(TIỂU LUẬN) kế TOÁN CÔNG CHỦ đề tự CHỦ tài CHÍNH TRONG BỆNH VIỆN CÔNG lập

Trong đó tự chủ tài chính tại bệnh viện công lập được hiểu là quyền tự quyết định tự chịu trách nhiệm đối với việc huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn tài chính nhằm duy trì sự hoạt đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

VIỆN KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN

KẾ TOÁN CÔNG

CHỦ ĐỀ: TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TRONG BỆNH VIỆN CÔNG LẬP

Lớp học phần: Kế toán công 04 Nhóm thuyết trình: Nhóm 10

HÀ NỘI, 2022

Bảng phân công và đánh giá mức độ đóng góp của các thành viên:

1

Nguyễn Hoàng Xuân 11208534 nội dung + ppt 5/5

phần III.1

Trần Thị Vân 11207436 ppt, chỉnh sửa

file word

3

Nguyễn Thanh Huyền 11201857 Nội dung phần 5/5

III.2; ppt

4

Phùng Thị Uyên 11208582 Nội dung I, II, 5/5

V

5

Nguyễn Thị Tâm 11203476 Nội dung IV.2; 5/5

ppt

MỤC LỤC

II Nội dung cơ chế tự chủ tài chính đối với bệnh viện công lập 5

III. Thuận lợi, khó khăn khi áp dụng tự chủ tài chính trong bệnh viện công lập

6

1 Thực trạng vấn đề tự chủ tài chính tại các bệnh viện tại Việt Nam: 9

I Khái niệm và phân loại

1 Khái niệm:

- Bệnh viện công lập là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập,

được NSNN đầu tư cơ sở vật chất, bảo đảm một phần hay toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên theo nhiệm vụ được giao; được sắp xếp lại, củng cố và ổn định tổ chức

để nâng cao hiệu quả hoạt động

- Tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp nói chung và tự chủ đơn vị sự nghiệp y tế công lập nói riêng hiện nay được quy định tại Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của

Chính phủ Trong đó tự chủ tài chính tại bệnh viện công lập

được hiểu là quyền tự quyết định tự chịu trách nhiệm đối với việc huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn tài chính nhằm duy trì sự hoạt động và phát triển không ngừng của bệnh viện

2 Phân loại

- Bệnh viện công lập có nguồn thu tài chính chủ yếu dưới 2 dạng: NSNN cấp và nguồn thu sự nghiệp y tế

- Mức tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công được quy định tại Điều 9 Nghị định 60/2021/NĐ-CP, cụ thể như sau:

+ Nhóm 1: Đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư

+ Nhóm 2: Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên + Nhóm 3: Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi thường xuyên

+ Nhóm 4: Đơn vị sự nghiệp công lập do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên

II Nội dung cơ chế tự chủ tài chính đối với bệnh viện công lập

Nhìn chung, nguồn tài chính cơ bản của đa số các bệnh viện công lập là từ nguồn NSNN cấp nhằm thực hiện chức năng kinh tế-xã hội mà đơn vị đảm nhiệm chức năng bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân Tuy nhiên, các đơn vị sự nghiệp lĩnh vực y tế được Nhà nước cho phép khai thác mọi nguồn thu ngoài

NSNN đảm bảo cho các đơn vị tự chủ trong hoạt động chi tiêu

- Tự chủ trong quản lý nguồn thu:

+ Đơn vị sự nghiệp được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giao thu phí,

lệ phí phải thực hiện thu đúng, thu đủ theo mức thu và đối tượng thu do Nhà nước quy định Trường hợp Nhà nước quy định khung thu thì đơn vị căn cứ nhu cầu chi phục vụ cho hoạt động, khả năng đóng góp của xã hội để quyết định mức thu cụ thể cho phù hợp với từng loại hoạt động, từng đối tượng, nhưng không được vượt quá khung do cơ quan Nhà

nước có thẩm quyền quy định Đơn vị thực hiện chế độ miễn, giảm cho các đối tượng chính sách -xã hội theo quy định của Nhà nước

+ Đối với sản phẩm hàng hóa, dịch vụ được cơ quan Nhà nước đặt hàng thì mức thu theo đơn giá do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định Trường hợp sản phẩm chưa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quy định giá thì chi phí được xác định trên cơ sở dự toán chi phí được cơ quan tài chính cùng cấp có thẩm định chấp thuận

+ Đối với những hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ theo hợp đồng cho các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước, các hoạt động liên doanh, liên kết, đơn vị được quyết định các khoản thu, mức thu cho phù hợp, đảm bảo đủ bù đắp chi phí, có tích lũy

- Tự chủ sử dụng nguồn tài chính:

+ Đơn vị sự nghiệp công được thuê các đơn vị cung cấp dịch vụ kỹ thuật y

tế để đáp ứng yêu cầu chuyên môn trong trường hợp đơn vị sự nghiệp công không có

đủ trang thiết bị để thực hiện các dịch vụ theo chức năng, nhiệm vụ được giao

+ Căn cứ vào nhiệm vụ được giao và khả năng nguồn tài chính, đối với các khoản chi thường xuyên, Thủ trưởng đơn vị được quyết định một số mức chi quản

lý chi hoạt động nghiệp vụ cao hoặc thấp hơn mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định

+ Căn cứ vào tính chất công việc, thủ trưởng đơn vị được quyết định phương thức khoán chi phí cho từng bộ phận, đơn vị trực thuộc

+ Quyết định đầu tư xây dựng, mua sắm mới và sửa chữa lớn tài sản thực hiện theo quy định của pháp luật

1 Thuận lợi

- Hệ thống các chính sách pháp luật về giao quyền tự chủ tài chính cho các bệnh viện công lập đã tạo khung khổ pháp lý cho quá trình chuyển đổi căn bản các hoạt động tài chính từ cơ chế bao cấp của NSNN sang cơ chế tự chủ tài chính của bệnh viện

→ Giảm áp lực ngân sách và cơ cấu lại các khoản chi ngân sách → vốn ngân sách được sử dụng hiệu quả hơn đồng thời giúp cho các bệnh viện chủ động khai thác để tăng thêm nguồn thu

- Phát huy được tính sáng tạo và chủ động của các đơn vị, các đơn vị được quyền chủ động sắp xếp, bố trí lao động 1 cách hợp lí, nâng cao hiệu quả và chất lượng công việc, hạn chế các hiện tượng tiêu cực

- Thay đổi cơ cấu nguồn thu : tăng thêm các hình thức dịch vụ, khai thác và phát triển các nguồn thu sự nghiệp

→ Góp phần điều tiết nguồn ngân sách phân bổ cho ngành y tế và tạo điều kiện để nhà nước bổ sung đầu tư cho lĩnh vực y tế dự phòng

- Sử dụng có hiệu quả tiết kiệm các nguồn kinh phí

→ Phát triển hoạt động sự nghiệp, tăng thu nhập cho cán bộ

⇒ Việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính của các bệnh viện công lập đã nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động sự nghiệp y tế của ngành y tế nói chung, của bệnh viện công lập nói riêng

2 Khó khăn

Như đã phân tích ở trên, việc thực hiện tự chủ tài chính bệnh viện theo Nghị định

43 bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện chính sách này cũng đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập và tác động không mong muốn có thể xảy ra, cụ thể như sau:

- Quá trình tự chủ diễn ra thiếu nhất quán và thiếu định hướng, thiếu các điều kiện đảm bảo và các hình thức tự chủ thích hợp

- Việc giao quyền về quản lý điều hành bộ máy, nhân lực nếu không được kiểm soát thì có thể dẫn đến một số nguy cơ như lạm quyền trong việc tiếp nhận và sa thải cán bộ Sự chênh lệch về thu nhập (lương và thu nhập tăng thêm) giữa các đơn vị, các bệnh viện và môi trường làm việc sẽ dẫn đến hiện tượng dịch chuyển các bác sĩ, nhân viên y tế, cán bộ giỏi từ miền núi chạy về miền xuôi, nông thôn ra thành thị và từ khu vực nhà nước chuyển sang khu vực tư nhân Như vậy, cùng với chủ trương phát triển XHH trong ngành y tế, đặc biệt phát triển hệ thống y tế tư nhân, nguồn nhân lực chất lượng cao trong ngành y tế bị phân tán, căng mỏng

- Việc tự chủ hoàn toàn về mặt tài chính có thể dẫn đến một loạt các nguy cơ, như: Tăng chỉ định sử dụng các XN và TTB kỹ thuật cao, đặc biệt việc đầu tư TTB dưới dạng góp vốn với mọi hình thức và hình thức nhà đầu tư đặt máy và độc quyền cung cấp hóa chất, vật tư tiêu hao, trong đó bệnh viện bị khống chế việc sử dụng hóa chất - vật tư tiêu hao dễ dẫn đến nguy cơ lãng phí hoặc lạm dụng TTB vì có mối liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên; Tăng nhập viện điều trị nội trú để tăng thu cho BV; Sử dụng thuốc không hợp lý; Kéo dài thời gian điều trị; Tăng chi phí điều trị; Chất lượng phục vụ bệnh nhân có thể bị ảnh hưởng do động bệnh nhân, khối lượng công việc nhiều, trong khi số bác sĩ/giường bệnh và điều dưỡng/bác sĩ không đủ so với quy định ở hầu hết các BV

- Cơ chế khuyến khích tăng thu nguy cơ dẫn đến “thương mại hóa hệ thống y tế”, bệnh nhân sẽ là đối tượng để tăng thu và có thể sẽ gây ra mất công bằng

trong chăm sóc sức khỏe; tăng gánh nặng chi phí cho bệnh nhân; chỉ định thừa; lạm dụng xét nghiệm; lạm dụng các dịch vụ kỹ thuật đắt tiền… dẫn đến hạn chế sự tiếp cận dịch vụ y tế của người dân, đặc biệt là người nghèo, người cận nghèo, người không có thẻ BHYT và nhóm xã hội yếu thế Mặt khác, cơ chế này có thể sẽ dẫn đến tình trạng các bệnh viện tuyến dưới chuyển những

ca bệnh khó chữa, ít tạo thu nhập lên tuyến trên và giữ lại những ca dễ chữa,

dễ thu phí, đó chính là một trong những nguyên nhân gây ra hiện tượng quá tải

BV tuyến trên ngày càng trầm trọng Công tác chỉ đạo tuyến ít được quan tâm

và dễ dàng bỏ qua những nhiệm vụ về y tế công cộng

- Tự chủ sẽ dẫn đến sự chia cắt hệ thống y tế thành các đơn vị độc lập không điều phối, không hợp tác, điều này có thể dẫn tới nguy cơ mua sắm các TTB kỹ thuật cao như máy CT-Scaner, MRI hoặc máy xét nghiệm đắt tiền tập trung tại các thành phố lớn mà không có sự điều tiết, kiểm soát và định hướng quy hoạch gây lãng phí nguồn lực đầu tư cho y tế

- Còn một số bất cập trong triển khai thực hiện các văn bản liên quan về tự chủ bệnh viện Hệ thống văn bản pháp quy và các công cụ để quản lý còn chưa hoàn thiện

và đồng bộ để giám sát hiệu quả hoạt động của bệnh viện khi thực hiện tự chủ Mặt khác, bản thân các quy định của Nghị định 43 cũng như các Thông tư hướng dẫn chưa phù hợp với đặc thù của ngành y tế và những tác động tiềm tàng tới công bằng y tế (sức khỏe là hàng hóa đặc biệt; vấn đề về thông tin; sự co giãn của nhu cầu; tính nhạy cảm của chăm sóc y tế và rất khó để xác định chi phí - hiệu quả…)

- Năng lực về quản lý, quản trị bệnh viện hay kiến thức về kinh tế y tế, tài chính y tế của đội ngũ lãnh đạo các đơn vị còn hạn chế nguyên nhân là do chưa được đào tạo bài bản về lĩnh vực này Sẽ dẫn đến các nguy cơ như: thất thoát, lãng phí nguồn lực, tham nhũng, làm sai, làm ẩu… trong điều kiện hệ thống thông

tin, giám sát còn yếu kém, tính công khai, minh bạch, tính giải trình và tính

tự chịu trách nhiệm còn hạn chế

ở Việt Nam

1 Thực trạng

- Tính đến thời điểm hiện tại, TS Nguyễn Khánh Phương, Phó viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách y tế (Bộ Y tế), cho biết VN có hơn 1.200 BV công lập chiếm vai trò chủ đạo trong cung ứng dịch vụ (50% ngoại trú và 88% nội trú) Trong chính sách tài chính quan trọng nhất của BV là vấn đề tự chủ tài chính Đến nay, có 1.7% các bệnh viện công lập tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư, 22,3% các bệnh viện công lập tự đảm bảo chi thường xuyên, 70,4% các bệnh viện công lập tự đảm bảo 1 phần chi thường xuyên và 5,6% các bệnh viện công lập do nhà nước đảm bảo chi thường xuyên

- Trong năm 2019, Chính phủ thực hiện thí điểm cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm toàn diện đối với các bệnh viện: Bạch Mai, Chợ Rẫy, Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện K Nhiều bệnh viện đã chuyển từ tư duy “phục vụ” sang “cung ứng dịch vụ” Cuối tháng 8/2022, khi làm việc với quyền Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, 2 bệnh viện công hàng đầu là bệnh viện Bạch Mai và bệnh viện K lần lượt xin dừng thí điểm tự chủ toàn diện sau 2 năm thực hiện ( 2 bệnh viện Chợ Rẫy và Hữu nghị Việt Đức chưa thực hiện tự chủ hoàn toàn), nguyên nhân là do bệnh viện gặp khó khăn trong vấn đề tự chủ tài chính

- Trong quá trình triển khai tự chủ tài chính hiện nay ở các bệnh viện công còn gặp rất nhiều bất cập:

+ Thiếu các hướng dẫn chi tiết cho quá trình triển khai khiến các bệnh viện công gặp khó khăn trong quá trình triển khai

+ Triển khai tự chủ tài chính khi dịch bệnh diễn biến phức tạp: Về tự chủ tài chính, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai PGS.TS Đào Xuân Cơ cho hay khi bệnh viện Bạch Mai triển khai thí điểm tự chủ đúng lúc dịch bệnh diễn biến phức tạp do đó nguồn thu của bệnh viện giảm sâu, việc trích lập quỹ, phân bổ tài chính bệnh viện theo các tỉ lệ cố định của các văn bản hiện hành, ảnh hưởng tính chủ động về nguồn đầu tư, mua sắm…

+ Ông Nguyễn Huy Quang, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), cho rằng khó khăn lớn nhất mà các bệnh viện tự chủ toàn diện phải đối mặt là liên quan đến cơ chế tài chính Với bệnh viện tuyến cuối về yêu cầu phải thực hiện công tác chỉ đạo tuyến, điều trị bệnh nhân nặng, đào tạo chuyên khoa sâu, làm chủ kỹ thuật cao nhưng khi được giao tự chủ toàn diện, bệnh viện sẽ phải tự trả lương cho nhân viên, tự tuyển người, lỗ phải chịu song vẫn phải phục vụ người bệnh theo các quy định

về quản lý giá

● Tại Bệnh viện Bạch Mai, sau hai năm thực hiện thí điểm cơ chế

tự chủ, tự chịu trách nhiệm toàn diện, PGS TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện đã kiến nghị Chính phủ cho tạm dừng thực hiện tự chủ toàn diện do đang phải đối diện với “muôn vàn khó khăn” Nguyên nhân chính là, trong giai đoạn thực hiện, giá viện phí không được tính đúng, tính đủ Giá viện phí của Bệnh viện Bạch Mai phục vụ hơn 95% người bệnh đến khám chữa bệnh có bảo hiểm y tế, nên mức giá tính theo quy định của bảo hiểm Trong khi đó, mức giá bảo hiểm y tế được xây dựng cách đây

15-20 năm, được cấu thành 4/7 yếu tố (lẽ ra phải 7/7 yếu tố cấu thành giá) Từ đó đến nay, mức thu vẫn không được điều chỉnh tăng, Bệnh viện không có nguồn kinh phí nào khác, nên tổng thu bù chi không bảo đảm

+ Ngoài ra, còn một tồn tại nữa, khi không còn tình trạng liên doanh, liên kết, không còn máy xã hội hóa như trước khi tự chủ, nguồn thu của các bệnh viện sẽ

bị suy giảm Bên cạnh đó, do Bệnh viện thực hiện thu theo giá của bảo hiểm y tế, trong khi nguồn chi rất lớn, dẫn tới thu nhập của cán bộ y tế giảm, khiến nhiều y, bác

sĩ trình độ cao dễ chuyển dịch sang y tế tư nhân có mức lương hấp dẫn

2 Giải pháp

- Xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển bệnh viện công lập dựa trên cơ sở

dự báo khoa học về nhu cầu chăm sóc sức khỏe; Thay đổi mô hình bệnh tật, xu hướng diễn biến các loại bệnh và khả năng tài chính của Nhà nước, thu nhập của người dân, tiến bộ của công nghệ y học Đồng thời, có chiến lược phát triển bệnh viện công lập phù hợp với mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và quy hoạch tổng thể phát triển của ngành Y tế Trên cơ sở kết hợp quy hoạch ngành với lãnh thổ

để xây dựng kế hoạch trung hạn, dài hạn phát triển hệ thống bệnh viện công lập trong

cả nước

- Mở rộng tự chủ tài chính đối với bệnh viện công lập được thực hiện dựa trên những điều kiện nhất định, bằng các hình thức và lộ trình thích hợp Căn cứ vào khả năng tự bảo đảm kinh phí hoạt động của đơn vị để giao quyền tự chủ tài chính cho từng nhóm các bệnh viện công lập theo từng giai đoạn cụ thể Quá trình mở rộng tự chủ tài chính đối với bệnh viện công lập được tiến hành đồng bộ với việc hoàn thiện chính sách bảo hiểm y tế, chính sách phân phối thu nhập và chính sách quản lý giá dịch vụ y tế

- Tăng cường vai trò của Chính phủ với trách nhiệm theo hướng mở rộng tự chủ tài chính, giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính và những điều kiện cần thiết để bệnh viện công lập thực hiện quyền tự chủ trên thực tế, bằng hệ thống đồng bộ các văn bản quy phạm pháp luật rõ ràng, cụ thể, minh bạch và khả thi Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát tự chủ, tự chịu trách nhiệm tài chính của các đơn vị, nhằm phát hiện những tồn tại, hạn chế, bất cập, những khuyết điểm tiêu cực để kịp thời sửa chữa, khắc phục và hoàn thiện cơ chế, chính sách về tự chủ tài chính đối với các bệnh viện công lập

- Cần phân định rõ ràng giữa quản lý nhà nước về tài chính, quản trị tài chính của bệnh viện công lập và tách bạch giữa người cung cấp dịch vụ y tế (các cơ sở y tế công lập) với người mua các dịch vụ (cá nhân, tổ chức, Chính phủ)

Đồng thời, nâng cao hiệu quả quản trị của bệnh viện công lập trên cơ sở thiết lập cơ cấu quản trị có sự tham gia của các thành viên bên ngoài bệnh viện là những chuyên gia giỏi trong lĩnh vực quản lý tài chính trong ban điều hành của bệnh viện Đảm bảo cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, minh bạch hoạt động tài chính cùng với tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ của bệnh viện công lập

- Xây dựng ban hành biểu phí thống nhất, quy định khung mức phí đối với từng dịch vụ và điều kiện thanh toán cụ thể Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ yếu tố giá cả và việc tuân thủ quyết định thanh toán phí dịch vụ Nghiêm cấm những khoản phụ thu, tính cao hơn mức giá quy định

V Tổng kết

Thực hiện tự chủ về tài chính đồng nghĩa với việc các bệnh viện hoạt động như một doanh nghiệp, tự thu, tự chi và tự cân đối Mặc dù còn nhiều khó khăn, thách thức nhưng việc nâng cao chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh chính là giải pháp hàng đầu

để các bệnh viện tạo được niềm tin của người bệnh, cơ chế tự chủ là một chủ trương đúng đắn, giúp cho các bệnh viện có thể huy động vốn mua sắm trang thiết bị hiện đại, phát triển chuyên môn kỹ thuật, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, xây dựng thương hiệu, tăng được thu nhập cho cán bộ, công nhân viên Nhờ đó, người dân được khám chữa bệnh bằng những kỹ thuật cao ngay tại địa phương, giảm được một phần lớn về kinh tế khi phải lên tuyến trên điều trị