Việt Nam gia nhập kinh tế quốc tế sẽ tranh thủ được kỹ thuật công nghệ tiên tiến của các nước đi trước để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo cơ sở vật chất k
Trang 1Ả NH H ƯỞ NG C Ủ A TOÀN C Ầ U HÓA Đ Ế N VI Ệ T NAM - GRADE: 9.5
Kinh doanh quốc tế (KDQT01)
Trang 2ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA KINH DOANH QUỐC TẾ - MARKETING
TIỂU LUẬN
Môn học: Kinh doanh Quốc tế hiện đại
Giảng viên: TS Nguyễn Huệ Minh
Mã lớp học phần: 22D1BUS50305201
Nhóm: 4
Trương Diệu Bảo Hòa – 31201026910 Nguyễn Ngọc Thiên Hương – 31201021693 Bùi Trần Hoàng Lan – 31201024542 Ngô Minh Quân 31201026048 – Huỳnh Thị Tú Quyên – 31201026194 Nguyễn Duy Sil – 31201026443
TP Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 01 n m 2021 ă
Trang 3ẢNH HƯỞNG CỦA TOÀN CẦU HÓA ĐẾN VIỆT NAM
Toàn c u hóa là m t xu th khách quan do s phát tri n m nh m c a lầ ộ ế ự ể ạ ẽ ủ ực lượng s n xu t, c a kinh t ả ấ ủ ế
và khoa h c công ngh ọ ệ vượt kh i biên gi i qu c gia hình thành n n kinh t ỏ ớ ố ề ế thế gi i thu hút ngày càng ớ nhiều các nước tham gia, vừa hợp tác vừa ạnh tranh và đấu tranh với nhau Không thể có một quốc c gia nào có th phát triể ển bình thường nếu đứng ngoài xu th toàn c u hoá ế ầ
Toàn cầu hóa là xu hướng t t y u và ngày càng m rấ ế ở ộng Tính t t y u c a toàn cấ ế ủ ầu hóa trước hết được biểu hiện tính tở ất yếu về kinh tế Toàn cầu hóa kinh tế là khía cạnh quan trọng nhất của toàn cầu hóa; nó tác động sâu sắc đến lĩnh vực chính tr Nhị ững thay đổ ềi v chính tr lị ại tác động về kinh t và ế văn hóa
I KINH TẾ
Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế cũng tạo điều kiện cho chúng ta tiếp thu khoa học công nghệ tiên tiến, đào tạo cán bộ quản lý Việt Nam gia nhập kinh tế quốc tế sẽ tranh thủ được kỹ thuật công nghệ tiên tiến của các nước đi trước để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo cơ
sở vật chất kỹ thuật cho công cuộc xây dựng nghĩa xã hội Hội nhập kinh tế quốc tế là con đường khai thông thị trường nước ta với khu vực và thế giới, tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn và có hiệu
quả
1 Các tổ chức kinh tế Việt Nam tham gia
- 1995: Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 7 của ASEAN Đây là quyết định mang tính
lịch sử, mở ra một thời kỳ phát triển mới của Việt Nam Đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, gia nhập ASEAN là bước hội nhập kinh tế quốc tế đầu tiên của Việt Nam và là cơ sở để Việt Nam thúc đẩy chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế Quy mô nền kinh tế tăng gần 17 lần, từ 20,8 tỷ USD vào năm
1995 lên khoảng 343 tỷ USD vào năm 2020, đứng thứ tư trong khu vực ASEAN (chỉ sau Indonesia, Thái Lan và Philippines)
- 1996: Việt Nam là một trong những nước thành viên sáng lập của ASEM Hội nghị thượng đỉnh - Á-Âu Trong những năm qua, hợp tác giữa Việt Nam và các nước thành viên ASEM trong nhiều lĩnh vực đã có những bước phát triển tích cực ASEM đã đóng vai trò quan trọng đối với quá trình hội nhập kinh tế của Việt Nam Thị trường ASEM đã và đang tạo nhiều cơ hội hơn cho Việt Nam trong thu hút nguồn vốn FDI và gia tăng khối lượng thương mại với các đối tác trong ASEM
- 1998: Việt nam trở trở thành viên của APEC 8 năm sau khi gia nhập APEC, năm 2006, Việt
Nam lần đầu tiên đảm nhận vai trò chủ nhà APEC Việt Nam đã mở rộng thị trường, thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư, du lịch, khoa học công nghệ…; tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác song phương với các nền kinh tế thành viên, đặc biệt là với các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản
- 2007: Việt Nam chính thức trở thành viên thứ 150 của tổ chức WTO, mở ra cánh cửa lớn để đất
nước hội nhập sâu rộng, tích cực với khu vực và thế giới Nhờ gia nhập WTO và tham gia các FTA, thị trường xuất khẩu của Việt Nam được mở rộng và đa dạng hóa Việc ký kết và thực thi một loạt các FTA, Việt Nam đã đạt được những kết quả rất tích cực về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tạo động lực cho việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Thu nhập bình quân đầu người được được cải thiện đáng kể GDP bình quân đầu người tăng từ 730 USD năm 2006 lên
2587 USD năm 2918, lên 2786 USD năm 2020
- 2006, 2017 đăng cai thành công Diễn đàn hợp tác Kinh tế châu Á Thái Bình Dương (APEC), - hội nghị Thượng đỉnh Mỹ Triều lần thứ 2 năm 2019, -
2 Sự thay đổi của kinh tế Việt Nam sau khi hội nhập
a Nông nghiệp
- Việt Nam là một nước nông nghiệp với trên 70% dân số là nông dân, thế nên nông nghiệp, nông dân và nông thôn được sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chủ động và tích cực trong việc tham gia vào quá trình toàn cầu hóa kinh tế một cách sâu rộng và ngày càng mạnh mẽ Nhìn chung, cơ cấu kinh tế đã chuyển đổi theo quy luật khách quan của kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà trong đó nông nghiệp luôn giữ vai trò nền tảng cho các ngành công nghiệp và dịch vụ phát triển Nông - lâm - thủy sản đang có cơ hội xuất khẩu vào
Trang 4thị trường thế giới với nhiều ưu đãi về thuế đã tạo điều kiện sản phẩm của nước ta có sức cạnh tranh với các sản phẩm của nhiều nước khác
+ Gạo: Là đất nước nổi tiếng có sản lượng gạo chất lượng và quy mô nhất nhì thế giới, Việt Nam không chỉ đáp ứng đủ sản lượng gạo cho dân số trong nước mà còn duy trì được vị trí thứ 2 về xuất khẩu gạo trong nhiều thập kỉ Theo thống kê của Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) cho biết, 7 tháng đầu năm 2020, khối lượng xuất khẩu gạo nước ta đạt gần 3,69 triệu tấn và đạt giá trị gần 1,9
tỷ USD, giảm 1,4% về lượng nhưng tăng gần 11% về giá trị so với cùng kỳ Hiện các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam vẫn tập trung hàng để hoàn tất các hợp đồng đã ký với đối tác nước ngoài như Malaysia, Philippines và Cuba để hoàn thành kế hoạch xuất 6,7 triệu tấn cả năm 2020
+ Nông - thủy sản: Việt Nam đã xuất khẩu nông sản đến hầu hết các nước ở thị trường EU bao gồm:
Đức, Hà Lan, Ý, Tây Ban Nha, ; tuy nhiên thị phần hàng nông sản của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn, hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu dưới dạng thô, cạnh tranh về giá ở phân khúc thấp Hiệp định Thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam (EVFTA) có hiệu lực từ 01/08/2020
đã mở ra rất nhiều cơ hội cho ngành hàng nông sản Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường này Ngay khi EVFTA có hiệu lực, khoảng 94% trong tổng số 547 dòng thuế nhóm hàng rau, quả tươi và chế biến được EU cắt giảm về 0%, trong đó có nhiều mặt hàng rau, quả là thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam Những ưu đãi đặc biệt về thuế quan từ EVFTA sẽ tiếp tục tạo thuận lợi cho các sản phẩm nông sản của Việt Nam tăng thêm tính cạnh tranh tại thị trường EU Có thể nói, EVFTA vừa là cơ hội vừa là thách thức rất lớn cho lĩnh vực xuất khẩu nông sản Việt Nam, đòi hỏi một sự thay đổi mạnh mẽ trong ngành nông nghiệp Bên cạnh đó, EU cũng là thị trường giúp thủy sản Việt Nam cạnh tranh hơn với các nước có sản phẩm tương tự ở thị trường này Xuất khẩu hàng thủy sản của Việt Nam sang thị trường EU trong 6 tháng đầu năm đạt khoảng 485,3 triệu USD và tăng 20% so với cùng kỳ năm 2020 Mức tăng này cao hơn nhiều so với mức tăng 14,4% của xuất khẩu thủy sản của cả nước Với kết quả này, EU là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ tư của nước ta (sau Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc), chiếm 11,8% trong tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản, tăng 0,6 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước
+ Trái cây: Trái cây lần đầu xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ vào năm 2017 (vú sữa), từ đó mở
đường cho trái cây Việt Nam chinh phục thị trường khó tính như Mỹ Theo ông Nguyễn Đình Tùng, giám đốc Công ty TNHH Vina T&T, mỗi tuần công ty của ông xuất khẩu 50-60 containers (bằng máy bay) vú sữa sang Hoa Kỳ Đây tiếp tục là thị trường nhập khẩu trái cây Việt Nam trong năm 2018 sau một năm 2017 thành công Năm 2017, xuất khẩu các mặt hàng trái cây của công ty này sang Hoa Kỳ đạt trên 20 triệu USD (gấp hơn 4 lần giá trị của năm 2016) Không dừng lại ở
đó, các mặt hàng khác như xoài, chôm chôm, nhãn, thanh long cũng được tiêu thụ tốt ở thị trường này
b Công nghiệp
- Tính đến năm 2020, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia có nền công nghiệp có năng lực cạnh tranh toàn cầu ở mức trung bình cao Năng lực cạnh tranh toàn cầu của ngành công nghiệp Việt Nam đã tăng 16 bậc trong vòng 10 năm, (từ vị trí thứ 58 vào năm 2009 lên vị trí thứ
42 vào năm 2019 theo xếp hạng của UNIDO), trở thành quốc gia có mức tăng hạng nhanh nhất - trong các nước thuộc khu vực ASEAN, đã tiệm cận vị trí thứ 5 trong khu vực và tiến gần hơn với nhóm 4 nước có năng lực cạnh tranh mạnh nhất trong khối ASEAN
- Việt Nam đã hình thành một số ngành công nghiệp chủ lực của nền kinh tế như: Năng lượng, khai thác, chế biến dầu khí; điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin; luyện kim, sắt thép; xi măng
và vật liệu xây dựng; dệt may, da giày; cơ khí tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng dài hạn, cũng như thúc đẩy quá trình hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước Đồng thời, phát triển công nghiệp đã góp phần tích cực trong giải quyết việc làm và nâng cao đời sống của nhân dân Lực lượng lao động trong ngành công nghiệp ngày càng tăng, tạo thêm khoảng 300.000 việc làm/năm
- Mục tiêu tổng quát tại Chiến lược phát triển công nghiệp Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035, được xác định: “Đến năm 2025, công nghiệp Việt Nam phát triển với cơ cấu hợp lý theo ngành và lãnh thổ, có khả năng cạnh tranh để phát triển trong hội nhập, có công nghệ hiện đại
Trang 5và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở một số chuyên ngành, lĩnh vực, có khả năng đáp ứng cơ bản các yêu cầu của nền kinh tế và xuất khẩu; đội ngũ lao động có đủ trình độ đáp ứng nhu cầu của nền sản xuất hiện đại.”
c Dịch vụ
- Đóng góp của ngành dịch vụ vào tăng trưởng kinh tế ngày càng tăng; đã tập trung phát triển các ngành dịch vụ có tiềm năng, lợi thế, có hàm lượng khoa học, công nghệ, thông tin, truyền thông, logistics, tài chính, ngân hàng, du lịch, thương mại điện tử, Mạng lưới thương mại và dịch vụ phát triển mạnh trên phạm vi cả nước, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế xã hội.-
• Du lịch:
- Việt Nam luôn được khách du lịch nước ngoài đánh giá cao với những địa điểm, danh lam thắng cảnh và những đặc trưng nổi bật của nền văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc Vì thế, ngành Du lịch Việt Nam được xem là một ngành kinh tế mũi nhọn Năm 2019, ngành Du lịch Việt Nam lập kỳ tích lần đầu tiên đón 18 triệu lượt khách quốc tế, tăng 16,2% so với năm 2018 Giai đoạn từ 2015 2019, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đã tăng 2,3 lần, tăng từ 7,9 triệu lượt lên
-18 triệu lượt, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 22,7%/năm Việt Nam liên tục nằm trong nhóm những quốc gia có tốc độ tăng trưởng khách du lịch nhanh nhất thế giới Năm 2019, du lịch Việt Nam nhận giải thưởng“Điểm đến di sản hàng đầu thế giới” do World Travel Awards trao tặng Cùng với đó, World Travel Awards cũng vinh danh Việt Nam là Điểm đến hàng đầu châu Á trong
2 năm liên tiếp 2018-2019, Điểm đến văn hóa hàng đầu châu Á vàĐiểm đến ẩm thực hàng đầu
châu Á năm 2019
- Từ cuối những năm 1990, sau khi gia nhập ASEAN, năm 1995, Việt Nam bắt đầu tìm hiểu và tham gia các cơ chế hợp tác du lịch, đã từng bước tham gia tích cực các hoạt động trong các tiểu ban công tác du lịch từ đầu những năm 2000 và chủ động hội nhập vào cuối những năm 2000 Năm
2009, Việt Nam đã đăng cai và tổ chức thành công Hội nghị Bộ trưởng Du lịch và Diễn đàn Du lịch ASEAN (ATF) một sự kiện lớn nhất trong năm của du lịch ASEAN, Việt Nam đã thực hiện - đầy đủ các cam kết về thị trường đối với các lĩnh vực khách sạn, dịch vụ xếp chỗ ở khách sạn, dịch
vụ phục vụ ăn uống, dịch vụ kinh doanh lữ hành quốc tế
• Y tế: Công tác y tế dự phòng và chất lượng khám chữa bệnh được nâng lên Ứng dụng kỹ thuật hiện đại vào khám chữa bệnh đạt nhiều kết quả Tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế đạt gần 75% Chất lượng, phương thức thông tin ngày càng được đa dạng hóa, đáp ứng nhu cầu thông tin của người dân, thông tin đối ngoại và phục vụ sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước
• Tài chính: Các dịch vụ tài chính ngân hàng tiếp tục phát triển, đa dạng hóa và hiện đại hóa Hoạt
động xử lý nợ xấu và cơ cấu lại các ngân hàng thương mại cổ phần kém được đẩy mạnh Đến tháng 9/2015, nợ xấu còn 2,9% (tháng 9/2012 là 17,43%) và đã giảm 17 tổ chức tín dụng Quy mô thị trường chứng khoán tăng, mức vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 33% GDP và thị trường trái phiếu đạt khoảng 23% vào cuối năm 2015 59 nước đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường Quan hệ thị trường thương mại tự do với 55 quốc gia và nền kinh tế, trong đó có 15 quốc gia trong Nhóm G20
3 Tác động
- Tác động tích cực:
+ Phát huy lợi thế cạnh tranh để phát triển: Toàn cầu hóa mang lại cho nước ta những cơ hội lớn Chẳng hạn, bằng lợi thế vốn có về tài nguyên, lao động, thị trường, các ngành công nghiệp nhẹ,
du lịch, dịch vụ Có thể tham gia vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế toàn cầu với cơ cấu kinh tế
có các ngành sử dụng nhiều lao động, nhiều nguyên liệu, cần ít vốn đầu tư, công nghệ tiên tiến tạo
ra những hàng hoá dịch vụ không thể thiếu trong cơ cấu hàng hoá dịch vụ trên thị trường thế - - giới Từ đó nước ta có cơ hội tiếp nhận được các dòng vốn quốc tế, công nghệ mới và kỹ năng quản lý hiện đại, góp phần tối đa lợi thế cạnh tranh trong quá trình toàn cầu hóa của các nước là nhằm tận dụng tự do hoá thương mại, thu hút đầu tư để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển xã
hội
Trang 6+ Tăng nguồn vốn đầu tư: Kinh tế toàn cầu hóa biểu hiện nổi bật ở dòng luân chuyển vốn toàn cầu Thiết lập một cơ cấu kinh tế và cơ cấu đầu tư nội địa hợp lý là cơ sở để định hướng thu hút đầu tư nước ngoài Các nhà đầu tư nước ngoài tìm kiếm các ưu đãi từ những điều kiện và môi trường đầu
tư bên trong để thúc đẩy chương trình đầu tư của họ Toàn cầu hóa đã tạo ra sự biến đổi và gia tăng cả về lượng và chất dòng luân chuyển vốn vào các nước đang phát triển, nhất là nước ta đang
gặp rất nhiều khó khăn về vốn đầu tư cho phát triển
+ Nâng cao trình độ kỹ thuật – công nghệ: Trước xu thế toàn cầu hóa, với vị thế, điều kiện lịch sử
và trình độ phát triển của mình, nước ta có cách thức riêng để phát triển theo con đường rút ngắn.Từ
đó tạo điều kiện tiếp cận và thu hút những kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, hiện đại của thế giới, nâng dần trình độ công nghệ sản xuất của nước ta Ví dụ như, trong quá trình tham gia vào liên doanh,
liên kết sản xuất quốc tế, hợp đồng hợp tác kinh doanh, các dự án FDI…
+ Thay đổi được cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực: Nước ta đi theo mô hình công nghiệp hoá hướng về xuất khẩu, dựa vào tăng trưởng các sản phẩm công nghiệp chế tạo Phát triển công nghiệp chế tạo sẽ giúp nền kinh tế nước ta nhanh chóng chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh
tế công nghiệp và từng bước chuyển tới nền kinh tế tri thức Dù bước chuyển dịch ở trình độ nào, nền kinh tế của nước ta cần chú trọng tăng tỷ trọng các ngành công nghiệp chế biến và dịch vụ; đồng thời tập trung nỗ lực phát triển các ngành có khả năng cạnh tranh Chính vì vậy, cơ cấu kinh
tế của nước ta đã có nhiều biến đổi theo hướng tích cực: giảm tỷ trọng các ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ Cơ cấu hàng xuất khẩu cũng thay đổi, chất lượng
hàng hoá xuất khẩu được nâng lên theo hướng đạt các tiêu chuẩn quốc tế
+ Mở rộng kinh tế đối ngoại: Toàn cầu hóa đang diễn ra với tốc độ cao, càng đòi hỏi mạnh mẽ việc
mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại của mỗi nền kinh tế, đặc biệt là đối với nước ta Quá trình quốc
tế hoá đời sống kinh tế càng đẩy mạnh thì càng tạo ra những cơ hội và thách thức mới mà chỉ có
sự phối hợp quốc tế, mở rộng kinh tế đối ngoại thì mới có thể tranh thủ được những cơ hội, vượt qua được những thách thức Thực tế lịch sử cũng đã khẳng định rằng: ngày nay không một quốc gia nào có thể phát triển được nếu không thiết lập quan hệ kinh tế với các nước khác, và do vậy không một quốc gia nào lại không thực hiện việc mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại
+ Cơ sở hạ tầng được tăng cường: Quá trình toàn cầu hóa đã tạo ra cơ hội phát triển hệ thống cơ
sở hạ tầng về giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, điện, nước… ở nước ta Cho nên cần tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng để tạo môi trường thuận lợi góp phần thu hút vốn đầu tư nước ngoài Bằng việc thông qua các quan hệ kinh tế đối ngoại mới có thể cải tạo, đổi mới và nâng cao trình
độ công nghệ của các cơ sở sản xuất hiện có; cải tiến, hiện đại hoá công nghệ truyền thống; Góp phần xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, cơ sở hạ tầng cho nền kinh tế.-
+ Học tập kinh nghiệm tiên tiến: Các nước càng phát triển thì càng có nhiều kinh nghiệm, cách thức vận hành, công cụ hiện đại,… là nguồn học tập quý báu cho chúng ta học hỏi, tiếp thu, phát
huy
- Tác động tiêu cực
+ Bộc lộ những yếu kém cơ bản của nền kinh tế: Cơ cấu kinh tế và chất lượng vẫn chưa được cải thiện Tăng trưởng thời gian qua phần nhiều dựa vào các yếu tố như tín dụng, lao động rẻ mà thiếu
sự đóng góp đáng kể của việc gia tăng năng suất lao động hay hàm lượng tri thức, công nghệ + Hiệu quả thu hút đầu tư chưa cao: Việc thu hút các dự án FDI tăng về số lượng, nhưng chất lượng chưa đảm bảo, công nghệ chưa tốt và đặc biệt công nghệ trong lĩnh vực Việt Nam cần đổi mới mô hình tăng trưởng Ngân hàng Thế giới (WB) nhận xét: “Vốn FDI gắn kết với kinh tế trong nước còn kém, kết nối trong nước chủ yếu ở các lĩnh vực có giá trị tăng thấp”thấp: hầu hết đầu vào (khoảng 70 80%) đều phải nhập khẩu
-+ Sức cạnh tranh còn yếu: Các ngành kinh tế, các doanh nghiệp mang tính mũi nhọn, có khả năng vươn ra chiếm lĩnh thị trường khu vực và thế giới chưa nhiều, một số sản phẩm đã bắt đầu gặp khó khăn trong cạnh tranh, tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu có xu hướng giảm
Trang 7+ Nhiều điểm bất cập: Xuất hiện các điểm “cổ chai” về thể chế, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, gây cản trở cho quá trình phát triển Trong đó, nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng là các nội dung quan trọng, cần lưu tâm để có thể vượt qua thách thức, nắm bắt cơ hội của hội nhập kinh tế quốc
tế
II CHÍNH TRỊ
1 Khái quát
Trong công cuộc phát triển đất nước, Việt Nam đẩy mạnh quá trình toàn cầu hóa, hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới Hiện nay, tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam đang được triển khai tích cực trong bối cảnh mới của thế giới có nhiều biến động
Trải qua nhiều thời kì xây dựng và phát triển đất nước Đảng, Nhà nước đã từng bước nhận thức, xác định tầm quan trọng và vai trò của toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế Qua nhiều báo cáo chính trị, Đảng ta đã đúc kết và đưa ra định hướng lớn bao quát những vấn đề phát triển quan trọng của đất nước, làm tiền đề, phương hướng trong quá trình hội nhập quốc tế: “Tiếp tục thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, có hiệu quả; bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, không ngừng nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam Đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ kinh tế quốc tế, tránh lệ thuộc vào một thị trường, một đối tác Nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước tác động tiêu cực từ những biến động”
Từ những nhận thức đúng đắn về toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế góp phần làm cơ sở cho việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại Từng bước tham gia sâu rộng vào các lĩnh vực trong đời sống cộng đồng quốc
tế, chiếm được vị trí và vai trò đáng kể trong “nền kinh tế thế giới”, “nền chính trị thế giới” và
“nền văn minh nhân loại” Từ đây, Việt Nam tiếp tục nâng cao vị thế trong quan hệ với các nước lớn, nhất là các nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, trong ASEAN Chủ động tham gia xử lý các vấn đề quốc tế và khu vực Thể hiện vai trò của Việt Nam “là bạn, đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế, góp phần vào sự nghiệp hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới”
Việt Nam đã và đang từng bước tạo những ảnh hưởng nhất định đối với cộng đồng quốc tế bằng việc tích cực, chủ động tham gia các định chế toàn cầu, như Liên hợp quốc và các tổ chức thuộc Liên hợp quốc, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Để có thể tham gia vào các tổ chức ấy, yêu cầu đặt ra đối với nền chính trị nước nhà là phải thay đổi để phù hợp với cộng đồng nhưng không được đánh mất đi đường lối xây dựng
và phát triển đất nước theo định hướng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Tất cả góp phần phát triển, khẳng định bản sắc, giành vị thế xứng đáng cho quốc gia đồng thời tham gia hoàn thiện
và phát triển hệ thống của quốc tế
Trong quá trình triển khai các hoạt động hội nhập quốc tế, luôn nảy sinh những vấn đề cần xử lý
về mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế Trong tiến trình hội nhập quốc tế, cần điều chỉnh, sửa đổi hệ thống pháp luật trong nước liên tục, tuy nhiên, phải có lộ trình, bước đi cẩn trọng, để vừa củng cố độc lập, tự chủ, vừa hội nhập quốc tế thành công Hay là vấn đề đối phó với nguy cơ lệ thuộc vào thị trường bên ngoài, lệ thuộc kinh tế dẫn đến lệ thuộc về chính trị ; hoặc vấn đề phải đối phó với sự xâm lăng văn hóa, xử lý hiện tượng giao thoa văn hóa trong hội nhập quốc tế, những mâu thuẫn trong xây dựng con người Việt Nam dưới tác động của trào lưu hình thành công dân toàn cầu, sự xâm nhập của các giá trị xã hội không phù hợp đối với nước ta Từ đó Việt Nam cần chủ động và tích cực tham gia vào việc đổi mới, cải tổ, cải cách hay thiết lập các định chế toàn cầu và khu vực; đóng góp nhiều hơn vào xây dựng “luật chơi”, coi
đây là lợi ích quan trọng của quốc gia
2 Hội nhập trong kỷ nguyên số
Thế giới đang bước vào “kỷ nguyên số” với đặc điểm, tính chất và sự tác động sâu rộng chưa từng
có Các quốc gia trong quan hệ quốc tế cũng đang điều chỉnh chính sách, chiến lược cho phù hợp với những chuyển động, tác động của kỷ nguyên số, trong đó có những nội dung về hội nhập quốc
Trang 8tế Trong 35 năm đổi mới và phát triển, tiến trình hội nhập quốc tế trở thành một quyết sách chiến lược, phục vụ trực tiếp nhu cầu của đất nước, phù hợp với các xu thế lớn trên thế giới Đặc biệt trong giai đoạn thế giới thay đổi không ngừng trước những tác động của công nghệ như hiện nay đất nước ta đứng trước những cơ hội và thách thức vô cùng to lớn trong nhiều lĩnh vực để bắt kịp với trình độ phát triển của bạn bè quốc tế và không bị bỏ lại phía sau
Về quốc phòng – an ninh, đi cùng với những lợi ích to lớn khi hội nhập quốc tế thì những thách thức cho công cuộc giữ vững và bảo vệ độc lập, chủ quyền quốc gia cũng là một vấn đề cần được xem trọng bởi nhiều thế lực thù địch có thể lợi dụng chính sách mở cửa, tự do ngôn luận, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội để công kích, chống phá Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị của Việt Nam Không những thế, sự bành trướng của các quốc gia láng giềng, đơn cử là Trung Quốc cũng đặt ra nhiều bài toán cần phải xử lý để giữ vững mối quan hệ hợp tác giữa các nước liên quan
và bảo vệ lợi ích chính đáng, bảo vệ chủ quyền của quốc gia, dân tộc Từ đó cần làm cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân nhận thức ngày càng đầy đủ hơn, toàn diện hơn, sâu sắc hơn về tính tất yếu khách quan của việc chủ động và tích cực hội nhập quốc tế Qua đó, thấy được bên cạnh những cơ hội lớn, chắc chắn sẽ gặp những khó khăn, thách thức không nhỏ đối với việc xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân, cũng như sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc nói chung Phát huy tối đa khả năng của hoạt động đối ngoại quân sự, quốc phòng không chỉ đối với quá trình phát triển kinh tế của đất nước, mà còn đối với cả quá trình xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân, cũng như sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Về cơ hội, Việt Nam bước vào thời kỳ chiến lược mới, đổi mới toàn diện, chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế sâu rộng Những thành tựu đạt được sau 35 năm đổi mới tiếp tục khẳng định sự đúng đắn của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ; chủ trương chủ động tích cực hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng cũng như những quyết sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước, như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã khẳng định: “Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay” Đây là cơ sở và nền tảng quan trọng cho việc hội nhập quốc tế thời kỳ kỷ nguyên số trong thời gian tới, nhất là sự hình thành hội nhập kinh tế quốc tế số Cuối cùng hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên số tạo ra không gian để Việt Nam phát huy hơn nữa “sức mạnh mềm”, nâng cao uy tín và vị thế của đất nước khẳng định vai trò không thể thay thế được của bộ máy chính trị đất nước
Bên cạnh những cơ hội, tiến trình hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên số của Việt Nam cũng phải đối diện với không ít thách thức Cục diện thế giới và khu vực biến đổi khó lường, khó đoán định, gây không ít khó khăn cho công tác dự báo chiến lược Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột cục bộ, các nguy cơ an ninh được dự báo sẽ tiếp tục diễn ra phức tạp, gay gắt hơn trước ngoài ra còn có các thách thức an ninh phi truyền thống, như dịch bệnh, biến đổi khí hậu, an ninh nguồn nước, an ninh mạng ngày càng gia tăng Nguy cơ đối với an ninh, trật tự xã hội và chủ quyền không gian mạng, bảo vệ chế độ trong bối cảnh không gian mạng có nhiều diễn biến phức tạp Với sự phổ biến của các phương tiện truyền thông xã hội, sự chống phá của các thế lực thù địch ngày càng tinh vi, phức tạp và nguy cơ phát sinh các bất ổn xã hội cũng khó khăn, phức tạp hơn trước
III VĂN HÓA VÀ XÃ HỘI
Toàn cầu hóa có thể xem là xu hướng của thế giới hiện tại khi mà các quốc gia luôn mong muốn định hướng đất nước vươn lên trở thành một đất nước phát triển về mọi mặt thành phần, và Việt Nam là một quốc gia tiêu biểu trong số đó, đặc biệt là ở khía cạnh văn hóa xã hội, đang thay đổi vô cùng mạnh mẽ Ta có thể khẳng định đây chính là cơ hội, thời cơ lớn hơn bao giờ hết để dân tộc Việt Nam
có thể giới thiệu cho thế giới những cái giá trị nhân văn, những truyền thống từ hàng xa xưa cũng như nét đặc trưng tác thành bản sắc dân tộc Từ năm 1998, với Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế xã hội Từ nền tảng này, văn hóa còn được xác định là một trong bốn trụ cột của phát triển - bền vững, có vị trí ngang với kinh tế, chính trị và xã hội Từ đây, văn hóa không chỉ có chức năng
Trang 9nhận thức, giáo dục, đáp ứng nhu cầu tinh thần của con người mà còn là nguồn lực nội sinh, góp phần phát triển kinh tế - xã hội Không những duy trì và phát triển truyền thống vốn có, Việt Nam còn tiếp thu những đặc điểm của các nền văn hóa trên toàn cầu để giảm dần những sự khác biệt, tạo nên sự gắn kết thấu hiểu lẫn nhau, qua đó thúc đầy một mối quan hệ song phương hữu nghị cũng như tạo nên một lối sống phong phú, đa dạng hơn và cởi mở hơn Có thể khẳng định một điều rằng văn hóa -
xã hội Việt Nam đang thay đổi ở nhiều mặt, mang cả tính địa phương lẫn hội nhập
1 Văn hóa
a Ẩm thực
Về ẩm thực Việt Nam, ta có thể tự hào về sự đa dạng và đặc trưng với những món ăn giản dị nhưng
vô cùng cuốn hút, có thể kể đến như là bánh xèo, bánh bèo, bánh nậm, phở, mì Quảng, bánh mì… Những món ăn biểu tượng cho quốc gia hình chữ S Ngày nay khi mọi rào cản giữa các quốc gia
đã không còn thì đây cũng chính là cơ hội cho những món ăn Tây du nhập với một thực đơn vô cùng đa dạng như bánh mì que, pasta, pizza,…Chính sự hội nhập này góp phần làm cho nền ẩm thực nước nhà trở nên đa dạng và đặc sắc hơn Nhưng điều đó cũng là một điều kiện, một hình mẫu để các nghệ nhân trong nước có thể tiếp nhận và cải biến món ăn Việt Sự kết hợp Á – Âu, cấu trúc bữa ăn hay cách thưởng thức món ăn thông qua dùng kết hợp dao, nĩa và đũa là những thành quả mà văn hóa ẩm thực Việt Nam đã thay đổi và áp dụng cho những năm qua
b Nghệ thuật
• Âm nhạc: Nền âm nhạc của Việt Nam từ lâu đã nổi tiếng với các loại hình truyền thống được UNESCO công nhận như nhã nhạc cung đình Huế, Ví dặm, Quan họ Bắc Ninh, đờn ca tài tử, Tất cả đã tạo nên cái hồn của nền âm nhạc Việt và trong giai đoạn toàn cầu hóa hiện nay nước ta cũng tiếp nhận những thể loại âm nhạc khác từ khắp nơi trên thế giới như opera, hợp xướng, nhạc EDM,… Việt Nam cũng vươn tầm ra thế giới với những buổi gala âm nhạc Ngoài ra có nhiều cuộc thi tìm kiếm lớn diễn ra trên khắp thế với mong muốn bồi dưỡng những tài năng âm nhạc cũng vô cùng thịnh hành ở nước ta hiện nay Đây không khác nào là cơ hội để ta có thể tiếp xúc
mà còn là sự mở mang kiến thức để làm giàu thêm nguồn vốn âm nhạc sẵn có, làm mới phong cách biểu diễn nhằm đưa âm nhạc Việt Nam với bạn bè quốc tế
• Văn học: Việt Nam là một quốc gia có nền văn học vô cùng phát triển với những tác phẩm đi cùng thời đại như Truyện Kiều, Nhật ký trong tù, …và toàn cầu hóa đã mang đến cho ta một cái nhìn mới mẻ hơn về lĩnh vực này Đơn cử như tác phẩm Romeo và Juliet của William Shakespeare đã diễn tả một cái hồn của người tác giả thông qua lời dẫn chuyện để kể về nội dung tác phẩm với những câu chữ hoa mỹ nhưng vô cùng sâu lắng để rồi cho đến khi kết thúc, nó để lại cho người xem một cái cảm nhận rất chân thực về tình yêu cũng như cái nhìn thực tế về một hoàn cảnh bi thương của hai con người Sự đổi mới là những gì mà Việt Nam ta nên tiếp thu và truyền đạt cho con cháu sau này thông qua những trang sách vở để cho thế hệ tương lai cảm nhận được cái cổ điển của văn học Việt Nam và cái kinh điển của văn học thế giới Bên cạnh đó việc văn học đi theo một khuôn mẫu cũ sẽ không phải là cách tốt nhất, thay vì đó các tác giả trẻ nên đi một lối viết đổi mới kết hợp phương Tây và phương Đông để hoàn thiện hơn về lối viết văn của bản thân
• Phim ảnh: Các tác phẩm chuyển thể từ văn học cũng là một chủ để đáng được nhắc tới khi ta được tiếp nhận rất nhiều về các thể loại từ chiến tranh, cuộc sống tới những chủ đề được giới trẻ quan tâm hiện nay như tình yêu, giáo dục giá trị nhân văn Rất nhiều bộ phim nổi tiếng được công chiếu tại Việt Nam có thể kể đến như Jojo Rabbit, Carol, Dunkirk, La La Land… Mỗi tác phẩm này đều mang trong riêng mình những bài học giá trị về xã hội cũng như những thông điệp nhân văn sâu sắc Thời điểm hiện tại ở Việt Nam, rất nhiều tác phẩm được ra mắt mỗi năm với tiêu chí phim Việt – cốt truyện nước ngoài hoặc Việt Nam nhưng nêu cao, phản ánh giá trị đạo đức con người
và đã tạo được những ấn tượng sâu sắc nhất định (tiêu biểu là Ròm, Hai Phượng, Mùa Len Trâu) Mỗi tác phẩm trong số chúng luôn mang những nội dung cũng như thông điệp khác nhau nhưng chung quy là đều muốn thể hiện cái chất của một bộ phim Việt cũng như sự công nhận về những thành quả mà bao năm các nhà làm phim luôn hướng tới
Trang 10c Ngôn ngữ
Nói đến toàn cầu hóa, đa số đều liên tưởng đến sự toàn cầu hóa về kinh tế, chính trị, kỹ thuật, phát triển và môi sinh Nhưng còn một yếu tố thiết nghĩ cần phải nhấn mạnh thêm trong lĩnh vực văn hóa là vấn đề ngôn ngữ Không phủ nhận sự phổ biến của tiếng Anh, tiếng Trung,… trong cách giao tiếp quốc tế của thế giới nhưng không vì thế mà Việt Nam đánh mất đi ngôn ngữ chính của nước ta để “hòa tan” vào văn hóa chung ở toàn cầu Đối với Việt Nam, tâm lý chuộng ngoại ngữ
đã dần xâm nhập lên mọi sinh hoạt của người dân, đặc biệt nhất là ở các thành phố lớn Hơn bao giờ hết, xã hội Việt Nam đã cho chúng ta thấy một hình ảnh rạch ròi nhất trong tinh thần chuộng Anh ngữ ngày hôm nay Muốn đạt đến đỉnh cao địa vị kinh tế chính trị xã hội, ngoài kĩ năng - -chuyên môn người dân cần phải "thông thạo" ngoại ngữ
Một vấn đề đáng lưu ý hơn nữa đó chính là về ngôn ngữ mẹ đẻ khi nó không được sử dụng một cách đúng đắn, làm mất đi tính trong sáng của tiếng Việt Những ngôn ngữ teencode, viết tắt viết thiếu hay thậm nửa nạc nửa mỡ Tây – Ta đã làm dấy lên những vẫn để tồn đọng cần được giải quyết ngay của Bộ Giáo Dục Hãy học những cái đúng, tiếp thu những cái hay và làm những việc hợp lí và hơn hết là giữ gìn giá trị văn hóa dân tộc (Hãy hòa nhập chứ không hòa tan)
d Tín ngưỡng
Không thể phủ nhận rằng Việt Nam là một nước đa tín ngưỡng, đa tôn giáo; nhà nước Việt Nam luôn tôn trọng, tạo điều kiện thuận lợi để mọi người thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; coi trọng chính sách đoàn kết, hòa hợp giữ các tôn giáo Sự du nhập các tôn giáo mới từ thời Việt Nam còn bị đô hộ đến khi dành được hòa bình và hội nhập, vẫn còn duy trì và phát triển đến ngày nay với nhiều lễ hội được người dân Việt đón nhận Không những vậy, vì ảnh hưởng của văn hóa thế giới mà người dân Việt Nam cũng hưởng ứng, ăn mừng những ngày lễ nước ngoài như là Giáng Sinh, Halloween, Valentine, Từ đó những tiến bộ trong các nền văn hoá khác đã ảnh hưởng đến suy nghĩ, nhận thức của dân tộc ta, và là nguyên nhân dẫn đến việc lên án và bài trừ những phong tục cổ hủ, áp đặt
2 Xã hội
a Giáo dục
Việt Nam hiện nay đang trở thành đích đến của các nhà đầu tư trên thế giới Cánh cửa WTO đã
mở ra với nền kinh tế, thì có nghĩa cũng là đã mở ra đối với cơ hội học tập của giới trẻ Dù nhận thức được vai trò của nền kinh tế tri thức và tiến bộ xã hội chủ yếu dựa vào đội ngũ trí thức có trình độ cao nhưng quy mô đào tạo đại học của chúng ta chỉ đáp ứng được 15 20% nhu cầu được -học của -học sinh tốt nghiệp trung -học phổ thông Trong bối cảnh đó khi tham gia Tổ chức Thương mại thế giới sẽ xuất hiện việc cung ứng giáo dục ngay tại Việt Nam, đó là cơ hội để chúng ta không chỉ mở rộng quy mô học sinh được học đại học (hoặc các trình độ khác) mà còn tăng tính thiết thực, tính hiệu quả trong giáo dục so với hiện nay Tính chất thị trường sẽ xuất hiện trong giáo dục
và đi kèm với nó là sự cạnh tranh Hội nhập WTO các trường đại học sẽ vào cạnh tranh với các trường của chúng ta trong việc thu hút người học, thúc đẩy cạnh tranh lẫn nhau về điều kiện học tập, chất lượng giáo dục mà hệ quả cuối cùng là chất lượng giáo dục sẽ được tăng lên Muốn cho nền giáo dục Việt Nam phát triển toàn diện thì không thể bỏ qua vai trò của nhà nước nhất là vai trò hệ thống đào tạo công lập Mục tiêu xây dựng một trường đại học theo tiêu chuẩn quốc tế là hoàn toàn có thể thực hiện được trong giai đoạn hiện nay với sự giúp đỡ của các nhà khoa học trong và ngoài nước, đặc biệt đối với đội ngũ tri thức yêu nước Việt kiều đang hoạt động tại các
cơ sở giáo dục của những nước tiên tiến Do chủ động, tích cực mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực GD&ĐT, chất lượng giáo dục các cấp học đều được nâng lên; được quốc tế ghi nhận, đánh giá cao Trong các đợt đánh giá PISA (Chương trình đánh giá học sinh quốc tế) của Tổ chức OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế), Việt Nam đã đạt nhiều kết quả vượt trội so với trung bình của các nước trong khối Đến nay, Việt Nam có 4 trường đại học nằm trong tốp 1.000 thế giới; 11 trường đại học nằm trong tốp các trường đại học hàng đầu châu Á (**) Việt Nam đang tiến tới xuất khẩu giáo dục, vì trong môi trường hội nhập, đích đến của bất cứ quốc gia nào cũng phải là