Tóm tắt luận án (tiếng việt): Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.Chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN ANH TUẤN

CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP

CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ

Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 9 31 01 10

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

1 PGS.TS NGUYỄN THỊ MINH PHƯỢNG

2 GS TS HOÀNG VĂN HOA

NGHỆ AN, NĂM 2022

Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Vinh

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

1 PGS.TS NGUYỄN THỊ MINH PHƯỢNG

2 GS TS HOÀNG VĂN HOA

Luận án được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp trường họp tại Trường Đại học Vinh

Vào hồi ngày tháng năm 2022

Có thể tìm hiểu Luận án tại:

- Trung tâm Thông tin - Thư viện Trường Đại học Vinh

182 - Lê Duẩn, Vinh, Nghệ An

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận án

Nghệ An với định hướng trở thành trung tâm ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao của

cả nước, có tiềm năng rất lớn để phát triển loại hình du lịch gắn với phát triển nông nghiệp công nghệ cao, với các mục tiêu tương lai là trở thành trung tâm lớn về rau hoa, trung tâm chè, trung tâm chăn nuôi gia súc gia cầm của cả nước [77] Nông nghiệp công nghệ cao tạo ra một lượng sản phẩm lớn, năng suất cao, chất lượng tốt và đặc biệt là thân thiện với môi trường; Giúp nông dân chủ động trong sản xuất, giảm sự lệ thuộc vào thời tiết và khí hậu do đó quy mô sản xuất được mở rộng Sản xuất nông nghiệp công nghệ cao giúp giảm giá thành sản phẩm, đa dạng hóa thương hiệu và cạnh tranh tốt hơn trên thị trường; Hạn chế được sự lãng phí về tài nguyên đất, nước do tính ưu việt của các công nghệ này như công nghệ sinh học, công nghệ gen, công nghệ sản xuất phân hữu cơ và tự động hóa sản xuất

Từ những thực tế trên cho thấy, việc thực hiện đề tài “Chính sách phát triển nông

nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An” là rất cần thiết, vừa có ý nghĩa lý luận

và ý nghĩa thực tiễn, đáp ứng nhu cầu xã hội trong thời kỳ hội nhập quốc tế

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề về lý luận về chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao, phân tích và đánh giá thực trạng của các chính sách bộ phận phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2015 – 2020, từ đó đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ

An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa và làm rõ một số vấn đề cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao;

- Đánh giá thực trạng chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Nghệ

An trong giai đoạn 2015 – 2020;

- Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Nghệ An;

- Đề xuất quan điểm, giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn 2045

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận án là chính sách phát triển nông nghiệp công

nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An (bao gồm cả chính sách của trung ương và chính sách của chính quyền tỉnh Nghệ An)

3.2 Phạm vi nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan đến các chính

sách bộ phận hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao như: (1) Chính sách đất đai; (2) Chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao; (3) Chính sách hỗ trợ phát triển

4 Các câu hỏi nghiên cứu

Trên cơ sở tổng hợp và xây dựng khung lý thuyết, những câu hỏi nghiên cứu sau đây

sẽ được giải quyết:

Câu hỏi 1: Hệ thống chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh bao gồm các bộ phận cấu thành nào? Các chính sách bộ phận của phát triển nông nghiệp công nghệ cao bao gồm những chính sách nào?

Câu hỏi 2: Đánh giá chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao bao gồm những tiêu chí nào?

Câu hỏi 3: Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao bao gồm những nhóm yếu tố nào?

Câu hỏi 4:Tình trạng phát triển nông nghiệp công nghệ cao trong giai đoạn 2015 - 2020?

Câu hỏi 5: Các chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An (Chính sách đất đai, Chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao, Chính sách hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ, Chính sách tín dụng cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao, Chính sách tổ chức sản xuất và thị trường) trong thời gian qua đã góp phần thực hiện các mục tiêu về phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Nghệ An? Câu hỏi 6: Nội dung của các chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao (quan điểm, mục tiêu, các chính sách bộ phận, các giải pháp chính sách) trong thời gian qua là tối

ưu và sẽ tiếp tục tác động tích cực lên tình hình phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Nghệ An?

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Khung phân tích luận án

Sơ đồ 1: Khung phân tích luận án

sở hạ tầng)

- Chính sách của

TƯ và địa phương

- Phát triển thị trường

- Các hình thức tổ chức sản xuất

Những hạn chế khó khăn, thách thức của chính sách phát triển NNCNC của vùng nghiên cứu

Những vấn đề đặt ra đối với chính sách phát triển NNCNC tại Nghệ An

Phương hướng phát triển NNCN

Giải pháp hoàn thiện chính sách

Bối cảnh quốc tế và trong nước đối với phát triển NNCNC

+ Chính sách hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ;

+ Chính sách tín dụng cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao;

+ Chính sách tổ chức sản xuất và thị trường;

Quan điểm, mục tiêu chính sách phát triển

NNCNC

5.2 Phương pháp nghiên cứu

5.2.1 Phương pháp tiếp cận

* Phương pháp tiếp cận trên – xuống

* Phương pháp tiếp cận dưới – lên

* Tiếp cận pháp lý

5.2.2 Phương pháp khảo sát

Luận án sử dụng các số liệu thứ cấp, tức là các số liệu thống kê đã công bố từ các nguồn: Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê tỉnh Nghệ An, Uỷ ban nhân dân tỉnh và các sở, ban, ngành của tỉnh Nghệ An Trên cơ sở các nguồn số liệu đó, tác giả tiến hành phân tích, tính toán thông qua công cụ là phần mềm Word, Excel trên máy tính Phương pháp này chủ yếu được

sử dụng trong chương 3

5.2.3 Phương pháp xử lý số liệu

Luận án sử dụng các số liệu thứ cấp, số liệu thống kê đã công bố từ các nguồn: Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê tỉnh Nghệ An và số liệu khảo sát Tác giả sử dụng công cụ là phần mềm Excel, SPSS để phân tích Phương pháp phân tích định lượng nhằm khẳng định các yếu tố cần thiết và các nhân tố tác động, ảnh hưởng đến chính sách phát triển NNCNC Phương pháp định tính bổ sung và làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển NNCNC tại Nghệ An

5.2.4 Phương pháp chuyên gia

Đây là công cụ sử dụng bảng hỏi gợi ý mang tính sơ bộ đã được chuẩn bị sẵn, các cuộc phỏng vấn được thực hiện riêng rẽ phù hợp với từng đối tượng phỏng vấn Trong đề tài này, chúng tôi tiến hành thu thập số liệu bằng cách phỏng vấn trực tiếp cán bộ các Sở, ban ngành, cán

bộ lãnh đạo các huyện, thị xã và thành phố, các doanh nghiệp; các hộ nông dân Trong quá trình điều tra có sự điểu chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương

6 Những đóng góp mới của luận án

Thứ nhất về mặt lý luận: Thông qua việc hệ thống hóa và làm sáng tỏ những vấn đề lý

luận về chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao từ đó rút ra các kết luận mang tính quy luật của chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao đồng thời đưa ra được khái niệm, nội dung và yếu tố của chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Luận án nhìn nhận và xem xét chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao thông qua các chính sách bộ phận: Chính sách đất đai; Chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao; Chính sách hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ; Chính sách tín dụng cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao; Chính sách tổ chức sản xuất và thị trường Đồng thời, luận án đã luận giải được các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại một địa phương

Luận án khẳng định vai trò quyết định của KHCN, đặc biệt là cuộc CMCN 4.0 và vai trò của các chủ thể trong sản xuất nông nghiệp CNC, nhất là vai trò của doanh nghiệp (DN) liên kết với nông dân sản xuất nhỏ cùng ứng dụng CNC đối với phát triển nông nghiệp và phát triển bền vững

Thứ hai về mặt thực tiễn: Trên cơ sở phân tích lý luận và kinh nghiệm phát triển nông

nghiệp công nghệ cao của một số nước, vùng lãnh thổ trên thế giới và một số tỉnh thành ở Việt Nam Nghiên cứu sinh giải bài toán mang tính quy luật đó trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong bối cảnh mới

Dựa trên phân tích tiềm năng, lợi thế của tỉnh Nghệ An luận án tập trung phân tích thực

trạng các yếu tố ảnh hưởng, làm rõ chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao từ đó chỉ

ra những thuận lợi, khó khăn, những nhân tố quyết định và các vấn đề đặt ra cần giải quyết từ

đó xây dựng quan điểm, đề xuất định hướng và các giải pháp chủ yếu hoàn thiện chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm

2045

Luận án chỉ tập trung đánh giá kết quả của việc tổ chức thực hiện các chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao (qua các khía cạnh là mức độ biết đến chính sách, mức độ tiếp cận được chính sách và mức độ phù hợp của chính sách) của 5 chính sách bộ phận như: Chính sách đất đai; Chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao; Chính sách hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ; Chính sách tín dụng cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao; Chính sách tổ chức sản xuất và thị trường đã được tỉnh Nghệ An triển khai thực hiện trong thời gian qua Việc triển khai thực hiện các chính sách liên quan khác hoặc các kế hoạch, chương trình công tác của UBND tỉnh và các bên liên quan để tổ chức thực hiện chính sách cũng không được nghiên cứu trong luận án này

Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, các cơ quan quản lý nhà nước về phát triển NNCNC; đồng thời cũng là tài liệu tham khảo cho cơ quan nghiên cứu, giảng dạy về nông nghiệp CNC

7 Kết cấu của luận án

Ngoài lời nói đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận án được kết cấu thành 4 chương như sau:

Chương 1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Chương 3 Thực trạng chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2015 - 2020

Chương 4 Quan điểm, định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn 2045

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH

PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO

1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về khái niệm, đặc trưng và vai trò của nông nghiệp công nghệ cao

Thứ nhất, nghiên cứu về khái niệm NNCNC

Thứ hai, nghiên cứu về vai trò của NNCNC

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về xu hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Theo Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), các quốc gia đang phát triển sau khi đạt được mục tiêu an ninh lương thực quốc gia, thì nhất thiết phải có định hướng chuyển đổi sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị nông sản toàn cầu Theo đó, các quốc gia cần đặt mục tiêu sản xuất lương thực, thực phẩm là sản xuất theo nhu cầu thị trường trong khi vẫn đảm bảo được an ninh lương thực trong nước, tiến tới nâng cao giá trị n ông sản, nâng cao thu nhập cho người nông dân, phát triển nông nghiệp theo chiều sâu cũng như hiện đại hóa nền nông nghiệp quốc gia

1.1.3 Các công trình nghiên cứu về chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Nói tóm lại, các nghiên cứu đều chỉ ra các chính sách phát triển NNCNC cần hướng đến phát triển nền nông nghiệp sử dụng các công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học

và phát triển công nghệ; được tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại; tạo ra sản phẩm có chất lượng, tính năng vượt trội, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường; từ đó góp phần quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hóa ngành sản xuất, dịch vụ hiện có

1.2 Các nghiên cứu ở trong nước

1.2.1 Các công trình nghiên cứu về khái niệm, đặc trưng và vai trò của nông nghiệp công nghệ cao

(1) Ứng dụng những công nghệ hiện đại, tiên tiến vào các khâu của quá trình sản xuất nông nghiệp;

(2) Vượt trội về chất lượng giống, năng suất, chất lượng nông sản [63];

(3) hoạt động sản xuất được quản lý chặt chẽ bằng công nghệ hiện đại, công nghệ thông minh [48];

(4) sản phẩm NNCNC đáp ứng được nhu cầu (khả năng cạnh tranh) của thị trường tiêu thụ;

(5) hiệu quả kinh tế tăng cao so với nông nghiệp truyền thống và đảm bảo phát triển bền vững [47];

1.2.2 Các công trình nghiên cứu về xu hướng phát triển nông nghiệp công nghiệp cao

Hiện nay, việc phát triển NNCNC tuân theo những xu hướng chung của thế giới, gồm:

Xu hướng chuyển đổi số; Xu hướng sản xuất thông minh; Xu hướng tăng trưởng xanh; Xu hướng nông nghiệp tuần hoàn; Xu hướng nông nghiệp minh bạch, trách nhiệm; Xu hướng nông nghiệp gia đình làm trọng tâm

1.2.3 Các công trình nghiên cứu về chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

1.3 Những khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu

Kết quả tổng quan các công trình nghiên cứu ngoài nước và trong nước trên đây cho thấy, hầu hết các nghiên cứu trong thời gian qua đều tập trung phân tích thực trạng phát triển nông nghiệp công nghệ cao và khẳng định để phát triển nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp phù hopje với xu hướng và bối cảnh phát triển, trong

đó chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc khắc phục các thất bại thị trường, trong chuyển giao khoa học và công nghệ, đào tạo phát triển nhân lực, các hạn chế của chính sách đất đai va thực hiện liên kết 4 nhà Một số công trình nghiên cứu cũng đã khẳng định vài trò của các chính sách bộ phận trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại các địa bàn nghiên cứu Tuy nhiên, việc ban hành và thực thi chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao vẫn còn phải đối mặt với nhiều rào cản và hạn chế Các vấn đề về lý luận và thực tiễn về chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao vẫn còn nhiều vấn đề chưa được làm rõ

Bên cạnh đó, chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao cần gắn với đặc thù kinh

tế - xã hội của mỗi địa phương, để từ đó đề xuất được các giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao riêng của địa phương mình Với mục tiêu Nghệ An trở thành trung tâm ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao của cả nước, có tiềm năng rất lớn để phát triển loại hình du lịch gắn với phát triển nông nghiệp công nghệ cao, với các mục tiêu tương lai là trở thành trung tâm lớn về rau hoa, trung tâm chè, trung tâm sản xuất cây dược liệu, trung tâm chăn nuôi gia súc gia cầm của cả nước thì nhu cầu các sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao ngày càng nhiều và đa dạng Chính vì điều này đã và đang đặt ra các yêu cầu cấp bách về phát triển nông nghiệp công nghệ cao Trong khi chủ trương, quy hoạch, kế hoạch phát triển nông nghiệp tỉnh Nghệ An đã phê duyệt từ lâu, đến nay có nhiều vấn đề không còn phù hợp với xu thế và bối cảnh mới nhưng chưa được rà soát, điều chỉnh; các chính sách bộ phận ban hành để hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao được ban hành nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ, thiếu toàn diện dẫn đến khi triển khai thực hiện gặp nhiều khó khăn Chính vì lẽ đó, luận án sẽ kế thừa các kết quả nghiên cứu của những công trình trên, mặt khác sẽ tập trung vào khoảng trống mà các công trình nghiên cứu chưa đề cập tới hoặc đề cập chưa đầy đủ, cụ thể như sau: Nghiên cứu chính sách phát triển NNCNC dưới góc độ nội dung của các chính sách bộ phận như: (1) Chính sách đất đai; (2) Chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao; (3) Chính sách hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ; (4) Chính sách tín dụng cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao; (5) Chính sách tổ chức sản xuất và thị trường Đồng thời, tiếp tục hệ thống hóa, làm rõ và cụ thể hơn nữa những vấn đề lý luận về chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao từ khung phân tích; các khái niệm; vai trò của chính sách; nội dung và tiêu chí để đánh giá chính sách phát triển NNCNC; các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển NNCNC; luận giải rõ hơn những vấn đề mang tính phổ biến của chính sách phát triển NNCNC Đồng thời, luận án tập trung phân tích, đánh giá thực trạng ứng dụng KHCN, nhất là công nghệ cao trong phát triển nông nghiệp; những kết quả, hạn chế, nguyên nhân và vấn đề đặt ra cho chính sách phát triển NNCNC; nghiên cứu các quan điểm, mục tiêu phát triển và giải pháp chủ yếu chính sách phát triển NNCNC ở tỉnh Nghệ An đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2045

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG

NGHIỆP VÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP

CÔNG NGHỆ CAO

2.1 Cơ sở lý luận về phát triển nông nghiệp và chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

2.1.1 Các khái niệm

2.1.1.1 Khái niệm về phát triển

2.1.1.2 Khái niệm về chính sách phát triển

Như vậy, chính sách phát triển được hiểu là tổng thể các quan điểm, nguyên tắc, hình

thức, công cụ và giải pháp mà nhà nước áp dụng nhằm khai thác một cách có hiệu quả nhất tiềm năng kinh tế của một ngành hoặc một sản phẩm nào đó và tạo ra hiệu quả kinh tế - xã hội của toàn bộ nền kinh tế quốc dân lớn nhất trong các giai đoạn phát triển của đất nước 2.1.1.3 Khái niệm về nông nghiệp công nghệ cao

Như vậy, nông nghiệp công nghệ cao là nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa lớn,

tập trung dựa trên nền tảng khoa học công nghệ cao, quy trình sản xuất và quản lý tiên tiến, hiện đại, tiết kiệm tài nguyên, thích ứng biến đổi khí hậu và yêu cầu của thị trường trên cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng, có năng lực cạnh tranh quốc tế và phát triển bền vững

2.1.1.4 Khái niệm về phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Phát triển nông nghiệp công nghệ cao là việc ứng dụng công nghệ và kỹ thuật tiên tiến vào các khâu của quá trình sản xuất nông nghiệp nhằm tạo ra sản phẩm hàng hóa có năng suất, chất lượng, hiệu quả, đảm bảo an toàn thực phẩm và có khả năng cạnh tranh so với sản phẩm truyền thống

2.1.2 Vai trò và đặc điểm của chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

2.1.2.1 Vai trò của chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

2.1.2.2 Đặc điểm của chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

2.1.3 Nội dung chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

2.1.3.1 Khái niệm chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Từ khái niệm “chính sách” và khái niệm “nông nghiệp công nghệ cao”, có thể hiểu

chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao là những sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định là thúc đẩy phát triển và ứng dụng có hiệu quả công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, sản xuất hàng hoá lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh cao, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực, thực phẩm quốc gia cả hiện tại và lâu dài

2.1.3.2 Mục tiêu, nguyên tắc chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

2.1.3.3 Quy trình chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

2.1.3.4 Nội dung các chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao

* Chính sách đất đai

* Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp công nghệ cao

* Chính sách hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ

* Chính sách vay vốn, tín dụng cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao

* Hội nhập kinh tế quốc tế ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao

* Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ trên thế giới ảnh hưởng đến phát triển

* Yếu tố biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến phát triển

2.1.4.2 Các yếu tố chủ quan:

* Nguồn nhân lực

* Trình độ ứng dụng khoa học kỹ thuật công nghệ của các chủ thể sản xuất

* Qui mô đất đai

2.2.1 Thực tiễn chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở một số quốc gia trên thế giới

2.2.1.1 Thực tiễn chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao Israel

2.2.1.2 Thực tiễn chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở Nhật Bản

2.2.1.3 Thực tiễn chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao Ấn Độ

2.2.1.4 Thực tiễn chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao của Hàn Quốc

2.2.1.5 Thực tiễn chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao của Đài Loan

2.2.1.5 Bài học kinh nghiệm cho chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở Việt Nam

2.2.2 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước

2.2.2.1 Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại thành phố Hà Nội

2.2.2.2 Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Thanh Hóa

2.2.2.4 Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Lâm Đồng

2.2.3 Bài học rút ra cho chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao của tỉnh Nghệ An

Thứ nhất, quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao

Thứ hai, xây dựng và hoàn thiện hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp tiên tiến

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng thành tựu KHCN vào nông nghiệp

Thứ tư, chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại

Thứ năm, chú trọng bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, tái tạo môi trường sinh thái

Thứ sáu, giải quyết tốt các vấn đề xã hội

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2015 - 2020

3.1 Tiềm năng và lợi thế về phát triển nông nghiệp của tỉnh Nghệ An

3.1.1 Điều kiện và tài nguyên tự nhiên

Nghệ An có vị trí địa chiến lược trong vùng Bắc Trung Bộ; đóng vai trò quan trọng không chỉ trong trao đổi kinh tế xã hội Bắc - Nam mà còn giữa Việt Nam và các thị trường quốc tế

* Nghệ An là tỉnh có diện tích và dân số lớn có tổng diện tích tự nhiên 1.649.270,55

ha, trong đó: Đất nông nghiệp: 1.249.070,46 ha, chiếm 75,7%; đất lâm nghiệp có rừng 972.910,52 ha, đất nuôi trồng thủy sản 7.457,5 ha, đất làm muối 837,98 ha; Đất phi nông nghiệp: 127.221,9 ha, chiếm 7,7%; Đất chưa sử dụng: 272.978,19 ha, chiếm 16,6% [19]

3.1.2 Điều kiện và tài nguyên xã hội

* Dân số, lao động: Năm 2020 dân số tỉnh Nghệ An là 3.337.000 người, chiếm 3,4%

dân số cả nước và đứng thứ tư trong số 64 tỉnh, thành phố

*Khả năng phát triển sản xuất

Với tiềm năng đất đai rộng lớn, và nhiều dạng địa hình và nhiều tiểu vùng kinh tế – sinh thái nông nghiệp, Với 3 thế mạnh của 3 vùng miền núi , trung du, đồng bằng và ven biển là thế mạnh cho phát triển một nền nông nghiệp đa dạng hóa, tổng hợp

3.1.3 Tình hình phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ An

3.2 Thực trạng chính sách phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Nghệ

An

3.2.1 Nhóm chính sách về đất đai

* Mục tiêu của chính sách đất đai cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao: là chính

sách đảm bảo cho người nông dân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được giao đất nông nghiệp

và làm chủ đối với thửa đất mình trực tiếp canh tác, không phải đi làm thuê hay chịu bóc lột của chủ đất Ngày nay, trong bối cảnh của Cách mạng Công nghiệp 4.0 với những ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, trong đó có sản xuất nông nghiệp và sử dụng đất (SDĐ) nông nghiệp thì vấn đề “người cày có ruộng” không chỉ có ruộng sản xuất mà ruộng đó còn phải có

vị trí, diện tích, loại đất, thời hạn SDĐ,… hợp lý cùng các QSDĐ để SDĐ đạt hiệu quả cao phù hợp với đòi hỏi của thị trường có tính hội nhập và cạnh tranh ngày càng cao Do vậy, bài biết này nhằm trả lời các câu hỏi: Chính sách SDĐ nông nghiệp hiện nay có những hạn chế gì? và cần có những sửa đổi, bổ sung gì để vừa đảm bảo người cày có ruộng, vừa đảm bảo ứng dụng công nghệ cao trong SDĐ nông nghiệp để nâng cao hiệu quả SDĐ và đời sống của nông dân trong bối cảnh hội nhập quốc tế?

* Chủ thể ban hành chính sách đất đai: Luật Đất đai sửa đổi năm 2013 quy định về sử

dụng đất, nêu rõ những thay đổi trong sử dụng đất của các nông dân chỉ được phép trong khuôn khổ khung quy hoạch do chính quyền trung ương và địa phương phê duyệt

* Đối tượng thụ hưởng chính sách đất đai: Thực hiện cơ chế quản lý đất đai trong lĩnh

vực sản xuất nông nghiệp một cách nghiêm túc, tiết kiệm, có hiệu quả, tuân thủ các quy định

của Nhà nước Đồng thời ban hành các chính sách thu hút đầu tư trên các lĩnh vực công nghệ mới, lĩnh vực mà địa phương còn nhiều tiềm năng, lợi thế

Khuyến khích việc tích tụ ruộng đất, dồn điền đổi thửa có sự kiểm soát quản lý của Nhà nước Tập trung xây dựng các cánh đồng lớn, tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp đầu tư phát triển trong lĩnh vực sản xuất nông, lâm ngư nghiệp

Giải quyết tốt việc giao đất, cho thuê đất ổn định lâu dài cho các doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân cho việc sản xuất liên doanh, liên kết nhằm tạo ra khối lượng hàng hoá lớn phục

vụ nguyên liệu cho các nhà máy chế biến

Rà soát, xác định lại quỹ đất của các Công ty TNHH MTV nông lâm nghiệp, Tổng đội TNXP; Đề xuất thu hồi các diện tích đất sử dụng không hiệu quả, đất chưa sử dụng của các tổ chức này để giao cho các đối tượng khác sử dụng có hiệu quả hơn

Năm 2020 Nghệ An có tổng diện tích canh tác nông nghiệp ứng dụng CNC trên 23.186

ha, chiếm 7,65% diện tích đất sản xuất nông nghiệp: Trong đó: Sản xuất rau, củ, quả: 1.549,25 ha; Sản xuất cây lâu năm và cây ăn quả: 2.112,8 ha; Sản xuất cây thức ăn chăn nuôi bò sữa: 3.520 ha; sản xuất mía nguyên liệu 3.977 ha; sản xuất lúa: 11.201,5 ha; sản xuất lạc: 252 ha; Nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật có tổng diện tích là 376.25

ha, (trong đó có 293.8 ha nuôi theo quy trình VietGAP); Sản xuất giống chanh leo: 6 ha; sản xuất cây dược liệu: 173.24 ha và một số cây khác như: hoa lan, rễ hương… 16,9 ha (Áp dụng công nghệ canh tác theo quy trình Viet GAP, Organic, công nghệ thâm canh cây trồng theo SRI, ICM, tưới phun nhỏ dọt ngoài trời và sản xuất giống cây trồng hơn 17.552,9 ha) Giá trị sản xuất bình quân trên 250 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 2-3 lần so với sản xuất nông nghiệp đại trà Tổng đàn bò được nuôi ứng dựng công nghệ cao trên 69.640 con, trong đó 63.600 ha

bò sữa được nuôi theo công nghệ Ixren; Tổng đàn lợn được nuôi ứng dụng công nghệ cao là 158.405; Chăn nuôi có ứng dụng công nghệ cao có 70 trang trại;

3.2.2 Nhóm chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp công nghệ cao

* Mục tiêu của chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Mục tiêu là tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng năng suất và chất lượng cao, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; tạo ra những vùng sản xuất hàng hóa tập trung lớn, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu; giảm dần diện tích sản xuất cây lương thực đi đôi với việc phát triển lúa chất lượng cao; tăng sản xuất rau an toàn, hoa cây cảnh, cây ăn quả,…; phát triển mạnh chăn nuôi theo hình thức công nghiệp, tập trung ngoài khu dân cư theo hướng ổn định; phát triển thủy sản theo hướng tập trung thâm canh, tăng nhanh năng suất, phát triển bền vững

* Chủ thể ban hành chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Để thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ, những năm qua, Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách về khoa học và công nghệ Đến nay, các chính sách này đã và đang được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, đi vào cuộc sống, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh

tế – xã hội từ Trung ương đến địa phương

Mặt khác, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản quy định các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp Để