(TIỂU LUẬN) môn học NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG về LUẬT dân sự, tài sản và THỪA kế bài tập THÁNG THỨ NHẤT (vấn đề CHUNG)

Tuyên bố ông C là đã chết vào ngày 01/01/1986 và quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ khác của ông Trần Văn C được giải quyết như đối với người đã chết; còn quan hệ về tài sản củ

MÔN HỌC: NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ LUẬT DÂN SỰ,

TÀI SẢN VÀ THỪA KẾ BÀI TẬP THÁNG THỨ NHẤT (VẤN ĐỀ CHUNG)

GIẢNG VIÊN: ĐẶNG THÁI BÌNH

DANH SÁCH NHÓM 1

BÀI TẬP THẢO LUẬN

TÓM TẮT CÁC QUYẾT ĐỊNH VÀ BẢN ÁN Quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018 của Tòa án nhân dân

Quận 9 TP Hồ Chí Minh

- Bà Bùi Thị T (nguyên đơn) muốn yêu cầu Tòa án nhân dân quận 9 tuyên bố rằng chồng mình là ông Trần Văn C đã chết do ông C đã bỏ nhà từ cuối năm 1985 đến hiện tại là 27/4/2018 vẫn không có tin tức gì về ông C mặc dù trước đó đã tổ chức tìm kiếm và nhắn tin lên Đài tiếng nói Việt Nam

- Tòa án quyết định: Chấp nhận yêu cầu của bà Bùi Thị T Tuyên bố ông C là đã chết vào ngày 01/01/1986 và quan hệ về hôn nhân, gia đình và các quan hệ khác của ông Trần Văn C được giải quyết như đối với người đã chết; còn quan hệ về tài sản của ông C thì được giải quyết theo quy định pháp luật và thừa kế

Quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018 của Tòa án nhân dân

huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa

- Anh Quản Bá Đ (nguyên đơn) muốn yêu cầu Tòa án nhân dân huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa tuyên bố rằng chị gái mình là chị Quản Bá K(sinh năm 1969) đã chết do chị K đã bỏ nhà đi 1992 cho đến thời điểm hiện tại là ngày 02 tháng 07 năm 2018 mà không có bất cứ thông tin gì về chị K dù gia đình anh đã tìm kiếm và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng nhiều lần Ngày 19 tháng 11 năm 2018, sau khi thụ lý vụ việc trên thì Tòa án nhân dân huyện Đông Sơn đã xác nhận bằng việc thông báo tìm kiếm nhưng quá hạn vẫn chưa có thông tin về chị K

- Quyết định sơ thẩm của Tóa án: Chấp nhận đơn yêu cầu của anh Quản Bá Đ: tuyên bố chị gái anh là Quản Bá K là đã chết vào ngày 19/11/2018( ngày làm căn cứ phát sinh, thay đổi, chấm dứt các quan hệ về nhân thân, về tài sản, về hôn nhân gia đình, về thừa kế của chị Quản Thị K

Quyết định số 94/2019/QĐST-VDS ngày 15/11/2019 của Toà án nhân dân

TP Hà Nội

- Bà Phạm Thị K (nguyên đơn) muốn yêu cầu Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội tuyên bố rằng cha đẻ của mình là ông Phạm Ngọc C đã chết do đã bỏ nhà từ 1997 đến 28/08/2019 mà vẫn chưa có thông tin gì về cụ C, trước đó gia đình đã nhiều lần tìm kiếm và

có thông báo trên Bào và truyền hình nhưng vẫn không có tin tức gì Thời điểm cụ C rời khỏi nhà trong tình trạng sức khỏe tốt, không mâu thuẫn gì với ai trong gia đình và cụ bị mắc bệnh huyết áp cao Tòa án xét từ lời khai từ bên Bảo hiểm xã hội thì cụ đã không còn nhận trợ phí tiền bảo hiểm từ tháng 04/1997 Sau khi thụ lý vụ việc Tòa án đã quyết định ra thông báo trên các

1

cổng thông tin và từ các phương tiện thông tin đại chúng của quốc gia

nhưng vẫn không có thông tin xác thực cụ đã sống hay chết

- Quyết định sơ thẩm của Tòa án: Chấp nhận đơn yêu cầu của Bà Phạm Thị K: tuyên

bố rằng cụ Phạm Văn C sinh năm 1927 và đã chết kể từ ngày 01/05/1997

Quyết định số 02/2020/QĐST-DS ngày 13/01/2020 của Tòa án nhân dân

huyện C, tỉnh A (huyện Cần Đước, tỉnh Long An)

- Ông Đ H (nguyên đơn) muốn yêu cầu Tòa án nhân dân huyện C hủy quyết định Tại quyết định số: 01/2015/QĐVDS-ST ngày 20/5/2015 Tòa án nhân dân huyện C đã tuyên bố Đ H đã chết Năm 2008, do mâu thuẫn với vợ mà ông đã không còn sống với gia đình và bị Tòa án tuyên bố chết vào ngày 20/5/2015 nhưng vào ngày 20/11/2019 ông

C đã trở về sinh sống tại A, xã L, huyện C Dựa vào xác nhận người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Bà N T là ông Đ H vẫn còn sống và hủy bỏ quyết định tuyên bố một người là đã chết trước đó cùng với sự xác nhận của UBND xã L ngày 09/02/2019 rằng ông Đ H vẫn còn sống sau khi Tòa án thụ lý vụ việc trên

- Quyết định sơ thẩm của Tòa án:

Chấp nhận đơn yêu cầu của Ông Đ H về việc yêu cầu hủy bỏ quyết định

tuyên bố một người là đã chết

Hủy bỏ quyết định yêu cầu tuyên bố một người là đã chết đối với Ông Đ H, sinh năm: 1968 Địa chỉ: A, xã L, huyện C, tỉnh A

Ông Đ H được quyền liên hệ cơ quan có thẩm quyền để xác lập lại các thủ tục về nhân thân và hộ tịch

TÓM TẮT BẢN ÁN 02/2021

- Nguyên đơn: Ông Nguyễn Thế Th - Bị đơn: Ông Nguyễn Thăng L

Tranh chấp: hợp đồng thuê quyền sử dụng đất

Lý do: Ngày 13/9/2018, Tổ hợp tác X xã N ký hợp đồng thuê quyền sử dụng đất của ông Nguyễn Thế Th để xây dựng kho cất trữ cà phê sau thu hoạch Đến ngày 11/01/2019, ông nhận được Thông báo số: 01/TB-THT của Tổ hợp tác việc hợp đồng thuê đất bị chấm dứt theo Điều 420 của BLDSnăm 2015 nên đã làm đơn kiện và yêu cầu bồi thường

- Quyết định toà Sơ thẩm: Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông

Th, căn cứ vào khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều

147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 420, Điều 422, Điều 428 của Bộ luật Dân sự; Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ quốc hội

- Quyết định toà Phúc thẩm: Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Thế Th

Hủy Bản án dân sự sơ thẩm Việc xác minh, thu thập chứng cứ của cấp sơ thẩm là chưa đầy đủ, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng; cấp phúc thẩm không thể khắc phục được Do đó, cần chấp nhận kháng cáo của ông Nguyễn Thế Th và quan điểm

đề nghị của đại diện Viện kiểm sát, hủy bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết lại theo quy định của pháp luật

3

Đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự

1.1 Những quan hệ nào thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự?

Theo Điều 1 BLDS 2015: “Bộ luật này quy định địa vị pháp lý, chuẩn mực pháp lý

về cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân; quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản của

cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ được hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý

chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm (sau đây gọi chung là quan hệ dân

sự).”

1.2. Quan hệ giữa A và B trên có thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005

và BLDS 2015 không? Vì sao?

 Tình huống: A đe dọa để ép B xác lập một giao dịch dân sự

Quan hệ giữa A và B thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005 và BLDS 2015, cụ

thể tại:

- Điều 132 BLDS 2005 quy định về “Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa”

- Điều 127 BLDS 2015 quy định về “Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép”

Tuyên bố cá nhân đã chết

2.1. Những điểm giống và khác nhau giữa tuyên bố một người mất tích và

tuyên bố một người là đã chết

Điều kiện

- Khi một người biệt tích 02 năm liền trở - Người có quyền, lợi ích liên qua lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện thể yêu cầu Tòa án ra quyết định tu pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định bố một người là đã chết trong trường của pháp luật về tố tụng dân sự nhưng sau đây:

vẫn không có tin tức xác thực về việc a) Sau 03 năm, kể từ ngày quyết người đó còn sống hay đã chết thì theo tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên pháp luật mà vẫn không có tin tức quan, Tòa án có thể tuyên bố người đó thực là còn sống;

mất tích

b) Biệt tích trong chiến tranh sau Lưu ý: Thời hạn 02 năm được tính từ năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc ngày biết được tin tức cuối cùng về vẫn không có tin tức xác thực là người đó; nếu không xác định được ngày sống;

có tin tức cuối cùng thì thời hạn này

c) Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên ta được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp

theo tháng có tin tức cuối cùng; nếu sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc t

hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn khôn

không xác định được ngày, tháng có tin tin tức xác thực là còn sống, trừ trư tức cuối cùng thì thời hạn này được tính hợp pháp luật có quy định khác;

từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm d) Biệt tích 05 năm liền trở lên và kh

có tin tức cuối cùng

có tin tức xác thực là còn sống; thời này được tính theo quy định tại kho Điều 68 của BLDS 2015

Hậu quả - Trường hợp vợ hoặc chồng của người

- Khi quyết định của Tòa án tuyên pháp lý bị tuyên bố mất tích xin ly hôn thì Tòa án một người là đã chết có hiệu lực p

giải quyết cho ly hôn theo quy định của luật thì quan hệ về hôn nhân, gia đìn pháp luật về hôn nhân và gia đình

các quan hệ nhân thân khác của ngườ

- Người đang quản lý tài sản của người được giải quyết như đối với ngườ vắng mặt tại nơi cư trú quy định tại Điều chết

65 của Bộ luật này tiếp tục quản lý tài - Quan hệ tài sản của người bị Tò sản của người đó khi người đó bị Tòa án tuyên bố là đã chết được giải quyết tuyên bố mất tích và có các quyền, nghĩa đối với người đã chết; tài sản của ng

vụ quy định tại Điều 66 và Điều 67 của đó được giải quyết theo quy định

Bộ luật này

pháp luật về thừa kế

Trường hợp Tòa án giải quyết cho vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích ly hôn thì tài sản của người mất tích được giao cho con thành niên hoặc cha,

mẹ của người mất tích quản lý; nếu không có những người này thì giao cho người thân thích của người mất tích quản lý; nếu không có người thân thích thì Tòa án chỉ định người khác quản lý tài sản

tuyên bố

5

2.2. Một người biệt tích và không có tin tức xác thực là còn sống trong thời

hạn bao lâu thì có thể bị Tòa án tuyên bố là đã chết?

Căn cứ theo khoản 1 Điều 68 BLDS 2015 quy định: “Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó; nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng

có tin tức cuối cùng; nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng.”

Như vậy, nếu trong thời hạn 2 năm theo quy định của BLDS 2015, một người biệt tích và không có tin tức xác thực là còn sống thì có thể bị Toà án tuy bố là đã chết

2.3. Trong các vụ việc trên (quyết định năm 2018 và 2019), cá nhân bị tuyên

bố chết biệt tích từ thời điểm nào? Vì sao?

- Căn cứ Quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018 của Tòa án nhân dân Quận 9 TP Hồ Chí Minh, ông C bị tuyên bố là đã chết vào ngày 1/1/1986, người nhà của ông C xác định là ông C đã bỏ đi vào năm 1985, tuy nhiên, Công an phường Phước Bình, Quận 9 không xác định được ngày, tháng ông C vắng mặt tại địa phương, nên theo Điều

68 BLDS 2015, nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng

- Căn cứ Quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa, chị Quản Thị K bị tuyên bố chết ngày 19/11/2018 vì chị K đã biệt tích 5 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là chị K còn sống, mặc

dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật

- Căn cứ Quyết định số 94/2019/QĐST-VDS ngày 15/11/2019 của Toà án nhân dân

TP Hà Nội, cụ C bị tuyên bố chết ngày 1/5/1997 vì cụ C đã biệt tích 5 năm liền trở lên

và không có tin tức xác thực là cụ C còn sống, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật, và tin tức cuối cùng về cụ C là tháng 4/1997, theo Điều 68 BLDS 2015 thì nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng nên Toà án đã xác nhận cụ C chết ngày 1/5/1997

2.4. Cho biết tầm quan trọng của việc xác định ngày chết của một cá nhân?

Nêu cơ sở pháp lý và ví dụ minh hoạ

- Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì việc xác định ngày chết chỉ

có ý nghĩa về mặt pháp lý, là thời điểm6 phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt các

quan hệ pháp luật khác có liên quan đến người bị tuyên bố là đã chết theo quy định của pháp luật

- Tại khoản 2 Điều 71 BLDS năm 2015 quy định: “Căn cứ vào các trường hợp quy

định tại khoản 1 Điều này, Tòa án xác định ngày chết của người bị tuyên bố là đã chết.”

Như vậy, tùy từng trường hợp, Tòa án cần căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể được

quy định tại khoản 1 Điều 71 để xác định ngày chết của người bị Tòa án tuyên bố là đã chết theo Quy định này đã phủ định việc xác định ngày chết của người bị tuyên bố là đã chết là ngày quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật theo quy định của BLDS năm

1995.1 Tuy nhiên, khoản 1 Điều 71 BLDS 2015 phù hợp hơn về việc xác định ngày chết của cá nhan bị tuyên bố là đã chết Bởi lẽ, nếu Tòa án xác định ngày chết là ngày ngay sau ngày người bị biệt tích gặp tai nạn, thiên tai hoặc ngay sau ngày kết thúc chiến tranh thì về nguyên tắc được hiểu từ thời điểm này quan hệ hôn nhân (nếu có) của họ đương nhiên chấm dứt từ thời điểm kết thúc chiến tranh; hoặc từ ngày tai nạn, thảm họa, thiên tai đó chấm dứt hoặc từ ngày không còn tin tức xác thực là còn sống Những tài sản

do người vợ, hoặc chồng còn sống tạo ra sau thời điểm trên là tài sản riêng của người còn sống Như vậy sẽ xảy ra mâu thuẫn với trường hợp nếu sau thời điểm nêu trên, đương sự (người có quyền, lợi ích liên quan) đề nghị Tòa án tuyên bố mất tích và sau đó giải quyết việc ly hôn Vì sau khi Tòa án tuyên bố một người đã mất tích thì vợ, hoặc chồng họ mới thực hiện được thủ tục ly hôn và được Tòa án giải quyết cho ly hôn theo khoản 2 Điều 68 BLDS Kể từ thời điểm Tòa án cho ly hôn, thì người vợ hoặc chồng còn sống mới được

sở hữu riêng tài sản do mình làm ra Những tài sản mà người vợ hoặc chồng còn sống có được trong thời kỳ hôn nhân được coi là tài sản chung vợ chồng với người được coi là tuyên bố mất tích.2

2.5. Tòa án xác định ngày chết của các cá nhân bị tuyên bố chết là ngày nào?

Đoạn nào của các Quyết định trên (quyết định năm 2018 và 2019) cho câu trả lời?

*Quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018

Tòa án tuyên bố ngày chết của ông Trần Văn C là ngày 1/1/1986

1V vi c xác ề việc xác ệc xác (24/08/2021)đ nhngàych t ịnhngàychết ết Tapchitoaanc ang ủangườibị ườibị ịnhngàychết.vn,tuyênfromb là đã ch t theo quy đ nh c a ib ố là đã chết theo quy định của ết ịnhngàychết ủangườibị BLDS

https://tapchitoaannăm2015.vn/bai-viet/phap-luat/ve-viec

-xac-dinh-ngay-chet-cua-nguoi-bi-tuyen-bo-la-da-chet-theo-quy-dinh-cua-blds-nam-2015, truy c ()p ngà*y 08/04/2022 ậ()p ngà*y 08/04/2022.

2V vi c xác ề việc xác ệc xác (24/08/2021)đ nhngàych t ịnhngàychết ết Tapchitoaanc ang ủangườibị ườibị ịnhngàychết.vn,tuyênfromb là đã ch t theo quy đ nh c a ib ố là đã chết theo quy định của ết ịnhngàychết ủangườibị BLDS

https://tapchitoaannăm2015.vn/bai-viet/phap-luat/ve-viec

-xac-dinh-ngay-chet-cua-nguoi-bi-tuyen-bo-la-da-chet-theo-quy-dinh-cua-blds-nam-2015, truy c ()p ngà*y 08/04/2022 ậ()p ngà*y 08/04/2022.

Đoạn cho câu trả lời nằm ở phần Quyết Định phần 1: chấp nhận yêu cầu của bà Bùi Thị T “Tuyên bố ông Trần Văn C; nơi cư trú cuối cũng: phường Phức Bình,

Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh là đã chết Ngày chết của ông Trần Văn C là ngày 1/1/1986”

*Quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018

Tòa án tuyên bố ngày chết của chị Quản Thị K là ngày 19/11/2018

Đoạn cho câu trả lời nằm ở phần Quyết định “Tuyên bố chị Quản Thị K – sinh năm 1969 đã chết ngày 19/11/2018”

*Quyết định số 94/2019/QĐST-DS ngày 15/11/2019

Tòa án tuyên bố ngày chết của cụ Phạm Văn C đã chết từ ngày 1/5/1997

Đoạn cho câu trả lời nằm ở QUYẾT ĐỊNH phần Tuyên bố “Tuyên bố cụ Phạm

Văn C, sinh năm 1927; Hộ khẩu thường trú: phường Bạch Mai, quận Hai Bà

Trưng, thành phố Hà Nội, đã chết kể từ ngày 1/5/1997”

2.6. Đối với hoàn cảnh như trong các quyết định trên (quyết định năm 2018

và 2019), pháp luật nước ngoài xác định ngày chết là ngày nào?

Ngày chết của người bị yêu cầu tuyên bố là đã chết được xác định là ngày đầu tiên

kế tiếp ngày kết thúc thời hạn của từng trường hợp nêu tại khoản 1 điều 71 (cụ thể là: Ngày kết thúc thời hạn 3 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa

án có hiệu lực pháp luật (điểm a); ngày kết thúc thời hạn 5 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc (điểm b), ngày kết thúc thời hạn 2 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai chấm dứt (điểm c), ngày kết thúc thời hạn 5 năm liền biệt tích (điểm d) nhưng đây là pháp luật Việt Nam Vì mỗi quốc gia đều có pháp luật xác định ngày chết riêng biệt nên tùy vào pháp luật của từng quốc gia điều chỉnh để xác định

2.7. Suy nghĩ của anh/chị về việc Tòa án xác định ngày chết trong các Quyết

định trên (quyết định năm 2018 và 2019).

Tuyên bố xác định ngày chết của Tòa án trong các quyết định trên (quyết định năm

2018 và năm 2019) là thỏa đáng, hợp lý và cẩn trọng vì việc xác định ngày chết sẽ

là tiền đề để Tòa án có thể làm rõ, tuyên xử quyền và nghĩa vụ cho người được tuyên bố đã chết và những người còn sống có trách nhiệm nghĩa vụ và quyền liên quan

2.8. Cho biết căn cứ để hủy bỏ quyết định tuyên bố một người là đã chết và

Tòa án tuyên hủy quyết định tuyên bố ông H đã chết trong quyết định năm 2020 có phù hợp với quy định không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.

8