Giáo trình thực tập thành lập bản đồ địa hình địa chính phần 2 trường đh tài nguyên và môi trường hà nội

Trong giáo trình này, chỉ giới thiệu các phần mềm ứng dụng thành lập bản đồ địa chính, địa hình với các cơ sở dữ liệu đo vẽ trực tiếp đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường thống nhất sử dụ

CHƯƠNG 4: ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TRONG CÔNG TÁC BIÊN TẬP

BẢN ĐỒ SỐ 4.1 Giới thiệu một số phần mềm ứng dụng

Công nghệ phần mềm đã được ứng dụng từ những năm 90 của thế kỷ trước trong công tác thành lập bản đồ số Có rất nhiều phần mềm đã được sử dụng và cho ra các sản phẩm bản đồ chuyên ngành khác nhau phục vụ cho nhiều lĩnh vực trong dân sự và trong quân sự, an ninh quốc phòng

Các phần mềm được sử dụng cho việc thành lập bản đồ số phục vụ cho các lĩnh

vực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, có thể kể đến như Hệ phần mềm Mapping

Office, MGE , Mapinfo, ArcGis…và đã được giới thiệu trong chương trình giảng dạy

môn Tin học ứng dụng và môn Vẽ địa hình

Trong giáo trình này, chỉ giới thiệu các phần mềm ứng dụng thành lập bản đồ địa chính, địa hình với các cơ sở dữ liệu đo vẽ trực tiếp đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường thống nhất sử dụng

4.1.1.Hệ phần mềm Mapping Office

- Microstation: Là phần mềm trợ giúp thiết kế và là môi trường đồ họa chuyên

dùng cho xây dựng, quản lý các đối tượng đồ hoạ thể hiện các yếu tố bản đồ

Microstation còn được sử dụng để làm nền cho các ứng dụng khác như Geovec, IrasB,

IrasC, MSFC, MRFCLEAN, MRFFLAG Các công cụ của Microstation rất phong phú, đa

dạng, được dùng để số hoá các đối tượng trên nền ảnh (Raster), sửa chữa, biên tập dữ liệu và trình bày biên tập bản đồ

- IrasB : Là phần mềm hiển thị và biên tập dữ liệu raster dưới dạng ảnh đen trắng

được chạy trên nền của Microstation Ngoài ra các công cụ của IrasB còn được sử dụng

để nắn các file ảnh về toạ độ thực của bản đồ

- Geovec : Là phần mềm chạy trên nền của Microstation Geovec cung cấp các

công cụ số hoá bán tự động các đối tượng trên nền ảnh đen trắng

- MFSC (Microstation Feature Collection): Cho phép người sử dụng khai báo và

đặt các thuộc tính đồ hoạ cho các lớp thông tin khác nhau của bản đồ, phục vụ cho quá trình số hoá MFSC được sử dụng để:

+ Tạo bảng phân lớp và định nghĩa các thuộc tính đồ hoạ cho đối tượng

+ Quản lý các đối tượng trong quá trình số hoá

+ Lọc điểm và làm trơn đường đối với từng đối tượng riêng lẻ

- MRFCLEAN: Được dùng để:

+ Kiểm tra lỗi tự động, nhận diện và đánh dấu các điểm cuối tự do

+ Tự động tạo các điểm giao giữa các đường cắt nhau, xoá những đường, những điểm trùng nhau

+ Tự động sửa những lỗi nằm trong giới hạn đã được đặt

- MRFFLAG : được thiết kế tương hợp với MRFCLEAN, dùng để tự động hiển

thị lên màn hình lần lượt những vị trí có lỗi mà MRFCLEAN đẫ đánh dấu trước đó để người dùng sẽ sử dụng các công cụ trong Microstation để sửa

4.1.2 Phần mềm Famis

FAMIS là phần mềm “Tích hợp đo vẽ và thành lập bản đồ địa chính” là phần mềm nằm trong hệ thống phần mềm chuẩn thống nhất trong ngành địa chính phục vụ thành lập bản đồ và hồ sơ địa chính

Phần mềm Famis có khả năng xử lý số liệu đo ngoại nghiệp, xây dựng, xử lý, và quản

lý bản đồ địa chính số Phần mềm đảm nhiệm công đoạn từ sau khi đo vẽ ngoại nghiệp đến hoàn chỉnh một hệ thống bản đồ địa chính số Cơ sở dữ liệu bản đồ địa chính kết hợp với cơ sở dữ liệu hồ sơ địa chính để thành lập một cơ sở dữ liệu về bản đồ và hồ sơ địa chính thống nhất

Hệ quản trị cơ sở dữ liệu hồ sơ địa chính (Cadastral Document Database

Management System-CADDB) là phần mềm thành lập và quản lý các thông tin cần thiết,

để thành lập bộ hồ sơ địa chính Hỗ trợ công tác tra cứu, thanh tra quản lý sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận sử dụng đất, thống kê tình hình sử dụng đất

4.1.3 Hệ thống phần mềm MGE (Modular Geographic Information System Environment)

Hệ thống phần mềm MGE được tập đoàn Intergraph đưa ra với các modul phục vụ cho việc quản lý các dự án, rà soát truy vấn dữ liệu, xây dựng cơ sở toán học, chuyển đổi tọa độ, hệ tọa độ, xây dựng mô hình số độ cao,…

Cụ thể một số môdul ứng dụng như sau:

 Môdul MGE Basic Nucleus

MGE Basic Nucleus (MGNUC) là môdul dùng để xây dựng cơ sở toán học cho môi trường làm việc của bản đồ như hệ quy chiếu, múi chiếu và tỷ số biến dạng của phép chiếu…

 Modul MGE Projection Manager

MGE Projection Manager (MSPM) là modul dùng để chuyển đổi độ phân giải (Resolution) và tọa độ điểm gốc (Storage Center Point) của các file bản vẽ trong không gian làm việc khác nhau về một hệ thống tọa độ thống nhất

Ngoài ra, modul còn cung cấp chức năng phân tích, đo lường và hiển thị chính xác các thuộc tính bản đồ và cơ sở toán học trắc địa của hệ thống được lựa chọn

 Modul MGE Coordinate System Operations

MGE Coordinate System Operations là modul dùng chuyển đổi hệ thống tọa độ của bản vẽ, cụ thể là chuyển các bản vẽ nằm trong hệ thống tọa độ HN72 sang hệ tọa độ VN-2000,…và ngược lại

 Modul MGE Terrain Analyst

MGE Terrain Analyst là modul xây dựng mô hình số độ cao cũng như phân tích cấp địa hình, mô hình hóa và phân tích chức năng để lập bản đồ không gian Ngoài ra MGE Terrain Analyst còn cung cấp một loạt các công cụ để tạo, hiển thị ,chỉnh sửa và phân tích các tam giác không gian (TIN) hoặc lưới ô vuông không gian (Grid)

4.2 Quy trình công nghệ biên tập bản đồ địa chính, địa hình

4.2.1 Quy trình công nghệ biên tập bản đồ địa chính số bằng phần mềm Microstation

và phần mềm Famis

A Sơ đồ quy trình công nghệ

Thu thập tài liệu, dữ liệu

Thiết lập cơ sở toán học và thư viện đối tượng

Xử lý số liệu và triển điểm chi tiết

Xây dựng dữ liệu bản vẽ tổng khu đo

Chia và cắt mảnh bản đồ địa chính

Biên tập bản đồ địa chính

Đối soát, chỉnh lý bản vẽ

In và lưu trữ bản đồ

Hình 4.1: Sơ đồ quy trình công nghệ thành lập bản đồ số bằng phần mềm Famis

B Cụ thể các bước trong quy trình công nghệ

4.2.1.1 Thu thập tài liệu, dữ liệu:

- Quy phạm thành lập Bản đồ địa chính tỷ lệ 1:200, 1:500, 1:1000, 1:2000, 1:5000

và 1:10000, Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2008

- Ký hiệu bản đồ địa chính tỷ lệ 1: 500, 1: 1000, 1: 2000, 1: 5000 Bộ Tài nguyên

và Môi trường 2009

- Các quyết định, chỉ thị và các thông tư quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường

- Các tài liệu bản đồ địa giới hành chính mới nhất của khu vực đo

- Số liệu tọa độ, độ cao và sơ đồ lưới khu vực đo

4.2.1.2 Thiết lập cơ sở toán học và thư viện đối tượng

a Tạo Seed file (file dgn chuẩn)

Seed file thực chất là một Design file trắng (không chứa dữ liệu) nhưng nó chứa đầy đủ các thông số quy định chế độ làm việc với MicroStation Đặc biệt với các file bản

đồ số, để đảm bảo tính thống nhất về cơ sở toán học giữa các file dữ liệu, phải tạo một Seed file chứa các tham số về hệ tọa độ, phép chiếu, đơn vị đo phù hợp với cơ sở toán học của các mảnh bản đồ giấy Sau đó các file bản đồ có cùng cơ sở toán học sẽ được tạo dựa trên nền seed file này Vì vậy, những mảnh bản đồ có cơ sở toán học khác nhau sẽ có những seed file khác nhau tương ứng

Trong hệ thống MGE (Modular Geographic Information System Environment) của hãng Intergraph, modul MGE Basic Nucleus cho phép tạo, thay đổi các thông số cho các seed file này

Các bước tạo seed file được thực hiện lần lượt như sau:

+ Khởi động phần mềm MGE → mở hoặc tạo mới một Project nào đó của MGE

→ vào menu Tools→ chọn MGE Basic Nucleus

+ Xuất hiện bảng MGE Basic Nucleus Tools:

+ Chọn Design File Setup→ bấm Apply→ Xuất hiện hộp thoại Design File Setup

- Chọn lệnh Create File (nếu tạo file mới)

- Gõ tên File Seed cần tạo tại dòng Seed File

- Chọn kiểu tọa độ (Coordinate Type) là 2D Projected

- Chọn hệ tọa độ cần xây dựng (Coordinate System Setup) là Primary (hệ gốc chuẩn) → sau đó bấm OK

+ Xuất hiện hộp thoại Define Coordinate System:

- Lựa chọn System (phép chiếu) và bấm phím Parameters bên phải dòng trên để

đặt các thông số phù hợp cho hệ tọa độ của mảnh bản đồ như: Kinh tuyến trục

(Longitude of Origin), độ dịch chuyển kinh tuyến trục về phía Tây (False Easting), và hệ

số biến dạng phép chiếu (Scale Reduction Factor at Equator)

- Chọn Geodetic Datum

- Chọn Ellipsoid

- Sau đó bấm OK

Seed file vừa được tạo ra, hoặc được sửa đổi ở trên thường được lưu trong đường

dẫn như sau: “c:\seed\seed-vn2000.dgn ”

b Tạo file mới

Có hai cách để tạo mới một file bản vẽ

Cách 1:

Khởi động phần mềm Microstation → trên hộp thoại Manager tạo và mở đường

dẫn thư mục

- Trên hộp thoại Manager → chọn menu File → chọn New hộp thoại Creat

DesignFile xuất hiện

- Vào tên File cần tạo → chọn Seed File2D đã được tạo ở phần mềm MGE trước

đó → sau đó kích Ok

Cách 2:

- Khởi động Project phần mềm MGE → trên menu Map → chọn New → xuất hiện hộp thoại New Map

- Chọn Seed File đã được tạo ở phần trên→ chọn Map File để đặt tên file cần tạo→ sau đó kích OK

c Đặt đơn vị bản vẽ

Để xác định đơn vị làm việc (Working units) cho file bản vẽ ta thực hiện theo các

bước sau:

- Trên menu chính chọn Settings → chọn Design file settings→ chọn Working

units Trên màn hình sẽ xuất hiện cửa sổ Working units

- Trong phần Units name của cửa sổ Working units → chọn đơn vị đo chính

Master Units (m) và đơn vị đo phụ Sub Units (mm)

- Trong phần Resolution của cửa sổ Working units → chọn giá trị quy đổi milimet

( giá trị 1000) sang mét ( giá trị 1)

- Chọn OK để chấp nhận các đơn vị đo và đóng cửa sổ Working units

d Thiết lập các thư viện đối tượng

Để thành lập bản đồ địa chính trên phần mềm MicroStation và Famis, cần thiết phải chuẩn bị các thư viện đối tượng dạng đường, dạng chữ và dạng ký hiệu để phục vụ quá trình xây dựng và biên tập bản đồ Trong phần mềm Famis các đối tượng đó đã được thiết kế khá đầy đủ, có các cách để có thể lấy và sử dụng các thư viện của Famis:

Cách 1:

Cài đặt bộ Setup.exe của Famis để các thư viện đối tượng tự động đưa vào thư mục mặc định của MicroSation

Cách 2:

- Thực hiện thao tác Copy các thư viện DUONG.RSC ; VNFONTDC.RSC trong

thư mục System của phần mềm Famis vào đường dẫn mặc định của MicroSation là

C:\WIN32APP\ustation\wsmod\default\symb\*.* , thư viện KYHIEUDC.CEL vào đường

dẫn C:\WIN32APP\ustation\wsmod\default\cell\*.*

- Thực hiện cài đặt font Tiếng việt, mở các thư viện ký hiệu và thư viện kiểu

đường bằng các thao tác đã được hướng dẫn trong môn Tin học ứng dụng (phần mềm

Microstation)

4.2.1.3 Xử lý số liệu và triển điểm chi tiết

a Xử lý số liệu

+ Đối với máy đo toàn đạc điện tử

Thiết bị đo là máy các hãng như TOPCON, SOKIA, …Sau khi trút số liệu từ máy

đo ra máy tính ta được file có đuôi (*.asc , *.gis , …) tùy thuộc vào mỗi loại máy đo

Trong file số liệu này, dữ liệu đo thu được là khoảng cách nghiêng từ điểm chi tiết đến máy, giá trị góc đứng và giá trị góc bằng

Sau khi số liệu được trút từ máy đo điện tử sang máy vi tính file số liệu này sẽ được xử lý bằng phần mềm xử lý số liệu chi tiết như APNET , DPSurvey, để có được file số liệu tọa độ các điểm chi tiết dưới đây:

+ Đối với máy đo kinh vĩ quang học

Thiết bị đo là máy các hãng như Nikon, THEO, 3T5K,…Số liệu đo sẽ được ghi vào sổ đo chi tiết, sau đó sẽ được nhập thành file với đuôi file (*.asc) theo định dạng sau:

TR Tên điểm định hướng Tọa độ X Tọa độ Y

TR Tên điểm đứng máy Tọa độ X Tọa độ Y

DKD Tên điểm định hướng

Số thứ tự điểm chi tiết Giá trị góc bằng Giá trị cạnh ngang

b Triển điểm chi tiết lên bản vẽ

+ Nhập số liệu :

- Sau khi xử lý được File số liệu điểm chi tiết có đuôi (*.txt hoặc *.asc) ta tiến hành triển các điểm chi tiết lên bản vẽ Trên phần mềm MicroStation, gọi ứng dụng Famis

- Làm việc với Cơ sở dữ liệu trị đochọn Nhập số liệuchọn Import

- Xuất hiện hộp thoại → chọn đường dẫn đến ổ, thư mục, file chứa số liệu cần triển điểm lên bản vẽ

Chọn đúng đường dẫn chứa file số liệu chi tiết có đuôi (*.txt hoặc *.asc) ta được một file bản vẽ chứa các tâm điểm chi tiết, đây chính là vị trí các điểm cần xác định ở ngoài thực địa và đã được tính toạ độ và độ cao theo hệ thống toạ độ VN2000

DY = 0 (Tức tâm số thứ tự cách tâm điểm chi tiết theo trục Y = 0)

Chọn kích thước chữ có độ lớn tuỳ theo để thuận tiện cho việc nối các điểm chi tiết với nhau cho rõ nét dễ nhìn các số thứ tự điểm Ta được một file thứ tự điểm chi tiết gồm

có tâm điểm và số thứ tự điểm như sau:

4.2.1.4 Xây dựng dữ liệu bản vẽ tổng khu đo

điểm: Ta vào Cơ sở dữ liệu trị đoXử lý tính toánNối điểm theo số hiệu Phương

pháp này khi đo các điểm chi tiết ta cần phải ghi chú trực tiếp ngoài thực địa các điểm nào cần nối với nhau, khi vẽ ta soạn thành file nối điểm sau đó ta nối tự động các điểm nối với nhau tạo thành các ranh thửa như thực địa

b Thu thập thông tin địa chính

Sau khi thiết lập bản và tu chỉnh bổ sung hình thửa và các địa vật chuẩn xác như ngoài thực địa Ta tiến hành thu thập thông tin của các thửa đất gồm các loại thông tin sau:

- Họ và tên chủ hộ của thửa đất

- Địa chỉ của chủ sử dụng đất

- Loại đất (đất trồng cây lâu năm, cây hàng năm, đất lâm nghiệp hay đất ở, đất hoang)

- Địa chỉ của thửa đất

Các thông tin thửa đất trên được gắn vào các thửa phục vụ cho việc gán nhãn thửa vào các hồ sơ địa chính thửa đất, thành lập các loại sổ quản lý đất sau này:

- Thu thập các thông tin đường và tính chất đường, sông suối, mương máng, ao hồ

- Tên các địa vật cố định trên thửa đất

Các thông tin trên được gắn lên thửa đất bằng các lớp khác nhau theo quy phạm của

Bộ Tài nguyên và Môi trường, nhằm mục đích dễ quản lý và không bị chồng lớp khi cần, làm việc riêng với từng lớp ví dụ lớp 53 dùng để gán loại đất, tên chủ sử dụng đất lớp 54

và địa chỉ chủ sử dụng đất lớp 55, còn lớp 20 dùng để gán địa chỉ thửa đất và được gán nằm chọn trong các thửa đất như bản vẽ mô tả sau:

c Chuẩn hóa các dữ liệu bản vẽ tổng khu đo

Từ bản vẽ tổng khu đo đã có ta phân các lớp (level) cho cụ thể, các đối tượng theo đúng quy phạm thành lập bản đồ địa chính (xem phụ lục 20), để thuận tiện trong quá trình biên tập:

- Lớp ranh giới thửa đất: Lớp 10 (TD1)

- Chỉ giới đường quy hoạch, hành lang giao thông: Lớp 50 (QH1)

- Tên mảnh bản đồ, phiên hiệu mảnh, khung trong, lưới km, khung ngoài, bảng chắp, ghi chú ngoài khung: Lớp 63

Ngoài các lớp trên thì phải chuẩn hoá các lớp cho các đối tượng khác trên bản đồ

về đúng lớp theo quy phạm thành lập bản đồ địa chính

d Tìm, sửa lỗi, tạo Topology

+ Tìm, sửa lỗi

Famis cung cấp chức năng tìm, sửa lỗi cho bản đồ, chức năng này đảm bảo cho các điểm đo được nối chính xác, đường nối không bắt quá, bắt chưa tới điểm chi tiết hoặc trùng nhau

Thao tác:

- Chọn Cơ sở dữ liệu bản đồ→Tạo Topology →Tự động tìm, sửa lỗi

Trên màn hình xuất hiện cửa sổ MRL Clean v8.0.1

- Chọn Paramers → Xuất hiện cửa sổ MRF Clean Parameters

- Ở cửa sổ này chọn Tolerances → Xuất hiện cửa sổ MRF Clean Setup Tolerances

- Trên cửa sổ MRF Clean Setup Tolerances → Nhập hệ số cho lớp bản đồ cần sửa lỗi tại ô Tolerance là (0,1 mm×M/1000 Với M là mẫu số tỷ lệ bản đồ) → bấm Set để chấp nhận thay đổi Nếu muốn sửa lỗi cho toàn bộ lớp của bản đồ thì chọn (Set All)

- Ta đặt thông số sửa lỗi cho các lớp 10,23,31,32 Bỏ dấu (-) đằng trước các level này rồi ấn Set mỗi lần chọn Các đối tượng ứng với các lớp này vừa được nhắc tại phần

trên (Mục bảng phân lớp) Đây là các lớp tham gia tính diện tích

- Đóng các cửa sổ trên để trở về với cửa sổ giao diện MRF Clean v8.0.1 Chọn

Clean ở cửa sổ đầu tiên để này rà soát lỗi trên toàn bản vẽ → xuất hiện hộp thoại MRF Flag Editor v8.0.1

- Trên hộp thoại MRF Flag Editor v8.0.1 sẽ báo có lỗi hay không Nếu có lỗi thì trên bản vẽ sẽ xuất hiện cờ Flag ngầm định là chữ D, ta dùng các công cụ trên MicroStation để sửa lỗi Nhấn Next để sửa từng lỗi, sửa xong một lỗi ta ấn Del Flag Ta phải sửa hết các lỗi sao cho hộp thoại xuất hiện tại phần Edit Status: No flags!!! thì mới

có thể tạo topology

+ Tạo Topology (Tạo vùng)

- Ở menu chính của Famis chọn Cơ sở dữ liệu bản đồ→Tạo Topology→Tạo vùng

- Trên màn hình xuất hiện hộp thoại Tạo vùng (BUILB)

- Tại cửa sổ này, Mục Level tạo: Chọn các lớp tham gia vào tạo vùng, các level

cách nhau bằng dấu phẩy, Ở đây ta có lớp 10 là lớp ranh thửa đất, lớp 23 là lớp ranh đường, lớp 31 là lớp kênh, mương, sông, suối, ao, hồ, lớp 32 là lớp đường bờ

- Sau khi lựa chọn xong ấn Tạo vùng để bắt đầu tạo vùng Tạo vùng xong ấn Ra

khỏi để thoát khỏi chức năng

- Sau khi tạo vùng xong ta vào Cơ sở dữ liệu bản đồ→ Quản lý bản đồ → Kết nối

với cơ sở dữ liệu để lấy thông tin mới

Mục đích của việc tạo vùng trên bản vẽ tổng là để phần mềm nhận biết được các đối tượng vùng (topology) phục vụ cắt mảnh bản đồ địa chính một cách hợp lý

4.2.1.5 Đối soát, chỉnh lý bản vẽ

Việc đo đạc ngoài thực địa xác định vị trí các điểm chi tiết không đúng, trong phòng công tác xử lý dữ liệu số liệu, nối điểm chi tiết sai là nguyên nhân chính dẫn đến hình dáng, vị trí của các đối tượng trên bản vẽ tổng sai lệch so với chúng ngoài thực địa

Công tác đối soát kiểm tra bản vẽ ngoài thực địa sẽ giúp cho sản phẩm bản đồ sau khi biên tập đạt độ chính xác cần thiết Việc đối soát bản vẽ chính là việc kiểm tra về hình dáng, kích thước, vị trí của các đối tượng trên bản vẽ so với thực địa Những sự sai khác so với ngoài thực địa sẽ được ghi nhận lại, sau đó sử dụng các công cụ của Microstation và Famis để chỉnh lý lại trên bản vẽ tổng

Ngoài ra, trong quá trình đối soát cũng là thời gian giúp người làm bản đồ thu thập hay chỉnh lý lại các thông tin của thửa đất nhằm phục cho việc biên tập bản đồ và quản lý thông tin địa chính sau này

4.2.1.6 Chia và cắt mảnh bản đồ địa chính

Đây là chức năng tự động tạo file bản đồ địa chính từ bản đồ tổng khu đo Bản đồ địa chính được xác định theo một khung cho trước Vị trí khung được xác định theo phương pháp chia mảnh và tỷ lệ bản đồ Các thửa được chuyển sang bản đồ địa chính theo nguyên tắc diện tích lớn nhất, thửa được chuyển sang là những thửa nằm gọn trong khung bản đồ và những thửa có phần diện tích lớn nhất so với những phần còn lại bên

ngoài khung Các đối tượng bản đồ còn lại không phải là thửa như: Sông ngòi, đường giao thông thì bị cắt chính xác tại khung

a Tạo bảng chắp

- Từ menu chọn Cơ sở dữ liệu bản đồ→Bản đồ Địa chính→Tạo bản đồ Địa

chính→ Xuất hiện hộp thoại

- Chọn Tạo bảng chắp→ sau đó kích chuột vào một điểm bên góc trên trái và một

điểm bên góc dưới phải sau đó kích chuột phải ra màn hình ta được sơ đồ chia mảnh bản

đồ địa chính theo tỷ lệ xác định

Để thuận tiện cho việc thống kê số mảnh bản đồ, ta tiến hành đánh số thứ tự cho các mảnh theo thứ tự lần lượt từ trên xuống dưới, từ trái qua phải

b Cắt mảnh bản đồ địa chính

Sau khi bản vẽ tổng khu đo đã được phân mảnh ta thực hiện công tác cắt từng mảnh bản đồ với thao tác như sau:

- Trên hộp thoại Tạo mảnh bản đồ → bấm Chọn vị trí mảnh→ và kích vào mảnh

bản đồ cần cắt trên bản trên bản tổng → mảnh tự động rời ra và ghi vào File dưới dạng DC1.dgn, DC2.dgn, DC3.dgn, DC4.dgn cho đến hết các mảnh đã chia

- Sau mỗi lần kích chuột vào Chọn vị trí mảnh, phần mềm sẽ yêu cầu ghi lại tên

mảnh bản đồ được cắt đó

- Sau khi cắt xong hết các mảnh ta tiến hành biên tập cho từng mảnh một

- Mở lần lượt từng mảnh một, lần lượt kiểm tra thông tin và hình thể tại đường phân mảnh nhằm nhặt các thông tin còn thiếu hay đưa phần thửa ở đường phân mảnh về mảnh chứa phần lớn diện tích do quá trình cắt mảnh tạo nên

4.2.1.7 Biên tập bản đồ địa chính

a Tìm, sửa lỗi và tạo topology cho mảnh bản đồ địa chính

Thao tác tương tự như phần sửa lỗi cho tờ bản vẽ tổng, ở đây đối với mảnh bản đồ

địa chính ta chọn các level cần tìm sửa lỗi là như lớp thửa đất (level 10), lớp giao thông (level 23), lớp thủy hệ (level 32)

Khi hộp hội thoại MRF Flag Editor V8 báo có lỗi ta tiến hành sửa từng lỗi đến khi

không còn lỗi nào ta tiến hành bước tạo topology cho mảnh bản đồ

b Tạo vùng (Tạo Topology)

Cũng như khi tạo topology cho tờ bản vẽ tổng, ở mảnh bản đồ này ta cũng tạo vùng cho các level đã tiến hành sửa lỗi trên

- Trên hộp hội thoại Tạo vùng → chọn các level cần tạo → nhấn Tạo vùng/ok

- Sau khi tạo vùng xong → chọn cơ sở dữ liệu bản đồ → Quản lý bản đồ → Kết nối với cơ sở dữ liệu (mục đích là để khởi động lại tâm vùng) Việc tạo topology cũng là đồng thời của việc tính xong diện tích của tờ bản đồ này

c Đánh số thửa, gán thông tin địa chính

+ Nhập thông tin Địa chính

Chức năng này làm nhiệm vụ lấy thông tin

nhãn từ bản đồ gán cho các thửa tương ứng, các thông tin này phải nằm trọn trong các thửa, các thông tin thửa thường là ở dạng Text

MĐSD : Lớp 53

Tên chủ sử dụng: Lớp 54

Địa chỉ chủ sử dụng: Lớp 55

- Từ menu chính của Famis chọn Cơ sở dữ liệu bản đồ→Gán thông tin Địa chính

ban đầu→Gán dữ liệu từ nhãn → màn hình xuất hiện hộp thoại Gán dữ liệu từ nhãn

- Chọn các lớp thông tin gán cho thửa đất, VD level 54 là lớp chủ sử dụng ta tích vào ô Tên chủ sử dụng sau đó chọn Gán, tương tự các lớp khác ta cũng gán MĐSD level

53 và Địa chỉ level 55

- Sau khi gán nhãn xong ta vào Cơ sở dữ liệu bản đồ → Gán thông tin địa chính

ban đầu → Sửa bảng nhãn thửa → xuất hiên hộp thoạiCơ sở dữ liệu địa chính

Với hộp thoại này cho phép ta có thể sửa chữa, thêm bớt các thông tin địa chính cho từng thửa đất, thao tác như sau: Trên hộp thoại này → chọn thông tin thửa đất cần

thay đổi → thay đổi thông tin → sau đó bấm nút Ghi để lưu lại sự thay đổi đó

d Tạo khung bản đồ địa chính

Trình tự các bước:

`- Từ menu chính của Famis chọn Cơ sở dữ liệu bản đồ→Bản đồ địa chính→Tạo

khung bản đồ Trên màn hình xuất hiện cửa sổ Tạo khung bản đồ ĐC2002

Mục Khung: Chọn khung bản đồ địa

chính

Mục Tỷ lệ: Chọn tỷ lệ cần thành lập

Mục Level và mục Màu: Chọn lớp và

khung của màu

Nhập Tên xã, tên huyện, tên tỉnh của

khu vực lập bản đồ

Phá khung nhằm đảm bảo khung bao trọn toàn bộ bản đồ, ở đây ta đặt là 100 cm, tổng số tờ là tổng số mảnh cắt được

- Sau khi nhập xong các thông tin, ấn Chọn bản đồ, sau đó đưa con trỏ chọn góc

- Từ menu chính của Famis chọn Cơ sở dữ liệu bản đồ→ Xử lý bản đồ→ Vẽ nhãn

thửa Trên màn hình xuất hiện hộp thoại Bản đồ chủ đề (TMAP-2002)

Tại mục Trường: Chọn số thửa

Chọn level và màu cho nhãn

- Sau khi chọn xong ấn Vẽ nhãn để vẽ nhãn → sau đó ấn Ra khỏi để thoát khỏi

chức năng

f Tu chỉnh, hoàn thiện bản đồ địa chính:

+ Đối với nhãn thửa

Sau khi việc gán nhãn xong ta tiến hành biên tập, chỉnh sửa cho các nhãn Đối với trường hợp những nhãn không nằm trọn trong thửa hoặc nhãn nằm chồng đè lên các đối tượng khác như ranh đất, tường nhà, các ký hiệu … thì ta phải đưa nhãn thửa đó về đúng

vị trí theo quy định Có nhiều cách như xoay theo cạnh thửa, vẽ mũi tên chỉ thửa nhỏ, vẽ thửa nhỏ rồi ghi chú đưa xuống ô dưới khung…

+ Đối với các ký hiệu bản đồ

Đối với phần mềm Famis, thư viện Cell được thiết kế khá đầy đủ phục vụ biên tập bản đồ địa chính Việc đặt ký hiệu bản đồ phải theo một nguyên tắc chung phù hợp với tỷ

lệ bản đồ cần thành lập Việc lấy ký hiệu được thực hiện theo thao tác Cơ sở dữ liệu bản

đồ Quản lý bản đồ Vẽ các đối tượng điểm Xuất hiện hộp thoại Công cụ tạo các đối tượng dạng điểm

Trên hộp hội thoại ta chọn ký hiệu → chọn Tỷ lệ đặt của Cell → chọn lệnh Đặt

Cell để đặt ký hiệu lên bản đồ

+ Đối với ghi chú bản đồ

Việc ghi chú bản đồ địa chính cũng phải thực hiện theo quy định của phần mềm Famis lập trình sẵn để tránh nhầm lẫn hoặc sai thuộc tính của việc ghi chú đối tượng Thao tác:

- Trên menu Famis chọn Cơ sở dữ liệu bản đồ Quản lý bản đồ Chọn kiểu chữ

Khi đó xuất hiện hộp hội thoại, ta sẽ chọn kiểu chữ, tỷ lệ bản đồ biên tập và ấn nút Chọn

Để thực hiện được lệnh ghi chú, ta cần phải kết hợp với lệnh Place text trên công cụ của phần mềm MicroStation để viết nội dung và đặt ghi chú lên bản đồ

Dưới đây là một mảnh bản đồ địa chính hoàn thiện

Hình 3.32: Hoàn thiện bản đồ địa chính

4.2.1.8 In và lưu trữ bản đồ

+ In bản đồ:

Đây là một khâu quan trọng chuyển từ bản đồ số ra giấy để đưa vào sử dụng và quản lý đất đai Chất lượng bản đồ ngoài việc lựa chọn tỷ lệ in, còn phụ thuộc vào cách lựa chọn chế độ in tốt hay in thường, in trên loại giấy nào

Thao tác in như sau:

- Sử dụng Fence bao chọn bản đồ cần in ấn → chọn biểu tượng máy in → xuất hiện hộp thoại Plot

- Sử dụng lệnh Preview để quét hình ảnh cần quan sát

- Chọn lệnh Page Setup → xuất hiện hộp thoại Print Setup → chọn máy in, giấy

in và chế độ in

- Chọn lệnh Plot Layout → xuất hiện hộp thoại Plot Layout → chọn tỷ lệ in, ở đây

ta tỷ lệ in sẽ được đặt ở ô Scale to phía dưới của hộp thoại

- Sau khi đã thiết đặt xong các thuộc tính về in, ta bấm vào biểu tượng Plot để hoàn thành việc in ấn bản đồ

+ Lưu trữ bản đồ địa chính:

Là công tác thực hiện sau khi đã hoàn thiện bản đồ Vì bản đồ địa chính là bản đồ chứa cả dữ liệu đồ họa và dữ liệu thông tin địa chính, do vậy lưu trữ bản đồ địa chính là bao gồm lưu trữ file bản đồ và file thông tin phụ trợ kèm theo sinh ra Việc lưu trữ bản

đồ địa chính có thể lưu trực tiếp trên máy tính hoặc có thể ghi ra ổ cứng ngoài, ghi lưu bằng đĩa CD

4.2.2 Quy trình công nghệ biên tập bản đồ địa hình số bằng phần mềm Microstation

và phần mềm MGE

A Sơ đồ quy trình công nghệ

B Cụ thể các bước trong quy trình công nghệ

4.2.2.1.Thu thập tài liệu, dữ liệu:

- Tiêu chuẩn ngành: 96 TCN 43-90 Quy phạm đo vẽ bản đồ địa hình tỷ lệ 1/500; 1/1000; 1/2000; 1/5000 (phần ngoài trời);

- Tiêu chuẩn ngành 96 TCN 42-90 Quy phạm đo vẽ bản đồ địa hình tỷ lệ 1/500; 1/1000; 1/2000; 1/5000; 1/10 000; 1/25 000 (phần trong nhà);

- Ký hiệu bản đồ địa hình tỷ lệ 1/500; 1/1000; 1/2000; 1/5000 của Tổng cục Địa chính ban hành ngày 19/11/1994 (nay là Bộ Tài nguyên và Môi trường);

- Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về xây dựng lưới độ cao ngày 18/02/2008-QCVN 11: 2008/BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường;

- Các quyết định, chỉ thị và các thông tư quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường

- Số liệu tọa độ độ cao và sơ đồ lưới khu vực đo

4.2.2.2 Thiết lập cơ sở toán học và thư viện đối tượng

a Tạo Seed file (file dgn chuẩn)

Cũng như đã trình bày cách tạo một Seed file ở phần thành lập bản đồ địa chính Việc tạo Seed file cho bản đồ địa hình chỉ khác ở chỗ Seed file được tạo là môi trường làm việc không gian (3D)

Thu thập tài liệu, dữ liệu

Thiết lập cơ sở toán học và thư viện đối tượng

Xử lý số liệu và triển điểm chi tiết

Nội suy bình độ, nối điểm địa vật

Các bước tạo Seed file cũng được thực hiện lần lượt như sau:

+ Khởi động phần mềm MGE → mở hoặc tạo mới một Project nào đó của MGE

→ vào menu Tools→ chọn MGE Basic Nucleus

+ Xuất hiện bảng MGE Basic Nucleus Tools:

+ Chọn Design File Setup→ bấm Apply→ Xuất hiện hộp thoại Design File Setup

- Chọn lệnh Create File (nếu tạo file mới)

- Gõ tên File Seed cần tạo tại dòng Seed File

- Chọn kiểu tọa độ (Coordinate Type) là 3-D Projected

- Chọn hệ tọa độ cần xây dựng (Coordinate System Setup) là Primary (hệ gốc chuẩn) → sau đó bấm OK

+ Xuất hiện hộp thoại Define Coordinate System:

- Lựa chọn System (phép chiếu) và bấm phím Parameters bên phải dòng trên để

đặt các thông số phù hợp cho hệ tọa độ của mảnh bản đồ như: Kinh tuyến trục

(Longitude of Origin), độ dịch chuyển kinh tuyến trục về phía Tây (False Easting), và hệ

số biến dạng phép chiếu (Scale Reduction Factor at Equator)

- Chọn Geodetic Datum

- Chọn Ellipsoid

- Sau đó bấm OK

Seed file vừa được tạo ra, hoặc được sửa đổi ở trên thường được lưu trong đường

dẫn như sau: “c:\seed\seed3d-vn2000.dgn”

b Tạo file mới

Tương tự như thành lập bản đồ địa chính, file bản vẽ địa hình cũng có hai cách để tạo mới một file:

Cách 1:

Khởi động phần mềm Microstation → trên hộp thoại Managertạo và mở đường

dẫn thư mục

- Trên hộp thoại Manager → chọn menu File → chọn New hộp thoại Creat

DesignFile xuất hiện

- Vào tên File cần tạo → chọn Seed File đã được tạo ở phần mềm MGE trước đó (lưu ý Seed File ở đây là Seed-3D được tạo cho dữ liệu X-Y-H địa hình) → sau đó kích Ok

d Thiết lập các thư viện đối tượng

Để thành lập bản đồ địa hình trên phần mềm MicroStation, cần thiết phải chuẩn bị các thư viện đối tượng dạng đường, dạng chữ và dạng ký hiệu để phục vụ quá trình xây dựng và biên tập bản đồ Các thư viện đối tượng được thiết kế và cài đặt như đã trình bày trong môn Tin học ứng dụng (phần mềm Microstation)

4.2.2.3 Xử lý số liệu và triển điểm chi tiết lên bản vẽ:

1 Xử lý số liệu:

+ Đối với máy đo toàn đạc điện tử, thiết bị đo là máy các hãng như TOPCON, SOKIA, …Sau khi trút số liệu từ máy đo ra máy tính ta được file có đuôi (*.asc , *.gis ,

…) tùy thuộc vào mỗi loại máy đo

+ Đối với máy đo kinh vĩ quang học, thiết bị đo là máy các hãng như Nikon, THEO, 3T5K,…Số liệu đo trong sổ đo sẽ được nhậpthành file với đuôi file (* txt)

Tên trạm máy chiều cao máy

2 Triển điểm chi tiết lên bản vẽ

Đối với bản đồ địa hình, việc triển điểm chi tiết được thực hiện trong môi trường 3D không gian Các bước thực hiện:

- Trên menu Tools của Microstation → chọn Annotation → chọn XYZ Text

- Xuất hiện hộp thoại → chọn Import Coordinates → xuất hiện hộp thoại Import

Coordinates

- Chọn Browse → tìm file số liệu tọa độ độ cao đã xử lý → Định dạng Import

(Text) và Order (TYXZ)

- Bấm Process để triển điểm chi tiết lên bản vẽ

4.2.2.4 Nội suy bình độ, nối điểm địa vật

- Trên menu Map → chọn Open → xuất hiện hộp thoại → chọn file bản vẽ vừa

khởi tạo trên Microstation

- Chọn OK để mở file

Bước 2:

- Trên menu Applications → Khởi động môdul MGE Terrain Analyst

- Trên menu File → chọn Import → chọn Design File Features → xuất hiện hộp thoại Import Design File Features

- Trên Import Design File → chọn Alternate File → bấm Browse → chọn File bản

vẽ điểm độ cao

- Trên Ouput TIN Model → chọn New Model → Đánh mới tên mô hình cần tạo

- Trên Terrain Features Type→ chọn Spot Heights→ phần mềm chọn các điểm độ

cao để xây dựng mô hình

- Trên Design File Input → bấm Levels để

chọn lớp điểm độ cao

- Bấm Apply → bấm OK

Bước 3: Xuất file Features ra file TIN

- Trên menu Convert → chọn Features to

TIN → xuất hiện hộp thoại Convert Features to

TIN

- Trên hộp thoại đánh dấu Display

Triagulation để hiển thị mạng lưới tam giác

không đều → bấm OK để hoàn thành lệnh

Bước 4: Xuất file TIN ra file Grid

- Trên menu Convert → chọn TIN to

Grid → xuất hiện hộp thoại Convert TIN to

Grid

- Chọn tên mô hình Model Name →

chọn phương thức nội suy Interpolation

Bước 5: Đặt các tham số cho đường bình độ

- Trên menu Display → chọn Parameter

→ xuất hiện hộp thoại Display Parameter

- Đánh dấu Major/Minor → chọn Edit để đặt các thông số khoảng cao đều, màu và

số đường bình độ con giữa hai đường bình độ cái,…

- Chọn Contours → xuất hiện hộp thoại → tiến hành đặt các tham số làm trơn đường bình độ( linear smoothing), phương thức làm trơn (model smoothing), đặt cách vẽ nhãn đường bình độ (Label Placement → Looking uphill and the botton of map) và định nghĩa đầu ra đường bình độ (kiểu đường, lớp chứa đường bình độ) → sau đó bấm OK

- Trên hộp thoại Display Parameter → bấm OK để hoàn thành

Bước 6: Vẽ đường bình độ

Trước hết phải đặt chế độ ghi dữ liệu thay vì chỉ hiển thị để kiểm tra Sau đó vẽ và làm trơn đường bình độ, thao tác cụ thể như sau:

- Trên menu Option → chọn Place (thay vì chọn Display) để ghi đường bình độ

- Trên menu Display → chọn Rough Contour → bấm chuột trái chọn bản vẽ cao

độ→ bấm chuột phải để vẽ bình độ

- Trên menu Display → chọn Smooth Contour →bấm chuột trái chọn bản vẽ →

bấm chuột phải để làm trơn đường bình độ

B Nối điểm địa vật

+ Để nối địa vật trước tiên ta cần xây dựng bảng phân lớp trên modul phần mềm MSFC như sau:

Bước 1: Khởi động MSFC

- Trên menu Utilities → chọn MDL Apslications → xuất hiện hộp thoại MDL

- Trên cửa sổ Available Apslications → chọn MSFC → chọn Load để khởi động

Bước 2: Tạo bảng phân lớp

- Trên thanh công cụ MSFC → chọn công cụ Edit Feature Table → xuất hiện hộp thoại Feature Table Editor → chọn Edit/Create Category → tạo nhóm thông tin (nhóm lớp)

Bước 3: Tạo lớp thông tin trong từng nhóm lớp

- Trên hộp thoại Feature Table Editor→ chọn

Edit/Create Feature → xuất hiện hộp thoại List

Feature

- Chọn nhóm thông tin → tiến hành đặt code

và tạo tên lớp thông tin → đặt các thuộc tính cho

lớp thông tin (lớp, màu, kiểu đường, lực nét)

+ Sau khi thiết kế xong bảng phân lớp thông tin, ta tiến hành chọn lớp thông tin để nối các đối tượng như giao thông, thủy hệ, ranh giới thực phủ, ranh giới khu dân cư Thao tác như sau:

- Trên thanh công cụ MSFC→ chọn FC Select Feature → xuất hiện hộp thoại Feature

Collection → chọn nhóm lớp thông tin→ chọn lớp thông tin làm việc → bấm OK

- Trên thanh công cụ Main của Microstation hoặc của MSFC → chọn thanh công cụ

vẽ đường (Linear) để nối các địa vật theo bảng phân lớp đã thiết kế

4.2.2.5 Đối soát, chỉnh lý bản vẽ

Việc đối soát bản vẽ trước khi tiến hành biên tập là rất cần thiết mục đích là để tăng độ tin cậy, sự đúng đắn, đầy đủ và tính tương quan với thực tế của các yếu tố nội

dung bản đồ, các yếu tố địa hình, khoảng cao đều đường bình độ cơ bản so với thực trạng khu vực đo vẽ

Những sự sai khác so với ngoài thực địa sẽ được ghi nhận lại, sau đó sử dụng các công cụ của Microstation và phần mềm MGE để chỉnh lý lại trên bản vẽ tổng, kết quả sau khi chỉnh lý chính là bản vẽ tổng với độ chính xác đạt yêu cầu theo quy định của Bộ

Tài nguyên và Môi trường

4.2.2.6 Chia và cắt mảnh bản đồ địa hình

a Chia mảnh bản đồ địa hình

Sau khi đối soát, chỉnh lý bản vẽ tổng ta thu được bản vẽ với độ tin cây cao nhất Việc chia mảnh và đánh số phiên hiệu bản đồ địa hình tỷ lệ trung bình và tỷ lệ lớn trong

hệ quy chiếu và tọa độ quốc gia Việt Nam VN2000 Việt Nam chủ yếu nằm ở múi thứ

18, 19, 20 tính từ kinh tuyến gốc (tương ứng với cột 48, 49 và 50) và nằm ở các hàng B,

C, D, E, F

Cách chia mảnh và đánh số phiên hiệu bản đồ địa hình được trình bày rõ trong lý thuyết môn học Trắc địa phổ thông và môn Bản đồ học mà sinh viên đã được học

b Cắt mảnh bản đồ địa hình

Việc cắt mảnh bản đồ ta có thể thực hiện một số thao tác đơn giản sau:

- Tạo file mới Microstation trong môi trường 3D→ đặt đơn vị bản vẽ và thuộc tính

- Vào menu File → chọn Reference → xuất hiện hộp thoại Reference File

- Vào menu Tools→ chọn Attach → chọn File bản đồ tổng khu đo → bấm OK để mở

- Sử dụng Fence chọn mảnh bản đồ cần cắt (Fence đặt chế độ Clip) → bấm chuột trái chọn lệnh Copy Fence → trên dòng Command nhập lệnh dx=0,0 → bấm Enter để

copy dữ liệu vào bản vẽ mới

- Chọn menu File → chọn Save as → đặt tên mảnh bản đồ Ta được mảnh bản đồ

cần cắt

4.2.2.7 Biên tập bản đồ địa hình

Biên tập bản đồ địa hình gồm hai công việc sau đây:

A Chuẩn hóa các dữ liệu thông tin bản đồ theo một quy định thống nhất, bao gồm:

2 Thủy hệ và các đối tượng liên quan

Các yếu tố thủy hệ trên bản đồ địa hình: Biển, hồ tự nhiên, hồ nhân tạo, đầm lầy,

ao, sông, suối, rạch, kênh, mương, máng, giếng, mạch nước, đường bờ, đường mép nước Các công trình thủy hệ như: Đê điều, cống, đập, kè, trạm bơm,…Các ghi chú cho đối tượng thủy hệ

Thủy hệ trên bản đồ địa hình là một trong những yếu tố quan trọng bậc nhất, nó có

ý nghĩa sử dụng nhiều các ngành kinh tế quốc dân, vì vậy khi thể hiện thủy hệ cần lưu ý đến các vấn đề sau: Hình dáng, cấu trúc không gian (độ rộng, chiều dài, diện tích,…) và phân cấp thủy hệ

3 Dáng đất (địa hình)

Trên bản đồ địa hình dáng đất chủ yếu thể hiện bằng đường bình độ và các điểm

độ cao (phần này đã được tiến hành ở mục nhập số liệu và nội suy đường bình độ) Tùy thuộc vào tỷ lệ bản đồ mà quy định giá trị nội suy khoảng cao đều giữa các đường bình

độ và mật độ điểm độ cao thể hiện trên bản đồ

Ngoài đường bình độ và độ cao ra còn sử dụng rất nhiều các ký hiệu khác để bổ trợ cho mô tả địa hình một cách rõ ràng như ký hiệu: Hố, đèo, gò, vách đá, bãi đá…

4 Thực vật

Trên bản đồ địa hình thực vật bao gồm: Đầm lầy, rừng, bụi rậm,… và nó được phân loại để theo nhiều chỉ tiêu như:

- Thân cây: Cây lá kim, cây lá rộng, cây lá khô, cây lá ướt

- Mục đích sử dụng: Cây tự nhiên, cây trồng

- Theo diện tích phân bố: Rừng cây, vườn cây, cụm cây, cây độc lập, cây rải rác Thực vật trên bản đồ địa hình được biểu thị theo ký hiệu và được tổng quát hóa theo nguyên tắc là ưu tiên thực vật có giá trị kinh tế cao, tiếp đó mới biểu thị đến thực vật

có giá trị kinh tế thấp hoặc không có giá trị

Ngoài việc thể hiện các ký hiệu thực vật thì trên bản đồ đôi khi cần phải ghi chú cho một số thực vật có giá trị kinh tế để việc sử dụng bản đồ mang lại hiệu quả cao hơn

5 Giao thông và các đối tượng liên quan

Trên bản đồ địa hình cần thể hiện mạng lưới giao thông mặt đất như: Đường sắt, đường nhựa (bê tông), đường cấp phối, đường đất lớn, đường đất nhỏ, đường mòn Đồng thời phân loại chúng bằng ghi chú tên đường và vật liệu rải mặt

Bản đồ địa hình còn thể hiện các đối tượng liên quan như: Cầu, cống, phà, đường ngầm, hầm, bến đò, bến xe, biển chỉ đường, cột đèn, cột cây số…

Mạng lưới giao thông và các đối tượng liên quan được thể hiện bằng ký hiệu và được biểu thị tổng quát hóa theo quy mô ưu tiên những cấp đường có ý nghĩa quan trọng

về kinh tế, hành chính và mật độ tham gia giao thông

6 Dân cư và đối tượng kinh tế - văn hóa – xã hội

Trên bản đồ địa hình dân cư được thể hiện ở 4 yếu tố là vị trí mặt bằng phân bố điểm dân cư, số dân trên mỗi điểm dân cư, vai trò hành chính và cấp đô thị của một số điểm dân cư

Đối với các đối tượng kinh tế - văn hóa – xã hội thì trên bản đồ được thể hiện bằng ký hiệu và ghi chú như các công trình trường học, nhà văn hóa, bảo tàng, triển lãm,

đền chùa, miếu, nhà thờ, sân vận động, bể bơi,…

B Vẽ khung bản đồ

Đối với khung bản đồ địa hình có thể được thể hiện trong hệ tọa độ vuông góc (X,Y) hoặc trong hệ tọa độ địa lý (φ,λ) Khung bản đồ địa hình được vẽ bằng modul phần mềm MGE, thao tác như sau:

- Khởi động phần mềm MGE → mở hoặc tạo mới một Project nào đó của MGE

→ vào menu Map→ chọn Open → chọn file bản đồ cần tạo khung → nhấn OK

- Trên menu Applications → chọn MGE Grid Generation

- Trên menu Grids → chọn Projected → bấm đúp chuột trái chọn 2 điểm xác định phạm vi vẽ khung → xuất hiện hộp thoại Grid Generation Parameters

- Tùy thuộc tỷ lệ bản đồ mà mục Limit Coordinate Type ta chọn vẽ khung theo tọa

độ địa lý(Geographic) hay hệ tọa độ vuông góc(Projected)

- Chọn Frame và đặt thuộc tính (lớp, màu, kiểu đường, độ đậm) cho đường khung

- Lựa chọn tạo các đường lưới Grid lines của mảnh bản đồ, tích vào mục Grid

lines → chọn Grid lines → đặt thuộc tính (lớp, màu, kiểu đường, độ đậm) cho đường tọa

độ địa lý (nếu chọn Delta Type là Geographic) và gõ vào giá trị số giãn cách giữa các

đường lưới theo kinh độ, vĩ độ Hoặc nhập gia số tọa độ ∆X, ∆Y cho mỗi đường grid nếu

Delta type là Easting/Northing:

- Nếu không dùng Grid lines, ta có thể chọn đồng thời Crossvà Tick mark để đặt các thông số khoảng giãn cách ∆X, ∆Y và độ lớn cho các đường Cross và đường Tick

Mark

và Tick mark: