Trách nhiệm xã hội là những nghĩa vụ một doanh nghiệp hay cá nhân phải thực hiện đốivới xã hội nhằm đạt được nhiều nhất những tác động tích cực và giảm tối thiểu các hoạtđộng tiêu cực đố
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT KHOA TÀI CHÍNH
1 Lê Nguyễn Quốc Huy K194040410
2 Trương Thị Thùy Linh K194040541
3 Võ Hồng Nhung K194040552
4 Lê Ngọc Quế Trân K194040565
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 08 năm 2021
Trang 2MỤC LỤC
CHỦ ĐỀ 1: PHÂN BIỆT ĐẠO ĐỨC VỚI TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI 1
1.1 Đạo đức là gì? 1
1.2 Trách nhiệm xã hội là gì? 1
1.3 Phân biệt đạo đức với trách nhiệm xã hội 1
1.3.1 Điểm chung giữa đạo đức và trách nhiệm xã hội 1
1.3.2 Điểm khác biệt giữa đạo đức và trách nhiệm xã hội 2
1.4 Ví dụ minh họa 2
1.5 Câu hỏi thảo luận 3
CHỦ ĐỀ 2: PHÂN BIỆT ĐẠO ĐỨC XÃ HỘI VỚI ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 4
2.1 Đạo đức xã hội là gì? 4
2.2 Đạo đức kinh doanh là gì? 4
2.3 Phân biệt đạo đức xã hội với đạo đức kinh doanh 5
2.3.1 Điểm chung giữa đạo đức xã hội và đạo đức kinh doanh 5
2.3.2 Điểm khác biệt giữa đạo đức xã hội và đạo đức kinh doánh 5
2.4 Cách thức tổ chức đạo đức kinh doanh của công ty SSI 6
2.5 Giải quyết tình huống được giao 6
2.6 Câu hỏi thảo luận 7
CHỦ ĐỀ 3:TÍNH TUÂN THỦ 9
3.1 Lí giải thông điệp “Thượng tôn pháp luật, quân pháp bất vị thân” 9
3.2 Ai là người phải “thượng tôn pháp luật”? Việc “thượng tôn pháp luật” được thực hiện ở đâu? 9
3.3 Tuân thủ mệnh lệnh cấp trên có phải là “thượng tôn pháp luật”? 9
3.4 Bằng cách nào để cán bộ tài chính ngân hàng thực hiện được việc “thượng tôn pháp luật”? 10
3.5 Ví dụ nổi bật về tuân thủ quy định pháp luật 10
3.6 Ví dụ nổi bật về không tuân thủ pháp luật 11
Trang 33.7 Bạn sẽ đưa ra giải pháp gì khi cấp trên chỉ đạo làm việc mà ta biết rõ việc đó là
sai quy định 11
3.8 Bạn chắc chắn mình làm đúng nhưng lãnh đạo cho rằng bạn làm sai, bạn sẽ xử lý như thế nào? 12
3.9 Bạn chắc chắn mình làm đúng nhưng cả lãnh đạo và đồng nghiệp đều cho rằng bạn làm sai, bạn sẽ xử lý như thế nào? 12
CHỦ ĐỀ 4: SỰ CẨN TRỌNG 13
4.1 Thế nào là sự cẩn trọng? 13
4.2 Chuẩn mực về sự cẩn trọng của cán bộ ngân hàng 13
4.3 Tại sao cán bộ ngân hàng phải cẩn trọng? 13
4.4 Ví dụ minh họa 14
4.4.1 Các phương hướng khắc phục 14
4.4.2 Các giải pháp hạn chế tái phạm 15
CHỦ ĐỀ 5: SỰ LIÊM CHÍNH 16
5.1 Thế nào là sự liêm chính? 16
5.2 Các chuẩn mực về sự liêm chính của cán bộ ngân hàng 16
5.3 Tại sao cán bộ ngân hàng phải liêm chính? 16
5.4 Ví dụ minh họa 17
5.5 Câu hỏi thảo luận 18
Trang 4CHỦ ĐỀ 1 PHÂN BIỆT ĐẠO ĐỨC VỚI TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
1.1 Đạo đức là gì?
Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội, con người có thể nhờ vào đó mà tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng và xã hội Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh Đạo đức kinh doanh chính là đạo đức được vận dụng vào trong hoạt động kinh doanh
1.2 Trách nhiệm xã hội là gì?
Trách nhiệm xã hội là những nghĩa vụ một doanh nghiệp hay cá nhân phải thực hiện đốivới xã hội nhằm đạt được nhiều nhất những tác động tích cực và giảm tối thiểu các hoạtđộng tiêu cực đối với xã hội
Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là cam kết của doanh nghiệp đóng góp cho việcphát triển kinh tế bền vững, thông qua việc tuân thủ chuẩn mực về bảo vệ môi trường,bình đẳng về giới, an toàn lao động, quyền lợi lao động, trả lương công bằng, đào tạo vàphát triển nhân viên, phát triển cộng đồng,… theo cách có lợi cho cả doanh nghiệp cũngnhư phát triển chung của xã hội
1.3 Phân biệt đạo đức với trách nhiệm xã hội
1.3.1 Điểm chung giữa đạo đức và trách nhiệm xã hội
Xét về vai trò, chức năng, cả đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệpđều hướng tới điều chỉnh hành vi của doanh nghiệp theo hướng ngăn ngừa hành vi gâyhậu quả với xã hội, thông qua các quy tắc, tiêu chuẩn, chuẩn mực đạo đức hoặc luật lệ
Trang 51.3.2 Điểm khác biệt giữa đạo đức và trách nhiệm xã hội
Những quy định và các tiêu chuẩn chỉ đạo Những nghĩa vụ một doanh nghiệp hay cáhành vi trong kinh doanh nhân phải thực hiện đối với xã hội
Bao gồm các quy định rõ ràng về các phẩm Được xem như một cam kết với xã hộichất đạo đức của tổ chức kinh doanh
Liên quan đến các nguyên tắc và quy định Quan tâm đến hậu quả của những quyếtchỉ đạo những quyết định của cá nhân và tổ định của tổ chức tới xã hội
Cụ thể, tập đoàn Lego sẽ sớm sử dụng nguyên liệu nhựa thực vật có nguồn gốc từ míađường để chế tạo các miếng ghép Lego Thời điểm đó, hầu hết các miếng ghép hiện nayđều được làm từ polyethylene – một dạng nhựa dẻo, mềm bền chắc Trong khi đó vớidạng vật liệu mới làm từ thực vật, Lego khẳng định chất lượng và độ bền đều tươngđồng Loại nhựa mới đã trải qua các bài thử nghiệm khắt khe và đạt chứng nhận tiêuchuẩn an toàn, đồng thời cũng thân thiện hơn với mô trường
Trang 61.5 Câu hỏi thảo luận
Bạn sẽ làm gì khi nhận được thông tin là có một số hàng hóa trong doanh nghiệp củamình bị kẻ xấu tráo đổi bằng những hàng hóa kém chất lượng, có thể gây hại cho ngườitiêu dùng và không có khả năng phân biệt qua hình thức bên ngoài? Tại sao?
Thu hồi toàn bộ lô hàng
Dán thông báo tại nơi bán, để người dùng tự quyết định
Không làm gì cả
→ Chọn phương án 1 vì đây là cách làm thể hiện được cao nhất trách nhiệm xã hội củadoanh nghiệp Nếu chọn phương án 3, người tiêu dùng sẽ đánh giá doanh nghiệp kinh doanhkhông có tâm, không có uy tín và doanh nghiệp không thể hiện được trách nhiệm xã hội củamình Nếu chon phương án 2, sẽ gây hoang mang cho người tiêu dùng, thậm chí là sẽ cóngười không để ý đến thông báo đó, vẫn sẽ mua về sử dụng và có nguy cơ bị ảnh hưởng đếnsức khỏe và tính mạng
Tình huống này được lấy từ một vụ việc có thật tại Chicago năm 1981, một ngườimắc bệnh tâm thần đã cho thuốc độc vào một số lọ thuốc giảm đau nhãn hiệu Tylenolđược bày bán tại quầy thuốc tỏng siêu thị do Johnson&Johnson sản xuất Hành động đólàm cho bảy người thiệt mạng, cảnh sát lúc ấy vẫn chưa bắt được thủ phạm Ban lãnh đạocủa Johnson&Johnson đã đã cương quyết tiến hành thu hồi toàn bộ 31 triệu lọ thuốc này
về kiểm định lại lần nữa và 31 triệu lọ thuốc này đã được phân phối rộng khắp không chỉ
ở Mỹ mà toàn thế giới Họ cho rằng không có gì là đảm bảo hung thủ chỉ cho độc vàonhững lọ thuốc ở siêu thị nên quyết định chi ra 100 triệu USD để thu hồi và kiểm tra lạitoàn bộ Với trách nhiệm xã hội cao của Johnson&Johnson cùng với chiến dịch PR đúngđắn, đã giúp sản phẩm Tylenol giành lại vị trí trên thương trường chỉ trong vòng sáutháng
Trang 7CHỦ ĐỀ 2 PHÂN BIỆT ĐẠO ĐỨC XÃ HỘI VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
Đạo đức xã hội là sự phản ánh tồn tại xã hội của cộng đồng người xác định, và làphương thức điều chỉnh hành vi của các cá nhân thuộc cộng đồng nhằm hình thành; pháttriển hoàn thiện tồn tại xã hội ấy
Đạo đức xã hội được hình thành trên cơ sở cộng đồng về lợi ích và hoạt động của cánhân thuộc cộng đồng Nó tồn tại như là một hệ thống kinh nghiệm xã hội mang tính phổbiến của đời sống đạo đức của cộng đồng
Ví dụ sau đây miêu tả hành vi vi phạm đạo đức xã hội:
Bệnh nhân 178, ngụ tại Thái Nguyên, dương tính với Covid-19 nhưng có hành vikhai báo vòng vo, thiếu trung thực, làm cho nhiều người bị cách ly Qua rà soát, đã thống
kê được 47 trường hợp F1, 282 trường hợp F2 và 536 trường hợp F3
Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điềuchỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh Đạo đứckinh doanh chính là đạo đức được vận dụng vào trong hoạt động kinh doanh
Đạo đức kinh doanh có tính đặc thù của hoạt động kinh doanh – do kinh doanh làhoạt động gắn liền với các lợi ích kinh tế, do vậy khía cạnh thể hiện trong ứng xử về đạođức không hoàn toàn giống các hoạt động khác Cần lưu ý rằng đạo đức, kinh doanh vẫnluôn phải chịu sự chi phối bởi một hệ giá trị và chuẩn mực đạo đức xã hội chung
Ví dụ sau đây miêu tả hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh:
Việc Joint Stock Bien Hoa Confectionery Company (Bibica) gian dối trong việc khaibáo kết quả kinh doanh năm 2002 và 6 tháng đầu năm 2003 Bibica là một trong 21 công
ty đăng ký lên sàn đầu tiên ở Việt Nam và là công ty niêm yết trong ngành bánh kẹo Vìvậy các nhà đầu tư trông đợi rất nhiều vào thuận lợi của công ty sau khi niêm yết Đểnâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường, thời gian này công ty đồng loạt triển khaicác dự án đầu tư mới nhằm mở rộng sản xuất - kinh doanh, đầu tư phát triển các sản
Trang 8phẩm mới (bánh trung thu, layer cake, chocolate), xây dựng nhà máy bánh kẹo Biên Hoà2… nên số nợ ngân hàng gia tăng Thêm vào đó, giá nguyên liệu đầu vào tăng nhanh, tìnhhình nhân sự trong bộ phận tài chính - kế toán có nhiều biến động nên đã làm gia tăngthêm các khó khăn cho công ty Trước tình hình đó, công ty thu hút thêm các nhà đầu tư
để gia tăng vốn nên đã đưa ra một báo cáo tài chính không chính xác Khi vụ việc vỡ lở,các cổ đông được biết năm 2002, công ty đã lỗ 10,086 tỷ đồng (tương đương 7.500.000USD), gần gấp đôi con số lỗ 5,4 tỷ đồng mà công ty từng công bố Hậu quả là giá cổphiếu Bibica sụt giảm thê thảm, gây thiệt hại lớn cho các cổ đông Cùng thời điểm đó,Bibica phải đối mặt với hình phạt vì vi phạm luật quản lý chứng khoán của uỷ ban chứngkhoán nhà nước (SCCI) và rơi vào tình trạng gần như phá sản Vụ việc này thể hiện sự viphạm đạo đức kinh doanh của công ty Bibica đối với các chủ đầu tư
2.3.1 Điểm chung giữa đạo đức xã hội và đạo đức kinh doanh
Cả hai đều là tập hợp các nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh hành vicủa các cá nhân hay một tập thể sao cho phù hợp và đúng đắn
2.3.2 Điểm khác biệt giữa đạo đức xã hội và đạo đức kinh doanh
Đạo đức xã hội Đạo đức kinh doanh
Đối tượng áp Tất cả các cá nhân, tổ chức trong Tất cả các chủ thể liên quan và tác
dụng xã hội động đến hoạt động kinh doanh
Tính chất Có tính giai cấp, tính khu vực, tính Tiêu chuẩn cho hầu hết các chủ thể
địa phương kinh doanh
Nội dung Thay đổi theo điều kiện cụ thể Thay đổi theo pháp luật, văn hóa
từng vùng miền, quốc gia
Hiệu quả Tạo ra giá trị cho cá nhân, tổ chức Góp phần tăng chất lượng, lợi
nhuận cho doanh nghiệp
Trang 92.4 Cách thức tổ chức đạo đức kinh doanh của Công ty SSI
Tại Công ty SSI, cách thức tổ chức đạo đức kinh doanh được thể hiện qua “9 tôn chỉ kinh doanh” sau:
Chúng tôi đặt hết tâm huyết vào sự thành công của khách hàng
Chúng tôi chú trọng đến thành quả đem lại cho khách hàng, và luôn tự hào vì điều đó
Chúng tôi trân trọng giá trị đầu tư vào công ty của các cổ đông và cộng sự, đáp trả bằng những quyền lợi tương xứng
Chúng tôi tuyển chọn và đãi ngộ những tài năng xuất chúng trong ngành tài chính
Chúng tôi luôn khuyến khích và đánh giá cao năng lực chủ động sáng tạo của các cộng
sự
Chúng tôi tuân thủ khắt khe các chuẩn mực đạo đức kinh doanh trên mọi phương diện
Tinh thần hợp tác là phần tất yếu trong nét văn hóa công ty
Chúng tôi tận tâm trong mọi hoạt động vì sự tăng của ngành tài chính tại Việt Nam
Chúng tôi xin tình nguyện thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, chung sức
vì sự phát triển của cộng đồng
Chuyên viên khách hàng A, gần cuối năm đã hoàn thành kế hoạch kinh doanh vềdoanh số của năm và đang xử lý hồ sơ của khách hàng Công ty X Nếu giải ngân kịp chokhách hàng X, thì A sẽ được khen thưởng Hồ sơ của khách hàng X sẽ đủ điều kiện giảingân nếu bổ sung tài sản đảm bảo nợ vay và X cũng đã nhờ được ông B bảo lãnh khoảnvay bằng chính ngôi nhà ông B đang sống và bán hàng Đại diện công ty X đưa ông Bđến ngân hàng và gặp chuyên viên A nhằm giúp ông B yên tâm hơn vì công ty X phải cónghĩa vụ trả nợ cho ông B Ngoài ra, công ty X sẽ bồi dưỡng ít tiền cho việc làm nghĩahiệp của ông B
Nếu bạn là chuyên viên A, bạn sẽ làm gì? Vì sao?
Xác nhận với ông B rằng Công ty X nói đúng
Im lặng
Giải thích thêm về những rủi ro có thể xảy ra
Phương án khác
Trang 10→ Chọn phương án 3 vì với đạo đức kinh doanh của một người chuyên viên khách hàngthì mình phải giải thích rõ ràng các rủi ro cho khách hàng biết, sau đó họ sẽ tự đưa ra quyếtđịnh của mình.
Trường hợp ông B đồng ý dùng quyền sử dụng đất làm tài sản bảo đảm cho công ty
X vay tiền thì ông B sẽ phải chịu trách nhiệm nếu hết thời hạn mà công ty X vẫn khôngthể thanh toán hết nợ Tuy nhiên, hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất phải do ngườiđứng tên trên sổ ký với ngân hàng hoặc đã ủy quyền cho người mượn để họ ký với ngânhàng thì mới có hiệu lực theo quy định tại Điều 500, Bộ luật Dân sự 2015 Ở đây cần xácđịnh xem ông B có ủy quyền cho công ty X trong biên bản không Nếu ông B không ủyquyền thì giao dịch này là vô hiệu do không đáp ứng được điều kiện có hiệu lực được quyđịnh tại Điều 117 Bộ luật dân sự năm 2015
Như vậy, ông B cần làm hợp đồng, hoặc giấy uỷ quyền sử dụng đất cho công ty X(trên tinh thần tự nguyện), để khi có phát sinh các vấn đề liên quan sau hết thời hạn thanhtoán nợ, mà công ty X vẫn chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình đối với Ngân hàng.Ngân hàng thực hiện các biện pháp thu hồi tài sản đảm bảo do ông B đứng ra đảm bảocho công ty X, ông B sẽ không thực hiện các vụ kiện tụng đối với công ty X khi tài sản bịthu hồi
Gia đình ông A là nơi bán gạo duy nhất của một ngôi làng nhỏ Theo thông tin trênbáo đài, sắp tới, khu vực nơi ông sinh sống sẽ có bão đi qua, mức độ ảnh hưởng khánghiêm trọng nên khuyến khích người dân không đi ra ngoài Người dân sau khi biết tinthì vội vã đi chợ mua đồ ăn về dự trữ và mặt hàng không thể thiếu của họ chính là gạo.Nắm bắt tình hình, ông A đã tăng giá đồng loạt tất cả các loại gạo của mình để bán chodân làng
Bạn có suy nghĩ gì về hành động này của ông A? Bạn có ủng hộ không? Vì sao?
→ Hành động tự ý tăng giá gạo của ông A trong hoàn cảnh người dân đang khó khăn, hoangmang vì bão lũ là hoàn toàn không đúng, thể hiện ông A là người không có đạo đức kinh doanh
Có thể thấy từ tình huống, ông A là người duy nhất bán gạo tại ngôi làng nhỏ này, ông đang độcquyền về gạo Trong tình huống người dân khó khăn như vậy, lẽ
Trang 11ra ông có thể giữ nguyên giá cũ để bán hoặc nhân hậu hơn là tặng gạo miễn phí cho bàngười dân để cùng nhau vượt qua trận bão này Nhưng ông không làm vậy mà lợi dụngviệc độc quyền về gạo của mình để tăng giá, trục lợi trên sự đau khổ của người khác Đây
là hành vi cần được phê phán mạnh mẽ
Trang 12CHỦ ĐỀ 3 TÍNH TUÂN THỦ
3.1 Lí giải thông điệp “Thượng tôn pháp luật, quân pháp bất vị thân”
“Thượng tôn pháp luật” ý nói, trong đời sống chính trị, đời sống nhà nước và xã hộikhông thể có bất kỳ lực lượng nào đứng trên pháp luật, mọi người đều phải tuân theo luậtpháp và không ai được đặt trên pháp luật cả
“Quân pháp bất vị thân” có nghĩa là một đất nước muốn phát triển ổn định thì phải cóchính trị và pháp luật ổn định chặt chẽ Nếu người dân vi phạm pháp luật họ sẽ phải chịuhình phạt thích đáng với tội lỗi của mình dù cho người đó là ai hay là người có chức vụcao đi chăng nữa
Khi làm ngân hàng, chúng ta phải “Thượng tôn pháp luật, quân pháp bất vị thân”nghĩa là ta phải thực hiện nghiêm túc, tuân thủ pháp luật về ngân hàng và các quy địnhpháp luật khác; tuân thủ quy trình nghiệp vụ chung của Ngân hàng Nhà nước, của riêngtừng ngân hàng Ngoài ra, nhân viên phải ghi nhớ và tuân thủ quy định pháp luật, chínhsách của ngân hàng Bất kỳ một hành vi tác nghiệp nào cũng cần chú ý đến yếu tố rủi ropháp lý
3.2 Ai là người phải “thượng tôn pháp luật”? Việc “thượng tôn pháp luật” được
thực hiện ở đâu?
Pháp luật được đặt ra là để quản lý đất nước nói chung và quản lý hoạt động tài chínhngân hàng nói riêng, chính vì thế, không chỉ riêng những người làm nghề tài chính ngânhàng mà tất cả công dân của đất nước luôn phải “thượng tôn pháp luật”
Việc “thượng tôn pháp luật” phải được thực hiện mọi lúc mọi nơi và trong mọi hoàncảnh
3.3 Tuân thủ mệnh lệnh cấp trên có phải là “thượng tôn pháp luật không”?
Tuân thủ mệnh lệnh cấp trên là nghĩa vũ và cách ứng xử tốt của nhân viên trong môitrường làm việc Đó sẽ là “thượng tôn pháp luật” nếu mệnh lệnh ấy tuân thủ đúng phápluật, các quy định, quy chế được đặt ra