BÀI THUYẾT TRÌNH môn tài CHÍNH CÔNG đề tài tìm HIỂU về PHẦN mềm TABMIS VIỆT NAM

Phần mềm TABMIS Hệ thống Thông tin Quản lý Ngân sách và Kho bạc Tabmis viết tắt từ tiếngAnh “Treasury And Budget Management Information System” là một trong ba cấuphần và là cấu phần qua

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA TÀI CHÍNH – KẾ TOÁN

-o0o -BÀI THUYẾT TRÌNH MÔN TÀI CHÍNH CÔNG

ĐỀ TÀI: TÌM HIỂU VỀ PHẦN MỀM TABMIS VIỆT NAM

NHÓM PHẢN BIỆN 7

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA TÀI CHÍNH – KẾ TOÁN

2 Nguyễn Minh Khang

3 Nguyễn Văn Tường Nguyên

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2022

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 3

1.1 Khái niệm phần mềm 3

1.2 Đặc điểm của phần mềm 3

1.3 Phần mềm Tabmis 3

1.4 Đặc điểm của phần mềm Tabmis 4

1.5 Các phân hệ trong hệ thống Tabmis 5

1.6 Phạm vi hoạt động 6

1.7 Chức năng của hệ thống Tabmis 7

1.8 Những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng Tabmis tại các đơn vị 7

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN 10

2.1 Để triển khai được Tabmis, Bộ Tài chính cần phải chuẩn bị những gì 10

2.2 Tình hình ứng dụng phần mềm TABMIS tại Việt Nam 10

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ỨNG DỤNG PHẦN MỀM TABMIS VIỆT NAM 13

3.1 Nâng cấp hệ thống Tabmis, đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hoá hệ thống kho bạc nhà nước 13

3.2 Những đề xuất của Bộ Tài chính tại Hội nghị trực tuyến sơ kết và thúc đẩy giải ngân nguồn vốn đầu tư công nguồn vay nước ngoài năm 2020 14

PHẦN KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

TABMIS (Treasury And Budget

Management Information System)

Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và khobạc nhà nước

ADSL (Asymmetric Digital

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Chúng ta đang sống trong một thời đại mới, thời đại phát triển rực rỡ củacông nghệ thông tin (CNTT) CNTT đã ở một bước phát triển cao đó là số hóa tất cảcác dữ liệu thông tin, số liệu âm thanh, hình ảnh có thể được đưa về dạng kỹ thuật

số để bất kỳ máy tính nào cũng có thể lưu trữ, xử lý và chuyển tiếp cho nhiều người.Những công cụ và sự kết nối của thời đại kỹ thuật số cho phép chúng ta dễ dàng thunhập, chia sẻ thông tin và hành động trên cơ sở những thông tin này theo phươngthức hoàn toàn mới, kéo theo hàng loạt sự thay đổi về các quan niệm, các tập tục,các thói quen truyền thống, và thậm chí cả cách nhìn các giá trị trong cuộc sống

Ngày nay, nó đã và đang giữ vai trò rất lớn, làm biến đổi sâu sắc mọi lĩnhvực trong hoạt động của con người Nhận thức được tầm quan trọng đó, Đảng vàNhà nước ta xác định CNTT là ngành khoa học, công nghệ mũi nhọn trong lĩnh vựcquản lý tài chính công tại các kho bạc ứng dụng CNTT sẽ tạo điều kiện nâng caokhả năng quản lý tài chính một cách rõ ràng chính xác và nâng cao hiệu quả hoạtđộng

Trước tình hình chung đó, có thể nói đó là một bước ngoạt quan trọng giúpkho bạc từng bước hiện đại hóa hoạt động, đáp ứng có hiệu quả yêu cầu của ngườidùng Song có thể nhận thấy, phần mềm Tabmis nói chung và việc ứng dụng phầnmềm này vào hoạt động của kho bạc vẫn còn nhiều bất cập Vì vậy, nhóm em đã

chọn đề tài: “Tìm hiểu về phần mềm Tabmis Việt Nam” để nghiên cứu.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng phần mềm Tabmis tại khobạc.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: quá trình ứng dụng phần mềm Tabmis

Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: thực trạng ứng dụng phần mềm Tabmis tại Việt Nam

+ Về không gian: đề tài thực hiện tại trường đại học Công nghiệp thực phẩm

Tp Hồ Chí Minh

+ Về thời gian: thời gian nghiên cứu vào quá trình ứng dụng phần mềm từngày 01/04 đến ngày 20/04

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm em đã sử dụng phương pháp thu thập,phân tích và tổng hợp tài liệu: thu thập thông tin qua mạng internet, thông tư củangành kho bạc, các tạp chí có liên quan

5 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung của đề tài bao gồm cácchương như sau:

Chương 1 Cơ sở lí luận

Chương 2 Cơ sở thực tiễn

Chương 3 Đề xuất giải pháp mở rộng và nâng cao hiệu quả ứng dụng phầnmềm Tabmis tại kho bạc

2

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Khái niệm phần mềm

Phần mềm là tập hợp những câu lệnh hoặc chỉ thị được viết bằng một hoặcnhiều ngôn ngữ lập trình theo một trật tự xác định, và các dự liệu hay tài liệu liênquan nhằm tự động thực hiện một số nhiệm vụ, chức năng hoặc giải quyết một sốvấn đề cụ thể nào đó

Phần mềm thực hiện các chức năng của nó bằng cách gửi các chỉ thị trực tiếpđến phần cứng hoặc bằng cách cung cấp dữ liệu để phục vụ các chương trình hayphần mềm khác

1.2 Đặc điểm của phần mềm

Trước đây, để tạo ra chương trình máy tính người ta phải làm việc trực tiếpvới các con số 0 hoặc 1 (sử dụng hệ số nhị phân), hay còn gọi là ngôn ngữ máy.Công việc này vô cùng khó khăn, chiếm nhiều thời gian, công sức và đặc biệt dễgây ra lỗi để khắc phục nhược điểm này, người ta đề xuất ra hợp ngữ, một ngônngữ cho phép thay thế dãy 0 hoặc 1 này bởi các từ gợi nhớ tiếng Anh Tuy nhiên,cải tiến này vẫn còn chưa thật thích hợp với đa số người dùng máy tính, nhữngngười luôn mong muốn các lệnh chính là ý nghĩa của các thao tác mà nó mô tả Vìvậy, ngay từ những năm 1950, người ta đã xây dựng những ngôn ngữ lập trình màcâu lệnh của nó gần với ngôn ngữ tự nhiên Các ngôn ngữ này được gọi là ngôn ngữlập trình bậc cao

Chương trình máy tính thường được tạo ra bởi những con người, nhữngngười này được gọi là lập trình viên, tuy nhiên cũng tồn tại những chương trìnhđược sinh ra bởi các chương trình khác

1.3 Phần mềm TABMIS

Hệ thống Thông tin Quản lý Ngân sách và Kho bạc (Tabmis viết tắt từ tiếngAnh “Treasury And Budget Management Information System”) là một trong ba cấuphần và là cấu phần quan trọng nhất của Dự án “Cải cách Quản lý Tài chính công”

Theo Quyết định số 432/QĐ-TT 21/04/2003 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt

“Báo cáo Khả thi” Dự án “Cải cách Quản lý Tài chính công”

Mục tiêu của Tabmis là:

Hiện đại hóa công tác quản lý ngân sách nhà nước từ khâu lập kế hoạch, thựchiện ngân sách, báo cáo ngân sách và tăng cường trách nhiệm ngân sách của Bộ Tàichính

Nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính công

Hạn chế tiêu cực trong việc sử dụng ngân sách

Đảm bảo an ninh tài chính trong quá trình phát triển và hội nhập của quốcgia

Tabmis là hệ thống thông tin quản lý ngân sách – kho bạc kết hợp, hệ thống

kế toán máy tính, triển khai thống nhất trong hệ thống kho bạc nhà nước (KBNN),các cơ quan tài chính từ trung ương đến địa phương, có kết nối với chính phủ, Bộ kếhoạch và đầu tư, các sở kế hoạch và đầu tư và các Bộ chủ quản

Khi triển khai Tabmis sẽ tạo ra nền tảng phần cứng, phần mềm ổn định vàmạnh mẽ, có khả năng giao diện được các phần mềm quản lý tài chính khác nhưquản lý theo thuế, thu nợ, thanh toán điện tử… sẽ tạo thành một hệ thống thông tintài chính thích hợp, giúp cho việc xây dựng các chương trình cải cách quản lý tàichính công trong tương lai

Tabmis đang được vận hành tại các KBNN và cơ quan tài chính cấp trungương, tỉnh, thành phố, cấp quận huyện trên toàn quốc, cũng như tại các Bộ và cơquan ngang Bộ Hơn 10.000 dùng cuối đang sử dụng hệ thống để hỗ trợ các giaodịch thực hiện ngân sách, cung cấp thông tin và báo cáo tới nhiều cấp quản lí khácnhau

1.4 Đặc điểm của phần mềm Tabmis

Tabmis là hệ thống thông tin quản lý dựa trên công nghệ hiện đại (máy tính,mạng, viễn thông, tự động hóa …) được sử dụng làm công cụ để tập hợp, xử lý vàcung cấp thông tin về quá trình phân bổ, chấp hành, kế toán, quyết toán NSNN và

4

các hoạt động nghiệp vụ của KBNN Tabmis có một số đặc điểm quan trọng cầnxem xét trong quá trình triển khai như sau:

Thứ nhất, Tabmis là hệ thống có phạm vi và khả năng xử lý thông tin trênquy mô lớn Đây là đặc điểm đòi hỏi đầu tư lớn về thời gian, tài chính và nguồnnhân lực trong quá trình triển khai dự án cũng như trong quá trình vận hành hệthống sau này

Thứ hai, các thông tin trong Tabmis được xử lý trong chu trình khép kín, nốitiếp và được chia sẻ bởi nhiều tác nhân, nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau có liênquan Với đặc điểm này, trong quá trình thiết kế, cần phải phân định rõ trách nhiệm,quyền hạn của các cá nhân, đơn bị trong việc tham gia (trực tiếp hay gián tiếp) vào

hệ thống

Thứ ba, do tính tự động hóa cao nên các thông tin phải được tập hợp, xử lý

và cung cấp 1 cách có hệ thống và chuẩn mực, đòi hỏi khi xây dựng hệ thống dữliệu trung tâm, phải thống nhất hệ thống mã số quản lý, hệ thống tài khoản kế toán,mục lục ngân sách trên cơ sở chuẩn mực hóa hệ thống kế toán và NSNN Bên cạnh

đó, các quy trình nghiệp vụ quản lý phải được tối ưu hóa, vừa đảm bảo yêu cầuquản lý, vừa đơn giản, logic và khoa học để tạo điều kiện cho tin học hóa quản lý

Thứ tư, Tabmis được phát triển dựa trên hệ thống phần mềm xây dựng chuẩn

áp dụng cho khu vực công) Đây là bộ phần mềm được thiết kế theo những chuẩnmực và thông lệ tốt nhất trong quản lý tài chính và kế toán công trên thế giới, là cơhội tốt cho Việt Nam cải cách quản lý tài chính và kế toán công theo hướng hộinhập với quốc tế và khu vực, hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả quản lý tài chínhcông

1.5 Các phân hệ trong hệ thống Tabmis

Tabmis được xây dựng với các chức năng: phân bổ ngân sách, quản lý mụclục ngân sách và hệ thống tài khoản, quản lý chi, cam kết chi, quản lý thu, quản lýngân quỹ, … được phân ra thành các phân hệ sau:

Hình 1.1 Tổng quan hệ thống Tabmis

Sổ cái: đây là phân hệ trung tâm của hệ thống, thực hiện ghi chép, hạch toántất cả các khoản thu, chi theo mục lục NSNN trên cơ sở hệ thông tài khoản kế toánthống nhất theo 11 dãy mã đã được cài đặt sẵn, đảm bảo phản ánh đầy đủ thông tintheo các yêu cầu quản lý khác nhau

Quản lí phân bổ ngân sách: quản lý các danh mục tổ hợp tài khoản sử dụng

để phân bổ ngân sách, các mã dự toán, mã tố chức dự toán, các loại giao dịch dựtoán; Quản lý các quy trình tạo và nhập dự toán vào hệ thống, phân bổ và điều chỉnh

dự toán; quản lý các quy trình đóng sổ cuối năm, bao gồm: xử lý số dư, chuyển số

dư dự toán, báo cáo số liệu thu, chi ngân sách, mở sổ cho niên độ ngân sách tiếptheo

Quản lý thu: thực hiện ghi chép số thu NSNN theo mục lục ngân sách, điềutiết cho từng cấp ngân sách; ghi nhận số vay nợ và một số thông tin chi tiết của cácgiao dịch thu khác trước khi chuyển bút toán tổng hợp vào sổ cái

Quản lý cam kết chi: thực hiện giữ dự toán ngân sách để đảm bảo cho việcthực hiện hợp đồng đã được đơn vị ký kết Đây là quy trình rất mới, do đó cần phải

6

tiến hành một loạt công việc như: xây dựng cơ sở pháp lý cho việc quản lý cam kếtchi, theo dõi quản lý danh mục nhà thầu, phân loại các nghiệp vụ cam kết chi.

Quản lý chi: thực hiện quản lý, theo dõi, hạch toán các khoản chi NSNN(gồm cả chi thường xuyên, chi đầu tư, cấp phát kinh phí uỷ quyền, chi trả nghĩa vụnợ); hạch toán thanh toán Liên Kho bạc; hạch toán chi từ tài khoản tiền gửi; thu hồitạm ứng; xử lý cuối kỳ kế toán

Quản lý ngân quỹ: thực hiện dự báo dòng tiền; theo dõi quản lý vốn tập trungtoàn hệ thống KBNN tại Trung ương; ghi nhận lãi, phí ngân hàng và đối chiếu sốliệu thanh toán

Bên cạnh các phân hệ trên, Tabmis còn có chức năng tạo lập báo cáo tàichính và các hoạt động chuẩn bị dữ liệu liên quan thông qua công cụ kết xuất báocáo

1.6 Phạm vi hoạt động

Hệ thống quản lý tập trung, triển khai và đào tạo trực tiếp cho Bộ Tài chính,

40 đơn vị Trung ương và các Sở Tài chính, phòng tài chính, Kho bạc Nhà nước

Tuy nhiên, về mặt nghiệp vụ, Tabmis không chỉ là hiện đại hóa công nghệthông tin mà một trong những mục tiêu quan trọng cải cách toàn bộ quy trình lập dựtoán, chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước, đồng thời thay thế toàn bộ chế

độ kế toán ngân sách và nghiệp vụ KBNN bằng một chế độ kế toán mới

1.7 Chức năng của hệ thống Tabmis

Thứ nhất, hạch toán, theo dõi và quản lí toàn bộ dữ liệu phân bổ dự toán, thu,chi ngân sách các cấp chi tiết theo mục lục ngân sách, địa bàn, đơn vị và tính chấtcác khoản thu chi trên cơ sở hướng dẫn tới kế toán dồn tích Từ các số liệu đượchạch toán và lưu giữ trong hệ thống, các cơ quan tham gia hệ thống có thể kết xuấtcác báo cáo, thông tin về ngân sách theo các mẫu biểu có sẵn trong hệ thốngTabmis

Thứ hai, hệ thống Tabmis được tổ chức dưới hình thức một hệ thống thôngtin tích hợp, có kết nối, giao diện với các chương trình ứng dụng khác, như quản lý

nợ, cơ sở dữ liệu danh mục dùng chung của ngành Tài chính, hệ thống quản lý thi

thuế Với các khả năng này, Tabmis có khả năng tích hợp giữa tất cả các cơ quantài chính – kho bạc nhà nước – cơ quan thu – các bộ ngành Trung ương.

Thứ ba, Tabmis được xây dựng với giải pháp công nghệ: Hệ thống thông tintập trung, thông suốt từ Trung ương đến quận huyện, cơ sở dữ liệu tập trung toànquốc, thông qua hạ tầng truyền thông ngành Tài chính từ Trung ương đến quậnhuyện, sử dụng phần mềm ứng dụng chuẩn ORACLE đã được chỉnh sửa để đáp ứngmột số yêu cầu quản lý đặc thù của Việt Nam

Hệ thống Tabmis được hướng tới mở rộng kết nối đến các bộ, ngành chỉquản và hướng tới các đơn vị sử dụng ngân sách thành quy trình thực hiện ngânsách khép kín, hiện đại, đồng thời phát triển các giao diện với các chương trình ứngdụng khác, như: Hệ thống quản lý nhận sự và tiền lương, hệ thống lập ngân sách nhằm tạo nên hệ thống quản lý tài chính tích hợp

1.8 Những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng TABMIS tại các đơn vị

– Thuận lợi:

Đối với lĩnh vực tài chính công:

+ Thông tin – nâng cao khả năng quản lý tài chính nhờ tính rõ ràng và chínhxác của thông tin

+ Nâng cao khả năng lập quyết định quản lý tài chính

+ Ghi và lập báo cáo tài chính chính xác kịp thời

+ Giúp việc quản lý ngân sách của Việt Nam dần tiến tới những chuẩn mức

và thông lệ tốt nhất trên thế giới, từ đó tăng cường tính minh bạch và kỹ năng tíchhợp cho khu vực tài chính công

+ Quy trình nâng cao hiệu quả hoạt động

+ Tăng cường quản lý ngân sách và kho bạc

+ Tăng độ tin cậy trong khả năng kiểm toán quỹ ngân sách

+ Tăng cường tính chính xác, đúng hạn, hợp lệ và minh bạch đối với thôngtin về ngân sách và tài chính

+ Giảm thiểu quy trình khóa sổ tài chính

8

+ Tăng cường thực hiện ngân sách thông qua việc thiết lập cơ sở dữ liệu nhàcung cấp, đối chiếu thanh toán hóa đơn với cam kết mua sắm trên hệ thống.

+ Phù hợp với thông lệ quốc tế

Đối với người dùng cuối:

+ Theo dõi, sử dụng và quản lý chi tiêu ngân sách tốt hơn

+ Dự báo và có bức tranh toàn cảnh tốt hơn về luồng tiền mặt

+ Giúp giảm thời gian cho quy trình khóa sổ tài chính, cho phép làm phân bổngân sách chặt chẽ hơn, hạch toán số liệu dễ dàng hơn

+ Kế toán đồ (COA) thống nhất, tuân theo các tiêu chuẩn IPSAS nhằm giúpviệc phân tích và lập báo cáo được tốt hơn cũng như chuyển dần sáng kế toán dồntích trong tương lai

+ Tốc độ xử lý thông tin nhanh hơn đặc biệt chiết xuất báo cáo nhanh hơn.– Khó khăn:

Một là, về yếu tố con người, đòi hỏi cần phải thay đổi lề lối, thói quen làmviệc vốn đã ăn sâu vào ý thức của đội ngũ cán bộ tại các đơn vị Việc thay đổi quytrình nghiệp vụ sẽ tác động đến cơ cấu nguồn lực Để khắc phục, cần phải tiến hànhđào tạo chuyển đổi nhận thức và ký năng phù hợp cho các đối tượng khác nhau: cán

bộ lãnh đạo,cán bộ quản trị hệ thống, cán bộ kế toán, nghiệp vụ, cán bộ khai thác hệthống, đồng thời có kế hoạch đào tạo chuyển đổi cho phù hợp với việc vận hành hệthống Tabmis

Hai là, về quy trình nghiệp vụ, tổ chức và thể chế: trước khi thực hiệnTabmis, đang tồn tạ rất nhiều hệ thống kế toán khác nhau trong việc ghi chép, phảnánh tình hình thu – chi đòi hỏi chuẩn mực kế toán phải có tính cải cách, tiến tớitương đối phù hợp với chuẩn mực kế toán quốc tế Việc triển khai Tabmis đòi hỏiphải có một bộ phận kế toán đủ mạnh để thực hiện kế toán thống nhất toàn Chínhphủ Trên 600 tài khoản của KBNN tại các ngân hàng phải luôn có số dư dương,làm phân tán quỹ tiền tệ do KBNN nắm giữ Quy trình giám sát chi hiện hành chủyếu dựa trên nền tảng giám sát thủ công và trên giấy chứng nhận, Tabmis đòi hỏi