Bài thu hoạch lớp CCLLCT môn cnxhkh lý luận và thực tiễn về giai cấp công nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Cũng chính vì ý nghĩa cực kỳ to lớn của nó mà từ khi chủ nghĩa Mác - Lênin hình thành đến nay, vấn đề giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân luôn luôn là một trong

MỞ ĐẦU

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ là phạm trù cơ bản nhất của môn chủ nghĩa xã hội khoa học mà còn là một trong những phạm trù

cơ bản nhất của chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung Cũng chính vì ý nghĩa cực

kỳ to lớn của nó mà từ khi chủ nghĩa Mác - Lênin hình thành đến nay, vấn đề giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân luôn luôn là một trong những nội dung mà kẻ thù của chủ nghĩa xã hội, của nhân dân, của chủ nghĩa Mác - Lênin, của đảng cộng sản, của các nước xã hội chủ nghĩa… tập trung tấn công, xuyên tạc, bác bỏ bằng nhiều hình thức thủ đoạn, cả trong

lý luận lẫn trong thực tiễn chống phá cách mạng Trong bối cảnh như vậy, nhận thức một cách đúng đắn về vấn đề giai cấp công nhân không những có ý nghĩa lý luận về thực tiễn lâu dài mà còn có tính thời sự cấp bách

Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời vào những năm đầu thế kỷ XX Từ

đó đến nay, giai cấp công nhân Việt Nam không ngừng lớn mạnh và trưởng thành về mọi mặt Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, giai cấp công nhân cùng với dân tộc Việt Nam sớm giác ngộ, trưởng thành và đã giành được hết thắng lợi này đến thắng lợi khác Song giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều mặt khó khăn, hạn chế so với yêu cầu cách mạng mới, đặc biệt về chính trị - tư tưởng và về trình độ khoa học công nghệ, tay nghề trước sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Do đó việc tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về giai cấp công nhân trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là một vấn đề hệ trọng, nhằm tìm ra những phương hướng và giải pháp cho vấn đề xây dựng và phát triển giai cấp công nhân đáp ứng yêu cầu của đất nước hiện nay

NỘI DUNG

I MỘT SỐ NỘI DỤNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ LÝ LUẬN

1 Khái niệm giai cấp công nhân

Bàn về khái niệm giai cấp công nhân, cho tới nay, tùy thuộc vào lập trường giai cấp, thái độ chính trị, trình độ nhận thức và phương pháp tiếp cận, vẫn còn những ý kiến khác nhau thậm chí trái ngược nhau

Khi sử dụng khái niệm giai cấp công nhân, C.Mác và Ph.Ăngghen đã dùng một số thuật ngữ khác nhau để biểu hiện khái niệm đó như: giai cấp vô sản, giai cấp vô sản hiện đại,giai cấp công nhân hiện đại, giai cấp công nhân đại công nghiệp,…Mặc dù vậy, về cơ bản, những thuật ngữ này đều biểu thị một khái niệm thống nhất, đó là chỉ giai cấp công nhân hiện đại, con đẻ của nền sản xuất đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại

Giai cấp công nhân là giai cấp của những người lao động được hình thành và phát triển gắn liền với nền sản xuất công nghiệp ngày càng hiện đại -trình độ xã hội hóa và quốc tế hóa ngày càng cao, là đại biểu của lực lượng sản xuất và phương thức sản xuất tiên tiến quyết định nhất đối với sự tồn tại

và phát triển của xã hội trong thời đại ngày nay

Giai cấp công nhân ở tất cả các nước trên thế giới có những đặc điểm

cơ bản chung nhất, còn sự khác nhau chỉ là ở thời gian và điều kiện ra đời, trình độ phát triển các mặt, đặc thù dân tộc Chính bởi vậy, đây là một trong những lý do cơ bản mà chủ nghĩa Mác - Lênin nhấn mạnh rằng: sứ mệnh lịch

sử của giai cấp công nhân là có ý nghĩa toàn thế giới

Giai cấp công nhân vừa là chủ thể trực tiếp nhất, vừa là sản phẩm căn bản nhất của nền sản xuất hiện đại với những quy trình công nghệ mang tính

công nghiệp trình độ ngày càng cao Khi sản xuất ngày càng hiện đại thì vai trò cải biến toàn diện các mặt của đời sống xã hội càng thể hiện rõ hơn, nhất

là cải tạo về kinh tế - kỹ thuật, đặc biệt đối với các giai cấp và tầng lớp xã hội khác

Giai cấp công nhân là lực lượng sản xuất vật chất chủ yếu cho xã hội,

mà sản xuất vật chất bao giờ cũng quyết định nhất đến sự tồn tại và phát triển của xã hội

Giai cấp công nhân có lợi ích cơ bản đối lập trực tiếp với lợi ích cơ bản của giai cấp tư sản Đặc điểm này chi phối bản chất và lập trường chính trị của hai giai cấp này

Bên cạnh đó, giai cấp công nhân còn mang bản chất quốc tế Và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân cũng mang tính chất toàn thế giới trong quá trong lật đổ giai cấp tư sản ở tất cả các nước, giành chính quyền và tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản ở mỗi nước và ở tất cả các nước

Xuất phát từ quan niệm của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác – Lênin

về giai cấp công nhân, nghiên cứu những biến đổi của giai cấp công nhân trong giai đoạn hiện nay, có thể nhận định:

Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của nền công nghiệp hiện đại, với nhịp độ phát triển của lực lượng sản xuất có tính xã hội hóa ngày càng cao, là lực lượng sản xuất cơ bản, tiên phong, trực tiếp hoạc gián tiếp tham gia vào quá trình sản xuất, tái sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội; là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa

xã hội

2 Vai trò lịch sử của giai cấp công nhân thế giới

Dòng chảy của lịch sử chính là sự phát triển không ngừng của xã hội loài người Theo đó, các hình thái kinh tế - xã hội lần lượt ra đời, thay thế nhau, từ chiếm hữu nô lệ, phong kiến, đến tư bản chủ nghĩa và cuối cùng hiện nay là xu hướng ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa Trong mỗi bước phát triển đó, lịch sử đều lựa chọn một giai cấp để đảm nhận sứ mệnh lịch sử của thời đại

Thực chất sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là lịch sử của cuộc đấu tranh giai cấp đó hiện nay đã phát triển tới giai đoạn trong đó giai cấp bị bóc lột và bị áp bức, tức là giai cấp vô sản không còn có thể tự giải phóng khỏi ách của giai cấp bóc lột và áp bức mình, tức là giai cấp tư sản, nếu không đồng thời và vĩnh viễn giải phóng toàn xã hội khỏi ách bóc lột và áp bức, khỏi tình trạng phân chia giai cấp và đấu tranh giai cấp

Để hoàn thành sứ mệnh lịch sử thế giới ấy bước thứ nhất giai cấp công nhân phải giành lấy chính quyền Bước thứ hai giai cấp vô sản dùng sự thống trị của mình để từng bước đoạt lấy toàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản để tập trung tất cả những công cụ sản xuất vào trong tay nhà nước tiến hành tổ chức xây dựng xã hội mới – xã hội chủ nghĩa

Để hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân phải tập hợp được các tầng lớp nhân dân lao động xung quanh nó, tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng xóa bỏ xã hội cũ và xây dựng xã hội mới về mọi mặt từ kinh

tế tới chính trị và văn hóa, tư tưởng

II VAI TRÒ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN NAY

1 Giai cấp công nhân Việt Nam là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là Đảng cộng sản Việt Nam

Xác định vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân là vấn đề cốt tử của cách mạng thế giới cũng như ở trong mỗi nước Đảng cộng sản ra đời là kết

quả của quá trình truyền bá (thâm nhập) đến độ chín muồi của chủ nghĩa xã hội khoa học vào phong trào công nhân Đảng cộng sản là đội tiên phong, lãnh tụ chính trị và bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân Giai cấp công nhân thực hiện vai trò lãnh đạo thông qua đội tiên phong là Đảng cộng sản Đảng cộng sản lãnh đạo bằng đường lối chính trị, được xây dựng trên cơ

sở khoa học là chủ nghĩa Mác - Lênin, hệ tư tưởng của giai cấp công nhân Như vậy giai cấp công nhân, chủ nghĩa Mác - Lênin (hệ tư tưởng của giai cấp công nhân) và Đảng cộng sản là một chỉnh thể không thể tách rời nhau Mọi

sự tách rời thành các bộ phận riêng biệt, đem đối lập các bộ phận ấy rồi thừa nhận vai trò lãnh đạo của Đảng mà lại phủ nhận giai cấp công nhân, hạ thấp vai trò của chủ nghĩa Mác - Lênin là những sai lầm nghiêm trọng cả về khoa học lý luận chính trị, lập trường giai cấp và tính nguyên tắc của Đảng

Đảng cộng sản Việt Nam ra đời là kết quả quá trình truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam Đảng cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân đồng thời mang tính dân tộc Việt Nam, do đó Đảng cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời cũng là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động thực tiễn

Đảng ta ra đời đã 88 năm (1930-2018) Với đường lối cách mạng đúng đắn và sáng tạo Đảng ta đã lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành những thắng lợi vĩ đại như: Cách mạng tháng Tám năm 1945, kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi với “Điện Biên Phủ chấn động địa cầu”, kháng chiến chống Mỹ cứu nước với thắng lợi chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” tháng Chạp 1972 và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử 1975 giải phòng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc Lãnh đạo nhân dân xây dựng chủ nghĩa xã hội trong đó có 20 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền

Bắc (1955-1975) thành hậu phương lớn - nhân tố thường xuyên quyết định thắng lợi của cách mạng trên phạm vi cả nước và hơn 32 năm đổi mới (1986-2018)

Đó là thắng lợi của chủ nghĩa Mác - Lênin, hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, thắng lợi của đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân, thắng lợi của chính giai cấp công nhân, lực lượng chính trị - xã hội của xã hội Việt Nam, giai cấp tiên phong trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta trong thế kỷ XX cũng như những thế kỷ tiếp theo

Phải kiên quyết phê phán các quan điểm phủ nhận vai trò lãnh đạo cách mạng của giai cấp công nhân, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin lại vẫn thừa nhận sự lãnh đạo của Đảng Phải kiên quyết đấu tranh chống các thế lực thù địch, phủ nhận sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam

2 Giai cấp công nhân - lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Vai trò đi đầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của giai cấp công nhân bắt nguồn từ lịch sử cách mạng công nghiệp và sự phát triển của giai cấp công nhân đồng thời bắt nguồn từ thực tiễn sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Sinh ra và lớn lên trong một nước thuộc địa và nửa phong kiến, nếu so với giai cấp công nhân ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển thì giai cấp công nhân nước ta còn trẻ và nhỏ bé Mặc dù vậy, giai cấp công nhân nước ta

có một vai trò quyết định trong cách mạng Việt Nam

Giai cấp công nhân Việt Nam có đầy đủ những phẩm chất chung của giai cấp công nhân quốc tế Dưới chế độ thực dân, phong kiến, giai cấp công nhân nước ta, cũng như giai cấp công nhân quốc tế, là giai cấp kiên quyết

cách mạng nhất, có ý thức tổ chức và kỷ luật cao nhất, đồng thời nó còn có những đặc điểm riêng do quá trình hình thành và phát triển của nó tạo nên

Sau hơn ba mươi năm xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước trong những hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, nhưng giai cấp công nhân Việt Nam vẫn thể hiện là giai cấp đi đầu trong sự nghiệp phát triển đất nước nói chung

và trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Với ý nghĩa ấy giai cấp công nhân là giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất mới tiên tiến, hiện đại, xã hội hóa ngày càng cao; do đó đại biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến và là giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội - thực chất của cách mạng cộng sản là cách mạng kinh

tế với hai nội dung cơ bản cách mạng hóa lực lượng sản xuất và cách mạng

hóa quan hệ sản xuất

3 Giai cấp công nhân Việt Nam là lực lượng nòng cốt trong khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức

do Đảng ta lãnh đạo

Chủ nghĩa Mác - Lênin và thực tiễn Việt Nam đều cho thấy giai cấp công nhân chỉ có thể hoàn thành vai trò lịch sử của mình khi thực hiện liên minh với đông đảo nhân dân lao động, trong đó giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức là những lực lượng đông đảo và có vị trí quan trọng hơn cả

Ở nước ta, giai cấp công nhân liên minh với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức trong mặt trận dân tộc thống nhất là lực lượng cơ bản góp phần quyết định vào thắng lợi của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Từ năm

1975, đất nước thống nhất, bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội giai cấp công nhân tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong liên minh công - nông - trí

Cụ thể là:

Thứ nhất, giai cấp công nhân Việt Nam thông qua Đảng cộng sản Việt Nam tiếp tục là người lãnh đạo giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức trong sụ nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội;

Thứ hai, giai cấp công nhân trong nước chiếm trên 10% dân số nhưng

đã đóng góp to lớn cho sự phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội… đóng góp 41% giá trị GDP 9 tháng đầu năm 2008, tình hình kinh tế xã hội có nhiều khó

khăn, nhưng “Khối doanh nghiệp Trung ương giữ vững vị trí then chốt trong nền kinh tế đất nước” Theo báo Nhân dân ngày 13/10/2008, sáu tháng đầu

năm 2008, khối doanh nghiệp Trung ương đã đạt doanh thu hơn 50% so với

kế hoạch; lợi nhuận đạt 53% kế hoạch; nộp Ngân sách nhà nước đạt hơn 60%

kế hoạch; Trong đó tập đoàn kinh tế dầu khí doanh thu đạt 76% kế hoạch, tăng 68% so với cùng kỳ năm 2007; lợi nhuận đạt 55% kế hoạch; nộp Ngân sách đạt 75% kế hoạch, tăng 68% so với cùng kỳ năm 2007 Các doanh nghiệp trong khối kinh tế Trung ương đều tăng cao, trong đó tập đoàn dầu khí xuất khẩu 5.6 tỷ USD, tăng 49% so với cùng kỳ 2007; Tổng công ty cà phê tăng 20% so với cùng kỳ 2007; Tổng công ty lương thực miền Nam đạt 539 triệu USD, tăng 65% so với cùng kỳ 2007…

Cũng theo Báo Nhân dân ngày 13/10/2008 lần đầu tiên được sự hỗ trợ

kỹ thuật và chuyên gia Trung Quốc, công nhân Việt Nam đã chế tạo được 19 đầu máy xe lửa diezen hiện đại với công suất 1.900 sức ngựa và tốc độ đạt

120 km/h, tương đương với đầu máy “Đổi mới” thuộc thế hệ đầu máy hiện đại nhất của đầu máy xe lửa diezen Trung Quốc Từ nay, công nhân Việt Nam

có thể chế tạo, lắp giáp đầu máy xe lửa Đó cũng là tiền đề giai cấp công nhân Việt Nam vươn lên trong quá trình sản xuất ra các loại động cơ, trước hết phục vụ ngành giao thông và động cơ lớn trang bị cho các ngành sản xuất khác, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong đó có công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn Vai trong nòng cốt của

giai cấp công nhân trong khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp

nông dân và tầng lớp trí thức bắt nguồn từ vai trò nền tảng (nòng cốt) của nền sản xuất công nghiệp hiện đại mà giai cấp công nhân vừa là sản phẩm vừa là

chủ thể của nền sản xuất ấy Giai cấp công nhân không ngừng phát triển cả về

số lượng, chất lượng, cơ cấu… cùng với sự phát triển của nền công nghiệp ấy

về qui mô và trình độ ngày càng hiện đại của kỹ thuật sản xuất Trái lại giai cấp nông dân Việt Nam hiện nay chiếm 70% dân số nhưng đóng góp cả nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp khoảng trên 20% GDP Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn, giá trị sản xuất vật chất ngành nông nghiệp không hề giảm đi nhưng giai cấp nông dân sẽ giảm dần cả số lượng tuyệt đối, tỷ trọng trong dân cư

Tầng lớp trí thức với sản phẩm lao động chủ yếu là những sản phẩm tinh thần mà đỉnh cao là sản phẩm khoa học, góp phần thúc đẩy sản xuất về nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, kinh tế và nó chỉ có ý nghĩa với đời sống xã hội khi nó được ứng dụng vào quá trình sản xuất vật chất trong công nghiệp, trong nông nghiệp đang công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Với tư cách là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua Đảng cộng sản Việt Nam, với tư cách là lực lượng sản xuất cơ bản, đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; với tư cách là lực lượng nòng cốt trong liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức, giai cấp công nhân Việt Nam là người đại biểu cho phương thức sản xuất mới, tiên tiến ở Việt Nam Là giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, do đó sự lớn mạnh của giai cấp công nhân là điều kiện tiên quyết đảm bảo thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sự nghiệp đổi mới đất nước

III PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Để giai cấp công nhân Việt Nam phát triển nhanh về số lượng và chất lượng, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế, đòi hỏi Đảng, Nhà nước, các ngành, các cấp và bản thân giai cấp công nhân phải có sự nỗ lực vượt bậc Xây dựng phát huy vai trò giai cấp công nhân phải được quan tâm thường xuyên và phải tiến hành bằng tổng hợp các giải pháp kinh tế, chính trị, tổ chức và tư tưởng, phải gắn xây dựng phát huy vai trò giai cấp công nhân với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trước mắt cần tập trung vào một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, Đảng, Nhà nước, các ngành, các cấp, các tổ chức quần chúng

cần chú trọng đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục truyền thống giai cấp công nhân, truyền thống cách mạng của Đảng, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao giác ngộ giai cấp, ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong công nghiệp, sống, làm việc theo hiến pháp và pháp luật cho công nhân lao động

Hai là, đẩy mạnh và không ngừng nâng cao chất lượng hiệu quả công

tác đào tạo, đào tạo lại, chú trọng hoàn thiện chính sách xã hội hóa công tác đào tạo bằng cách đa dạng hóa các hình thức đào tạo tập trung, tại chức, đào tạo ngay trong quá trình sản xuất, kinh doanh Đặc biệt cần chú trọng phát huy các tiềm năng đào tạo của các tổ chức quần chúng, nhằm làm cho mọi công nhân lao động đều có cơ hội được học tập nâng cao trình độ Mặt khác, Nhà nước cần hoàn thiện các chính sách khuyến khích, tạo điều kiện để công nhân tự học tập nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn nghề nghiệp, từng bước tri thức hóa công nhân Đồng thời, cần có kế hoạch đồng bộ nhằm thực hiện cân đối giữa đào tạo và sử dụng, sớm khắc phục mất cân đối về cơ cấu,