Sự cần thiết của đạo đức trong kinh doanh...5 PHẦN 2: THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM.... Thực phẩm sạch cần đảm bảo các yếu tố như: Không chứa tồn dư thuốc BVT
Trang 1NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-MÔN: ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
VÀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
CHỦ ĐỀ: “THỰC PHẨM – DINH DƯỠNG HAY CHẤT ĐỘC ?”
SVTH: NHÓM 3 Lớp học phần: D01 GVHD: ThS TRƯƠNG ĐÌNH THÁI
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2022
Trang 22 Lê Kế Anh 030136200014 Làm tổng Powerpoint 100 %
3 Đỗ Đức Quân Bảo 030136200046 Nội dung phần 1 + 3.3 100 %
4 Võ Thái Bảo 030136200049 Nội dung phần 3 100 %
5 Phạm Quốc Bảo 030136200048 Thuyết trình phần 2 100 %
6 Nguyễn Giang Bảo 030136200047 Nội dung phần 1 + 2 100 %
7 Lê Quốc Bình 030136200056 Nội dung phần 1 + 2 100 %8
Nguyễn Mai Anh 030136200020 Tổng hợp word + làm 100 %
Powerpoint
9 Ngô Đức Bình 030136200057 Nội dung Minigame 100 %
10 Nguyễn Lê Huỳnh Như 030334180187 Thuyết trình phần 1 100 %
Trang 3DANH SÁCH NHÓM PHẢN BIỆN – NHÓM … STT
Trang 4MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2
1.1 Thế nào là thực phẩm sạch và thực phẩm bẩn? 2
1.2 Các giai đoạn thực phẩm bị nhiễm bẩn 2
1.3 Vi phạm đạo đức kinh doanh thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng 4 1.4 Sự cần thiết của đạo đức trong kinh doanh 5
PHẦN 2: THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM 6
2.1 Một số hành vi phi đạo đức trong quá trình kinh doanh về thực phẩm 6
2.2 Bài học rút ra từ những sai trái trong đạo đức kinh doanh đối với thực phẩm và giải pháp khắc phục 11
2.2.1 Bài học đối với các doanh nghiệp 11
2.2.2 Giải pháp kiểm soát thực phẩm bẩn 11
PHẦN 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN ĐẠO ĐỨC KINH DOANH Ở VIỆT NAM 12
KẾT LUẬN 15
TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 5LỜI MỞ ĐẦU
Xã hội càng phát triển, chất lượng cuộc sống của con người cũng theo đó mà cónhiều thay đổi Vệ sinh an toàn thực phẩm là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt đối vớiđời sống xã hội bởi nó tác động trực tiếp, thường xuyên đến sức khoẻ thậm chí là tínhmạng của con người
Việc đảm bảo chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ tăng cường nguồn lực, thúcđẩy phát triển kinh tế xã hội, là nền tảng cho xoá đói giảm nghèo và tăng cường mở rộnghợp tác quốc tế
Nhưng điều đáng buồn cần phải nói rõ là: vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm ở nước
ta đang ngày càng đi theo chiều tiêu cực
Chính vì lẽ đó, nhóm chúng em chọn đề tài: “Thực phẩm – Dinh dưỡng hay chất độc?” nhằm dành thời gian tìm hiểu các thực trạng về thực phẩm đang diễn ra, đào sâu
hơn đến những nguyên nhân từ đó rút ra được những bài học quý giá và xin được đề xuấtmột số giải pháp giúp cải thiện phần nào chất lượng nguồn thực phẩm, cải thiện chấtlượng cuộc sống xã hội loài người
Trang 6PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1.1 Thế nào là thực phẩm sạch và thực phẩm bẩn?
Thực phẩm sạch hiểu theo nghĩa đơn giản là thực phẩm không chứa chất bẩn, antoàn, tốt cho sức khỏe con người Thực phẩm sạch được đánh giá từ quá trình sản xuất,nuôi trồng cho đến khâu bảo quản, vận chuyển và phân phối, có gắn mác sản xuất rõràng Thực phẩm sạch cần đảm bảo các yếu tố như: Không chứa tồn dư thuốc BVTV, hóachất, kháng sinh cấm hoặc vượt quá giới hạn cho phép; Không chứa tạp chất (kim loại,thủy tinh, vật cứng …); Không chứa tác nhân sinh học gây bệnh (vi rút, vi sinh vật, kýsinh trùng); Có nguồn gốc, xuất xứ đầy đủ, rõ ràng; Được kiểm tra, đánh giá chứng nhận
về ATTP
Thực phẩm bẩn là tên gọi chung của những lợi đồ ăn, thức uống có chứa một hàmlượng các chất có hại cho sức khỏe của người sử dụng Các chất có hại này thường lànhững hợp chất hóa học nằm trong danh mục kiểm soát của Bộ Y tế hoặc hàm lượngthuốc kháng sinh vượt qua mức an toàn cho phép trong quá trình nuôi trồng Ngoài rathực phẩm có thể còn chứa những chất gây hại từ việc xâm nhập và phát triển của những
vi khuẩn, nấm mốc hay virus trong quá trình sơ chế, chế biến và đóng gói bảo quản không đúng quy chuẩn
1.2 Các giai đoạn thực phẩm bị nhiễm bẩn
A - Nhiễm bẩn ở giai đoạn nuôi trồng
An toàn thực phẩm trong chăn nuôi không chỉ đơn thuần về hình thức sản phẩmsạch đẹp mà còn là về hình thái bên ngoài không bị ô nhiễm, nhiễm khuẩn mà còn lànhững sản phẩm trong chất độc hại tích trữ theo thời gian Trong quá trình chăn nuôi sẽkhông thể tránh khỏi nhiều nguyên nhân gây mất vệ sinh an toàn thực biến các sản phẩmthành thực phẩm bẩn từ những yếu tố sau như:
Trang 7Ø Yếu tố môi trường: Xây dựng chuồng trại gần các nhà máy công nghiệp thải
ra các kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen , gần nguồn nước bị ô nhiễm Do đó sẽ tạo
ra các sản phẩm không an toàn
Ø Con giống: Trong quá trình chăn nuôi việc lai tạo ra các giống mới để cónăng suất cũng như sức chống chịu trước các loại bệnh tật là điều tất yếu Tuy nhiênkhông phải giống nào cũng đạt được hiệu quả như mong muốn của người nông dân Một
số giống lai tạo có thể dễ bị tổn hại trước các loại bệnh tiềm ẩn, khi bán các thực phẩmnày ra thị trường vô tình có thể khiến người tiêu dùng bị nhiễm các bệnh có sẵn trêngiống nuôi trồng
Ø Việc lai, nhân tạo ra giống mới từ các thực phẩm có thể gây ra rất nhiều rủi
ro, c ra hưa kể việc các thực phẩm không sạch bệnh, nguồn gốc không rõ ràng, lai tạokhông đúng sẽ dẫn đến những nguồn bệnh khó trị khi đến tay người tiêu dùng
Ø Phương thức chăn nuôi: Nhỏ lẻ, kém vệ sinh (gia súc nuôi gần nhà, xử lýphân, nuôi thả không đúng) Việc trộn các kháng sinh, hóa chất cấm, hoặc phối trộnnguyên liệu thức ăn có chứa nấm mốc, có lẫn những mảnh vỡ kim loại, sử dụng các bao
bì chứa hóa chất để chứa thức ăn, không vệ sinh các dụng cụ nghiền trộn thức ăn, nhất làsau khi trộn thức ăn có thuốc là những việc nguy cơ gây ảnh hưởng đến an toàn vệ sinhthực phẩm thông qua thức ăn Lạm dụng quá nhiều các loại kháng sinh Giết mổ: Khôngtập trung, mổ chui, mổ gia súc, gia cầm ốm, không có kiểm soát thú y, còn giết mổ tạinhà không đảm bảo vệ sinh
Ø Về nguồn nước: Đây là yếu tố thường người chăn nuôi ít quan tâm Phần lớnnguồn nước uống sử dụng trong chăn nuôi là nước giếng khoan, giếng đào và nguồn nướcnày dễ nhiễm các chất có hại từ môi trường xung quanh như hóa chất, thuốc bảo vệ thựcvật, vi sinh Dụng cụ chứa nước không được vệ sinh cũng có thể là tác nhân gây nhiễmbẩn nước
B - Nhiễm bẩn ở trong quá trình chế biến
3
Trang 8Ø Quá trình giết mổ, chế biến gia súc, gia cầm, quá trình thu hái lương thực, rau, quả không theo đúng quy định.
Ø Dùng chất phụ gia không đúng quy định của Bộ Y tế để chế biến thực phẩm
Ø Dùng chung dao thớt khi chế biến món ăn hoặc để thực phẩm sống với thực phẩm chín
Ø Dùng khăn bẩn để lau dụng cụ ăn uống
Ø Bàn chế biến thực phẩm, bàn ăn hoặc dụng cụ ăn uống nhiễm bẩn Khôngrửa tay trước khi chế biến thực phẩm, nhất là khi chuẩn bị thực phẩm cho trẻ em
Ø Người chế biến thực phẩm đang bị bệnh truyền nhiễm, tiêu chảy, đau bụng, nôn, sốt, ho hoặc nhiễm trùng ngoài da
Ø Rửa thực phẩm, dụng cụ ăn uống bằng nước nhiễm bẩn
Ø Nấu thực phẩm chưa chín hoặc không đun lại trước khi ăn
Ø Dùng dụng cụ sành sứ, sắt tráng men, nhựa tái sinh, … bị nhiễm chất chì để chứa đựng thực phẩm
Ø Bảo quản thức ăn không tốt Để thức ăn qua đêm hoặc bày bán cả ngày ởnhiệt độ thường; thức ăn không được đậy kỹ, để bụi bẩn, các loại côn trùng gặm nhấm,ruồi và các động vật khác tiếp xúc gây ô nhiễm
Ø Do thực phẩm bảo quản không đủ độ lạnh hoặc không đủ độ nóng làm cho vikhuẩn vẫn phát triển
1.3 Vi phạm đạo đức kinh doanh thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu
dùng
Thực phẩm được xem là nguồn cung cấp các chất dinh dưỡng thiết yếu như chấtđạm, đường, béo, vitamin và các chất khoáng, giúp cơ thể phát triển khỏe mạnh, gópphần đẩy lùi các nguy cơ bệnh tật nhưng nếu thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toànthì lại có thể là nguồn gây bệnh Thực phẩm bẩn có thể gây bệnh ở nhiều khâu từ sảnxuất đến vận chuyển, bảo quản, chế biến, nấu ăn và cách ăn
Trang 9Sử dụng thực phẩm không an toàn có thể dẫn đến ngộ độc thực phẩm với các triệuchứng cấp tính hoặc tích lũy các chất độc hại trong các cơ quan của cơ thể gây nên nhữnghậu quả khó lường về sau Theo sô liêu thông kê cua Hôi Ung thư Viêt Nam, tỷ lê ungthư ơ Viêt Nam ngay cang tăng cao nhât thê giơi, trong đo nguyên nhân tư nguôn thưcphâm bân chiêm đên 35% Ngoai ra tinh trang ngô đôc thưc phâm hang năm cung tăngcao va tỷ lê tư vong cung không nho Nhưng hâu qua cua thưc phâm bân cũng leo thangnhư độ nóng của tình trạng:
Ø Bị ngộ độc cấp tính: Với các triệu chứng nôn mửa, tiêu chảy, co giật, suy hô
hấp,…có thể dẫn đến tử vong Viêc sư dung cac thưc phâm bân, co dư thưa thuôc trư sâu,thuôc diêt co, phân bon hoa hoc, hoa chât bao quan… co thê tac đông trưc tiêp đên sưckhoe cua ngươi dung Hâu qua trươc măt ma ngươi tiêu dung nhin thây đo la ngô đôc câptinh sau khi sư dung thưc phâm Đau bung, tiêu chay, oi mưa, rôi loan đương ruôt, thâmchi đi tiêu ra mau, ngươi mêt moi, đau nhưc, mêt moi, hôn mê… Vơi nhưng ngươi naythơi gian hôi phuc thương tư 2 ngay đên 1 thang, tuy vao mưc đô nhiêm đôc năng, nhe
Ø Bị ngộ độc mãn tính:
+ Gây thoái hóa gan, thận và hệ thống tiêu hóa
+ Gây bệnh liên quan đến hệ thống thần kinh
+ Gây các bệnh liên quan đến hệ thống miễn dịch
+ Gây ảnh hưởng đến hệ thống nội tiết
+ Gây ảnh hưởng đến chức năng sinh sản, giới tính và hệ di truyền
+ Gây ung thư và các bệnh nan y khác
1.4 Sự cần thiết của đạo đức trong kinh doanh
Vai trò của đạo đức kinh doanh luôn tồn tại thường trực trong suốt quá trình kinh doanh của doanh nghiệp Đầu tiên, đối với nội bộ doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh giữ
5
Trang 10cho doanh nghiệp luôn hoạt động trong khuôn khổ quy định của pháp luật Đạo đức kinhdoanh giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp luôn giữ vững thái độ đúng mực đối vớinhân viên Đây chính là cơ sở để tạo nên sự tin tưởng, sự gắn kết và trung thành tận tụycủa người nhân viên đối với doanh nghiệp Củng cố được hình ảnh của bộ máy hệ thốngquản lý điều hành rồi từ đó trở thành bàn đạp nâng cao vị trí và hình ảnh cũng như độ uytín của thương hiệu ngày càng cao hơn.
Nhờ vào đạo đức kinh doanh, doanh nghiệp cũng có thể xây dựng cho mình nhữngkhách hàng trung thành Trong bối cảnh thương trường ngày càng nhiều những công tycạnh tranh gay gắt với nhau thì việc xây dựng cho bản thân thương hiệu những ngườikhách hàng tiềm năng là điều quan trọng nhất liên quan đến sự tồn vong của doanhnghiệp Tất cả người tiêu dùng hiện nay đều lựa chọn sử dụng sản phẩm và dịch vụ của tổchức, công ty mà họ cho rằng có thể đặt niềm tin lâu dài Xây dựng một bộ quy tắc đạođức trong kinh doanh và thực hiện đúng theo những gì đề ra giúp cho doanh nghiệp cómột vị trí hình ảnh cao hơn trong lòng khách hàng, nâng cao khả năng họ lựa chọn doanhnghiệp đó cao hơn các đối thủ cạnh tranh trong ngành
Mặt khác, một doanh nghiệp có đạo đức kinh doanh sẽ dễ dàng thu hút được nhiềunguồn vốn đầu tư Như đã đề cập phía trên, doanh nghiệp được nhiều người lựa chọn thìdoanh thu sẽ ngày một tăng, đây cũng chính là điều mà các nhà đầu tư mong muốn khiđầu tư vào doanh nghiệp Đạo đức của doanh nghiệp sẽ giúp cho doanh nghiệp đó ngàycàng phát triển và dần nâng cao vị thế của bản thân trên thị trường, nâng cao mục tiêu kếhoạch lợi nhuận qua các năm Điều này đồng nghĩa với việc các nhà đầu tư nắm giữ cổphần của doanh nghiệp cũng có lợi cho bản thân
Thực tế đã chứng minh rằng một doanh nghiệp kinh doanh có thể phát triển mộtcách lâu dài và bền vững hay không phụ thuộc một phần vào đạo đức kinh doanh cũngnhư việc thực hành đạo đức kinh doanh của chính doanh nghiệp đó Đạo đức kinh doanh
là một bộ phận cấu thành quan trọng nhất của văn hóa kinh doanh, nền tảng tạo nên uy tín
và sự tin tưởng của đối tác, khách hàng và người tiêu dùng với doanh nghiệp
Trang 11PHẦN 2: THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TRONG CÔNG NGHIỆP
THỰC PHẨM 2.1 Một số hành vi phi đạo đức trong quá trình kinh doanh về thực phẩm
Thúc heo tăng trọng bằng thuốc cấm
Ở nhiều nơi trên địa bàn TP.HCM và các tỉnh lân cận vẫn còn mua bán sử dụng các loại thuốc siêu tăng trọng cho heo, dù bị nghiêm sử dụng
Ông Tài, chủ trại heo ở xã Xuân Thới Đông (huyện Hóc Môn, TP.HCM), người đãxuất chuồng gần chục lứa heo có sử dụng thuốc tăng trọng, cho biết: “Tui thường gửingười quen dưới Đồng Nai tìm mua hoocmôn tăng trọng cho heo có giá 700.000-1.200.000 đồng/kg, tùy loại Hàng cấm mà, tuy giá cao nhưng heo sẽ lớn nhanh nhưthổi” Ông Tài dặn: “Nếu đi mua thuốc tăng trọng cho heo mà không quen biết trước sẽkhông thể mua được do chủ các cửa hàng bán loại thuốc này phải chọn khách mối mớibán vì sợ bị bắt, xử
Sau một thời gian tạm lắng, giới chăn nuôi heo bắt đầu sử dụng trở lại loại “thầndược” (còn gọi là hoocmôn) “tạo nạc”, “siêu tăng trọng” cho heo Chiều 17-4, chủ mộtcửa hàng thuốc thú y, thức ăn gia súc trên đường Trần Văn Mười (huyện Hóc Môn) khibiết khách hàng do một mối quen giới thiệu, đem ra một túi bột màu trắng không nhãnmác ra giá: “Loại thuốc này giúp heo lớn nhanh, bung đùi, nở vai, giá 500.000đồng/kg”.phạt”
Tại các khu vực vùng ven TP.HCM như Hóc Môn, Bình Chánh, Củ Chi có trên 20tiệm thuốc thú y chuyên cung cấp loại thuốc siêu tăng trọng Các tỉnh lân cận TP.HCM
Trang 12như Dĩ An, Thuận An (Bình Dương), Biên Hòa, Trảng Bom (Đồng Nai) cũng có gần 30cửa hàng cung cấp các loại “thần dược” này.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, các loại thuốc này đều được sản xuất từ Trung Quốc,không mùi vị và không màu
Ông Phan, ngụ xã Xuân Thới Đông, một chủ trại heo thường sử dụng các loại “thầndược”, cho biết: “Heo nuôi bình thường phải mất hơn bốn tháng mới xuất chuồng (tầm100kg), nhưng khi cho ăn thuốc thì thời gian xuất chuồng được rút ngắn chỉ còn ba đến
ba tháng rưỡi”
Người dùng thịt heo nuôi bằng thuốc tăng trọng sẽ có nguy cơ tích lũy trong cơ thể
và bị ngộ độc rất cao Ngộ độc clenbuterol, salbutamol ở người sẽ làm nhức đầu, run taychân, buồn nôn, gây nhịp tim nhanh, làm tăng hoặc hạ huyết áp, gây rối loạn tiêu hóa,tiêu chảy
Công nghệ sản xuất tương ớt " ba không"
Không vệ sinh, không qui trình và không theo đúng chỉ tiêu công bố trên nhãn sảnphẩm là những từ chỉ về hàng tấn chai tương ớt tương đen được sản xuất tại Cơ sở sảnxuất tương ớt Thành Phát( số 174/12 G, Thái Phiên, phường 8, quận 11, TP Hồ ChíMinh) và đưa ra thị trường tiêu thụ
Qua hồ sơ các sản phẩm cho thấy, dường như chủ cơ sở đã chấp hành khá đầy đủcác qui định về SX mặt hàng thực phẩm như: có giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP,giấy chứng nhận công bố hợp qui với bao bì, sản phẩm có in nhãn, có công bố các chỉtiêu trên nhãn Tuy nhiên trên thực tế kiểm tra, toàn bộ qui trình SX cho thấy không có
cơ sở gì để chứng tỏ sản phẩm được SX theo qui trình 1 chiều, hệ thống được trang bị hếtsức đơn giản, thủ công, chủ yếu là các dụng cụ bằng nhựa không chuyên dụng cho SXthực phẩm Toàn bộ nguyên liệu như bột phụ gia, phẩm màu, hương liệu được để bừabãi trên nền nhà bẩn thỉu, thậm chí, việc SX gần nhà vệ sinh, nhân viên không mang bảo
hộ lao động
Trang 13Đặc biệt, qua trình bày của bà chủ về qui trình SX các sản phẩm cho thấy, hoàn toàntheo cảm tính, tự định lượng các nguyên liệu chứ không hề có công thức cụ thể Các cán
bộ đoàn kiểm tra cho rằng, với lời trình bày của bà chủ về cách SX thì không thể cho rađược những sản phẩm thành phẩm mà trên nhãn thể hiện rất "công nghiệp", quảng bá vớikhách hàng, có những thành phần, như: tinh bột bắp( 8%), tỏi, ớt( 7%), đường, muối ăn,chất điều vị, mononatri glutamate(621), màu tổng hợp chất bảo quản: natri Benzoat(211) Đáng nói hơn, các can nhựa đựng thành phẩm không phải là loại bao bì chuyêndụng, mà gia chủ đi mua lại theo nguồn cung cấp trôi nổi
Theo trình bày của bà chủ, sản phẩm tương ớt có dùng ớt bột, ớt trái, có tỏi nhưngthực tế kiểm tra chỉ thấy những can nhựa đựng "hương tỏi", hay cũng không thấy ớt trái(ớt tươi)
Các loại nguyên liệu như hương tỏi cũng mua trên thị trường không rõ nguồn gốc,tinh bột biến tính ( dùng tạo độ dẻo, độ kết dính) trong tương ớt cũng chưa xuất trìnhđược hoá đơn rõ ràng hầu hết các bao đựng bột Sodium Benzoat( chất bảo quản) đượcchứa đựng trong bao tải tận dụng không rõ là loại gì, có in chữ Trung quốc, không nhãntiếng Việt
Trong "công nghệ" mất an toàn thực phẩm và nhiều lo ngại về chất lượng sản phẩmnhư vậy nhưng bà chủ này cho hay, mỗi ngày cơ sở SX khoảng 300 kg thành phẩm tương
ớt và tương đen đưa ra thị trường, cung cấp cho nhiều sạp bán tạp hoá tại các chợ khuvực chợ Phạm Văn Hai, chợ Tân Bình TP Hồ Chí Minh
Bánh bao rẻ như cho 4nghìn/cái
Bánh bao, món ăn rất được ưa dùng từ trẻ nhỏ đến người lớn bởi vì tiện dụng vàhương vị thơm ngon Mỗi chiếc bánh có giá trung bình từ 15-25 nghìn/ cái( loại có thịttrứng) thế nhưng vẫn có những chiếc bánh giá rẻ tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại cho sứckhỏe người dùng, những chiếc bánh giá rẻ nhân có thể đã sử dụng bì lợn, thịt ôi thiu đượctẩy rửa hóa chất, hay vỏ bánh dùng chất hóa học nhằm làm trắng chiếc bánh trông bắt mắthơn