Luận văn thạc sĩ VNU LS người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong cơ quan điều tra hình sự quân đội trong luật tố tụng hình sự việt nam

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Đấu tranh phòng, chống tội phạm nhằm nhằm duy trì kỷ luật Quân đội góp phần bảo vệ chế độ Xã hội chủ ng ĩa, giữ vững an ninh quốc gia, trật tự an to

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LÊ VĂN CƯỜNG

NG¦êI Cã THÈM QUYÒN TIÕN HµNH Tè TôNG TRONG C¥ QUAN §IÒU TRA H×NH Sù QU¢N §éI TRONG LUËT Tè TôNG H×NH Sù VIÖT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LÊ VĂN CƯỜNG

NG¦êI Cã THÈM QUYÒN TIÕN HµNH Tè TôNG TRONG C¥ QUAN §IÒU TRA H×NH Sù QU¢N §éI TRONG LUËT Tè TôNG H×NH Sù VIÖT NAM

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự

Mã số: 8380101.03

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐỖ THỊ PHƯỢNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ luận văn

Trân trọng cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Lê Văn Cường

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: L LUẬN V NGƯỜI C THẨM QUY N TI N

H NH T TỤNG TRONG CƠ QUAN ĐI U TRA H NH S

QU N ĐỘI 6 1.1 Khái niệm, đặc điểm của người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội 6

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của Cơ quan điều tra và người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra 6 1.1.2 Khái niệm, đặc điểm Cơ quan điều tra hình sự Quân đội và người

có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội 8

1.2 Cơ sở quy định người c thẩm quyền tiến h nh tố tụng trong

Cơ quan điều tra h nh sự Quân đội 14

1.2.1 Cơ sở lý luận 14 1.2.2 Cơ sở thực tiễn 17

1.3 Mối quan hệ gi a người c thẩm quyền tiến h nh tố tụng

trong Cơ quan điều tra h nh sự Quân đội với một số chủ thể

có thẩm quyền tiến hành tố tụng h c 20

1.3.1 Mối quan hệ giữa người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ

quan điều tra hình sự Quân đội với những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội với người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát quân sự 20

1.3.2 Mối quan hệ giữa người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong

Cơ quan điều tra hình sự Quân đội với những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong các cơ quan điều tra 24

CHƯƠNG 2: QUI ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT T TỤNG HÌNH S

VIỆT NAM VÀ TH C TIỄN HOẠT ĐỘNG CỦA NGƯỜI C THẨM QUY N TI N H NH T TỤNG TRONG CƠ QUAN

ĐI U TRA H NH S QU N ĐỘI 27 2.1 Quy định của ph p uật tố tụng h nh sự Việt Nam về người có

thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội 27

2.1.1 Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra hình sự trong

Quân đội 27 2.1.2 Điều tra viên trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội 40 2.1.3 Cán bộ điều tra trong Cơ quan Điều tra hình sự Quân đội 50

2.2 Thực tiễn hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội 53

2.2.1 Tình hình tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của người có thẩm

quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội 53 2.2.2 Những kết quả đạt được 56 2.2.3 N ững ạn chế và nguyên nhân 59

CHƯƠNG 3: MỘT S GIẢI PH P HO N THIỆN PHÁP LUẬT

V N NG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGƯỜI

CÓ THẨM QUY N TI N H NH T TỤNG TRONG CƠ QUAN ĐI U TRA H NH S QU N ĐỘI 71 3.1 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật 71

3.1.1 Hoàn thiện chức danh Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều

tra hình sự 71 3.1.2 Hoàn thiện chức dan Điều tra viên 74

3.1.3 Hoàn thiện chức danh Cán bộ điều tra 76

3.2 Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội 76

3.2.1 Đổi mới cơ cấu tổ chức, tăng cường chỉ đạo, lãn đạo nâng cao chất lượng hoạt động 76

3.2.2 Xây dựng đội ngũ cán bộ điều tra 79

3.2.3 Tăng cường cơ sở vật chất c o Cơ quan điều tra hình sự 81

3.2.4 Bảo đảm chế độ, c ín sác người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội 83

K T LUẬN 85

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

PHỤ LỤC 93

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 T ống kê số vụ và số đối tượng vi p ạm, p ạm tội từ

Bảng 2.2 P ân tíc các loại tội dan c ủ yếu oặc c xu ướng

Bảng 2.3 Đối tượng vi p ạm, p ạm tội từ năm 2014 đến năm 2018 56 Bảng 2.4 Tỉ lệ k ởi tố và kết luận điều tra, đề ng ị truy tố 58 Bảng 2.5 Tổng ợp kết quả điều tra, k ám p á các vụ án ìn sự

của Cơ quan điều tra ìn sự quân đội từ năm 2014 đến

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Đấu tranh phòng, chống tội phạm nhằm nhằm duy trì kỷ luật Quân đội góp phần bảo vệ chế độ Xã hội chủ ng ĩa, giữ vững an ninh quốc gia, trật tự

an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, công dân là nhiệm

vụ rất quan trọng đặt ra đối với đội ngũ n ững người có thẩm quyền tiến hành

tố tụng trong Quân đội n i c ung và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nói riêng Thực hiện nhiệm vụ đ ,

t ì công tác điều tra tội phạm có vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự; những tài liệu, chứng cứ thu thập được trong giai đoạn điều tra là cơ sở quan trọng cho Viện kiểm sát quân sự ra quyết định truy tố

và hoạt động xét xử của Tòa án quân sự Vì vậy, có thể coi hoạt động điều tra của đội ngũ người có thẩm quyền tiến hành tố tụng n i c ung, trong Cơ quan Điều tra hình sự Quân đội nói riêng giữ một vai trò rất quan trọng đối với cả tiến trình tố tụng hình sự và công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm

Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự trong Quân đội là một bộ phận cấu thành của hệ thống đội ngũ người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra của N à nước Trong những năm qua, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình

sự trong Quân đội đã c n iều sự đổi mới về hoạt động, tổ chức và hiệu quả công tác từng bước được nâng lên, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật

tự an toàn xã hội, tăng cường kỷ luật và sức mạnh chiến đấu của Quân đội

Tuy nhiên, thời gian vừa qua, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội còn bộc lộ một số hạn chế: một bộ phận cán

bộ điều tra năng lực yếu, sự phối hợp trong điều tra hình sự c ưa tốt, bỏ lọt tội phạm, sai s t trong quá trìn điều tra vụ án, vi phạm các quyền tự do, dân chủ

của công dân… Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội có một vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự của các cơ quan Tư p áp Quân đội; n ưng c o đến nay

c ưa c công trìn k oa ọc nào nghiên cứu tổng thể về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội Vì vậy, việc nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống về người có thẩm quyền tiến hành

tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nhằm bổ sung thêm luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện các quy định của pháp luật c liên quan đến người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội Trên cơ sở đ , xác định vị trí, vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm,

bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức và các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình

sự Quân đội, góp phần tích cực, quan trọng vào việc bảo vệ pháp luật, xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ ng ĩa trong tìn ìn

mới là nhiệm vụ cấp thiết Do vậy, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Người có thẩm tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội trong Luật tố tụng Hình sự Việt Nam” để làm Luận văn t ạc sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu iên quan đến đề tài

Trong khi việc nghiên cứu về người tiến àn tố tụng quy địn trong Bộ luật tố tụng ìn sự n i c ung luôn là đề tài thu hút sự quân tâm của các nhà khoa học, các cán bộ đang công tác trong ệ t ống các cơ quan tư p áp trên cả bình diện lý luận cũng n ư t ực tiễn và đã c n iều công trìn được công bố

Thì việc nghiên cứu về người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội còn khá hạn chế, c o đến nay c ưa c công trìn nghiên cứu về vấn đề này, mà c ỉ mới c một số công trìn ng iên cứu về một

số lĩn vực liên quan đến Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội, cụ thể n ư sau:

Thứ nhất, các đề tài của Cục Điều tra hình sự - Bộ Quốc phòng: 1)

Đề tài cấp cơ sở "Thẩm quyền điều tra của các Cơ quan điều tra hình sự

trong quân đội", Cục Điều tra hình sự - Bộ Quốc phòng, Hà Nội, 2000; 2) Đề

án cấp Bộ "Đổi mới tổ chức, hoạt động của các Cơ quan điều tra hình sự

trong quân đội", Cục Điều tra hình sự - Bộ Quốc phòng, Hà Nội, 2009); 3) Đề

tài cấp Bộ "Xây dựng lực lượng cảnh vệ làm nhiệm vụ canh giữ, dẫn giải bị

can, bị cáo; bảo vệ phiên tòa, bảo vệ các Trại giam, Trại tạm giam; hỗ trợ công tác thi hành án", Cục Điều tra hình sự - Bộ Quốc phòng, Hà Nội, 2009

Thứ hai, các luận văn thạc sĩ Luật học: Thân Tuấn Anh, Hệ thống tổ

chức Cơ quan điều tra hình sự khu vực trong quân đội nhân dân Thực trạng

và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra, Luận văn t ạc sĩ luật học,

2005; Hoàng Tùng, Mối quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra hình sự

quân đội với các cơ quan nghiệp vụ của lực lượng Cảnh sát nhân dân, Bộ Công an trong hoạt động điều tra các vụ án có lên quan đến quân đội, Luận

văn t ạc sĩ luật học, 2001; Trần iệt à, Cơ quan điều tra hình sự uân đội

nhân dân - một số vấn đề l luận và thực ti n, Luận văn t ạc sĩ luật học, 2012;

Nguyễn Tuấn An , Thẩm quyền điều tra của cơ quan điều tra hình sự uân

đội, Luận văn t ạc sĩ luật học, 2014

Những công trình nêu trên mới chỉ nghiên cứu về mô hình tổ chức, thẩm quyền điều tra, mối quan hệ phối hợp, tổ chức hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội đối với một số tội phạm cụ thể c ưa c công trình nào nghiên cứu toàn diện, tổng thể về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội Mặt k ác, Bộ luật tố tụng ìn

sự năm 2015, c iệu lực ngày 01 01 2018, c n ững điểm mới về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng Vì vậy, nghiên cứu về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội là yêu cầu cấp thiết trong điều kiện cải các tư p áp và xây dựng Quân đội trong điều kiện hiện nay

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu đề ra là luận giải một cách khoa học các quy định của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, các tiêu chuẩn bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức và kết quả hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội Từ đ , đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội đáp ứng yêu cầu cải các tư p áp và xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại

4 Tính mới và nh ng đ ng g p của đề tài nghiên cứu

Về lý luận, lần đầu tiên có một công trình nghiên cứu tổng thể về người

có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội, kết quả nghiên cứu của luận văn g p p ần hoàn thiện lý luận về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra

Về thực tiễn, luận văn là tài liệu có giá trị cho việc nghiên cứu, học tập, những đề xuất, kiến nghị trong luận văn sẽ cung cấp những luận cứ khoa học phục vụ c o công tác đào tạo, b i dư ng, nâng cao trìn độ c uyên môn ng iệp

vụ của đội ngũ người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan Điều tra hình sự Quân đội nói riêng và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong

Cơ quan điều tra nói chung

5 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội, cụ thể: Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên và Cán bộ điều tra theo pháp luật tố tụng hình sự hiện hành

Trong phạm vi một luận văn cao ọc, chúng tôi tập trung nghiên cứu quy định của pháp luật tố tụng hình sự về nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự

Quân đội và một số vấn đề liên quan đến bổ nhiệm, miễm nhiệm, tổ c ức bộ máy c ản ưởng đến việc đảm bảo tín độc lập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng Cơ quan điều tra hình sự Quân đội trong Quân đội Số liệu,

tư liệu thực tế dùng trong luận văn c tríc dẫn đầy đủ bảo đảm tính trung thực, hợp pháp

6 Phương ph p nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở p ương p áp luận và phép biện chứng duy vật của chủ ng ĩa Mác - Lênin, tư tưởng H C í Min ; các quy địn của luật tố tụng ìn sự quy địn về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

Quá trình nghiên cứu, chúng tôi còn sử dụng các p ương p áp ng iên cứu cụ thể n ư: p ân tíc , tổng hợp, thống kê, mô ìn a; p ương pháp so sán , đối chiếu; phân tích thuần túy quy phạm pháp luật; p ương p áp trao đổi, tọa đàm…

Trong quá trình thực hiện luận văn, c úng tôi đã tiếp thu có chọn lọc kết quả của các công trìn đã được công bố, các đán giá, tổng kết của các cơ quan chuyên môn và các chuyên gia

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu t àn 03 c ương n ư sau:

Chương 1: Lý luận về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ

quan điều tra hình sự Quân đội

Chương 2: Quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam và thực

tiễn hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả

hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

Chương 1

L LUẬN V NGƯỜI C THẨM QU N TI N H NH T TỤNG

TRONG CƠ QUAN ĐI U TRA H NH S QU N ĐỘI

1.1 Khái niệm, đặc điểm của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của Cơ quan điều tra và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra

* Khái niệm, đặc điểm Cơ quan điều tra

Mô ìn tố tụng t ẩm vấn n ư ở nước ta iện nay, quá trìn giải quyết một vụ án ìn sự cần c sự t am gia của n iều cơ quan tiến àn tố tụng

k ác n au, trong đ mỗi cơ quan c một c ức năng riêng biệt: Tòa án c c ức năng xét xử, iện kiểm sát c c ức năng t ực àn quyền công tố và kiểm sát điều tra, Cơ quan điều tra c c ức năng điều tra

Cơ quan điều tra được quy địn trong Điều 34, Điều 163 Bộ luật tố tụng ìn sự năm 2015 và quy địn cụ t ể trong Luật tổ c ức cơ quan điều tra

ìn sự 2015 T eo đ Cơ quan điều tra được tổ c ức trong Công an n ân dân, Quân đội n ân dân và ở iện kiểm sát n ân dân tối cao Điều tra là một giai đoạn tố tụng ìn sự, trong đ cơ quan c t ẩm quyền áp dụng mọi biện

p áp do Bộ luật tố tụng ìn sự quy địn để xác địn tội p ạm và người t ực iện àn vi p ạm tội làm cơ sở c o việc giải quyết vụ án ìn sự Để t u

t ập c ứng cứ, trong giai đoạn điều tra Cơ quan điều tra được tiến àn các oạt động điều tra t eo quy địn của Bộ luật tố tụng ìn sự, n ư: Tiếp n ận, giải quyết tố giác, tin báo về tội p ạm; tiến àn điều tra các tội p ạm, áp dụng mọi biện p áp do luật địn để p át iện, xác địn tội p ạm và người

t ực iện àn vi p ạm tội; lập sơ, đề ng ị truy tố Tài liệu, c ứng cứ t u

t ập được trong giai đoạn điều tra làm cơ sở c o iện kiểm sát truy tố, Tòa án

xét xử vụ án oạt động điều tra là cần t iết đối với tất cả các vụ án ìn sự

T iếu oạt động điều tra, iện kiểm sát k ông c cơ sở để truy tố, Tòa án

k ông c cơ sở để xét xử vụ án Để iện kiểm sát c t ể ra bản cáo trạng truy

tố đúng người, đúng tội, Tòa án c t ể xét xử đúng người, đúng tội, đúng p áp luật t ì trước đ giai đoạn điều tra p ải t u t ập được n ững c ứng cứ cơ bản, bao g m c ứng cứ buộc tội và c ứng cứ g tội, các tìn tiết tăng nặng, giảm

n ẹ trác n iệm ìn sự của bị can, cũng n ư xác địn các tìn tiết k ác của vụ

án Nếu giai đoạn điều tra k ông t u t ập được đầy đủ c ứng cứ oặc t u t ập

c ứng cứ c n ững vi p ạm ng iêm trọng t ủ tục tố tụng t ì iện kiểm sát oặc Tòa án trả sơ để điều tra bổ sung, Cơ quan điều tra c trác n iệm điều tra, bổ sung đáp ứng yêu cầu của iện kiểm sát và Tòa án [43, tr 27-28]

Từ sự p ân tíc nêu trên, tác giả đưa ra k ái niệm về Cơ quan điều tra

n ư sau:

Cơ quan điều tra là cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền áp dụng mọi biện pháp do pháp luật tố tụng hình sự quy định để xác định tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội

* Khái niệm, đặc điểm người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong

Cơ quan điều tra

Nếu n ư Cơ quan điều tra là các pháp nhân công quyền trong lĩn vực

tư p áp đại diện c o N à nước tiến hành chức năng điều tra trong quá trình giải quyết vụ án hình sự t ì người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra có trách nhiệm thực hiện các chức năng của các Cơ quan điều tra, có vai trò quan trọng mang tính quyết định trong quá trình chứng minh, giải quyết vụ án hình sự [47, tr.239] T eo quy định của Bộ luật tố tụng hình

sự năm 2015, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra

g m: Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên và Cán bộ điều tra, những người này có các đặc điểm n ư sau:

- Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra được

bổ nhiệm t eo quy định của pháp luật tố tụng hình sự để làm nhiệm vụ điều tra các vụ án hình sự

- Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra trực

tiếp thực hiện chức năng của Cơ quan điều tra, có trách nhiệm áp dụng mọi biện p áp điều tra t eo quy định của pháp luật tố tụng hình sự để tiến hành điều tra, thu thập chứng cứ chứng minh tội phạm, người phạm tội

- Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra khi

tiến àn điều tra vụ án hình sự chỉ phải tuân theo những quy định của pháp luật tố tụng hình sự

- Mục đíc của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan

điều tra là phát hiện kịp thời, xử lý n an c ng, c ín xác, đúng người, đúng tội, không bỏ lọt tội phạm, k ông làm oan người vô tội và tôn trọng bảo vệ quyền con người

Từ những vấn đề đã nêu, tác giả đưa ra k ái niệm về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra n ư sau:

Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra là người được bổ nhiệm theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định, có các quyền hạn, nhiệm vụ nhất định để tiến hành điều tra vụ án hình sự nhằm giải quyết vụ án khách quan, góp phần bảo đảm công l , trật tự pháp luật và quyền con người trong tố tụng hình sự

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm Cơ quan điều tra hình sự Quân đội và người

có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

* Khái niệm, đặc điểm Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

Theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự 2015, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân bao g m: Cơ quan điều tra hình sự, Cơ quan An nin điều tra và Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương iện

nay, Cơ quan Điều tra hình sự Quân đội được tổ chức thành ba cấp n ư sau:

Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng (cấp thứ nhất), Cơ quan điều tra hình sự quân k u và tương đương (cấp thứ 2), Cơ quan điều tra hình sự khu vực (cấp thứ 3) Trong Quân đội, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội có hai chức năng cơ bản như sau:

Một là, điều tra những vụ án hình sự về tội phạm quy định tại các

c ương từ C ương XI đến C ương XX của Bộ luật hình sự khi các tội phạm đ t uộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự (trừ các tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương

và Cơ quan An nin điều tra trong Quân đội n ân dân).Cũng n ư các cơ quan điều tra của N à nước, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội, khi thực hiện chức năng, n iệm vụ điều tra các vụ án hình sự thuộc thẩm quyền, có những quyền hạn sau: Khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can; áp dụng tất cả các biện pháp

t eo quy định của pháp luật tố tụng hình sự để phát hiện và thu thập tài liệu, chứng cứ nhằm làm rõ tội phạm và người phạm tội (khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, hỏi cung bị can, lấy lời k ai người làm chứng, lấy lời k ai người bị hại, đối chất, nhận dạng, thực nghiệm điều tra…); áp dụng các biện p áp cư ng chế trong tố tụng hình sự để giải quyết vụ án; ra quyết định tạm đìn c ỉ điều tra, làm bản kết luận điều tra đề nghị truy tố, đìn chỉ điều tra [38, tr.28-32]

Hai là, t am mưu với cấp ủy, chỉ huy các cấp trong Quân đội về công

tác đấu tranh phòng ngừa và chống vi phạm, tội phạm Trong Quân đội, Cơ quan điều tra hình sự ngoài chức năng cơ bản, quan trọng là tiến àn điều tra các loại tội phạm thuộc thẩm quyền, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội còn

có một chức năng rất quan trọng đ là nắm chắc tình hình vi phạm, tội phạm,

dự báo tình hình vi phạm tội phạm, chủ động t am mưu với lãn đạo, chỉ huy các cấp làm tốt công tác phòng ngừa vi phạm, tội phạm, góp phần quan trọng vào xây dựng đơn vị an toàn và vững mạnh toàn diện [29, tr.9]

Từ những vấn đề nêu trên, tác giả đưa ra k ái niệm về Cơ quan điều tra

hình sự Quân đội n ư sau:

Cơ quan điều tra hình sự uân đội là chủ thể tiến hành tố tụng hình sự, được tổ chức trong uân đội nhân dân, có thẩm quyền áp dụng mọi biện pháp do Bộ luật tố tụng hình sự quy định để điều tra vụ án hình sự về các tội phạm quy định tại các chương từ Chương XIV đến Chương XXV của Bộ luật hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự cùng cấp (trừ các tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự trung ương và Cơ quan An ninh điều tra trong Quân đội nhân dân) nhằm giải quyết vụ án khách quan, góp phần bảo đảm công lý, trật tự pháp luật và quyền con người trong tố tụng hình sự; duy trì, củng cố

kỷ luật và bảo vệ sức mạnh chiến đấu của quân đội

* Khái niệm, đặc điểm, vai trò của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

Là một một bộ p ận của đội ngũ n ững người c t ẩm quyền tiến àn

tố tụng trong Cơ quan điều tra nên người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội cũng c n iệm vụ, quyền ạn, trác

n iệm n ư người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong các Cơ quan điều tra

Ngoài ra, người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn

sự Quân đội c một số n iệm vụ, quyền ạn và trác n iệm k ác n ư sau:

Quản lý tình hình vi phạm pháp luật và tội phạm hình sự thuộc thẩm quyền xảy ra trong Quân đội và c liên quan đến Quân đội; làm rõ nguyên nhân, điều kiện vi phạm, tội phạm để t am mưu c o Đảng ủy và chỉ uy các đơn vị trong công tác phòng ngừa và đấu tranh chống vi phạm pháp luật, tội phạm hình sự, duy trì kỷ luật Quân đội, pháp luật N à nước; quản lý và chỉ huy các trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ trực thuộc về công tác quản lý giam giữ, giáo dục cải tạo phạm n ân t eo đúng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của N à nước, quy định của Bộ Quốc phòng; quản lý kho vật chứng và

vật chứng của các vụ án hình sự ở giai đoạn điều tra, truy tố do các Cơ quan điều tra trong Quân đội và Viện kiểm sát quân sự tiến hành; quản lý về tổ chức và nghiệp vụ công tác Cảnh vệ tư p áp trong Quân đội; quản lý công tác giám định kỹ thuật hình sự trong Quân đội; t ường trực Ban Chỉ đạo 1389 (công tác p òng, c ống tội p ạm; p òng, c ống ma túy; p òng, c ống mua bán người; p òng, c ống t am n ũng; c ống buôn lậu, gian lận t ương mại

và àng giả;t ực àn tiết kiệm, c ống lãng p í); giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền; tiến hành xác minh, giải quyết những vụ việc theo chỉ thị của Quân ủy Trung ương, T ủ trưởng Bộ Quốc p òng, Đảng ủy và chỉ huy nơi tổ chức Cơ quan điều tra hình sự; đề kiện toàn tổ chức, biên chế đội ngũ cán bộ Cơ quan điều tra hình sự cho phù hợp với hệ thống tổ chức Cơ quan điều tra của N à nước và điều kiện của Quân đội; thực hiện công tác đảng, công tác chính trị và các nhiệm vụ hành chính quân sự theo chỉ thị, nghị quyết của cấp ủy, chỉ uy đơn vị [5, tr.3-4] Do vậy, người c t ẩm quyền tiến àn

tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội c một số đặc điểm n ư sau:

Một là, Người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra

ìn sự Quân đội là Sĩ quan Quân đội n ân dân tại ngũ (Sĩ quan tại ngũ là Sĩ quan đang công tác trong các cơ quan, đơn vị của Quân đội, do Quân đội trực tiếp quản lý) Điều 1, Luật Sĩ quan Quân đội n ân dân năm 1999 quy địn : Sĩ quan Quân đội n ân dân iệt Nam là cán bộ của Đảng Cộng sản iệt Nam và

N à nước Cộng òa xã ội c ủ ng ĩa iệt Nam, oạt động trong lĩn vực quân

sự, được N à nước p ong quân àm cấp Úy, cấp Tá, cấp Tướng [34, tr.1]

Hai là, Người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra

ìn sự Quân đội là T ủ trưởng, P T ủ trưởng cơ quan điều tra, Điều tra viên và Cán bộ điều tra được Bộ trưởng Bộ Quốc p òng bổ n iệm t eo quy địn của Bộ luật tố tụng ìn sự và Luật tổ c ức cơ quan điều tra ìn sự để làm công tác điều tra tội p ạm trong Quân đội

Ba là, người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra

ìn sự Quân đội trực tiếp t ực iện c ức năng của Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội, c trác n iệm áp dụng mọi biện p áp điều tra t eo quy địn của

p áp luật tố tụng ìn sự để t ực iện các oạt động điều tra vụ án ìn sự

t uộc t ẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự (trừ các tội p ạm t uộc t ẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra iện kiểm sát quân sự trung ương và Cơ quan An nin điều tra Quân đội)

Bốn là, oạt động của người tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra

ìn sự Quân đội ướng tới mục đíc p át iện kịp t ời, xử lý n an c ng,

c ín xác, đúng người, đúng tội, k ông bỏ lọt tội p ạm, k ông làm oan người

vô tội và tôn trọng bảo vệ quyền con người; duy trì, củng cố kỷ luật và bảo vệ sức mạn c iến đấu của Quân đội

C t ể t ấy, trong quá trìn giải quyết vụ án ìn sự t uộc t ẩm quyền, người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội k ông c quyền quyết địn một người c tội ay k ông c tội, n ưng

n ững tài liệu, c ứng cứ do người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội cung cấp sẽ là cơ sở để iện kiểm sát quân sự truy tố và các p án quyết của Tòa án quân sự Bởi vì, t ực c ất oạt động điều tra là quá trìn tìm kiếm, t u t ập c ứng cứ để c ứng min tội p ạm, người p ạm tội và các tìn tiết tăng nặng giảm n ẹ trác n iệm ìn sự Do

đ , các quyết địn của iện kiểm sát quân sự và của Tòa án quân sự p ụ

t uộc rất n iều vào c ất lượng và kết quả quá trìn điều tra của người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội

Đối với Quân đội: Người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội c vai trò quan trọng vì, Quân đội chính là công cụ bạo lực sắc bén, lực lượng nòng cốt bảo vệ chế độ, bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ công cuộc xây dựng đất nước Do vậy, bảo vệ sức mạnh của Quân đội, để

đảm bảo c o Quân đội hoàn thành tốt nhiệm vụ trong mọi tình huống luôn được Đảng, N à nước xác định là nhiệm vụ trọng yếu Vì thế, bên cạnh nhiệm

vụ kiện toàn về tổ chức biên chế, tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng, t ường xuyên làm tốt công tác huấn luyện, trang bị đủ vũ k í, p ương tiện kỹ thuật quân sự c o Quân đội; t ì công tác đấu tranh phòng ngừa và chống những hành vi xâm hại đến sức mạn Quân đội bao g m lực lượng, con người, vũ k í, p ương tiện kỹ thuật, tính tổ chức và kỷ luật luôn là nhiệm

vụ quan trọng àng đầu Để thực hiện được nhiệm vụ đ và với tính chất đặc thù của hoạt động quân sự, trong Quân đội cần phải tổ chức hệ thống cơ quan bảo vệ pháp luật riêng biệt, thực hiện chức năng n iệm vụ t am mưu c o cấp

ủy, người chỉ huy các cấp về công tác phòng ngừa vi phạm, tội phạm, đ ng thời xử lý kịp thời, nghiêm minh những tội phạm, người thực hiện hành vi phạm tội xâm hại đến sức mạnh của Quân đội

Trải qua ơn 70 năm, được sự lãn đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, của Đảng ủy và chỉ huy các cấp, sự giúp đ của các cơ quan ữu quan, cơ quan tư p áp trong - ngoài Quân đội Những người có thẩm quyền tiến àn trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội đã không ngừng phấn đấu, khắc phục k k ăn, oàn t àn xuất sắc nhiệm vụ góp phần to lớn trong sự nghiệp xây dựng, trưởng thành và chiến thắng của Quân đội T àn tíc đ đã g p p ần giáo dục ý thức pháp luật, giữ gìn kỷ cương

p ép nước và tăng cường kỷ luật quân đội, ngăn c ặn mọi hành vi phạm pháp, giữ vững và nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội ta [29, tr.15-16] Từ

n ững vấn đề đã nêu c t ể k ẳng địn : Người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội c vị trí quan trọng, k ông t ể

t iếu được đối với các oạt động tố tụng ìn sự trong Quân đội

Từ sự p ân tíc nêu trên, tác giả đưa ra k ái niệm về người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội n ư sau:

Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự uân đội là người được Bộ trưởng Bộ uốc phòng bổ nhiệm chức danh Thủ trưởng, hó Thủ trưởng cơ quan điều tra, Điều tra viên và Cán bộ điều tra theo quy định của pháp luật để thực hiện các hoạt động khởi tố, điều tra vụ

án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự (trừ các tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự trung ương và Cơ quan An ninh điều tra uân đội) nhằm giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, bảo đảm công l , trật tự pháp luật, quyền con người trong tố tụng hình sự, duy trì kỷ luật và bảo vệ sức mạnh chiến đấu của uân đội

1.2 Cơ sở quy định người c thẩm quyền tiến h nh tố tụng trong

Cơ quan điều tra h nh sự Quân đội

1.2.1 Cơ sở lý luận

Thứ nhất, xuất p át từ c ức năng của tố tụng ìn sự là buộc tội, bào

c ữa và xét xử [30, tr.7-9]

Buộc tội với tư các là một c ức năng tố tụng luôn n ằm vào cá n ân,

p áp n ân cụ t ể và t ực c ất đ là oạt động truy cứu trác n iệm ìn sự đối với người, p áp n ân p ạm tội Người buộc tội (cơ quan t ực iện c ức năng buộc tội) đưa ra lời cáo buộc đối với n ững cá n ân, p áp n ân cụ t ể

và trìn ra n ững c ứng cứ cụ t ể c o sự cáo buộc đ Trong c ức năng buộc tội, ìn t ức buộc tội n ân dan N à nước (n ân dan quyền lực công) giữ vai trò là k âu k ởi động của oạt động tố tụng C ín vì vậy, c ức năng buộc tội còn được gọi là c ức năng công tố, bởi vì p ạm vi c ức năng này

k ông tác rời p ạm vi t ực àn quyền công tố Nội dung của c ức năng buộc tội: Đ là k ởi tố vụ án ìn sự, k ởi tố bị can; đề ra yêu cầu điều tra oặc trực tiếp tiến àn điều tra, p ê c uẩn quyết địn k ởi tố bị can, p ê

c uẩn các quyết địn áp dụng oặc ủy bỏ các biện p áp ngăn c ặn, p ê

c uẩn oặc k ông p ê c uẩn các quyết địn của cơ quan điều tra… ì vậy,

buộc tội là một c ức năng cơ bản trong tố tụng ìn sự c vai trò quan trọng,

t u út oạt động của n iều c ủ t ể t uộc Cơ quan điều tra, iện kiểm sát, người bào c ữa, người t am gia tố tụng

Trong một vụ án ìn sự nếu oạt động truy tố n ằm buộc tội và t ực iện c ức năng công tố làm k ởi động toàn bộ quá trìn tố tụng ìn sự t ì oạt động bào c ữa là àn động tự vệ ợp p áp của người bị buộc tội; đ là toàn bộ n ững gì mà p ía người bị buộc tội c t ể làm liên quan đến đòi ỏi

về tín ợp p áp, tín đúng đắn của các quyết địn tố tụng C ức năng bào

c ữa xuất p át từ quyền được bào c ữa của người bị buộc tội (người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo) và do đ c ức năng này p át sin ngay sau

k i c quyết địn buộc tội của cơ quan n à nước và iện diện cả trong 3 giai đoạn: Điều tra, truy tố và xét xử

Xét xử là c ức năng cơ bản của tố tụng ìn sự, c ức năng xét xử c ỉ

do Tòa án t ực iện, k i t ực iện c ức năng xét xử, Tòa án giải quyết vụ án

t eo t ẩm quyền để xem xét bị cáo v lỗi ay k ông c lỗi, xác địn bị cáo c

p ạm tội ay k ông p ạm tội để quyết địn ìn p ạt và các biện p áp tư

p áp k ác C ức năng xét xử bắt đầu k i Tòa án c t ẩm quyền n ận sơ vụ

án và cáo trạng do iện kiểm sát c uyển sang và vào sổ t ụ lý của Tòa án

C ức năng xét xử kết t úc k i bản án oặc quyết địn của Tòa án c iệu lực

p áp luật Trong các c ức năng cơ bản của tố tụng ìn sự, c ức năng xét xử được coi là c ức năng trung tâm C ức năng xét xử c ỉ xuất iện ở giai đoạn xét xử, là giai đoạn trung tâm, c tín c ất quyết địn Nội dung của c ức năng xét xử g m: Xác địn sự t ật k ác quan của vụ án bằng các xem xét từng vấn đề, từng c ứng cứ do các bên đưa ra; tiến àn đán giá một các tổng t ể, toàn diện, k ác quan, c ín xác về sự kiện đ ; độc lập và n ân dan công lý, sự công bằng, Tòa án sẽ đưa ra n ững đán giá p áp lý đối với

sự việc p ạm tội, đán giá này c tín c ất k ẳng địn , kết luận về sự kiện

cũng n ư về mặt p áp lý đối với vấn đề đ , tức là tiến àn địn tội dan

c ín xác và p ù ợp với àn vi p ạm tội và sự việc p ạm tội; áp dụng các

ìn t ức trác n iệm ìn sự tương xứng với tín c ất và mức độ nguy iểm

c o xã ội của àn vi p ạm tội

Thứ hai, xuất p át từ mục tiêu của tố tụng ìn sự

Tố tụng ìn sự iệt Nam c mục đíc bảo đảm p át iện c ín xác và

xử lý công min , kịp t ời mọi àn vi p ạm tội, p òng ngừa, ngăn c ặn tội

p ạm, k ông để lọt tội p ạm, k ông làm oan người vô tội; g p p ần bảo vệ

công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ c ế độ xã ội c ủ

ng ĩa, bảo vệ lợi íc của N à nước, quyền và lợi íc ợp p áp của tổ c ức, cá

n ân, giáo dục mọi người ý t ức tuân t eo p áp luật, đấu tran p òng ngừa và

c ống tội p ạm Quy địn trên của Bộ luật tố tụng ìn sự đã xác địn ai

n m mục tiêu của tố tụng ìn sự n ư sau [49, tr.1]:

- Nhóm các mục tiêu cụ thể, trực tiếp: Ngăn c ặn tội phạm, phát hiện chính xác và nhanh chóng tội phạm; xử lý công minh, kịp thời tội phạm,

k ông để lọt tội phạm, k ông làm oan người vô tội

- Nhóm các mục tiêu c ung, gián tiếp: P òng ngừa tội p ạm, bảo vệ

c ế độ xã ội c ủ ng ĩa, bảo vệ lợi íc của N à nước, bảo vệ quyền và lợi íc

ợp p áp của công dân, tổ c ức, bảo vệ trật tự p áp luật xã ội c ủ ng ĩa, giáo dục ý t ức p áp luật

Để đạt được các mục tiêu mà luật tố tụng ìn sự đặt ra n ư đã nêu ở trên; N à nước p ải t àn lập ra n ững cơ quan c uyên trác để làm n ững công việc này, mà người đại diện là cơ quan và cá n ân được p áp luật tố tụng

ìn sự xác địn là "cơ quan tiến àn tố tụng" và "người tiến àn tố tụng"

Mục tiêu oạt động của các cơ quan đ đều xuất p át từ quyền lực của N à nước để "p át iện", "xử lý", để "k ông để lọt tội p ạm" và "k ông làm oan người vô tội”, để bảo vệ c ế độ xã ội c ủ ng ĩa, các lợi íc của N à nước,

"trật tự p áp luật", "quyền và lợi íc ợp p áp của công dân, của tổ c ức"

Thứ ba, xuất p át từ c ức năng, n iệm vụ của Quân đội

Bộ Quốc p òng là cơ quan của C ín p ủ, Bộ Quốc p òng c c ức năng, n iệm vụ sẵn sàng c iến đấu, c iến đấu bảo vệ Tổ quốc; t ực iện công tác vận động, tuyên truyền c ủ trương, đường lối của Đảng, c ín sác , p áp luật của N à nước; lao động sản xuất kết ợp quốc p òng với kin tế-xã ội, tham gia phòng t ủ dân sự, cùng toàn dân xây dựng đất nước; t ực iện ng ĩa

vụ quốc tế Để thực hiện được, chức năng, n iệm vụ đ và với tính chất đặc thù của hoạt động quân sự, trong Quân đội cần phải tổ chức hệ thống cơ quan bảo vệ pháp luật riêng biệt, thực hiện chức năng n iệm vụ t am mưu c o cấp

ủy, người chỉ huy các cấp về công tác phòng ngừa vi phạm, tội phạm, đ ng thời xử lý kịp thời, nghiêm minh những tội phạm, người thực hiện hành vi phạm tội xâm hại đến sức mạnh của Quân đội [9, tr.1]

1.2.2 Cơ sở thực tiễn

Thứ nhất, xuất p át từ t ực tiễn đấu tran p òng, c ống tội p ạm

Quân đội là một bộ p ận của xã ội, k ông tác rời các oạt động xã

ội, c ịu sự tác động rất lớn từ n iều mặt của xã ội N ưng Quân đội cũng

c n ững đặc điểm riêng về c ức năng, n iệm vụ và tổ c ức oạt động nên tìn ìn tội p ạm t uộc t ẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội vừa c ứa đựng n ững yếu tố c ung của xã ội, vừa c nét riêng biệt Trong n ững năm qua, tìn ìn tội p ạm liên quan đến Quân đội c

n ững diễn biến p ức tạp, các tội p ạm xảy ra rất p ong p ú, bao àm ầu

ết các tội p ạm xảy ra ngoài xã ội, gây ra n ững ậu quả ng iêm trọng, ản ưởng đến việc duy trì kỷ luật, k ả năng sẵn sàng c iến đấu của Quân đội

Tội p ạm liên quan đến Quân đội do n ững nguyên n ân n ư sau: tác động tiêu cực của nền kin tế t ị trường; các tệ nạn xã ội n ư ma túy, mại dâm,

t am n ũng, suy t oái đạo đức lối sống c ưa được đẩy lùi; công tác giáo dục

ý t ức p áp luật c o quân n ân còn ạn c ế; công tác quản lý bộ đội, quản lý

vũ k í trang bị và tài sản lỏng lẻo, sơ ở; một bộ p ận quân n ân, công n ân viên quốc p òng ý t ức c ấp àn kỷ luật và p áp luật kém; tìn trạng giấu giếm, bao c e vi p ạm, tội p ạm vẫn còn p ổ biến mà nguyên n ân c ín là do bện t àn tíc của c ỉ uy một số đơn vị; các cơ quan tư p áp trong Quân đội

c ưa c t ái độ kiên quyết trong đấu tran p òng, c ống tội p ạm [29, tr.59]

Thứ hai, xuất p át từ ội n ập quốc tế trong đấu tran , xử lý tội p ạm

Trong bối cảnh bối cảnh tình hình an ninh thế giới và khu vực diễn biến phức tạp: suy thoái kinh tế bắt đầu từ khủng hoảng tài chính; nhiều vấn đề an ninh phi truyền thống có tính toàn cầu n ư buôn bán và vận chuyển trái phép

vũ k í, ma túy, cướp biển, tội phạm xuyên quốc gia có tổ chức… c iến tranh cục bộ, xung đột vũ trang giữa các quốc gia hay trong một quốc gia do mâu thuẫn dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, hoạt động khủng bố, can thiệp, lật đổ, ly khai, tranh chấp lãnh thổ, tài nguyên và các lợi ích quốc gia khác có chiều ướng gia tăng; cuộc cách mạng mới trong quân sự đang làm c iến lược quốc phòng, chiến lược quân sự của các nước t ay đổi, sự cạnh tranh sức mạnh quân sự đang dẫn tới nguy cơ c ạy đua vũ trang trên t ế giới, nhất là chạy đua sức mạnh trên biển và trên vũ trụ, tại một số khu vực, việc tăng cường sức mạnh quân sự làm cho tình hình trở lên phức tạp Khu vực Châu Á- Thái Bình Dương với nhiều nền kinh tế phát triển năng động đang trở thành khu vực có

vị trí ngày càng quan trọng trên thế giới, thu hút sự quan tâm và cạnh tranh

ản ưởng của các cường quốc, là khu vực còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với quốc phòng - an ninh, nhiều điểm n ng c nguy cơ bùng nổ xung đột vũ trang

và chiến tranh vẫn c ưa được giải quyết Khu vực Đông Nam Á vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây căng t ẳng và xung đột, tranh chấp lãnh thổ trên biển và trên đất liền diễn biến phức tạp, trong đ tran c ấp chủ quyền và các lợi ích quốc gia trên Biển Đông c c iều ướng gia tăng

Đối với nước ta đang p ải đối mặt với nhiều thách thức, nhiều nhân tố

gây mất ổn định chính trị - xã hội từ bên ngoài và ở bên trong vẫn còn t n tại,

c ưa được khắc phục triệt để: các quyền tự do dân chủ, tự do tôn giáo, các vấn đề nhân quyền đang bị các thế lực t ù địch lợi dụng để chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kíc động bạo loạn, ly khai tại một số khu vực của đất nước; tranh chấp trên Biển Đông; vấn đề an ninh phi truyền thống Cho nên, mục tiêu, nhiệm vụ quốc phòng trong thời gian tới được Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, N à nước, nhân dân

và chế độ xã hội chủ ng ĩa, giữ vững hòa bình, ổn định chính trị; chủ động ngăn c ặn, làm thất bại mọi âm mưu và àn động chống phá của các thế lực

t ù địc đối với sự nghiệp cách mạng của n ân dân ta Tăng cường quốc phòng là nhiệm vụ trọng yếu, t ường xuyên của Đảng, N à nước và toàn dân, trong đ Quân đội nhân dân là nòng cốt Xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, N à nước và nhân dân Xây dựng Quân đội nhân dân với

quân số t ường trực hợp lý, có sức chiến đấu cao Để hoàn thành mục tiêu,

nhiệm vụ mà Đảng, N à nước và n ân dân giao p , Quân đội nhân dân phải được tổ chức t eo ướng tinh gọn, được trang bị các loại vũ k í, k í tài hiện đại cần thiết, thực hiện huấn luyện t ường xuyên, sẵn sàng hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao N ư vậy, Quân đội nhân dân phải luôn đảm bảo duy trì

về sức mạnh chiến đấu, sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu của chiến tranh hiện đại, bảo vệ Tổ quốc Để đảm bảo sức mạnh chiến đấu, đòi ỏi quân đội phải giữ nghiêm kỷ luật Kỷ luật là sức mạnh của quân đội, vì nó có vai trò hết sức

to lớn cho sự t n tại, phát triển và chiến thắng của quân đội Một trong những yếu tố cơ bản, quyết định tạo nên sức mạnh của quân đội ta đ c ín là kỷ luật Việc duy trì kỷ luật quân đội là nhiệm vụ chủ yếu của các cấp, các ngành trong Quân đội, mà nòng cốt là các cơ quan tư p áp: Cơ quan điều tra hình sự,

Cơ quan An nin điều tra, Viện kiểm sát quân sự, Tòa án quân sự Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề, bởi vì: Thời gian qua tình hình vi phạm trong Quân đội c xu ướng giảm n ưng c ưa vững chắc, xảy ra nhiều vụ án nghiêm trọng, gây ra hậu quả rất lớn, ản ưởng nghiêm trọng đến bản chất, truyền thống Quân đội [29, tr.76-77]

1.3 Mối quan hệ gi a người c thẩm quyền tiến h nh tố tụng trong

Cơ quan điều tra h nh sự Quân đội với một số chủ thể c thẩm quyền tiến

h nh tố tụng h c

1.3.1 Mối quan hệ gi a người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong

Cơ quan điều tra hình sự Quân đội với nh ng người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự Quân đội với người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát quân sự [29, tr.19-23]

Mối quan ệ giữa người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội với người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong iện kiểm sát quân sự xuất iện k i một trong ai cơ quan n ận được tố giác, tin báo về ngu n tin tội p ạm t uộc t ẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra

ìn sự Quân đội Mối quan ệ này là quan ệ p ối ợp và c ế ước, n ằm đảm bảo mọi àn vi p ạm tội p ải được k ởi tố, điều tra và xử lý kịp t ời,

k ông để lọt tội p ạm, k ông làm oan người vô tội, việc điều tra p ải k ác quan, toàn diện, c ín xác, đúng p áp luật Mối quan ệ giữa người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội với người c

t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong iện kiểm sát quân sự mang một số đặc điểm n ư sau:

- Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình

sự uân đội với người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát quân sự phối hợp với nhau trong khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can

K i xác địn c dấu iệu của tội p ạm t ì người c t ẩm quyền tiến

àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội quyết địn k ởi tố vụ

án ìn sự, k i c đủ căn cứ để xác địn một người đã t ực iện àn vi p ạm tội t ì ra quyết địn k ởi tố bị can Trong t ời ạn 24 giờ, kể từ k i ra các quyết địn trên, Cơ quan điều tra ìn sự p ải gửi c o iện kiểm sát quân sự cùng cấp để kiểm sát việc k ởi tố vụ án ìn sự và p ê c uẩn việc k ởi tố bị can Trong t ời ạn ba ngày, kể từ k i n ận được quyết địn k ởi tố bị can, iện kiểm sát quân sự p ải quyết địn p ê c uẩn oặc ủy bỏ quyết địn

k ởi tố bị can và gửi ngay c o Cơ quan điều tra ìn sự iện kiểm sát quân

sự ra quyết địn k ởi tố vụ án ìn sự trong trường ợp Tòa án quân sự yêu cầu k ởi tố vụ án ìn sự và sau k i đã ủy bỏ quyết địn k ông k ởi tố vụ

án ìn sự của Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội và ra quyết địn k ởi tố bị can k i đã n ận sơ mà p át iện c người k ác đã t ực iện àn vi p ạm tội trong vụ án c ưa bị k ởi tố Trong trường ợp, iện kiểm sát quân sự p át iện c căn cứ xác địn tội p ạm đã k ởi tố k ông đúng với àn vi p ạm tội xảy ra oặc c căn cứ xác địn àn vi p ạm tội của bị can k ông p ạm vào tội đã k ởi tố oặc còn àn vi p ạm tội k ác t ì iện kiểm sát quân sự c

t ể tự mìn ra quyết địn t ay đổi oặc bổ sung quyết địn k ởi tố Trong

t ời ạn 24 giờ, kể từ k i iện kiểm sát quân sự ra quyết địn k ởi tố oặc quyết địn t ay đổi oặc bổ sung quyết địn k ởi tố, iện kiểm sát quân sự

p ải gửi c o Cơ quan điều tra ìn sự cùng cấp để tiến àn điều tra

- Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát quân sự chế ước các hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự uân đội trong giai đoạn điều tra, đảm bảo hoạt động điều tra được tiến hành đúng theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự

iệc t ực iện đ ng t ời c ức năng công tố và c ức năng kiểm sát điều tra làm c o iện kiểm sát quân sự k ông còn là cơ quan giữ vị trí t ứ yếu, t ụ động trong oạt động điều tra bên cạn Cơ quan điều tra ìn sự,

mà đã trở t àn cơ quan c ịu trác n iệm c ín về tín ợp p áp, iệu lực

và iệu quả của các oạt động điều tra Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội một mặt vẫn t ực iện t eo

t ẩm quyền liên quan đến oạt động điều tra, mặt k ác c ịu sự c ế ước của iện kiểm sát quân sự đối với toàn bộ oạt động điều tra: iện kiểm sát quân sự đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội tiến àn điều tra Trong một

số oạt động điều tra, sự c mặt của Kiểm sát viên - iện kiểm sát quân sự

là bắt buộc: K ám ng iệm iện trường, k ám ng iệm tử t i, t ực ng iệm điều tra ; toàn bộ các văn bản tố tụng của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội và các biên bản về oạt động điều tra, t u t ập, n ận được tài liệu liên quan đến vụ án mà Kiểm sát viên

k ông trực tiếp kiểm sát t eo quy địn của Bộ luật tố tụng ìn sự t ì đều

p ải được gửi c o iện kiểm sát quân sự t eo ạn địn để iện kiểm sát quân sự kiểm sát các oạt động điều tra oặc p ê c uẩn t eo quy địn của

p áp luật tố tụng ìn sự

- Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình

sự uân đội có trách nhiệm đảm bảo cho người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát quân sự thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra theo đúng quy định của pháp luật tố tụng hình sự

Các yêu cầu và quyết địn của iện kiểm sát quân sự, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội c trác

n iệm t ực iện Tuy n iên, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội cũng c quyền đề ng ị người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong iện kiểm sát quân sự t ực iện đúng c ức trác của mìn , ngăn ngừa các àn vi vi p ạm p áp luật do n ững người tiến àn tố

tụng trong iện kiểm sát quân sự gây nên Đối với n ững yêu cầu và quyết địn của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong iện kiểm sát quân sự nếu k ông n ất trí, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội vẫn p ải c ấp àn , n ưng c quyền kiến ng ị với iện kiểm sát quân sự cấp trên trực tiếp Đối với n ững quyết địn , yêu cầu còn lại của iện kiểm sát quân sự mà người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong

Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội p ải t ực iện, nếu c căn cứ c o rằng quyết địn , yêu cầu đ là trái p áp luật, xâm p ạm quyền, lợi íc ợp p áp của mìn oặc của người k ác t ì người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội c quyền k iếu nại và iện kiểm sát quân sự c trác n iệm giải quyết t eo t ủ tục giải quyết k iếu nại, tố cáo trong tố tụng ìn sự K i c căn cứ c o rằng người có thẩm quyền tiến hành

tố tụng trong iện kiểm sát quân sự k ông đảm bảo vô tư trong k i t ực iện

n iệm vụ, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn

sự Quân đội c quyền kiến ng ị iện kiểm sát quân sự cùng cấp oặc iện

kiểm sát quân sự cấp trên t ay đổi người tiến àn tố tụng

- Người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong một Cơ quan điều tra hình sự trong uân đội có mối quan hệ với nhiều người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát quân sự cùng cấp và ngược lại

T ẩm quyền điều tra của các Cơ quan điều tra ìn sự trong Quân đội vừa t eo nguyên tắc địa bàn, lãn t ổ và vừa t eo đơn vị àn c ín Quân đội Trong k i đ , t ẩm quyền t ực iện quyền công tố và kiểm sát oạt động điều tra của iện kiểm sát quân sự là t eo nguyên tắc địa bàn, lãn t ổ ( í dụ: iện kiểm sát quân sự k u vực 21 t uộc Quân k u 2, t ực iện quyền công tố và kiểm sát điều tra oạt động của các cơ quan điều tra ìn sự k u vực trên địa bàn 2 tỉn P ú T ọ và ĩn P úc) Do đ , trong t ực tế xảy ra việc người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong một Cơ quan điều tra ìn

sự c mối quan ệ với người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong n iều iện kiểm sát quân sự cùng cấp và ngược lại người có thẩm quyền tiến hành

tố tụng trong một iện kiểm sát quân sự c mối quan ệ với người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong n iều Cơ quan điều tra ìn sự cùng cấp

1.3.2 Mối quan hệ gi a người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong

Cơ quan điều tra hình sự Quân đội với nh ng người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong các cơ quan điều tra

Thứ nhất, với Cơ quan Cảnh sát điều tra và các cơ quan nghiệp vụ của lực lượng Cảnh sát nhân dân [29, tr.25-27]

Quan ệ p ối ợp giữa người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội với Cơ quan Cản sát điều tra và các cơ quan

ng iệp vụ của lực lượng Cản sát n ân dân là quan ệ p ối ợp, ỗ trợ, iệp

đ ng t eo c ức năng, n iệm vụ, quyền ạn được p áp luật quy địn ì t ế,

sự p ân công trác n iệm, p ối ợp trong oạt động điều tra tội p ạm liên quan đến Quân đội giữa ai lực lượng p ải tuân t ủ các quy địn của p áp luật Cơ sở p áp lý của quan ệ p ối ợp được quy địn trong iến p áp, ệ

t ống các quy p ạm p áp luật tố tụng ìn sự và các quy p ạm p áp luật quy

địn về c ức năng, n iệm vụ, t ẩm quyền của từng cơ quan, cụ t ể: Bộ luật tố

tụng hình sự năm 2015, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015;

Nghị định số 77/2010/NĐ-C ngày 12/07/2010 của Chính phủ "Về phối hợp giữa Bộ Công an và Bộ uốc phòng trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và nhiệm vụ quốc phòng"; Thông tư liên tịch số 01/2008/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BQP-BCA ngày 20/10/2008 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ uốc phòng, Bộ Công an "Về quan hệ phối hợp trong một số hoạt động điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong quân đội và ngoài quân đội"

Sự p ối ợp của Cơ quan Cản sát điều tra và các cơ quan ng iệp vụ của lực lượng Cản sát n ân dân với người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội luôn c vị trí đặc biệt, vai trò to lớn đối với oạt động điều tra giải quyết các vụ án ìn sự t uộc t ẩm quyền của

Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội C rất n iều vụ án cần đến sự p ối ợp từ

Cơ quan Cản sát điều tra và các cơ quan ng iệp vụ của lực lượng Cản sát

n ân dân: N ững vụ án xảy ra ngoài doan trại; n ững vụ án xảy ra trong doan trại n ưng đối tượng là dân sự oặc do quân n ân trong đơn vị câu kết với các đối tượng dân sự t ực iện; việc truy bắt đối tượng p ạm tội, truy tìm tang vật, vật c ứng… người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội k ông t ể oặc k c k ả năng, điều kiện để t ực iện oặc điều tra làm rõ Lý do là p ải t ực iện t eo quy địn của p áp luật

tố tụng ìn sự; số lượng cán bộ điều tra trong các Cơ quan điều tra ìn sự ít, trong k i đ địa bàn điều tra rộng và k ông c các lực lượng ng iệp vụ Đây

là oạt động p ổ biến, tất yếu k ác quan, do đòi ỏi từ c ín n ững quy địn của p áp luật và t ực tiễn đấu tran p òng, c ống tội p ạm

Thứ hai, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong Cơ quan điều tra hình sự uân đội với Cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra trong uân đội

N ững người được giao n iệm vụ tiến àn một số oạt động điều tra trong Quân đội bao g m: Cục trưởng Cục trinh sát biên phòng, Cục trưởng Cục phòng, chống ma túy và tội phạm, Đoàn trưởng Đoàn đặc n iệm p òng, chống ma túy và tội phạm, Chỉ uy trưởng Bộ đội biên phòng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, C ỉ uy trưởng Biên p òng Cửa k ẩu cảng, Đ n trưởng Đ n biên p òng; Tư lệnh Cảnh sát biển, Tư lệnh vùng Cảnh sát biển, Cục trưởng Cục nghiệp vụ và pháp luật, Hải đoàn trưởng, Hải đội trưởng và Đội trưởng Đội nghiệp vụ Cảnh sát biển; Giám thị Trại giam; Thủ trưởng đơn

vị độc lập cấp trung đoàn và tương đương K i n ững người đã nêu ở trên

vắng mặt thì một cấp p được ủy nhiệm thực hiện các quyền hạn của cấp trưởng Quan hệ giữa người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội với người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra là quan hệ phân công và phối hợp, cụ thể n ư sau:

- Người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội từ cấp quân k u và tương đương trở lên c trác n iệm ướng dẫn,

c ỉ đạo ng iệp vụ điều tra đối với n ững người được giao n iệm vụ tiến àn một số oạt động điều tra Người được giao n iệm vụ tiến àn một số oạt động điều tra trong Quân đội p ải t ực iện yêu cầu bằng văn bản của người

c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội Đối với n ững vụ án ít ng iệm trọng T ủ trưởng, P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự Bộ Quốc p òng, Cơ quan điều tra ìn sự cấp quân k u c trác

n iệm trực tiếp ướng dẫn oặc c ỉ đạo bằng văn bản c o người được giao tiến àn một số oạt động điều tra trong lực lượng Bộ đội Biên p òng, Cản sát biển, Giám t ị trại giam và T ủ trưởng đơn vị độc lập cấp Trung đoàn, trong t ời ạn luật địn người được giao tiến àn một số oạt động điều tra bàn giao sơ c o iện kiểm sát c t ẩm quyền

- Người c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn

sự Quân đội c trác n iệm tiếp n ận sơ vụ án do người được giao n iệm

vụ tiến àn một số oạt động điều tra trong Quân đội c uyển giao t eo

t ẩm quyền và t ông báo kết quả giải quyết c o cơ quan đã c uyển giao

sơ vụ án Đối với tội p ạm ng iêm trọng, rất ng iêm trọng, đặc biệt ng iêm trọng oặc tội p ạm ít ng iêm trọng n ưng p ức tạp t uộc t ẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội t ì người được giao n iệm vụ tiến

àn một số oạt động điều tra quyết địn k ởi tố vụ án, k ám ng iệm iện trường, k ám xét, lấy lời k ai… Sau đ c uyển sơ vụ án c o người c

t ẩm quyền tiến àn tố tụng trong Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội trong

t ời ạn 07 ngày

Chương 2 QUI ĐỊNH CỦA PH P LUẬT T TỤNG H NH S VIỆT NAM

V TH C TIỄN HOẠT ĐỘNG CỦA NGƯỜI C THẨM QU N

TI N H NH T TỤNG TRONG CƠ QUAN ĐI U TRA

tố tụng Khi tiến hành tố tụng hình sự, T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự Quân đội c n ững n iệm vụ, quyền ạn và trác n iệm được quy địn tại Điều 36 Bộ luật tố tụng ìn sự 2015, cụ t ể n ư sau:

+ Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; quyết định khởi tố, không khởi tố, bổ sung hoặc thay đổi quyết định khởi tố vụ án; quyết định khởi tố, bổ sung hoặc thay đổi quyết định khởi tố bị can; quyết định nhập hoặc tách vụ án; quyết định ủy thác điều tra

Điều 143 Bộ luật tố tụng ìn sự năm 2015, tố giác, tin báo về tội p ạm

g m: Tố giác của cá n ân; tin báo của cơ quan, tổ c ức, cá n ân; tin báo trên phương tiện t ông tin đại c úng; kiến ng ị k ởi tố của cơ quan n à nước; Cơ quan c t ẩm quyền tiến àn tố tụng trực tiếp p át iện dấu iệu của tội

p ạm; người p ạm tội tự t ú Trong t ời ạn luật địn T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự p ải kiểm tra, xác min và ra một trong các quyết địn : K ởi

tố vụ án ìn sự, k i c căn cứ xác địn tội p ạm đã k ởi tố k ông đúng với

àn vi p ạm tội xảy ra oặc c còn tội p ạm k ác c ưa bị k ởi tố t ì ra quyết địn t ay đổi oặc bổ sung quyết địn k ởi tố vụ án (K oản 1, Điều 156); quyết địn k ông k ởi tố vụ án ìn sự; k i c một trong n ững căn cứ quy địn tại K oản 1, Điều 148 Bộ luật tố tụng ìn sự t ì ra quyết địn tạm đìn c ỉ giải quyết tin báo, tố giác tội p ạm

K i xác địn một người đã t ực iện àn vi p ạm tội t ì T ủ trưởng

Cơ quan điều tra ìn sự ra quyết địn k ởi tố bị can; trong quá trìn điều tra,

c căn cứ xác địn àn vi p ạm tội của bị can k ông p ạm vào tội đã bị k ởi

tố oặc còn àn vi p ạm tội k ác t ì ra quyết địn t ay đổi oặc bổ sung quyết địn k ởi tố bị can Trong t ời ạn 24 giờ, kể từ k i ra quyết địn k ởi

tố bị can oặc quyết địn t ay đổi oặc bổ sung quyết địn k ởi tố bị can, Cơ quan điều tra ìn sự p ải gửi quyết địn và tài liệu liên quan đến việc k ởi tố

bị can c o iện kiểm sát quân sự cùng cấp để xét p ê c uẩn

+ Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế, biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt

Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, nếu xét thấy cần thiết và có căn cứ t eo quy định tại các điều 110, 113, 117, 123, 124, 125, 127, 128, 129; 419 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 thì T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn

sự c quyền ra quyết địn áp dụng, t ay đổi, hủy bỏ biện p áp ngăn c ặn,

biện p áp cư ng chế, biện p áp điều tra tố tụng đặc biệt đối với người thực hiện hành vi phạm tội

+ Quyết định truy nã, đình nã bị can, khám xét, thu giữ, tạm giữ, xử lý vật chứng

Khi bị can bỏ trốn, hoặc không biết bị can đang ở đâu t ì T ủ trưởng

Cơ quan điều tra ìn sự ra quyết địn truy nã bị can (Điều 231) Khi c căn

cứ n ận địn trong người, c ỗ ở, c ỗ làm việc, địa điểm của một người c công cụ, p ương tiện p ạm tội, đ vật, tài sản do p ạm tội mà c oặc đ vật tài sản k ác c liên quan đến vụ án t ì T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự căn cứ quy địn tại các Điều 192, 193, 194, 195 Bộ luật tố tụng ìn sự ra lện k ám xét Đây là n ững biện p áp điều tra n ằm tìm kiếm dấu vết của tội p ạm, vật c ứng, đ vật, tài liệu c liên quan đến vụ án oặc để p át iện đối tượng truy nã, k ám xét, t u giữ g m: k ám người; k ám c ỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, trong quán trìn k ám xét Điều tra viên được tạm giữ đ vật là vật c ứng và tài liệu liên quan trực tiếp đến vụ án; t u giữ t ư tín, điện tín, bưu kiện, bưu p ẩm tại bưu điện K i k ám xét, t u giữ, kê biên tài sản đụng

c ạm đến quyền bất k ả xâm p ạm về tài sản, c ỗ ở, t ân t ể, dan dự, uy tín, việc đảm bảo bí mật về t ư tín, điện tín… của công dân t ì p ải ết sức

t ận trọng, tuân t eo n ững quy địn của Bộ luật tố tụng ìn sự

+ Quyết định trưng cầu giám định, giám định bổ sung hoặc giám định lại, khai quật tử thi, thực nghiệm điều tra, thay đổi hoặc yêu cầu thay đổi người giám định Yêu cầu định giá, định giá lại tài sản, yêu cầu thay đổi người định giá tài sản

Trong quá trình giải quyết vụ án, để xác định những vấn liên quan đến

vụ án, làm cơ sở cho giải quyết vụ án, T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự căn cứ quy địn tại các Điều 205, 206 Bộ luật tố tụng ìn sự quyết địn trưng cầu giám địn và quyết địn k ai quật tử t i để k ám ng iệm p át iện dấu vết trên t ân t ể người c ết oặc giám địn lại nguyên n ân c ết người, tín c ất t ương tíc của người c ết

Trong trường ợp đương sự oặc người đại diện của ọ đề ng ị Cơ quan điều tra ìn sự giám địn n ững vấn đề liên quan đến quyền và lợi íc

ợp p áp của ọ t ì trong t ời ạn 07 ngày, kể từ ngày n ận được văn bản đề

ng ị t ì T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự p ải xem xét trưng cầu giám địn (Điều 207, Bộ luật tố tụng ìn sự 2015) K i cần xác địn giá của tài sản để giải quyết vụ án ìn sự, T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự ra văn bản yêu cầu địn giá tài sản (Điều 215, Bộ luật tố tụng ìn sự 2015)

+ Trực tiếp kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm và tiến hành các biện pháp điều tra

Đặc thù tổ chức, biên chế của các Cơ quan điều tra ìn sự trong Quân đội là quân số ít nên k i n ận được ngu n tin về tội p ạm t ì tùy từng trường

ợp T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự trực tiếp kiểm tra, xác minh ngu n tin về tội phạm và tiến hành các biện p áp điều tra n ư một Điều tra viên hoặc có thể phân công cho Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra hình sự hoặc Điều tra viên thực hiện kiểm tra, xác minh về ngu n tin của tội phạm

+ Kết luận điều tra vụ án

K i c đầy đủ c ứng cứ c ứng min tội p ạm và người p ạm tội oặc

p ải đìn c ỉ điều tra t ì T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự ra bản kết luận điều tra vụ án để đề ng ị truy tố oặc quyết địn đìn c ỉ điều tra t eo quy địn tại các Điều 232, 233, 234 Bộ luật tố tụng ìn sự năm 2015; bản kết luận điều tra g i rõ diễn biến àn vi p ạm tội; c ứng cứ xác địn àn vi

p ạm tội của bị can, t ủ đoạn, động cơ, mục đíc p ạm tội, tín c ất, mức độ

t iệt ại do àn vi p ạm tội gây ra; việc áp dụng, t ay đổi, ủy bỏ biện p áp ngăn c ặn, biện p áp cư ng c ế; tìn tiết tăng nặng, giảm n ẹ trác n iệm

ìn sự, đặc điểm n ân t ân của bị can; việc t u giữ, tạm giữ tài liệu, đ vật

và việc xử lý vật c ứng; nguyên n ân và điều kiện dẫn đến àn vi p ạm tội

và tìn tiết k ác c ý ng ĩa đối với vụ án; lý do và căn cứ đề ng ị truy tố; tội dan , điều, k oản, điểm của Bộ luật ìn sự được áp dụng; n ững ý kiến đề xuất giải quyết vụ án Bản kết luận điều tra p ải g i rõ ngày, t áng, năm ra kết luận; ọ tên, c ức vụ và c ữ ký của người ra kết luận điều tra

+ Quyết định tạm đình chỉ điều tra, đình chỉ điều tra, phục hồi điều tra

vụ án, bị can

Tạm đìn c ỉ điều tra là một sự kiện p áp lý làm tạm ngừng oạt động điều tra của Cơ quan điều tra ìn sự đối với vụ án oặc đối với bị can k i c căn cứ do luật tố tụng ìn sự quy địn Cụ t ể, t eo Điều 229 Bộ luật tố tụng

ìn sự năm 2015, k i c ưa xác địn được bị can oặc k ông biết rõ bị can đang ở đâu n ưng đã ết t ời ạn điều tra vụ án, trường ợp k ông biết rõ bị can đang ở đâu, Cơ quan điều tra p ải ra quyết địn truy nã trước k i tạm đìn c ỉ điều tra; k i c kết luận giám địn tư p áp xác địn bị can bị bện tâm t ần oặc bện iểm ng èo t ì c t ể tạm đìn c ỉ điều tra trước k i ết

t ời ạn điều tra; k i trưng cầu giám địn , yêu cầu địn giá tài sản, yêu cầu nước ngoài tương trợ tư p áp c ưa c kết quả n ưng đã ết t ời ạn điều tra thì T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự sẽ ra quyết địn tạm đìn c ỉ điều tra

Đìn c ỉ điều tra là sự kiện p áp lý làm c ấm dứt oạt động tố tụng

ìn sự của Cơ quan điều tra ìn sự đối với bị can oặc vụ án Cụ t ể, Điều

234, Bộ luật tố tụng ìn sự 2015 quy địn : K i c một trong n ững căn cứ quy địn tại k oản 2 Điều 155, Điều 157 của Bộ luật tố tụng ìn sự 2015;

k i đã ết t ời ạn điều tra mà k ông c ứng min được bị can đã t ực iện tội p ạm t ì T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự ra quyết địn đìn c ỉ điều tra K i c căn cứ quy địn tại Điều 235, Bộ luật tố tụng ìn sự 2015 t ì T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự ra quyết địn p ục i điều tra

* Nhiệm vụ, quyền hạn của Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra hình sự

Phó T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự là một c ức dan tố tụng, mối quan ệ giữa T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự và P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự là mối quan ệ tố tụng Tuy n iên, c ỉ k i P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự được p ân công k ởi tố, điều tra vụ án ìn

sự t ì ọ mới là người tiến àn tố tụng và p át sin các quyền ạn nêu trên

Cơ sở p át sin và t ời điểm p át sin n iệm vụ, quyền ạn của P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự là từ k i c quyết địn p ân công k ởi tố, điều tra vụ án T ời điểm kết t úc n iệm vụ, quyền ạn của P T ủ trưởng

Cơ quan điều tra ìn sự là k i kết t úc điều tra ra bản án kết luận điều tra, đề

ng ị truy tố oặc kết luận điều tra và quyết địn đìn c ỉ điều tra P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự k ông p ải là người đứng đầu, đại diện đương n iên của Cơ quan điều tra ìn sự nên nếu t am gia với tư các đại diện Cơ quan điều tra ìn sự t ì p ải được T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn

sự ủy quyền và n ân dan T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự (trừ quy địn tại điểm b, k oản 1 Điều 36 Bộ luật tố tụng ìn sự), P T ủ trưởng Cơ quan điều tra k ông được giải quyết k iếu nại, tố cáo về àn vi, quyết địn của mìn Phó T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự c ịu trác n iệm trước

T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự về n ững n iệm vụ được ủy quyền iệc

ủy quyền này p ải được t ực iện bằng văn bản và p ải t ông báo bằng văn bản c o iện kiểm sát quân sự cùng cấp c t ẩm quyền, người c liên quan biết việc ủy quyền đ N ưng nếu được p ân công k ởi tố, điều tra vụ án ình

sự t ì P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự là người tiến àn tố tụng độc lập và c quyền ạn n ư đối với T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự, n ân dan c ín mìn k i ký các quyết địn tố tụng [19, tr.25]

* Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về trách nhiệm của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

Cùng với các n iệm vụ, quyền ạn nêu trên, T ủ trưởng, P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự trong Quân đội c n iệm vụ p ải ng iêm

c ỉn t ực iện n ững quy địn của p áp luật và p ải c ịu trác n iệm về

n ững àn vi, quyết địn của mìn (Điều 17; K oản 4, Điều 36 Bộ luật tố tụng ìn sự năm 2015) T ủ trưởng, P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn

sự cũng c trác n iệm đảm bảo oạt động điều tra được diễn ra một các

đúng đắn t eo quy địn của p áp luật, n ư: ướng dẫn, c ỉ đạo Điều tra viên, Cán bộ điều tra áp dụng mọi biện p áp ợp p áp để xác địn sự t ật của vụ

án một các k ác quan, toàn diện và đầy đủ, làm rõ n ững c ứng cứ xác địn c tội và c ức cứ xác địn vô tội, n ững tìn tiết tăng nặng và n ững tìn tiết giảm n ẹ trác n iệm ìn sự của bị can (Điều 15, Bộ luật tố tụng

ìn sự); tạo điều kiện t uận lợi để các tổ c ức và công dân t am gia tố tụng

ìn sự; p ải trả lời kết quả giải quyết tin báo, tố giác về tội p ạm c o tổ c ức

và cá n ân đã báo tin biết (Điều 145, Bộ luật tố tụng ìn sự 2015); đảm bảo quyền bìn đẳng của mọi người, và p áp n ân trước p áp luật (Điều 9, Bộ luật tố tụng ìn sự 2015); bảo đảm c o người bị buộc tội, bị ại, đương sự

t ực iện đầy đủ quyền bào c ữa, quyền và lợi íc ợp p áp của ọ (Điều 16,

Bộ luật tố tụng ìn sự 2015); k i p át iện àn vi c dấu iệu tội p ạm, trong p ạm vi n iệm vụ, quyền ạn của mìn c trác n iệm k ởi tố vụ án, áp dụng các biện p áp do Bộ luật tố tụng ìn sự quy địn để xác địn tội p ạm

và xử lý người, p áp n ân t ương mại p ạm tội (Điều 18, Bộ luật tố tụng

ìn sự 2015) T ủ trưởng, P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự p ải

c ịu trác n iệm về tất cả các sai p ạm xảy ra trong quá trìn điều tra vụ án hình sự được gây ra bởi n ững cán bộ dưới quyền và c trác n iệm tiếp

n ận, xem xét, giải quyết k iếu nại, tố cáo kịp t ời, đúng p áp luật (Điều 32

Bộ luật tố tụng ìn sự 2015) [43, tr.71]

Ngoài ra, T ủ trưởng, P T ủ trưởng Cơ quan điều tra ìn sự trong Quân đội còn có trách nhiệm, ng ĩa vụ và những việc Sĩ quan Quân đội nhân dân k ông được làm quy định tại các Điều 26, 27, 28 Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2008, 2014

T m lại, Bộ luật Tố tụng ìn sự năm 2015 đã quy địn một các cụ

t ể, c i tiết các n iệm vụ, quyền ạn và trác n iệm của T ủ trưởng, P T ủ trưởng cơ quan điều tra ìn sự So với các Bộ luật tố tụng ìn sự trước đấy,