Thời gian gần đây xảy ra vụ việc một doanh nghiệp đổ trộm dầu thải gây ô nhiễm nguồn nước của Nhà máy nước sạch D để cung cấp cho thành phố H. Nhà chức trách vào cuộc và thông báo nước sinh hoạt ở khu vực này bị nhiễm chất Styren với tỉ lệ cao hơn nhiều l

ĐỀ BÀI Thời gian gần đây xảy ra vụ việc một doanh nghiệp đổ trộm dầu thải gây ô nhiễm nguồn nước của Nhà máy nước sạch D để cung cấp cho thành phố H Nhà chức trách vào cuộc và thông báo nước sinh hoạtở khu vực này bị nhiễm chất Styren với tỉ lệ cao hơn nhiều lần so với mức cho phép. Sự việc này đã gây tâm lí hoang mang, lo lắng trong dư luận, ảnh hưởng tới sức khỏe và đời sống người dân. Các em hãy viết một bài luận (paper) thể hiện quan điểm, bình luận của mình về vấn đề quyền con người, quyền cơ bản công dân và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong vụ việc trên.

ĐỀ BÀI: Thời gian gần đây xảy ra vụ việc một doanh nghiệp

đổ trộm dầu thải gây ô nhiễm nguồn nước của Nhà máy nước sạch D

để cung cấp cho thành phố H Nhà chức trách vào cuộc và thông báo nước sinh hoạt ở khu vực này bị nhiễm chất Styren với tỉ lệ cao hơn nhiều lần so với mức cho phép Sự việc này đã gây tâm lí hoang mang, lo lắng trong dư luận, ảnh hưởng tới sức khỏe và đời sống người dân.

Các em hãy viết một bài luận (paper) thể hiện quan điểm, bình luận của mình về vấn đề quyền con người, quyền cơ bản công dân và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong vụ việc trên.

MỞ ĐẦU

Quyền con người, quyền công dân là những quyền tự nhiên và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế Ở Việt Nam, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân luôn được tôn trọng và bảo đảm Vậy mà thời gian gần đây xảy ra vụ việc một doanh nghiệp đổ trộm dầu thải gây ô nhiễm nguồn nước của Nhà máy nước sạch D để cung cấp cho thành phố H Nhà chức trách vào cuộc và thông báo nước sinh hoạt ở khu vực này bị nhiễm chất Styren với tỉ lệ cao hơn nhiều lần so với mức cho phép Sự việc này đã gây tâm lí hoang mang, lo lắng trong dư luận, ảnh hưởng tới sức khỏe và đời sống người dân Ở đây, em xin trình bày quan điểm của mình về vấn đề quyền con người, quyền cơ bản công dân

và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong vụ việc trên Trong quá trình làm bài có thể có những sai sót, em rất mong các thầy cô có thể bỏ qua cho em và em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của thầy cô để

em học thêm được nhiều kinh nghiệm và sẽ hoàn thiện tốt hơn về nhận thức của mình đối với môn học Em xin chân thành cảm ơn

NỘI DUNG

I Định nghĩa:

1 Quyền con người:

Quyền con người là các quyền mà pháp luật cần phải thừa nhận đối với tất cả các thể nhân Đó là các quyền tối thiểu mà các cá nhân phải

có, những quyền mà các nhà lập pháp không được xâm hại đến 1 Đây là những quyền tự nhiên, thiêng liêng và bất khả xâm phạm do đấng tạo hóa ban cho con người như quyền sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc, những quyền tối thiểu của con người mà bất kì chính phủ nào cũng cần phải bảo vệ Quyền con người không những được nhìn nhận trên quan điểm các quyền tự nhiên mà nó còn được nhìn nhận trên quan điểm các quyền pháp lí Theo đó, “quyền con người được hiểu là những bảo đảm pháp lí toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và sự tự do cơ bản của con người” 2

2 Quyền cơ bản của công dân:

Quan hệ giữa Nhà nước và dân cư (các cá nhân) sống trên lãnh thổ

là mối quan hệ nền tảng trong mỗi quốc gia Quan hệ đó thể hiện trong các quyền và nghĩa vụ được quy định tạo thành địa vị pháp lý của cá nhân Địa vị pháp lý này nhiều, ít tùy thuộc vào tính chất của Nhà nước (quân chủ chuyên chế, dân chủ tư sản hay dân chủ xã hội chủ nghĩa) và vào tính công dân của người đó (là công dân, người không quốc tịch hay người nước ngoài) Do đó việc xác định tính công dân (quốc tịch) của một cá nhân là một yếu tố trong việc quy định địa vị pháp lý của cá nhân Công dân là bộ phận dân cư chủ yếu của một Nhà nước bao gồm một thể nhân về mặt pháp lí thuộc về một nhà nước nhất định Quyền cơ bản của công dân là các quyền được xác định trong Hiến pháp trên các lĩnh vực chính trị, dân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa, là cơ sở để thực hiện quyền cụ thể khác của công dân và cơ sở chủ yếu để xác định địa vị pháp

lí của công dân

II Vận dụng:

1 Thái Vĩnh Thắng (2006), “Bàn về các nguyên tắc chung của pháp luật Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế” , Luật học (7), tr 58.

2 Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình luật hiến pháp Việt Nam, Nxb Bộ Tư Pháp, Hà Nội tr.199.

Lần đầu tiên trong lịch sử lập hiến, “quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” đã trở thành tên gọi của Chương, thay vì chỉ gọi là “quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” như Hiến pháp năm

1992 và các bản Hiến pháp trước đó Sự bổ sung cụm từ “quyền con người” là điểm nhấn quan trọng, có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh xây dựng, phát triển đất nước và hội nhập quốc tế Đây không chỉ đơn thuần

là sự bổ sung một cụm từ mang tính chất kỹ thuật lập hiến, mà còn phản ánh tư duy phát triển, phù hợp với xu hướng của dân tộc, thời đại và nhân loại Điều đặc biệt là chương quy định về quyền con người, quyền

và nghĩa vụ cơ bản của công dân được đưa lên và đặt trang trọng tại Chương II, ngay sau Chương I quy định về chế độ chính trị Đây là một thay đổi hợp lý, thể hiện được kết cấu logic của một bản Hiến pháp dân chủ và tiến bộ.3

Quyền con người, quyền cơ bản của công dân là những quyền thiêng liêng phải được tôn trọng, bảo vệ và thực hiện Nhưng vào thời gian gần đây xảy ra vụ việc một doanh nghiệp đổ trộm dầu thải gây ô nhiễm nguồn nước của Nhà máy nước sạch D để cung cấp cho thành phố

H Nhà chức trách vào cuộc và thông báo nước sinh hoạt ở khu vực này

bị nhiễm chất Styren với tỉ lệ cao hơn nhiều lần so với mức cho phép Sự việc này đã gây tâm lí hoang mang, lo lắng trong dư luận, ảnh hưởng tới sức khỏe và đời sống người dân Vậy vụ việc này đã làm ảnh hưởng gì đến quyền con người, quyền cơ bản của công dân và trách nhiệm của các

cơ quan nhà nước là gì trong vụ việc trên Em xin được trình bày như sau:

1 Những quyền con người, quyền cơ bản của công dân bị vi phạm

(1.1) Điều 43 quy định mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành và có nghĩa vụ bảo vệ môi trường

Môi trường được hiểu chung là tất cả những gì xung quanh chúng

ta Theo Luật bảo vệ môi trường Việt Nam (2014) thì “Môi trường là hệ

thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn

3 Nguyễn Linh Giang (2015), “70 năm lịch sử lập hiến về quyền con người, quyền công dân ở Việt Nam”, Nhà nước

và pháp luật (9), tr 38.

tại và phát triển của con người và sinh vật”4 Với tư cách là một thực thể

tự nhiên - xã hội, con người sống trong môi trường tự nhiên và luôn tồn tại trong môi trường xã hội Đây là một quy định bảo đảm quyền con người Quy định này được ban hành ra là cần thiết bởi việc mọi người được sống trong một môi trường trong lành là quyền cơ bản, tối thiểu không thể thiếu của con người Mọi sự xáo trộn, biến đổi của môi trường

tự nhiên cũng như môi trường xã hội sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của con người vì môi trường tự nhiên có vai trò rất lớn, nó tác động trực tiếp hàng ngày, hàng giờ tới sự tồn tại và phát triển của con người

Như chúng ta biết thì nước chiếm ¾ trái đất và là nguồn tài nguyên quí giá đối với sự sống của con người 70% diện tích Trái Đất được bao phủ bởi nước nhưng chỉ có 2,5% nước trên thế giới là nước ngọt, trong khi 97,5% là đại dương Nước có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống sinh hoạt của con người, nước duy trì mọi hoạt động sống cũng như sản xuất Nó là nhân tố quan trọng tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên hầu hết các lĩnh vực kinh tế, xã hội: từ nông nghiệp, công nghiệp, du lịch đến các vấn đề về sức khỏe.Theo Maude Barlow, chuyên gia của Dự án Hành Tinh xanh tại Canada, từng là tư vấn cao cấp về nước cho chủ tịch Đại hội đồng Liên hiệp quốc, nước là trung tâm của mọi thứ: “Không có nước thì không có thực phẩm, không có sức khỏe, không có trường học, không có bình quyền và không có hòa bình”.Việc dầu thải làm ô nhiễm nguồn nước của nhà máy nước sạch D trong vụ việc được nêu trên đã làm ảnh hưởng đến môi trường, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người dân, có thể dẫn đến hệ lụy khôn lường

Hiến pháp đã quy định rằng mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành nhưng vụ việc xảy ra trên đây đã vi phạm đến quy định đó, hay nói cách khác rằng là quyền con người, quyền công dân được sống trong một môi trường trong lành đã bị xâm phạm

(1.2) Khoản 1 Điều 20 quy định mọi người có quyền bất khả xâm

phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự

4 Điều 3Luật Bảo vệ môi trường, Số: 55/2014/QH13.

và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình

hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức

khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.

Sức khỏe chính là khởi nguồn bắt đầu của mọi thứ, là sự bắt đầu của một cuộc sống, một con người Có sức khỏe, con người mới có khả năng lao động, làm ra những thứ mình cần, phục vụ cho chính bản thân Chính sự lao động phục vụ cho cuộc sống của bản thân, của gia đình, của

xã hội sẽ mang lại cho con người niềm vui, từ đó tạo động lực để không ngừng tiến lên phía trước, không ngừng hoàn thiện bản thân, không ngừng lao động Không ngừng lao động, không ngừng làm ra vật chất, thì xã hội mới không ngừng đi lên, đất nước mới phát triển Chính vì vậy, sức khỏe là sự khởi nguồn của mọi niềm vui, mọi sự phát triển Vậy nên quyền được bảo hộ về sức khỏe cũng là một quyền cơ bản, không thể thiếu của con người

Như vậy, việc nước sinh hoạt ở khu vực H bị nhiễm chất Styren với tỉ lệ cao hơn nhiều lần so với mức cho phép có thể sẽ gây nguy hiểm cho sức khỏe của những người sử dụng nước do nhà máy D cung cấp, điều này đã vi phạm đến quyền con người và quyền cơ bản của công dân như hiến pháp đã quy định tại khoản 1 Điều 20

(1.3) Điều 25 quy định công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do

báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định.

Quyền tiếp cận thông tin là một trong những quyền cơ bản của con người, quyền công dân và quyền của cơ quan, tổ chức, cá nhân Bảo đảm quyền thông tin là điều kiện cần thiết cho hoạt động quản lí dân chủ, bảo đảm cho sự phát triển bền vững của một quốc gia Bởi bảo đảm quyền thông tin cũng đồng thời bảo đảm sự công bằng, dân chủ và tăng lòng tin của người dân đối với nhà nước.5

Khi nhà chức trách vào cuộc và thông báo vụ việc một doanh nghiệp đổ trộm dầu thải gây ô nhiễm nguồn nước của Nhà máy nước sạch D khiến nước sinh hoạt ở khu vực H bị nhiễm chất Styren cao hơn

5 Nguyễn Ngọc Quang (2016), “Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin ở Việt Nam từ góc độ của chủ thể bảo đảm

quyền”, Luận văn thạc sĩ luật học, Hà Nội, tr 18-19

nhiều lần so với mức cho phép, thông tin từ vụ việc này vẫn chưa được thông báo, đưa tin cụ thể khiến người dân hết sức hoang mang Việc nhà chức trách chỉ đưa ra vấn đề rằng nước bị ô nhiễm mà không đưa thêm thông tin cụ thể, rõ ràng rằng chất đó có ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân không, nếu có thì cách giải quyết là gì, làm thế nào khắc phục những hậu quả nó gây ra? rất nhiều những câu hỏi gây hoang mang cho cộng đồng nhưng chưa được giải thích Tại Điều 25 hiến pháp 2013 quy định rằng công dân có quyền tiếp cận thông tin nhưng ở vụ việc trên thì thực tế là thông tin về vụ việc đó vẫn bị bỏ ngỏ, chưa có hướng giải quyết, không được thông báo cụ thể với người dân

 Vậy vụ việc này không chỉ xâm phạm đến quyền được sống trong một môi trường trong lành, quyền được bảo hộ về sức khỏe mà còn vi phạm đến quyền được tiếp cận thông tin của người dân Qua đó, ta có thể thấy mức độ ảnh hưởng của vụ việc này đến sức khỏe, đời sống sinh hoạt và đến quyền con người, quyền cơ bản của công dân nghiêm trọng như thế nào

2 Trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong vụ việc trên và một số giải pháp:

(2.1) Trách nhiệm của các cơ quan nhà nước

- Người dân là khách hàng mua nước và sử dụng dịch vụ của công

ty cấp nước D Đây là quan hệ thương mại mang tính dân sự, giữa đơn vị cấp nước và người dân thành phố H Pháp luật có quy định rõ về trường hợp này Cụ thể, điều 608, bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Cá nhân, pháp nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ không bảo đảm chất lượng hàng hoá, dịch vụ mà gây thiệt hại cho người tiêu dùng thì phải bồi thường” Đồng thời, tại khoản 1, điều 23, luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng ghi nhận: “Tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa

có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp hàng hóa có khuyết tật do mình cung cấp gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng” Dưới góc độ pháp lý về xử lý trách nhiệm các bên liên quan trong vụ việc này, cả người đổ dầu thải ở đầu nguồn nước gây ô

nhiễm môi trường lẫn đơn vị cung cấp nước sạch đều phải chịu trách nhiệm đối với thiệt hại của những người dân và chịu trách nhiệm trước pháp luật

 Đối với những người đổ trộm chất thải nguy hại vào đầu nguồn nước,

hành vi này làm ảnh hưởng đến đời sống của hàng nghìn hộ dân Người vi phạm có thể bị phạt hành chính từ một tỷ đến ba tỷ đồng Nếu gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

về tội Gây ô nhiễm môi trường, quy định tại Điều 235 Bộ luật Hình

sự, mức phạt cao nhất lên đến 7 năm tù

 Đối với đơn vị cung cấp nước sạch, công ty này biết rõ nguồn nước

nhiễm bẩn nhưng không báo cáo mà tiếp tục cung cấp nước cho các

hộ dân Đó là sự thiếu trách nhiệm, thiếu cái tâm của nghề, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng nghìn người Trường hợp công ty cấp nước sạch xác định chất lượng nước không đảm bảo, không đủ điều kiện sử dụng mà vẫn bán cho người dân thì cần xử lý theo quy định pháp luật Tùy thuộc vào mức độ sai phạm và hậu quả xảy ra, hành vi này có thể bị xử lý kỷ luật lãnh đạo, xử phạt hành chính công ty hoặc

bị truy cứu trách nhiệm hình sự Về dân sự, công ty cấp nước sạch phải bồi thường toàn bộ thiệt hại mà người dân hứng chịu khi sử dụng nước ô nhiễm

- Nghị định số 43/2015/NĐ-CP Quy định lập, quản lý hành lang

bảo vệ nguồn nước, nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2015 Vậy ta có thể thấy việc quản lý cấp nước sạch cho người dân đều có các quy chuẩn kỹ thuật, nhưng trên thực tế không thực hiện được theo đúng các quy chuẩn này Quy trình quản lí nguồn nước ở

hồ chứa nước để sản xuất nước sạch hiện nay là rất lỏng lẻo Bởi vậy nên

Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân các cấp…có trách

nhiệm liên quan cho cụ việc này khi thể hiện vai trò "mờ nhạt" trong việc quản lý và xử lý sự cố một cách kịp thời Khi xảy ra sự cố, chính quyền đáng lẽ ra cần có động thái quyết liệt hơn như ngưng cung cấp nước để tìm nguồn thay thế chờ xử lý nước ô nhiễm

- Hơn nữa, Bộ Công an phối hợp với Viện kiểm sát có trách nhiệm

phải khẩn trương tổ chức khám nghiệm hiện trường, giám định, phát động quần chúng tố giác tội phạm, tiến hành truy xét đối tượng và phương tiện đổ thải… để xử phạt nghiêm minh vụ việc

(2.2) Một số giải pháp:

- Giải pháp đặt ra là cần kiểm tra, quản lý chặt chẽ các nguồn cấp

nước để sản xuất nước sạch cho người dân, quy trình quản lý phải chuẩn Như ở một số nước, nơi sản xuất nước sạch cho người dân đều được lắp các cảm biến tự động Mọi chỉ số đều được đánh giá, công khai hàng ngày cho người dân được biết Đấy là một cách giám sát hiệu quả, ai cũng biết, nhìn được chỉ số về nơi cung cấp nguồn nước

- Đồng thời, các cơ quan nhà nước phải xử lý vụ việc một cách xác

đáng, nghiêm minh có như vậy mới đủ sức răn đe, ngăn chặn sự tái phạm Mọi giám định, hướng giải quyết đều phải thực hiện công khai để mọi người dân biết được và phòng tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra

-Thực hiện nguyên tắc bảo vệ các quyền công dân và quyền con người, nhà nước cần phải tiếp tục hoàn thiện các quy định của pháp luật

về các quyền cơ bản của công dân và quyền con người trong Hiến pháp cũng như việc cụ thể các quyền đó nhằm tạo ra một cơ chế để đảm bảo thực hiện.6

KẾT LUẬN

Để xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa – như mục tiêu được nhà nước ta đặt ra thì việc đảm bảo tự do, dân chủ là hết sức cần thiết Quyền con người và quyền công dân cũng là nhân tố quan trọng đối với thành công của công cuộc đổi mới ở Việt Nam Bởi vậy, chúng ta phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân được thực thi

và không bị xâm phạm bởi các chủ thể khác Có như vậy, đất nước ta mới thực sự là một nhà nước của dân, do dân và vì dân như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn

6 Thái Vĩnh Thắng (2006), “Bàn về các nguyên tắc chung của pháp luật Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế” , Luật học (7), tr 58

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

năm 2013 – Cổng thông tin điện tử Bộ công an.

2 Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình luật hiến pháp Việt Nam,

Nxb Bộ Tư Pháp, Hà Nội

1980, 1992, 2013 – Nhà xuất bản lao động.

7 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật số: 59/2010/QH12.

8 Luật Bảo vệ môi trường, Số: 55/2014/QH13.

9 Thái Vĩnh Thắng (2006), “Bàn về các nguyên tắc chung của pháp luật Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế” , Luật học (7), tr 56 - 63.

10 Nguyễn Linh Giang (2015), “70 năm lịch sử lập hiến về quyền con người,

quyền công dân ở Việt Nam”, Nhà nước và pháp luật (9), tr 30 - 41.

11 Nguyễn Ngọc Quang (2016), “Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin ở Việt Nam

từ góc độ của chủ thể bảo đảm quyền”, Luận văn thạc sĩ luật học, Hà Nội.

12 Nghị định quy định lập, quản lý hành lang bảo vệ nguồn nước, Số: 43/2015/

NĐ-CP