(TIỂU LUẬN) TIỂU LUẬN môn NGHIỆP vụ hải QUAN thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình gia công quốc tế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP NHÓM MÔN NGHIỆP VỤ HẢI QUAN Đề tài: Thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình gia công quốc tế Nhóm

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP NHÓM MÔN NGHIỆP VỤ HẢI QUAN

Đề tài: Thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo loại hình gia công

quốc tế

Nhóm 3 Tên các thanh viên trong nhóm:

1 Trương Thị Ánh – 11190684

2 Nguyễn Cao Hùng - 11192182

3 Cao Thị Ngọc Hà – 11191499

4 Nghiêm Hoàng Minh – 11193409

5 Nguyễn Mai Nhi – 11193990

6 Nguyễn Như Ngọc – 11196029

LỚP: NGHIỆP VỤ HẢI QUAN (121)_03

GIẢNG VIÊN: TS NGUYỄN QUANG HUY

Hà Nội, 01 tháng 11 năm 2021

c nhập khẩu

Mục lục

I KHÁI NIỆM, CÁC HÌNH THỨC GIA CÔNG QUỐC TẾ 2

1 Khái niệm 2

2 Đặc điểm 2

3 Các hình thức gia công quốc tế 2

a Xét về hình thức thanh toán phí gia công 2

b Xét về quyền chuyển giao sở hữu NVL và thành phẩm 2

c Căn cứ vào chủ thể tham gia 3

4 Ưu, nhược điểm của giao dịch gia công quốc tế 3

II QUY TRÌNH THỦ TỤC HẢI QUAN 4

III THỰC TRẠNG XNK HÀNG HÓA THEO LOẠI HÌNH GIA CÔNG TẠI VIỆT NAM 7

1 Tình hình Gia công hàng xuất khẩu tại Việt Nam hiện nay 7

2 Thành tựu 7

3 Bất cập trong thủ tục và nguyên nhân 9

IV CÁC KIẾN NGHỊ ĐƯA RA NHẰM ĐẨY NHANH QUÁ TRÌNH LÀM THỦ TỤC HÀNG HOÁ XNK THEO LOẠI HÌNH GIA CÔNG QUỐC TẾ 11

I KHÁI NIỆM, CÁC HÌNH THỨC GIA CÔNG QUỐC TẾ

1 Khái niệm

Gia công quốc tế là phương thức giao dịch kinh doanh trong đó một bên (gọi là bên nhận gia công) nhập khẩu nguyên liệu hoặc bán thành phẩm của một bên khác (gọi

là bên đặt gia công) để chế biến ra thành phẩm, giao lại cho bên đặt gia công và nhận thù lao (gọi là phí gia công)

Bản chất gia công quốc tế là hình thức mua bán giữa tiền và dịch vụ Một bên chấp nhận thuê bên kia gia công là muốn mua phí gia công rẻ của bên nhận gia công Bên nhận gia công thực chất là muốn bán sức lao động để có thu nhập

2 Đặc điểm

Gia công quốc tế là hoạt động sản xuất gia công gắn liền với hoạt động xuất nhập khẩu

Bên đặt gia công quốc tế chuyển giao NVL để bên nhận gia công chế tạo thành thành phẩm và xuất trả lại cho bên đặt gia công

Chuỗi hoạt động này liên quan đến các nghiệp vụ XNK nên có sự liên kết chặt chẽ giữa sản xuất gia công và ngoại thương

Các mặt hàng được gia công thường là hàng hóa thông thường có hàm lượng lao động kết tinh trong giá trị lớn, không đòi hỏi nhiều chất xám

Hoạt động gia công quốc tế thường diễn ra theo một chiều Phần lớn các nước phát triển là các nước đi đặt gia công và các nước kém phát triển là các nước nhận gia công

3 Các hình thức gia công quốc tế

a Xét về hình thức thanh toán phí gia công

Có 2 hình thức gia công quốc tế là hình thức khoán và gia công theo hình thức thực thanh thực chi

- Hình thức gia công khoán: là bên đặt gia công khoán cho bên nhận gia công một khoản chi phí nhất định để bên nhận gia công tự quản lý, hạch toán chi trong phạm vi đó

- Hình thức thực thanh thực chi là bên đặt gia công chỉ thanh toán những chi phí thực tế do bên nhận gia công chi ra Chi phí gia công trong hình thức này được tính như là chi phí lương của lao động

→ Hình thức này áp dụng chủ yếu khi bên đặt gia công am hiểu và kiểm soát được

tổ chức của bên nhận gia công

b Xét về quyền chuyển giao sở hữu NVL và thành phẩm

Có 2 hình thức cơ bản: hình thức giao NVL nhận thành phẩm và hình thức mua nguyên liệu bán thành phẩm

- Hình thức giao nguyên vật liệu và nhận thành phẩm có đặc điểm:

 Không có sự chuyển giao về quyền sở hữu NVL

 Đối tượng áp dụng: khi mức độ quản lý thấp hoặc chưa hiểu rõ về đối tác, các bên lựa chọn hình thức này và cử người giám sát quá trình gia công

 Hình thức mua nguyên liệu bán thành phẩm có đặc điểm:

 Có sự chuyển giao về sở hữu NVL trong giai đoạn gia công

 Đối tượng áp dụng: Thường áp dụng khi bên nhận gia công có trình độ quản

lý cao và hệ thống hạch toán giá thành và chi phí chính xác Lúc này bắt buộc bên nhận gia công tự chủ hạch toán, quản lý và điều hành với chi phí thấp nhất sẽ có hiệu quả cao nhất Nếu quản lý kém sẽ mất dần vốn khi bỏ ra mua NVL khi nhi nhận gia công

 Thông thường, bên nhận gia công áp dụng hình thức này kết hợp với các điều kiện cơ sở giao hàng gọi là xuất bán theo giá FOB hay giá CIF Hình thức xuất bán FOB được sử dụng nhiều hơn và là xu hướng chuyển dịch tất yếu của hình thức gia công quốc tế trong những năm gần đây

c Căn cứ vào chủ thể tham gia

Căn cứ vào chủ thể tham gia có thể chia thành gia công hai bên hay gia công nhiều bên

- Gia công nhiều bên (gia công chuyển tiếp): bên đặt gia công giao dịch dưới danh nghĩa của mình cho nhiều bên gia công khác nhau Bên nhận gia công là một số doanh nghiệp mà sản phẩm gia công của đơn vị trước là đối tượng gia công của đơn vị sau, và bên đặt gia công có thể chỉ có một và cũng có thể nhiều hơn một

Hình thức này khác với hình thức gia công mà một bên nhận gia công cho nhiều bên tham gia

- Gia công 2 bên: Trong đó chỉ có một bên đặt gia công và một bên nhận gia công

4 Ưu, nhược điểm của giao dịch gia công quốc tế

Đóng vai trò rất lớn trong

việc luân chuyển hàng hóa vô

hình

Bên nhận gia công thường là bên yếu kém về nhiều mặt như vốn, công nghệ, kĩ năng, nên nhận được thù lao rẻ mạt Bản thân bên đặt gia công cũng muốn khai thác lao động cao với chi phí thấp Do đó, khó có loại hình gia công trường tồn cho các bên tham gia

Thúc đẩy việc chuyên môn

hóa lao động trên phạm vi

toàn cầu, giúp cho việc phân

công lao động quốc tế phát

triển mạnh mẽ

Mâu thuẫn về văn hóa trong việc sử dụng lao động quốc tế Thông thường, bên đặt gia công luôn luôn muốn khai thác triệt để lao động nên áp dụng nhiều phương pháp quản lí công nghiệp mạnh hay giảm thiểu các chế độ đãi ngộ trong khi lao động ở bên nhận gia công chưa quen với cường độ và phong cách làm việc mới Đây là nguyên nhân đổ vỡ của không ít các quan hệ kinh tế bạn hàng

có tác dụng lớn trong việc

giúp các DN nhận gia công

tiếp thu nhiều kinh nghiệm

quốc tế và người lao động

được tiếp cận với nhiều trang

thiết bị và công nghệ tiên tiến

hơn

Đây là hình thức được áp

dụng tất yếu trong giai đoạn

đầu hội nhập kinh tế quốc tế

và phát triển lực lượng lao

động bản địa thành lực lượng

lao động quốc tế hùng hậu

*GIẢI THÍCH CHO NHƯỢC ĐIỂM

Đây là nhược điểm lớn nhất của hình thức này nên hình thức gia công quốc tế thường chỉ đóng một vai trò nhất định trong một khoảng thời gian nào đó khi bên nhận gia công còn lợi thế cạnh tranh về lao động rẻ Một khía cạnh khác cũng được nhìn nhận như là nhược điểm của hình thức gia công quốc tế là mẫu thuẫn về văn hóa trong việc sử dụng lao động quốc tế Thông thường, bên đặt gia công luôn muốn khai thắc triệt để lao động nên áp dụng nhiều phương pháp quản lý công nghiệp mạnh hay giảm thiểu các chế độ đãi ngộ trong khi lao động ở bên nhận gia công chưa quen với cường độ và phong cách làm việc mới Mâu thuẫn này thường vấp phải những phản ững quyết liệt

từ cả hai phía và là nghuyên nhân đổ vỡ quan hệ kinh tế của các bạn hàng Các bên tham gia quan hệ mua bán đã có những mâu thuẫn này thường đạt tỷ

lệ rất thấp khi chuyển sang hình thức mua bán sòng phẳng với nhau Ấn tượng

về các mâu thuẫn văn hóa đôi khi mang lại định kiến không tốt về quan hệ kinh tế sau này giữa các bên đối tác Nhược điểm này cũng rất khó lường trước trong hình thức gia công quốc tế

II QUY TRÌNH THỦ TỤC HẢI QUAN

Bước 1: Thông báo hợp đồng gia công

Thương nhân gia công thông báo hợp đồng gia công cho công chức hải quan, hồ

sơ bao gồm:

- Hợp đồng gia công và các phụ lục hợp đồng (nếu có)

- Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh

- Giấy chứng nhận đăng ký mã số thuế

Đối với doanh nghiệp lần đầu thực hiện hợp đồng gia công phải nộp thêm:

- Giấy chứng nhận điều kiện kinh doanh hoặc giấy phép đầu tư hoặc giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư

- Văn bản giải trình về việc đủ năng lực thực hiện hợp đồng gia công và cam kết chịu trách nhiệm trước pháp luật

Kiểm tra cơ sở gia công, năng lực gia công sản xuất:

Kiểm tra đối với doanh nghiệp lần đầu gia công hoặc khi phát hiện có dấu hiệu xác định tổ chức, cá nhân không có cơ sở sản xuất hoặc nhập khẩu nguyên liệu, vật tư tăng, giảm bất thường so với năng lực sản xuất

 Kiểm tra địa chỉ cơ sở gia công: kiểm tra địa chỉ cơ sở gia công ghi trong văn bản thông báo cơ sở gia công hoặc ghi trên giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh;

 Kiểm tra nhà xưởng, máy móc, thiết bị:

 Kiểm tra tình trạng nhân lực tham gia dây chuyền sản xuất thông qua hợp đồng ký với người lao động hoặc bảng lương trả cho người lao động;

 Kiểm tra thông qua Hệ thống sổ sách kế toán theo dõi kho hoặc phần mềm quản lý hàng hóa nhập, xuất, tồn kho lượng nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị

Thời điểm thông báo chậm nhất 1 ngày trước khi làm thủ tục nhập khẩu lô hàng đầu tiên của hợp đồng gia công

Công chức hải quan tiếp nhận, kiểm tra tính đầy đủ, đồng bộ, hợp lệ của hợp đồng gia công; cấp số tiếp nhận hợp đồng gia công, ghi rõ ngày tháng năm tiếp nhận

Bước 2: Khai báo định mức

Định mức gia công gồm:

- Định mức sử dụng nguyên liệu là lượng nguyên liệu cần thiết, thực tế sử dụng để sản xuất một đơn vị sản phẩm;

- Định mức vật tư tiêu hao là lượng vật tư tiêu hao thực tế để sản xuất một đơn

vị sản phẩm;

- Tỷ lệ hao hụt nguyên liệu hoặc vật tư là lượng nguyên liệu hoặc vật tư thực

tế hao hụt bao gồm hao hụt tự nhiên, hao hụt do tạo thành phế liệu, phế phẩm tính theo tỷ lệ % so với định mức thực tế sản xuất hoặc so với định mức sử dụng nguyên liệu hoặc định mức vật tư tiêu hao

Trước khi thực hiện sản xuất, tổ chức, cá nhân phải xây dựng định mức sử dụng và tỷ lệ hao hụt dự kiến đối với từng mã sản phẩm Trong quá trình sản xuất nếu có thay đổi thì phải xây dựng lại định mức thực tế, lưu giữ các chứng từ, tài liệu liên quan đến việc thay đổi định mức

Người đại diện theo pháp luật của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về tính chính xác của định mức sử dụng, định mức tiêu hao, tỷ lệ hao hụt và sử dụng định mức vào đúng mục đích gia công, sản xuất hàng hóa xuất khẩu; trường hợp vi phạm

sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật

Thương nhân gia công thông báo định mức, mã nguyên liệu, vật tư đính kèm thông số kỹ thuật sản phẩm; lưu định mức, sơ đồ thiết kế sản phẩm, quy trình sản xuất

Công chức hải quan tiếp nhận thông báo định mức, lưu định mức cùng hồ sơ hải quan, kiểm tra định kỳ, đột xuất định mức do thương nhân thông báo

Bước 3: Nhập khẩu nguyên liệu, vật tư gia công

1 Bên đặt gia công cung cấp

- Nhập khẩu từ nước ngoài: Thủ tục hải quan thực hiện như hàng hóa nhập khẩu thông thường

- Nguyên liệu, vật tư do bên đặt gia công mua và chỉ định đối tác thứ ba gửi cho bên nhận gia công: Hồ sơ hải quan nhập khẩu có thêm văn bản của bên đặt gia công thông báo cho bên nhận gia công về việc nhận hàng từ đối tác thứ ba

2 Bên nhận gia công tự cung ứng

- Tự sản xuất hoặc mua tại thị trường Việt Nam

Phải được hai bên thỏa thuận trong hợp đồng gia công Không phải làm thủ tục hải quan và khi làm thủ tục xuất khẩu sản phẩm phải khai nguyên liệu gia công tự cung ứng theo mẫu nguyên vật liệu gia công tự cung ứng

- Mua từ nước ngoài: Thủ tục hải quan thực hiện tương tự hàng hóa nhập khẩu thông thường

 Hàng mẫu gia công phải đáp ứng các điều kiện sau:

- Chỉ có thể sử dụng làm mẫu gia công, không có giá trị thương mại

- Bộ chứng từ lô hàng thể hiện là hàng mẫu

- Mỗi mã hàng mẫu chủ được xuất/nhập tối đa 10 đơn vị

Bước 4: Xuất khẩu thành phẩm

Thủ tục hải quan tương tự loại hình kinh doanh xuất nhập khẩu

1 Bên đặt gia công cung cấp nguyên vật liệu: Khi xuất trả thành phẩm sẽ được miễn thuế xuất khẩu

2 Bên nhận gia công tự sản xuất hoặc mua tại thị trường Việt Nam: Nếu thành phẩm đó thuộc danh mục hàng hóa chịu thuế xuất khẩu theo quy định pháp luật thì doanh nghiệp phải nộp thuế xuất khẩu

Bước 5: Thanh khoản hợp đồng gia công

Thương nhân gia công nộp hồ sơ thanh khoản đầy đủ, đúng quy định, gồm:

- Đơn đề nghị thanh khoản

- Bảng tổng hợp nguyên liệu, vật tư nhập khẩu

- Bảng tổng hợp sản phẩm gia công

Công chức hải quan tiếp nhận hồ sơ thanh khoản; kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ, đồng

bộ của hồ sơ thanh khoản Trình Chi cục trưởng ra quyết định thanh khoản hợp đồng gia công

Bước 6: Xử lý nguyên liệu, vật tư dư thừa; phế liệu, phế phẩm

Thời hạn xử lý nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị khi hợp đồng gia công kết thúc

- Chậm nhất 15 ngày kể từ ngày hợp đồng gia công kết thúc, doanh nghiệp có văn bản thông báo cho Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục quyết toán phương án giải quyết nguyên liệu, vật tư dư thừa; máy móc, thiết bị thuê, mượn; phế liệu, phế phẩm

- Chậm nhất 30 ngày kể từ ngày thông báo phương án giải quyết nguyên liệu, vật tư dư thừa, máy móc, thiết bị thuê, mượn, phế liệu, phế phẩm, doanh nghiệp phải thực hiện xong thủ tục hải quan để giải quyết nguyên liệu, vật tư dư thừa, máy móc, thiết bị thuê, mượn, phế liệu, phế phẩm (nếu có)

Các hình thức xử lý:

- Bán tại thị trường Việt Nam;

- Xuất khẩu trả ra nước ngoài;

- Chuyển sang thực hiện hợp đồng gia công khác tại Việt Nam;

- Biếu, tặng tại Việt Nam;

- Tiêu huỷ tại Việt Nam

Bước 7: Báo cáo quyết toán

Định kỳ hàng năm, chậm nhất là ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm tài chính, người khai hải quan nộp báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị và hàng hoá xuất khẩu trong năm tài chính cho cơ quan hải quan

Doanh nghiệp nộp báo cáo quyết toán theo nguyên tắc tổng trị giá nhập -xuất - tồn kho nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm, sản phẩm hoàn chỉnh cho cơ quan hải quan thông qua Hệ thống Báo cáo quyết toán phải phù hợp với chứng từ hạch toán kế toán của Doanh nghiệp

- Lập và lưu trữ sổ chi tiết nguyên liệu, vật tư nhập khẩu theo các quy định của Bộ Tài chính về chế độ kế toán, kiểm toán, trong đó ghi rõ số tờ khai hàng hóa nhập khẩu nguyên liệu, vật tư;

- Lập và lưu trữ sổ chi tiết sản phẩm xuất kho để xuất khẩu theo các quy định của Bộ Tài chính về chế độ kế toán, kiểm toán, trong đó xác định rõ xuất khẩu theo

số hợp đồng, đơn hàng;

- Lập và lưu trữ chứng từ liên quan đến việc xử lý phế liệu, phế phẩm;

- Xuất trình toàn bộ hồ sơ, chứng từ kế toán liên quan đến nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị nhập khẩu và sản phẩm xuất khẩu khi cơ quan hải quan kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp

III THỰC TRẠNG XNK HÀNG HÓA THEO LOẠI HÌNH GIA CÔNG TẠI VIỆT NAM

1 Tình hình Gia công hàng xuất khẩu tại Việt Nam hiện nay

Theo kết quả Tổng điều tra kinh tế 2017 của Tổng cục Thống kê, trong năm

2016, cả nước có 1.740 doanh nghiệp thực hiện hoạt động gia công hàng hóa với nước ngoài Tuy nhiên, hoạt động gia công của các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu vẫn là làm thuê cho các đối tác nước ngoài, bởi các doanh nghiệp Việt Nam chỉ hưởng phần phí (tiền công) từ việc gia công lắp ráp, phần lớn nguyên liệu đầu vào

do đối tác nước ngoài cung cấp

Hai ngành gia công chính của nước ta là dệt may và giày dép, với doanh thu

từ gia công 2 mặt hàng này chiếm trọng số trong hoạt động gia công, lắp ráp hàng hóa cho thương nhân nước ngoài của Việt Nam

2 Thành tựu

 Có thể nói các chính sách ưu đãi, các quy định và nhiều văn bản pháp luật liên quan của nhà nước đã tạo ra môi trường thuận lợi để DN gia công, SXXK phát triển, mở rộng quy mô sản xuất, góp phần nâng cao kim ngạch XNK của

cả nước và giải quyết ngày càng nhiều việc làm cho người lao động như: Luật Hải quan năm 2014; Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2005; Luật Quản lý thuế năm 2006; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật quản lý thuế năm 2012; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật về thuế năm 2014 Cùng với

đó là các văn bản hướng dẫn như: Nghị định 187/2013/NĐ-CP ngày 20/11/2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế và các hoạt động đại lý mua, bán, gia công và quá cảnh hàng hóa với nước ngoài; Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/01/2015 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải