BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN MÔN: NGHỀ LUẬT VÀ PHƯƠNG PHÁP HỌC LUẬT ĐỀ BÀI: Bạn hiểu như thế nào về cách tiếp cận trong đào tạo “lấy người học làm trung t
Trang 1BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN MÔN: NGHỀ LUẬT VÀ PHƯƠNG PHÁP HỌC LUẬT
ĐỀ BÀI: Bạn hiểu như thế nào về cách tiếp cận trong đào tạo “lấy người học làm trung tâm”? Để thực hiện tốt cách tiếp cận này trong đào tạo luật, sinh viên cần có thái độ học tập như thế nào và giảng viên cần thể hiện vai trò gì? Những phương pháp nào nên được áp dụng trong dạy và học ngành luật theo cách tiếp cận này (chỉ nêu tên phương pháp và lý do)? Phân tích một phương pháp mà bạn cho là phù hợp nhất trong dạy và học ngành luật.
Họ và tên: Vương Đức Khảm Mssv: 451302
Lớp: DCTC07M-2-20 (N05-TL02)
Năm học 2021
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 1
I CÁCH TIẾP CẬN “LẤY NGƯỜI HỌC LÀM TRUNG TÂM” TRONG ĐÀO TẠO NGÀNH LUẬT 1
1 “Lấy người học làm trung tâm” 1
1.1 Đặc điểm 1
2 Thực hiện tốt cách tiếp cận “lấy người học làm trung tâm” trong đào tạo luật 3
2.1 Thái độ của sinh viên 4
2.2 Vai trò của giảng viên 4
II PHƯƠNG PHÁP DẠY – HỌC NGÀNH LUẬT 5
1 Khái niệm phương pháp dạy – học ngành luật 5
2 Những phương pháp nên được áp dụng trong dạy – học ngành luật theo cách tiếp cận đào tạo “lấy người học làm trung tâm” 5
3 Phương pháp phù hợp nhất trong dạy và học ngành luật 7
3.1 Khái niệm 7
3.2 Phương pháp thực hành nghề luật là phương pháp phù hợp nhất 7 4 Liên hệ 9
KẾT LUẬN 9
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
PHỤ LỤC 11
Trang 3MỞ ĐẦU
“Các bài giảng của giáo sư, cho dù có đầy đủ, xúc tích đến đâu, có chứa
chán tình yêu tri thức của bản thân giáo viên đến đâu, thì về thực chất mà nói,
đó chẳng qua cũng chỉ là chương trình, là những lời chỉ dẫn tuần tự để điều chỉnh trật tự nhận thức của sinh viên Người nào chỉ biết ngồi nghe giáo sư giảng chứ bản thân mình trong lòng không cảm thấy khao khát đọc sách, thì có thể nói tất cả những điều người ấy nghe giảng ở trường đại học cũng sẽ chỉ như tòa nhà xây trên cát mà thôi” (Ivan Alexandrovich Goncharov).1 Bất cứ trong lĩnh vực nào, ngành nghề nào cũng cần phải có đào tạo Đối với ngành luật hiện này cách tiếp cận trong đào tạo là “lấy người học làm trung tâm” và kết hợp với những phương pháp dạy và học tiên tiến đã dần trở nên phổ biến
NỘI DUNG
I CÁCH TIẾP CẬN “LẤY NGƯỜI HỌC LÀM TRUNG TÂM” TRONG ĐÀO TẠO NGÀNH LUẬT
1 “Lấy người học làm trung tâm”
- Đây là cách tiếp cận lấy người học làm trung tâm, chuyển đổi quá trình giáo dục thành tự giáo dục, quá trình đào tạo thành tự đào tạo, phát huy tính chủ
động sáng tạo của người học Tư tưởng này đã xuất hiện từ thế kỉ XVII: “Giáo
dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán, phát triển nhân cách…hãy tìm ra phương pháp cho phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn” (Jhon Amos Comeius)2
1.1 Đặc điểm
- (i) Trong quá trình dạy học người học vừa là đối tượng, vừa là chủ thể trong quan hệ dạy học dưới sự hướng dẫn của giáo viên đây cách tiếp cận giáo
1 Nhà văn người Nga.
2 Nhà triết gia, nhà giáo dục và nhà thần học người Séc.
Trang 4dục và đào tạo mới so với trước đây và thường được áp dụng phổ biến ở cấp học đại học trở lên (ii) Còn từ cấp học trung học phổ thông trở xuống vẫn đang áp dụng cách tiếp cận “lấy giáo viên làm trung tâm” đây là cách đào tạo giáo viên
sẽ là người thuyết trình, diễn giải tri thức của bài học còn người học sẽ là người lắng nghe, ghi chép và học thuộc bài Người học trong cách đào tạo này sẽ là khách thể của quan hệ dạy học
- Với cách đào tạo “lấy người học làm trung tâm” giúp khắc phục được những hạn chế ở cách đào tạo cũ như làm cho người học, học sinh rơi vào tình trạng thụ động và mệt mỏi Làm cho người học không chịu tư duy độc lập, sáng tạo phụ thuộc quá vào giáo viên Lượng kiến thức đưa ra trong buổi học chỉ từ một phía giảng viên
- Trong cách đào tạo này vấn đề lớn nhất cần được xác định đó là hoạt
động của người học và vai trò của giáo viên trong giảng dạy:
+ Hoạt động của người học: trong cách đào tạo này người học vừa là chủ
thể vừa là đối tượng của quan hệ dạy học nên họ phải tích cực, chủ động, có
hứng thú, ham học hỏi, biết cách học để chiếm lĩnh khoa học “Kiến thức thường
được xác định lại khi học sinh khám phá ra nó nhiều hơn, sâu hơn và trong khi tạo dựng và tạo dựng lại chương trình riêng của mình, các em có thể phát hiện
ra rằng những chiến lược trước kia mình sử dụng cần phải được thay thế bằng những chiến lược khác phù hợp” 3 cho thấy được tầm quan trọng của việc người học chủ động tìm hiểu kiến thức của bài học từ đó làm chủ được kiến thức của chính bản thân mình Tuy nhiên trong cách đào tạo này nếu người học không tích cực học hoạt động thì nó sẽ không có hiệu quả và từ đây ta thấy được vai trò điều phối giờ học của người giáo viên
3 GS.TS Hoàng Văn Vân, “Vai trò của giáo viên và học sinh ngoại ngữ ở trường học phổ thông trong lớp học
theo đường hướng lấy người học làm trung tâm”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Ngoại ngữ, 2007, tr 58.
Trang 5+ Vai trò của giáo viên: vai trò của người giáo viên trong cách tiếp cận
đào tạo “lấy người học làm trung tâm” khác so với cách đào tạo cũ Theo TS
Nguyễn Tùng Lâm cho rằng ““lấy người học làm trung tâm” không có nghĩa là
hạ thập vị trí người thầy mà đưa người thầy xuống trở thành người “quan sát” hoạt động của học sinh Khi ở vị trí quan sát, người thầy không nên áp đặt suy nghĩ lên học trò, mà chỉ đóng vai người hướng dẫn.” 4 ta thấy trong cách đào tạo này giáo viên sẽ trở thành người hướng dẫn, tổ chức hoạt động trong lớp học, sử dụng những phương pháp học phù hợp giúp người học khám phá, chủ động tham gia xây dựng buổi học khi giáo viên đưa ra vấn đề chứ không phải là hạ thấp vị
trí giáo viên trong lớp học Bởi theo “quan niệm truyền thống người giáo viên là
“người toàn trí”, người biết tất cả tri thức của một ngành khoa học nào đó”5 đây
là quan niệm lạc hậu và lỗi thời, tri thức trong thế giới khách quan là vô hạn không một ai có thể chiếm lĩnh được hết cả
2 Thực hiện tốt cách tiếp cận “lấy người học làm trung tâm” trong đào tạo luật
- Mỗi lĩnh vực, ngành, nghề trong đời sống đều có đặc thù riêng về đào tạo Đối với ngành luật đặc thù là đào tạo ra những cử nhân luật, những người sử dụng pháp luật nên cách tiếp cận đào tạo “lấy người học làm trung tâm” rất quan trọng tạo ra tư duy phản biện, tiếp thu kiến thức nhanh đối với sinh viên Và để thực hiện tốt cách tiếp cận này trong đào tạo luật phải cần đến sự hợp tác từ hai phía đó là sinh viên và giảng viên
4 Báo Lao động, ““lấy người học làm trung tâm”- tạo ra công dân toàn cầu”, https://laodong.vn/xa-hoi/lay-nguoi-hoc-lam-trung-tam-tao-ra-nhung-cong-dan-toan-cau-832430.ldo truy cập ngày 30/7/2021.
5 GS.TS Hoàng Văn Vân, “Vai trò của giáo viên và học sinh ngoại ngữ ở trường học phổ thông trong lớp học
theo đường hướng lấy người học làm trung tâm”, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Ngoại ngữ, 2007, tr 54.
Trang 62.1 Thái độ của sinh viên
- Sinh viên của các ngành nghề khác nói chung và sinh viên đối với ngành luật nói riêng khi được đào tạo bằng cách tiếp cận nào đi chăng nữa nhất là với cách tiếp cận “lấy người học làm trung tâm” thì sinh viên phải:
+ Thứ nhất nhận thức được vai trò của mình trong mỗi của buổi học, xác
định được mục tiêu của việc học, sử dụng các phương pháp học lí thuyết, học thảo luận
+ Thứ hai chủ động, tích cực trong việc tìm hiểu kiến thức, tự học trước
mỗi bài giảng như đọc đề cương môn học, đọc những tài liệu tham khảo mà đề cương môn học gợi ý về bài học mới Bởi như ở Trường Đại học Luật Hà Nội lượng kiến thức của một môn học trong một giờ lí thuyết có độ dài trung bình từ 10-15 trang giáo trình do vậy trong giờ học lý thuyết giảng viên sẽ không thể giảng chi tiết từng mục của vấn đề mà chỉ có thể nhấn mạnh phần trọng tâm kiến thức và hướng dẫn cách hiểu vấn đề và để giúp sinh viên hiểu rõ hơn sẽ có giờ thảo luận để sinh viên trao đổi với giảng viên những thứ mà mình không hiểu
Do vậy nếu sinh viên không chủ động đọc và tìm hiều kiến thức thì đến giờ thảo luận với giảng viên sẽ không thể nào đạt được hiệu quả tốt
2.2 Vai trò của giảng viên
- Vì đặc thù là đào tạo ngành luật cho nên trong giờ học giảng viên sẽ là người nắm vững kiến thức về vấn đề pháp luật đó nhất Và để thực hiện cách tiếp cận đào tạo “lấy người học làm trung tâm” một cách tốt nhất giảng viên sẽ là
người điều phối lớp học, hướng dẫn sinh viên tìm hiểu vấn đề “Các giảng viên
luật không thể cung cấp mọi câu trả lời cho sinh viên nhưng có thể giúp sinh viên phát triển kĩ năng lập luận, tư duy để họ có thể áp dụng trong hành nghề luật bất kể gặp phải vấn đề pháp lí nào.”6 Do vậy giảng viên sẽ là người áp
6 Viện luận so sánh, Tài liệu tổng quát phương pháp học ngành luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021, tr 1,2.
Trang 7dụng các phương pháp học tập đối với sinh viên sao cho hiệu quả nhất Có vấn
đề có thể áp dụng phương pháp tình huống, qua bản án hay có vấn đề sẽ sử dụng phương pháp Socratic… Điều đó phụ thuộc hoàn toàn vào giảng viên Cho nên
để thực hiện tốt cách đào tạo “lấy người học làm trung tâm” trong đào tạo ngành luật vai trò của giảng viên sẽ rất lớn
II PHƯƠNG PHÁP DẠY – HỌC NGÀNH LUẬT
1 Khái niệm phương pháp dạy – học ngành luật
- Phương pháp dạy – học ngành luật là “Tổng hợp các cách thức hoạt
động của giảng viên và sinh viên trong dạy – học luật góp phần đạt được chuẩn đầu ra về kiến thức, kĩ năng và thái độ để người học có năng lực tham gia vào các lĩnh vực của nghề sau khi tốt nghiệp.” 7 Từ khái niệm này ta thấy phương
pháp dạy – học ngành luật luôn có sự tương tác quả lại giữa giảng viên và sinh
viên, sinh viên được trang bị kiến thức, kĩ năng của nghề luật qua quá trình học tập, nghiên cứu từ giảng viên
2 Những phương pháp nên được áp dụng trong dạy – học ngành luật theo cách tiếp cận đào tạo “lấy người học làm trung tâm”
- Phương pháp dạy học dựa trên vấn đề: đây là phương pháp có hình thức
tiếp cận rất đặc biệt đó chính là thảo luận nhóm Với phương pháp này sẽ huy động được tối đa sinh viên tham gia vào bài học, phát huy được kĩ năng tư duy phản biệt, xử lí, giải quyết vấn đề Đặc biệt với đối tượng là sinh viên ngành luật
- Phương pháp tình huống: đây là phương pháp đặt ra để sinh viên rèn
luyện tư duy, kĩ năng giải quyết tình huống, dự liệu về vấn đề xảy ra trong đời sống và khi hành nghề
7 Viện luận so sánh, Tài liệu tổng quát phương pháp học ngành luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021, tr 1.
Trang 8- Phương pháp dạy học qua án: giúp sinh viên đánh gia được cách giải
quyết công việc trong thực tế, cách áp dụng pháp luật Vận dụng từ lí thuyết sang thực tế để giải quyết vấn đề
- Phương pháp Socratic: đây là phương pháp chuẩn bị cho sinh viên luật
tâm lí vững vàng, tư duy phản biện, suy nghĩ logic sự nhạy bén về phản xạ khi phải tiếp nhận liên tục các câu hỏi từ giảng viên và để bảo vệ cho quan điểm của mình
- Phương pháp thảo luận: đây là phương pháp “có sự tương tác giữa
giảng viên và sinh viên về một chủ để Các buổi thảo luận thường diễn ra sau bài giảng chính thức của giảng viên”8 như đã đề cập ở ví dụ trên với lượng kiến thức lớn trong buổi giảng chính thức giảng viên sẽ không thể đi sâu vào từng vấn
đề nên sẽ có buổi học thảo luận để giải đáp các thắc mắc của sinh viên đặt sinh viên ở vị trí trung tâm của quá trình dạy – học
- Phương pháp đóng vai: với phương pháp này sinh viên sẽ được sớm tiếp
xúc với nghề luật, giải quyết tình huống dự liệu có thể xảy ra trong thực tế
- Phương pháp thực hành nghề luật: đây là phương pháp giúp sinh viên
phát triển toàn diện cả về kiến thức lí thuyết thông qua việc tham gia soạn thảo
đề cương và phát triền cả về thực hành khi tham gia tư vấn pháp luật miễn phí, tham gia giảng dạy, tham gia phiên tòa giả định
- Phương pháp hợp tác: đây là phương pháp giúp nâng cao tinh thần trách
nhiệm của mỗi sinh viên, thúc đẩy sự tương tác giao lưu giữa các sinh viên, nâng cao kĩ năng làm việc nhóm
8 Viện luận so sánh, Tài liệu tổng quát phương pháp học ngành luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021, tr 24.
Trang 9- Phương pháp so sánh luật: đây là phương pháp giúp sinh viên so sanh
hai hệ thống luật với nhau, từ đó đánh giá được ưu nhược điểm của mỗi hệ thống pháp luật
3 Phương pháp phù hợp nhất trong dạy và học ngành luật
- Phương pháp phù hợp nhất trong dạy và học ngành luật là phương pháp thực hành nghề luật
3.1 Khái niệm
- Giáo dục thực hành nghề luật là: “một phương pháp giáo dục nhằm năng
cao kĩ năng thực hành nghề luật cho sinh viên bằng phương pháp tương tác và trải nghiệm, thông qua đó giáo dục đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của sinh viên luật” 9 từ khái niệm ta thấy đây là một phương pháp giáo dục phát triển toàn diện về mọi mặt cho sinh viên, giúp sinh viên ngành luật nhận thức được vai trò, sứ mệnh của mình
3.2 Phương pháp thực hành nghề luật là phương pháp phù hợp nhất
- Khi thực hành nghề luật với tư cách là một môn học “sinh viên được học
tập dựa trên chủ đề bằng các phương pháp tương tác, lấy người học làm trung tâm”10 phù hợp với cách tiếp cận đào tạo hiện này là “lấy người học làm trung tâm” cho thấy trong môn học này giảng viên sẽ hướng dẫn sinh viên trong quá trình học kết hợp, sử dụng nhiều phương pháp từ đó rèn luyện cho sinh viên kĩ năng học tập Môi trường học tập chuyên nghiệp, lớp học thường được tổ chức trong các văn phòng/ trung tâm thực hành nghề luật được thành lập bởi các trường đại học đào tạo luật11 khi học tập tại đây một kĩ năng mà sinh viên sẽ được nâng cao hơn đó chính là kĩ năng làm việc nhóm, sinh viên được thực hành
9 Viện luận so sánh, Tài liệu tổng quát phương pháp học ngành luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021, tr 29.
10Viện luận so sánh, Tài liệu tổng quát phương pháp học ngành luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021, tr 29.
11 Viện luận so sánh, Tài liệu tổng quát phương pháp học ngành luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021, tr 29
Trang 10thiết kế đề cương môn học từ đó giúp sinh viên làm chủ được kiến thức mà mình học tập
- Khi thực hành nghề luật là một phương pháp hướng nghiệp và là một
hình thức pháp lý giúp sinh viên có trải nghiệm học tập trên thực tế “cung cấp
dịch vụ pháp lí miễn phí cho cộng động, đặc biệt là người nghèo, khó khăn và không có điều kiện tiếp cận với hệ thống pháp luật”12 điều này rất phù hợp với những sinh viên có định hướng hành nghề luật sư vì trợ giúp tư vấn pháp lí miễn phí cũng là một quy tắc của luật sư13
- Triển khai phương pháp sinh viên sẽ được tham gia phiên toàn giả định, hoạt động tư vấn pháp lí, hoạt động hỗ trợ giảng dạy Với những hoạt động này
sẽ giúp sinh viên định hình được những hoạt động nghề nghiệp nào sau này phù hợp với mình sau khi tốt nghiệp ngay từ khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường
từ đó sẽ có lựa chọn ngành nghề một cách chính xác nhất
- Ngoài ra sinh viên sẽ còn trau dồi thêm nhiều kĩ năng khi tiếp cận phương pháp này như phỏng vấn, tư vấn cho khách hàng, kĩ năng nghiên cứu hồ
sơ, kĩ năng hùng biện trước đám đông, kĩ năng thuyết trình…
- Để sử dụng phương pháp này một cách hiệu quả và tốt nhất trường Đại học Luật Hà Nội đã xây dựng nên Trung tâm Tư vấn pháp luật thuộc Viện Luật
so sánh Tuy nhiên để được thực hành tại trung tâm này sinh viên phải xác định
rõ được mục tiêu học tập, tích cực trong các hoạt động và có tinh thần trách nhiệm cao
12 Viện luận so sánh, Tài liệu tổng quát phương pháp học ngành luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021, tr 29
13Quy tắc 4 “Trợ giúp pháp lý miễn phí là lương tâm và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư Luật sư có nghĩa
vụ thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí cho người nghèo và các đối tượng khác theo quy định của pháp luật, Điều
lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam bằng sự tận tâm, vô tư và trách nhiệm nghề nghiệp như các vụ việc có nhận thù