn với thi đua yờu nước và phong trào “ Toàn dõn đoàn kết xõy dựng đời sống văn hoỏ”
2- Xõy dựng, ban hành luật phỏp và cỏc chớnh sỏch văn hoỏ
3- Tăng cường nguồn lực và phương tiện cho hoạt động văn hoỏ
4- Nõng cao hiệu quả lónh đạo của Đảng trờn lĩnh vực văn hoỏ
Trang 7Như vậy, Nghị quyết Trung ương năm khoá VIII đã bao quát được tổng thể những nội dung cơ bản và trọng yếu để xây dựng và phát triển văn hoá trong thời kỳ đổi mới Vì vậy khi tổng kết, kiểm điểm 05 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương năm khóa VIII, hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần thứ 10 khúa IX đã khẳng định Nghị quyết này ra đời đã “đáp ứng đúng yêu cầu phát triển của đát nước và nguyện vọng của nhân dân, đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, được xã hội nhiệt tình hưởng ứng thực hiện, gắn kết chặt chẽ hơn văn hoá với các lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần quan trọng vào việc giữ vững ổn định chính trị và tạo nên những thành tựu về kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại của đất nước” Trên cơ sở đó, Đảng ta nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng toàn diện của việc xây dựng văn hóa trong tình hình mới Đặc biệt Đảng ta đã khẳng định cần phải thống nhất giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế
là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt gắn kết với nhiệm
vụ phát triển văn hóa- nền tảng tinh thần của xã hội, đảm bảo sự phát triển toàn diện và đồng bộ 03 lĩnh vực này là điều kiện để phát triển bền vững của đất nước Đây là một bước tiến trong phát triển tư duy lý luận của Đảng thể hiện tầm nhìn bao quát và làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế- chính trị và văn hóa Văn hóa không thể tự phát triển được nếu tách rời mối quan hệ với kinh
tế và chính trị
Đại hội X của Đảng (2006) đã tiếp tục khẳng định những quan điểm cơ bản của Đảng về xây dựng và phát triển văn hoá được nêu trong các văn kiện trước đây và nhấn mạnh tư tưởng phát triển văn hoá, nền tảng tinh thần của xã
hội Đảng ta khẳng định: “ Tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế- xã hội, làm cho văn hoá thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội” Đồng thời, Đảng ta cũng chỉ rõ: “ Xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội
và con người trong điều kiện đẩy mạnh CNH,HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế Bảo đảm sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế và trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt với phát triển văn hoá- nền tảng tinh thần của xã hội.”
Trang 8Đại hội X của Đảng cũng đặc biệt nhấn mạnh đến việc xõy dựng và hoàn thiện giỏ trị, nhõn cỏch con người Việt Nam Bảo vệ và phỏt huy bản sắc văn húa dõn tộc trong thời kỳ cụng nghiệp húa, hiện đại húa, hội nhập kinh tế quốc
tế Bồi dưỡng cỏc giỏ trị văn húa trong thanh niờn, sinh viờn, học sinh, đặc biệt
là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trớ tuệ, đạo đức và bản lĩnh văn húa Việt Nam Đầu tư cho việc bảo tồn, tụn tạo cỏc di tớch lịch sử cỏch mạng, khỏng chiến, di sản văn húa vật thể, phi vật thể Kết hợp hài hũa giữa bảo tồn, phỏt huy với kế thừa và phỏt triển, giữ gỡn di tớch với phỏt triển kinh tế du lịch, tinh thần
tự nguyện, tớnh tự quản của nhõn dõn trong xõy dựng văn húa Đa dạng húa cỏc hoạt động của phong trào “Toàn dõn đoàn kết xõy dựng đời sống văn húa” Xõy dựng và phỏt triển chương trỡnh giỏo dục văn húa, thẩm mỹ, nếp sống văn húa hiện đại trong nhõn dõn Phỏt huy tiềm năng, khuyến khớch sỏng tạo văn học, nghệ thuật, tạo ra những tỏc phẩm cú giỏ trị cao về tư tưởng và nghệ thuật Đồng thời tăng cường quản lý nhà nước về văn húa Xõy dựng cơ chế chớnh sỏch, chế tài ổn định Tăng cường mở rộng giao lưu, hợp tỏc quốc tế về văn húa Chống sự xõm nhập văn húa độc hại, lai căng, phản động Xõy dựng, nõng cấp đồng bộ hệ thống thiết chế văn húa Tạo điều kiện cho cỏc lĩnh vực xuất bản, thụng tin đại chỳng phỏt triển Nõng cao chất lượng tư tưởng văn húa, hiện đại về mụ hỡnh, cơ cấu, cơ sở vật chất kỹ thuật Xõy dựng cơ chế quản lý khoa học, phự hợp Đảm bảo tự do, dõn chủ cho những hoạt động sỏng tạo văn húa, văn học, nghệ thuật
Đi đụi với phỏt huy trỏch nhiệm cụng dõn của văn nghệ sĩ Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, cơ cấu tổ chức của cỏc hội văn học- nghệ thuật từ trung ương đến địa phương
Đại hội XI của Đảng ( 2011), nhiệm vụ chăm lo phỏt triển văn húa được tập trung vào 4 nội dung quan trọng:
Một là: Củng cố và tiếp tục xõy dựng mụi trường văn húa lành mạnh, phong phỳ, đa dạng; tiếp tục đẩy mạnh xõy dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội ; triển khai cuộc vận động xõy dựng gia đỡnh Việt Nam
Trang 9góp phần giữ gìn và phát triển những giá trị truyền thống của văn hóa, con người Việt Nam, nuôi dưỡng giáo dục thế hệ trẻ
Hai là: Phát triển sự nghiệp văn học, nghệ thuật; bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa truyền thống, cách mạng Theo đó, tiếp tục phát triển nền văn học, nghệ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, giàu chất nhân văn, dân chủ, vươn lên hiện đại, phản ánh chân thật, sâu sắc đời sống, lịch sử dân tộc
và công cuộc đổi mới đất nước; cổ vũ, khẳng định cái đúng, cái đẹp, đồng thời lên án cái xấu, cái ác Hoàn thiện và thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, về bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc Xây dựng và thực hiện các chính sách, chế độ đào tạo, bồi dưỡng, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, tạo điều kiện để đội ngũ những người hoạt động văn hóa, văn học, nghệ thuật sáng tạo nhiều tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật
Ba là: Chú trọng phát huy mạnh mẽ chức năng thông tin giáo dục, tổ chức
và phản biện xã hội của các phương tiện thông tin đại chúng vì lợi ích của nhân dân và đất nước Tập trung đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ hoạt động báo chí, xuất bản vững vàng về chính trị, tư tưởng, nghiệp vụ và có năng lực đáp ứng tốt yêu cầu của thời kỳ mới
Bốn là: Đổi mới, tăng cường việc giới thiệu, truyền bá văn hóa, văn học, nghệ thuật, đất nước, con người Việt Nam với thế giới Xây dựng một số trung tâm văn hóa Việt Nam ở nước ngoài và trung tâm dịch thuật, quảng bá văn hóa Việt Nam ra nước ngoài Tiếp thu những kinh nghiệm tốt về phát triển văn hóa của các nước, giới thiệu các tác phẩm văn học, nghệ thuật đặc sắc của nước ngoài với công chúng Việt Nam Ngăn chặn, đẩy lùi, vô hiệu hóa sự xâm nhập
và tác hại của các sản phẩm đồi trụy, phản động từ nước ngoài vào nước ta; bồi dưỡng và nâng cao sức đề kháng của công chúng, nhất là thế hệ trẻ
Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ
sung, phát triển 2011) được Đại hội XI của Đảng thông qua đã xác định: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn
Trang 10diện, thống nhất trong đa dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hóa gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển”.
Đảng ta đã xác định: “Phương hướng chung của sự nghiệp văn hoá nước
ta là phát huy chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đại đoàn kết dân tộc, ý thức độc lập tự chủ, tự cường, xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, xây
dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đạm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, làm cho văn hoá thấm sâu vào toàn bộ đời sống
và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thần cao đẹp, trình độ dân trí cao, khoa học phát triển, phục vụ đắc lực sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, văn minh, tiến bước vững chắc lên chủ nghĩa xã hội”
- Về phương hướng xây dựng và phát triển văn hóa hiện nay, chúng ta cần nhấn mạnh hai điểm sau:
Thứ nhất, trong thời kỳ đổi mới hiện nay, chúng ta phải phát huy chủ
nghĩa yêu nước và truyền thống đại đoàn kết dân tộc, ý thức độc lập tự chủ tự cường để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Mặc dù đây là thời kỳ
hoà bình và xây dựng đất nước nhưng không phải là thời kỳ nghỉ ngơi, hưởng lạc mà là thời kỳ mở ra một cuộc chiến đấu mới chống lại nghèo nàn, lạc hậu,
đưa đất nước phát triển giàu mạnh
Trong cuộc chiến đấu quyết liệt này, chủ nghĩa yêu nước, sự thông minh
và giàu năng lực sáng tạo của nhân dân, truyền thống đại đoàn kết dân tộc, ý
thức độc lập, tự chủ, tự cường là cơ sở tạo nên sự thống nhất về ý chí, bản lĩnh
của dân tộc trong quá trình đấu tranh gian khổ, vất vả, đầy thách thức để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Vì vậy, giáo dục truyền thống yêu nước, bổ sung những nội dung mới vào khái niệm yêu nước, kết hợp chủ nghĩa yêu nước với tư tưởng cách mạng và tiến bộ của thời đại; giáo dục tinh thần tự hào, tự tin dân