(TIỂU LUẬN) TIỂU LUẬN học PHẦN PHÁP LUẬT đại CƯƠNG CHỦ đề VI PHẠM PHÁP LUẬT của SINH VIÊN HIỆN NAY NHỮNG vấn đề lý LUẬN và THỰC TIỄN

Khái niệm vi phạm pháp luật Vi phạm pháp luật là hành vi xác định của con người trái với quy định của pháp luật, có lỗi do chủ thể có đủ năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại h

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

CHỦ ĐỀ: VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

Họ và tên: Nguyễn Hà Anh Lân MSSV: 47.01.301.056

Mã lớp HP: 2111POLI190323 Giảng viên giảng dạy: CN Nguyễn Ngọc Hoa Đăng

quả nghiên cứu của những tác giả khác; tài liệu tham khảo trong tiểu luận đều có nguồn gốc rõ ràng và theo đúng quy định

TP Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 01 năm 202

SINH VIÊN THỰC HIỆN

Nguyễn Hà Anh Lân

1.1 Khái niệm vi phạm pháp luật 1

1.2 Các dấu hiệu của vi phạm pháp luật 2

1.3 Các yếu tố cấu thành hành vi vi phạm pháp luật 5

2 Thực trạng 7

3 Nguyên nhân 9

3.1 Nguyên nhân chủ quan 9

3.2 Nguyên nhân khách quan 10

4 Giải pháp 12

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

MỞ ĐẦU

Đại học là một môi trường xã hội thu nhỏ, các bạn sinh viên là những đối tượng lần đầu tiếp xúc với những vấn đề mới, chưa đầy đủ nhận thức và kinh nghiệm để giái quyết những vấn đề của bản thân Ở lứa tuổi này, tuy đã đủ tuổi chịu trách nhiệm về những hành vi của mình nhưng kiến thức về pháp luật của các bạn còn nhiều thiếu sót nên không tránh khỏi những trường hợp phạm luật nhưng không hay biết hay nhận ra Công tác giáo dục pháp luật vì nhiều lý do mà chưa đem lại hiệu quả thực sự, đã để lại những sự việc đau lòng cho gia đình, nhà trường và cả xã hội Do đó, vấn đề vi phạm pháp luật ở sinh viên cần được tìm hiểu và nghiên cứu một cách kĩ càng, từ đó hình thành nên nhận thức cũng như bài học kinh nghiệm cho mỗi cá nhân và cộng đồng

1 Những vấn đề chung về vi phạm pháp luật

1.1 Khái niệm vi phạm pháp luật

Vi phạm pháp luật là hành vi xác định của con người trái với quy định của pháp luật, có lỗi do chủ thể có đủ năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại hoặc đe doạ xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật xác lập và bảo vệ Vi phạm pháp luật là trường hợp các chủ thể không thực hiện hoặc thực hiện không đúng những quy định của pháp luật Tuy nhiên, để bị coi là vi phạm pháp luật, cần phải hội đủ các dấu hiệu cơ bản của vi phạm pháp luật

Căn cứ vào mức độ và tính chất nguy hiểm cho xã hội của vi phạm pháp luật, chúng được chia thành tội phạm và các vi phạm pháp luật không phải là tội phạm Căn cứ vào đặc điểm khách thể vi phạm pháp luật, chúng được chia theo Ngành Luật, chế định pháp luật Có các loại vi phạm pháp luật:

- Vi phạm hình sự: là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ

luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm pháp lý hình sự gây ra một cách vô

ý hoặc cố ý

- Vi phạm dân sự: là những hành vi xâm hại đến quan hệ tài sản, quan hệ nhân

thân có liên quan đến tài sản hoặc không liên quan đến tài sản được quy định trong

Bộ luật Dân sự Vi phạm dân sự dẫn đến việc áp dụng các chế tài do những quy phạm pháp luật Dân sự quy định

- Vi phạm hành chính: là hành vi xâm phạm các quy tắc quản lý Nhà nước mà

không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính

do cá nhân hoặc tổ chức thực hiện do cố ý hay vô ý

- Vi phạm kỉ luật: là những hành vi có lỗi, trái với những quy chế, quy tắc xác

lập trật tự trong nội bộ một cơ quan, xí nghiệp, trường học… Vi phạm kỷ luật dẫn đến việc áp dụng các biện pháp thi hành kỷ luật khác nhau như: khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương…

1.2 Các dấu hiệu của vi phạm pháp luật

- Hành vi xác định của cá nhân, pháp nhân cụ thể

Hoạt động của con người từ khi suy nghĩ đến khi thể hiện ra ngoài, trải qua nhiều giai đoạn Khoa học pháp lý không xem xét tất cả các giai đoạn đó mà chỉ nghiên cứu giai đoạn thể hiện các hành vi Hành vi là sự thể hiện ý chí ra bên ngoài bằng hành động (hoặc không hành động) một cách có ý thức nhằm xác lập, thay đổi hay chấm dứt quan hệ pháp luật Vì vậy, những gì còn trong sự suy nghĩ của chủ thể không bị chi phối bởi các quy phạm pháp luật

Diễn giải cách khác, bất kỳ một sự việc nào của con người tạo nên bắt nguồn

từ những động cơ, nguyên nhân nào đó và được thực hiện, sự thực hiện thể hiện bằng hành vi dưới dạng hành động hoặc không hành động nhằm đạt được mục đích nào đó

Dấu hiệu pháp luật quan tâm nhất đến là hành vi và đưa nguyên nhân, động cơ

và mục đích xuống vị trí thứ yếu

- Hành vi xác định phải trái pháp luật hiện hành

Theo quan niệm của hệ thống Sovietque Law, hành vi trái pháp luật là hành vi không phù hợp với những quy định của pháp luật, tức là làm những điều pháp luật Nguyên nhân

Động cơ Hành vi xác định Mục đích

cấm hoặc không làm những điều pháp luật bắt buộc Hành vi bất hợp pháp ấy của chủ thể có thể là của cá nhân hoặc tổ chức Nói cách khác, hành vi trái pháp luật thì phải có pháp luật điều chỉnh hành vi của chủ thể Nếu không có quy định pháp luật nào điều chỉnh hành vi của chủ thể thì hành vi ấy không vi phạm pháp luật

Trong thực tế, luật pháp không thể dự liệu tất cả hành vi của các chủ thể được làm và không được làm, nên các nước theo hệ thống Common Law, Continental Law thường áp dụng quan điểm của John Locke “Chủ thể được phép làm những gì

mà luật không cấm”, còn đối với những người nắm giữ quyền lực thì “ Cấm không được làm những gì mà luật pháp không cho phép”, nên dấu hiệu vi phạm pháp luật này thường được diễn giải là khi hành vi của chủ thể bị một bên cho là xâm hại đến quyền và lợi ích của họ

Hành vi trái pháp luật thể hiện dưới dạng:

+ Làm một việc (hành động) mà pháp luật cấm không được làm;

+ Không làm một việc (không hành động) mà pháp luật đòi hỏi;

+ Sử dụng quyền hạn vượt quá quy định của pháp luật

Do đó, chỉ xem là hành vi trái pháp luật khi vi phạm những quy định mà luật pháp cấm hoặc không làm những gì mà pháp luật bắt buộc phải làm

- Hành vi trái pháp luật đó phải có lỗi của chủ thể

Hành vi trái pháp luật này phải thể hiện ý chí của chủ thể tức là mặt chủ quan của hành vi, hay lỗi của chủ thể Lỗi là yếu tố không thể thiếu được để xác định hành vi vi phạm pháp luật

Do đó, có những hành vi trái pháp luật nhưng thực hiện trong những hoàn cảnh, điều kiện mà chủ thể không thể lựa chọn cách xử sự khác, thì hành vi trái pháp luật đó không có lỗi nên không thể xem là hành vi vi phạm pháp luật

Thí dụ: Trường hợp phòng vệ chính đáng, tình thế cấp thiết

- Chủ thể vi phạm pháp luật phải có đủ năng lực chủ thể

Nghĩa là chủ thể có khả năng lựa chọn cách xử sự, có khả năng nhận thức được hậu quả hành vi của mình mà vẫn thực hiện thì mới xem là hành vi vi phạm pháp luật Do đó, những hành vi trái pháp luật được thực hiện do những người

không có năng lực hành vi (mất trí, tâm thần hoặc dưới tuổi luật định) thì không thể xem là hành vi vi phạm pháp luật

Chủ thể vi phạm hình sự: cá nhân, pháp nhân

Chủ thể vi phạm hình sự: cá nhân, pháp nhân và chủ thể khác

Chủ thể vi phạm hành chính: cá nhân hoặc có thể là tổ chức

Chủ thể vi phạm kỷ luật: cán bộ - công chức Nhà nước, học sinh – sinh viên…

- Xâm hại đến khách thể mà pháp luật bảo vệ

Nghĩa là những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ như lại bị hành vi vi phạm pháp luật xâm hại Việc xác định khách thể có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định tính chất nguy hiểm của hành vi

Khách thể của vi phạm hình sự: xâm hại đến độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; chế độ Nhà nước; tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân

Khách thể của vi phạm dân sự: xâm hại đến quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân

có liên quan đến tài sản hoặc không liên quan đến tài sản được quy định trong Bộ luật Dân sự

+ Quan hệ tài sản: là quan hệ giữa người với người về những lợi ích vật chất được tạo ra trong quá trình hoạt động sản xuất của xã hội như: quan hệ sở hữu, quan hệ thừa kế… Quan hệ tài sản bao giờ cũng gắn liền với một tài sản

+ Quan hệ nhân thân: là quan hệ giữa người với người về những lợi ích phi vật chất, không có giá trị kinh tế, không tính ra được thành tiền và không thể chuyển giao vì nó gắn liền với một cá nhân, tổ chức nhất định Nó ghi nhận đặc tính riêng biệt và sự đánh giá của xã hội đối với cá nhân hay tổ chức đó Quan hệ nhân thân thuộc phạm vi điều chỉnh của ngành luật dân sự gồm quan hệ nhân thân liên quan đến tài sản (như: quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp…) và quan hệ nhân thân không liên quan đến tài sản (như: danh dự, nhân phẩm, tên gọi…)

Khách thể của vi phạm hành chính: xâm phạm các quy tắc quản lý Nhà nước Quy tắc quản lý Nhà nước rất đa dạng: Quản lý trật tự an toàn xã hội; quản lý trật tự văn hoá, giáo dục, đất đai, tài nguyên môi trường; trật tự an toàn giao thông…

Khách thể của vi phạm kỷ luật: những hành vi có lỗi, trái với những quy chế, quy tắc xác lập trật tự trong nội bộ một cơ quan, xí nghiệp, trường học…

1.3 Các yếu tố cấu thành hành vi vi phạm pháp luật

Trong khoa học pháp lý, về mặt cấu trúc vi phạm pháp luật thường được xem xét trên những yếu tố: mặt khách quan, mặt chủ quan, mặt chủ thể và mặt khách thể

- Mặt khách quan

Mặt khách quan của vi phạm pháp luật là những dấu hiệu biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của vi phạm pháp luật Nó bao gồm các yếu tố: hành vi trái pháp luật, hậu quả nguy hiểm cho xã hội, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho xã hội, thời gian, địa điểm, phương tiện vi phạm

a Hành vi trái pháp luật hay còn gọi là hành vi nguy hiểm cho xã hội là hành

vi trái với các yêu cầu của pháp luật, nó gây ra hoặc đe doạ gây ra những hậu quả nguy hiểm cho xã hội

b Hậu quả nguy hiểm cho xã hội: là những thiệt hại về người và của hoặc

những thiệt hại phi vật chất khác do hành vi trái pháp luật gây ra cho xã hội

c Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho xã hội tức là

giữa chúng phải có mối quan hệ nội tại và tất yếu với nhau Hành vi đã chứa đựng mầm mống gây ra hậu quả hoặc là nguyên nhân trực tiếp của hậu quả nên nó phải xảy ra trước hậu quả về mặt thời gian; còn hậu quả phải là kết quả tất yếu của chính hành vi đó mà không phải là của một nguyên nhân khác

d Thời gian vi phạm pháp luật là giờ, ngày, tháng, năm xảy ra vi phạm pháp

luật

e Địa điểm vi phạm pháp luật là nơi xảy ra vi phạm pháp luật.

f Phương tiện vi phạm pháp luật là công cụ mà chủ thể sử dụng để thực hiện

hành vi trái pháp luật của mình

Khi xem xét mặt khách quan của vi phạm pháp luật thì hành vi trái pháp luật luôn luôn là yếu tố bắt buộc phải xác định trong cấu thành của mọi vi phạm pháp

luật, còn các yếu tốt khác có bắt buộc phải xác định hay không là tuỳ từng trường hợp vi phạm Có trường hợp hậu quả nguy hiểm cho xã hội và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho xã hội cũng là yếu tố bắt buộc phải xác định, có trường hợp địa điểm vi phạm cũng là yếu tố bắt buộc phải xác định

- Mặt chủ quan:

Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật là thái độ tâm lý của chủ thể, là diễn biến bên trong của con người mà giác quan người khác không thể cảm giác chính xác được Các dấu hiệu của mặt chủ quan bao gồm lỗi, động cơ, mục đích của chủ thể đối với hành vi và hậu quả của sự vi phạm pháp luật

+ Lỗi: là trạng thái tâm lý bên trong của chủ thể khi có hành vi vi phạm pháp luật Căn cứ vào dấu hiệu ý chí và lý trí, lỗi gồm hai loại: lỗi cố ý và lỗi vô ý

o Lỗi cố ý: gồm lỗi cố ý trực tiếp và lỗi cố ý gián tiếp.

 Lỗi cố ý trực tiếp: người vi phạm nhìn thấy trước hậu quả nguy hiểm cho

xã hội của hành vi và mong muốn điều đó xảy ra

 Lỗi cố ý gián tiếp: Người vi phạm nhận thức được hậu quả nguy hiểm cho xã hội của hành vi, tuy không muốn nhưng để mặc cho hậu quả xảy ra

o Lỗi vô ý: gồm lỗi vô ý vì quá tự tin và lỗi vô ý do cẩu thả.

 Lỗi vô ý vì quá tự tin: Người vi phạm thấy trước được hành vi của mình

có thể gây ra hậu quả nguy hiểm nhưng tin rằng không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được

 Lỗi vô ý do cẩu thả: Người vi phạm không nhận thức được hậu quả nguy hiểm do hành vi của mình mặc dù trách nhiệm phải biết và có thể biết + Động cơ vi phạm pháp luật: là những nguyên nhân bên trong (các nhu cầu cần thoả mãn) thúc đẩy chủ thể vi phạm pháp luật

+ Mục đích vi phạm pháp luật: là những mục tiêu mà chủ thể cần đạt tới khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật

- Chủ thể:

Mặt chủ thể của vi phạm pháp luật là cá nhân, tổ chức phải có năng lực chịu trách nhiệm pháp lý căn cứ vào độ tuổi, khả năng nhận thức điều khiển hành vi, và tuỳ thuộc vào khách thể được pháp luật bảo vệ mà quy định năng lực chịu trách nhiệm pháp lý trong các ngành Luật

- Khách thể:

Mặt khách thể của vi phạm pháp luật là những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ nhưng lại bị hành vi vi phạm pháp luật xâm hại Việc xác định khách thể có

ý nghĩa quan trọng trong việc xác định tính chất nguy hiểm của hành vi

Ví dụ: hành vi xâm hại trật tự an toàn gia thông thì ít nguy hiểm hơn hành vi xâm hại đến các quan hệ về tính mạng, tài sản của công dân

2 Thực trạng

Thống kê của Bộ Công an cho thấy trong giai đoạn 2018 - 2020, cả nước đã ghi nhận 10.786 vụ người chưa thành niên vi phạm pháp luật, với 16.583 đối tượng

có liên quan Trong đó, nữ giới chiếm 5%, nam giới chiếm đến 95% Riêng năm

2020, đã ra 4.262 vụ, với hơn 6.500 đối tượng phạm pháp

Công an Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: Từ năm 2018 đến hết quý I-2021, thành phố ghi nhận 516 vụ phạm pháp hình sự do người dưới 18 tuổi thực hiện, các

cơ quan chức năng đã truy bắt 884 đối tượng Trong đó, đã khám phá 474 trong số

516 vụ, xử lý 775 đối tượng, gồm: Xử lý hình sự 336 vụ với 554 đối tượng, xử phạt hành chính 108 vụ/221 đối tượng, đang tiếp tục điều tra 42 vụ và 109 đối tượng Trong các vụ việc đã xử lý, cơ quan chức năng ghi nhận các đối tượng phạm tội đều còn rất trẻ, trong đó, độ tuổi dưới 14 chiếm 3,62%, từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi là 27,26% và dưới 18 tuổi là 69,12% Về trình độ văn hóa, không biết chữ là 3,75%; tiểu học 29,33%, THCS 46,51% và THPT là 20,41% Trong số 884 đối tượng có

553 đối tượng đã bỏ học, chiếm 71,44%

Năm năm có gần 8000 vụ học sinh, sinh viên vi phạm hình sự Đó là thông tin được đưa ra tại hội thảo tổng kết năm năm thực hiện thông tư liên tịch về công tác đảm bảo an ninh trật tự tại các cơ sở giáo dục (2009-2014) do Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ công an tổ chức ngày 05/08/2014 tại Hà Nội Cụ thể, trong số hơn 8000

vụ việc trên liên quan đến gây rối trật tự công cộng là 935 vụ, tội phạm ma túy 357

vụ, giết người 37 vụ, cướp trộm tài sản trên 6.000 vụ

Theo nhận định của các cơ quan chức năng, tình trạng thanh thiếu niên phạm tội có chiều hướng gia tăng, cùng với việc tăng về số vụ thì tính chất phức tạp và mức độ nghiêm trọng của loại tội phạm này cũng gia tăng Nhất là hiện nay, khi mà dịch bệnh Covid – 19 vẫn còn đang diễn biến phức tạp, tình trạng thất nghiệp không

có việc làm, không có thu nhập Vì vậy, để có tiền ăn chơi, tiêu xài, một số không ít các đối tượng thanh thiếu niên đã sa vào con đường trộm cướp, vi phạm pháp luật Không ít những vụ việc đau lòng, gây rúng động xã hội mà kẻ thủ ác lại là những sinh viên trẻ tuổi Những vụ việc này ít nhiều gây ảnh hưởng xấu đến trị an, gây hoang mang dư luận và bức xúc sâu rộng trong nhân dân

Vào khoảng 20 giờ 30 phút ngày 18 tháng 10 năm 2018, người dân tại toà nhà HH2A Linh Đàm (quận Hoàng Mai, Hà Nội) đã hết sức bàng hoàng khi phát hiện một cháu bé mới sinh tử vong tại khu vực đường đi nội bộ của toà nhà Các lực lượng chức năng đã nhanh chóng tiếp cận hiện trường và xác minh làm rõ vụ việc Qua rà soát, cơ quan điều tra đã tìm ra hung thủ là Đinh Thị Vân Anh (21 tuổi, ở Yên Hoá, Minh Hoá, Quảng Bình), sinh viên trường Đại học Văn hoá Qua lời khai, Vân Anh thừa nhận có quan hệ tình cảm với nhiều người, sau đó cô có thai khoảng

8 tháng Khoảng 20 giờ ngày 18 tháng 10, Vân Anh đi vào buồng vệ sinh thì sinh được một cháu bé Do hoảng sợ nên không biết thai nhi còn sống hay chết, là trai hay gái, Vân Anh dùng kéo trong nhà vệ sinh cắt dây rốn, bỏ cháu bé vào túi ny lông đen, đặt cháu bé lên cửa sổ nhà vệ sinh rồi dùng tay đẩy xuống cửa sổ Vân Anh xác nhận cháu bé là con của một trong số những người đàn ông cô đã qua lại Hành vi của Đinh Thị Vân Anh đã vi phạm pháp luật hình sự, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thuần phong mỹ tục, đạo đức xã hội, gây dư luận xấu trong xã hội

Hay vụ án khiến dư luận bàng hoàng, phẫn nộ vì hành vi tội ác quá dã man do nam sinh viên tên là Hoàng Tuấn An (sinh năm 2002, trú tại xã Dương Liễu, huyện Hoài Đức, Hà Nội), hiện là sinh viên một trường đại học trên địa bàn Quá trình làm việc với cơ quan công an, An đã thừa nhận hành vi sát hại chị H.T.N.H (sinh năm