Dư luận xã hội là một hiện tượng xã hội đặc biệt biểu thị sự phán xét, đánh giá và thái độ của các nhóm xã hội đối với các vấn đề liên quan đến lợi ích của các nhóm trong xã hội.. Chức n
Trang 1BÀI THU HOẠCH KẾT THÚC HỌC PHẦN
HỆ ĐÀO TẠO CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
Môn học:
Tên chủ đề/vấn đề
bài thu hoạch:
Ngày chấm:
Giảng viên chấm 1
(Ký, ghi rõ họ, tên)
Giảng viên chấm 2
(Ký, ghi rõ họ, tên) Bằng số:
Bằng chữ:
Môn học:
Tên chủ đề/vấn đề
bài thu hoạch:
SỐ PHÁCH Họ và tên học viên
Mã số học viên Lớp
Ngày nộp
MỞ ĐẦU
Trang 2Trong xã hội ta hiện nay việc tìm hiểu và nghiên cứu dư luận xã hội đã trở thành điều kiện quan trọng để đảm bảo công tác lãnh đạo và quản lý xã hội đạt được hiệu quả cao Đảng, nhà nước ta hết sức coi trọng công tác nắm bắt dư luận
xã hội vì mọi hoạt động của Đảng, nhà nước đều xuất phát từ lợi ích của nhân dân lao động và của cả dân tộc Qua dư luận xã hội để nắm bắt được tâm trạng của nhân dân, hiểu được nguyện vọng và lợi ích của họ để đề ra chủ trương chính sách phù hợp, “giữ chặt mối liên hệ với dân chúng và luôn lắng nghe ý kiến dân chúng đó là nền tảng lực lượng của đoàn thể và nhờ đó mà đoàn thể thắng lợi” (lời: Hồ Chí Minh) Nghiên cứu dư luận xã hội một mặt góp phần nâng cao ý thức giác ngộ chính trị trong quần chúng, mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, động viên quần chúng tham gia vào việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội Mặt khác nó góp phần tăng cường mối liên hệ giữa Đảng, nhà nước với quần chúng nhân dân góp phần hoàn thiện công tác lãnh đạo quản lý xã hội trên cơ sở khoa học Trong khuôn khổ bài thu hoạch của mình, em trình bày nội dung về
“Vai trò của dư luận xã hội đối với việc quản lý xã hội”.
Trang 3NỘI DUNG I- Khái niệm:
1.Dư luận xã hội là gì?
Có nhiều ý kiến khác nhau về dư luận xã hội nhưng nói chung các nhà khoa học đều nhất trí : dư luận xã hội là 1 hiện tượng tinh thần xã hội đặc biệt hiển thị ý kiến và thái độ chung của công chúng về 1 vấn đề nào đó mà họ quan tâm Dư luận xã hội là một hiện tượng xã hội đặc biệt biểu thị sự phán xét, đánh giá và thái độ của các nhóm xã hội đối với các vấn đề liên quan đến lợi ích của các nhóm trong xã hội
Như vậy những ý kiến chung của công chúng trong dư luận xã hội có thể biểu thị 1 cách công khai hoặc lan truyền 1 cách ngấm ngầm, nhưng dù công khai hay ngấm ngầm dư luận xã hội luôn mang tính “nặc danh” chứ không gắn với cá nhân cụ thể Hay nói cách khác chủ thể của dư luận xã hội bao giờ cũng là cộng đồng xã hội
Khi tìm hiểu về dư luận xã hội, ta hay nhầm lẫn giữa dư luận xã hội và tin đồn Vậy làm thế nào để phân biệt giữa dư luận xã hội và tin đồn? Dư luận xã hội xuất phát từ thực tế khách quan, dư luận xã hội có tính trách nhiệm xã hội (tức hàm chứa cách giải quyết vấn đề) còn tin đồn chỉ là một tin tức về một
sự việc, hiện tượng nào đó mà thông tin chưa được xác minh, mang tính bịa đặt hoặc thổi phồng có tính chất chủ quan ly kỳ hấp dẫn và không có tính trách nhiệm
2.Bản chất của dư luận xã hội
Dư luận xã hội là hình thức biểu hiện đặc thù của ý thức xã hội thuộc về đời sống tinh thần của xã hội là một hiện tượng tâm lý rất phức tạp
Trang 4Dư luận xã hội mang tính tổng hợp của các hình thái ý thức xã hội, là kết quả của
sự tác động qua lại giữa các hình thái ý thức xã hội như là tư tưởng triết học, tư tưởng pháp quyền, chính trị, tôn giáo, đạo đức
Dư luận xã hội mang tính hiện thực tinh thần nhưng có tác động to lớn đối với tiễn Bởi vì dư luận xã hội phản ánh tâm tư nguyện vọng, lợi ích, nhu cầu của công chúng Dư luận xã hội không phải là cái tạo ra để làm phong phú đời sống tinh thần mà là để điều chỉnh tác động đế thực tiễn Trong bản thân dư luận bao giờ cũng chứa đựng yếu tố nhận thức tư tưởng và xu hướng hành động Dư luận
xã hội là cầu nối giữa nhận thức và hành động thực tiễn
Dư luận xã hội mang tính kinh nghiệm được hình thành dựa trên cơ sở của kinh nghiệm đời sống và trên những quan hệ trực tiếp chứ không phải tư duy phân tích logic Nên dư luận xã hội vừa có tính thuyết phục cao nhưng cũng có khi dư luận không chính xác (lệch hướng)
Dư luận xã hội như là một cơ chế tâm lý xã hội Nghĩa là có sức mạnh xã hội đối với hành động của con người Đứng trước dư luận xã hội con người bắt buộc tuân theo
3 Chức năng của dư luận xã hội
Chức năng đánh giá: dư luận xã hội đánh giá hành vi xã hội, các chuẩn
mực xã hội, các quá trình xã hội Dư luận xã hội đánh giá các hành vi đó đúng hay sai, tốt hay xấu Những chuẩn mực xã hội mà dư luận dự vào để đánh giá có thể là những điều luật hoặc là chuẩn mực chung của đông đảo công chúng Sự đánh giá này thường khác nhau trong các nhóm xã hội khác nhau cũng như trong những khoảng thời gian khác nhau
Trang 5Chức năng giáo dục: dư luận xã hội khi phán xét đánh giá (khen hoặc
chê) nó có tác dụng khuyến khích cái tốt, ngăn ngừa cái xấu, giữ gìn và bảo vệ cái đúng, cái đẹp phê phán cái tiêu cực
Chức năng điều hòa: dư luận xã hội góp phần sắp xếp, điều chỉnh các
quan hệ xã hội cho đúng mục đích và chuẩn mực Trên cơ sở đánh giá các sự kiện, hiện tượng, dư luận xã hội nêu ra các chuẩn mực chỉ ra những việc nên làm hay nên tránh hoặc điều chỉnh hành vi cách cư xử của con người Đặc biệt khi có những biến cố xã hội lớn đụng chạm trực tiếp và mạnh mẽ đến cộng đồng, dư luận xã hội hình thành nhanh chóng và rộng rãi, tạo ra sức mạnh lớn chỉ hướng cho hoạt động của quần chúng, cổ vũ cho những hành vi phù hợp với lợi ích chung lên án những hành vi không phù hợp
Chức năng kiểm soát: dư luận xã hội còn có khả năng kiểm soát thông
qua sự phán xét, đánh giá có tác dụng giám sát hoạt động của các tổ chức xã hội, các cơ quan nhà nước có phù hợp với lợi ích xã hội hay không Mọi hoạt động của con người trong xã hội có sự đánh giá giám sát của xã hội cho nên buộc mọi người phải tuân theo chuẩn mực xã hội
Chức năng tư vấn: thông qua nội dung của mình dư luận xã hội góp ý
kiến kiến nghị và giải đáp những vấn đề mà dư luận xã hội quan tâm giúp cho các tổ chức Đảng cơ quan nhà nước giải quyết những vấn đề quan trọng trong xã hội vì vậy xã hội càng phát triển, trình độ văn hóa của nhân dân càng cao, dân chủ càng mở rộng thì sức mạnh của dư luận xã hội càng lớn có tác dụng đến xã hội và góp phần thúc đẩy xã hội phát triển
4.Các phương pháp nắm bắt dư luận xã hội.
- Các phương pháp nghiên cứu định tính
Trang 6Phương pháp nghiên cứu nội dung dư luận xã hội có thể phân thành hai loại: Các phương pháp nghiên cứu trực tiếp và các phương pháp nghiên cứu gián tiếp
* Nghiên cứu trực tiếp
Nghiên cứu trực tiếp bao gồm hai phương pháp chủ yếu là phỏng vấn nhóm
và phỏng vấn cá nhân
*Nghiên cứu gián tiếp
Nghiên cứu trực tiếp bao gồm chủ yếu là các phương pháp sau đây:
- Phương pháp liên tưởng
- Phương pháp bổ khuyết
- Phương pháp người thứ ba (người khác)
b Các phương pháp nghiên cứu định lượng (số lượng những người có cùng loại ý kiến)
Dư luận xã hội cần phải được làm rõ không chỉ về nội dung mà còn về số lượng người có loại ý kiến tương ứng (đa số? số đông? một số? bao nhiêu %?) Các phương pháp nghiên cứu định lượng phổ biến trong nghiên cứu dư luận xã hội là:
- Phương pháp phân tích tài liệu
- Phương pháp điều tra xã hội học
- Xác định chủ đề, mục đích điều tra.
- Xây dựng phiếu câu hỏi.
- Chọn mẫu điều tra
3 Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của dư luận xã hội trong thời gian tới
Chúng ta cần tiếp tục thực hiện tốt một số giải pháp sau:
Trang 7Thứ nhất Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng đối với công tác
nắm bắt và định hướng dư luận xã hội: Công tác dư luận xã hội phải gắn liền với
công tác tư tưởng; coi đây là nhiệm vụ thường xuyên của chi, đảng bộ và của mỗi cán bộ, đảng viên; Tiếp tục nâng cao nhận thức trong Đảng, chính quyền, MTTQ, đoàn thể chính trị các cấp về vai trò, vị trí, chức năng và sự cần thiết phải nắm bắt dư luận xã hội; cấp ủy các cấp phải chỉ đạo, chủ động nắm, phân tích, đánh giá, dự báo tình hình tư tưởng để có biện pháp giải quyết kịp thời đúng đắn các vấn đề bức xúc nảy sinh, phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương
Thứ hai Nâng cao trách nhiệm của Ban Tuyên giáo các cấ p và sự phối
hợp giữa các ban, ngành có liên quan: Ban Tuyên giáo cần chủ động tham mưu
xây dựng chương trình, kế hoạch, tổ chức thực hiện công tác dư luận xã hội; là đầu mối giúp cấp uỷ quản lý điều hành hoạt động của đội ngũ cộng tác viên; chú trọng việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác dư luận xã hội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Phối hợp UBND, các phòng, ban, ngành chức năng nắm bắt, cung cấp thông tin giải đáp, định hướng dư luận xã hội; nắm chắc diễn biến
tư tưởng, các thông tin dư luận xã hội kịp thời báo cáo lãnh đạo để xử lý, đặc biệt quan tâm đến những điểm nóng, những bức xúc, nổi cộm mới phát sinh trên địa bàn
Thứ ba Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức nâng cao chất lượng,
hiệu quả công tác dư luận xã hội: Công tác dư luận xã hội phải bám sát thực tiễn
của đời sống xã hội, hướng về cơ sở, hướng tới từng đối tượng cụ thể gắn với các
sự kiện và nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị Coi trọng công tác đối thoại trực tiếp và giải quyết những vấn đề bức xúc của nhân dân trên địa bàn Chủ động dự báo trước những xu hướng, diễn biến tâm trạng, nguyện vọng của cán bộ, đảng viên và nhân dân Đề xuất bổ sung hoàn thiện cơ chế, chính sách,
Trang 8giải quyết các vấn đề bức xúc, tạo sự đồng thuận trong Đảng và trong xã hội Nắm bắt dư luận xã hội phải thường xuyên, nề nếp thông qua hội nghị giao ban định kỳ, qua điều tra, khảo sát, từ các phương tiện thông tin đại chúng Đẩy
mạnh đấu tranh chống "diễn biến hòa bình" và chủ động phòng ngừa nguy cơ
tự "diễn biến" từ trong nội bộ, đấu tranh phê phán các quan điểm, tư tưởng lệch lạc
trong cán bộ, đảng viên Thực hiện tốt Quy chế phối hợp giữa Ban Tuyên giáo với các cơ quan quản lý Nhà nước cùng cấp trong việc triển khai thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết những vấn đề bức xúc của nhân dân Tăng cường công tác thông tin, định hướng tư tưởng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân Nâng cao chất lượng các hội nghị báo cáo viên, duy trì việc giao ban định kỳ hàng tháng, sơ kết 6 tháng, tổng kết năm, đồng thời biểu dương khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác dư luận xã hội
Thứ tư Xây dựng, củng cố đội ngũ làm công tác dư luận xã hội và đội
ngũ cộng tác viên dư luận xã hội: Kiện toàn đội ngũ làm công tác dư luận xã hội,
là những cán bộ có năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng; đặc biệt chú trọng cán bộ có trình độ chuyên môn về xã hội học, tâm lý học, có trình độ chính trị, hiểu biết toàn diện về các lĩnh vực, có trách nhiệm và khả năng nắm bắt, xử lý thông tin, có khả năng đối thoại, thuyết phục, giải thích và định hướng thông tin đối với dư luận xã hội
Thứ năm Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ làm công tác dư luận xã hội và
cộng tác viên; tổ chức các cuộc điều tra xã hội học nắm bắt dư luận xã hội: Ban
Tuyên giáo chủ động tham mưu giúp cấp ủy tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ làm công tác dư luận xã hội nhằm trang bị kiến thức, nghiệp vụ cơ bản
và kỹ năng trong công tác nắm bắt và định hướng tư tưởng dư luận xã hội
Trang 9Thường xuyên hoặc đột xuất cung cấp thông tin theo chuyên đề … nhằm giúp đội ngũ cộng tác viên kịp thời cập nhật thông tin, làm cơ sở cho quá trình hoạt động, tạo sự chuyển biến mạnh về khả năng, chất lượng công tác dự báo của đội ngũ làm công tác dư luận xã hội Tham gia các cuộc điều tra xã hội học theo kế hoạch của Khi cần thiết tham mưu tiến hành điều tra thăm dò dư luận xã hội về một số vấn đề trong lĩnh vực kinh tế - xã hội ở địa phương
Thứ sáu Tăng cường đầu tư phương tiện, kinh phí hoạt động cho công
tác dư luận xã hội: Hàng năm, các cấp quan tâm tạo điều kiện hỗ trợ kinh phí
cho hoạt động của công tác dư luận xã hội; Kinh phí chi cho công tác dư luận xã hội gồm: trang bị các phương tiện; tổ chức giao ban định kỳ hàng tháng, sơ kết quý, tổng kết năm; kinh phí để tiến hành các cuộc điều tra xã hội học; kinh phí chi bồi dưỡng cho hoạt động của cộng tác viên; kinh phí tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ; mua tài liệu phục vụ cho công tác dư luận xã hội
Trang 10KẾT LUẬN
Nghiên cứu dư luận xã hội có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác lãnh đạo quản lý xã hội, đối với việc đề ra và triển khai thực hiện các chủ trương nhiệm vụ cụ thể trong từng thời điểm nhất định Bởi vì:
Trong quản lý xã hội đòi hỏi người quản lý phải hiểu biết sâu sắc nhu cầu
và lợi ích của quần chúng trong sản xuất cũng như trong đời sống Nghiên cứu
dư luận xã hội là một trong những hình thức tốt nhất để thu thập những thông tin phản ánh tâm tư nguyện vọng cũng như suy nghĩ và cảm xúc của các tầng lớp xã hội
Dư luận xã hội giúp ta nắm bắt kịp thời thực trạng tư tưởng của các nhóm
xã hội khác nhau, cũng như những diễn biến của thực trạng này trong từng thời
kỳ Đây cũng là những nguồn thông tin vô cùng quý giá giúp ta khắc phục bệnh quan liêu xa rời thực tiễn, xa rời quần chúng, khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí trong lãnh đạo quản lý xã hội Vì các thông tin này còn là những tín hiệu phản hồi từ phía xã hội, từ phía quần chúng đối với việc thực hiện các nhiệm vụ kinh
tế - xã hội từ đó có cơ sở điều chỉnh, bổ sung các chủ trương biện pháp cho phù hợp hơn
Hiện nay sự nghiệp đổi mới đất nước diễn ra càng nhanh, càng nhiều vấn
đề mới nảy sinh vì vậy việc nghiên cứu, tìm hiểu và phân tích dư luận xã hội về các vấn đề mới đó càng giúp cho cơ quan lãnh đạo có thêm cơ sở để đề ra những quyết định đúng thúc đẩy sự nghiệp đổi mới đi đúng hướng và đem lại hiệu quả thiết thực
Nắm bắt dư luận xã hội giúp chúng ta có những thông tin đa chiều về các mặt hoạt động của các cơ quan nhà nước và giúp cho nhân dân nhận thức và thực hiện các chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng, của các cơ quan nhà nước
Trang 11và các tổ chức xã hội tốt hơn Những thông tin này là một trong những căn cứ quan trọng để Đảng và nhà nước kiểm tra hoạt động công tác của mình để có những chủ trương, quyết định cần thiết và phù hợp với thực tế