Tiểu luận lỗ thủng tầng ozon khí quyển vấn đề ô nhiễm không khí toàn cầu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ TIỂU LUẬN MÔN HỌC MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Đề tài KHÍ QUYỂN VÀ VẤN ĐỀ Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TOÀN CẦU THỰC TRẠNG LỖ THỦNG TẦNG OZON Họ tên si.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ

TIỂU LUẬN MÔN HỌC MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Đề tài: KHÍ QUYỂN VÀ VẤN ĐỀ Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TOÀN CẦU THỰC TRẠNG LỖ THỦNG TẦNG OZON

Họ tên sinh viên:

1

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1-2

CHƯƠNG 1 : LỜI GIỚI THIỆU 3

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 3

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 3

CHƯƠNG 2 : KHÍ QUYỂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC ĐẶT RA 4

1 NỘI DUNG VỀ KHÍ QUYỂN 4

1.1 KHÁI NIỆM VỀ KHÍ QUYỂN 4

1.2 THÀNH PHẦN CÁC CHẤT TRONG KHÍ QUYỂN 4

1.3 CÁC TẦNG CỦA KHÍ QUYỂN 5

1.3.1 TẦNG ĐỐI LƯU 5

1.3.3 TẦNG TRUNG GIAN 6

1.3.4 TẦNG ĐIỆN LY 6

1.4 SỰ TIẾN HÓA CỦA KHÍ QUYỂN TRÊN TRÁI ĐẤT 6

1.5 VAI TRÒ CỦA KHÍ QUYỂN 7

CHƯƠNG 3 : VẤN ĐỀ Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TOÀN CẦU : LỖ THỦNG TẦNG OZON 9

1 TÁC NHÂN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ 9

2 THÁCH THỨC LỚN VỚI CỘNG ĐỒNG 10

3 OZON VÀ LỖ THỦNG TẦNG OZON 13

3.1 KHÁI NIỆM VỀ OZON 13

3.2 TẦNG OZON LÀ GÌ ? 13

3.3 TẦNG OZON CHỐNG SỰ XÂM NHẬP VÀ PHÁ HỦY CỦA TIA TỬ NGOẠI ĐỐI VỚI TRÁI ĐẤT 14

3.3.1 OZON Ở TẦNG BÌNH LƯU 14

3.3.2 OZON Ở TẦNG ĐỐI LƯU 14

3.4 VAI TRÒ CỦA OZON ( TẦNG OZON ) ĐỐI VỚI TRÁI ĐẤT 15

3.5 NGUYÊN NHÂN GÂY THỦNG TẦNG OZON ( SUY GIẢM OZON ) 16 3.5.1 KHÁI QUÁT VỀ HIỆN TƯỢNG SUY GIẢM TẦNG OZON 16

3.5.2 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU 17 3.5.3 CFC VÀ CÁC HỢP CHẤT CHÍNH LÀM SUY GIẢM TẦNG

OZON 17

2

3.5.4 CÁC NGUYÊN NHÂN LỖ THỦNG TẦNG OZON 18

3.6 HẬU QUẢ CỦA VIỆC SUY GIẢM TẦNG OZON 18

3.7 CÁC QUỐC GIA ĐÃ LÀM GÌ ? & THỰC TRẠNG TẦNG OZON TRƯỚC VÀ SAU ĐẠI DỊCH COVID 19 19

3.7.1 NGHỊ ĐỊNH THƯ MONTREAL 19

3.7.2 THỰC TRẠNG TẦNG OZON 20

3.7.3 TẦNG OZON PHỤC HỒI SAU ĐẠI DỊCH COVID 19 21

3.8 BIỆN PHÁP BẢO VỆ TẦNG OZON 22

CHƯƠNG 4 : KẾT LUẬN 23

3

CHƯƠNG 1 : LỜI GIỚI THIỆU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Cùng với sự phát triển và hội nhập của Kinh tế - Chính trị - Xã

hội , Khoa học công nghệ , hiện nay trái đất của chúng ta đã bước

vào một nền văn minh mới Song Song với sự phát triển , nó cũng

mang lại cho con người những tác động tiêu cực ảnh hưởng đến môi

trường nói chung và chất lượng cuộc sống của mỗi người nói riêng

.Nhận thấy được vấn đề cấp thiết đó Em Nguyễn Nhất Phương hiện

là sinh viên năm 1 ngành Luật chuyên ngành Luật kinh tế , Đại học

Thủ Dầu Một đã thực hiện một bài tiểu luận nhỏ về chủ đề Khí

Quyển và lỗ thủng tầng ozon

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Bài nghiên cứu này hướng đến tầm quan trọng của không khí đối

với đời sống con người , giúp người đọc có cái nhìn tổng quan hơn

về môn học Môi trường và con người Mô tả được tầm quan trọng

của khí quyển đối với trái đất và thực trạng hiện nay về lỗ thủng tầng

ozon nguyên nhân , hậu quả , biện pháp khắc phục và các thông tin

liên quan đến khí quyển và tầng ozon

3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

- Số liệu , báo cáo nghiên cứu về thực trạng ô nhiễm không khí trên

tái đất , tầng ozon , lỗ thủng tầng ozon , khí quyển

- Tìm hiểu về khái niệm Khí Quyển , ô nhiếm không khí ,ozon , tầng

ozon , lỗ thủng tầng ozon

- Hiện trạng , hậu quả , nguyên nhân , biện pháp ô nhiễm không khí ,

lỗ thủng tầng ozon

- Phân tích ,đánh giá ,kết luận tầm ảnh hưởng của môi trường

- Hệ thống kiến thức cho người đọc về thực trạng môi trường hiện

nay

4

CHƯƠNG 2 : KHÍ QUYỂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC ĐẶT RA

1 NỘI DUNG VỀ KHÍ QUYỂN

1.1 KHÁI NIỆM VỀ KHÍ QUYỂN

Khí quyển Trái Đất là lớp các chất khí bao quanh hành tinh Trái Đất và được giữ lại bởi lực hấp dẫn của Trái Đất Nó gồm có nitơ (78,1% theo thể tích) và oxy (20,9%), với một lượng nhỏ agon (0,9%), carbon dioxide (dao động, khoảng

0,035%), hơi nước và một số chất khí khác

1.2 THÀNH PHẦN CÁC CHẤT TRONG KHÍ QUYỂN

Thành phần phần trăm của không khí khô theo thể tích - ppmv: phần triệu theo thể tích

5

1.3 CÁC TẦNG CỦA KHÍ QUYỂN

1.3.1 TẦNG ĐỐI LƯU

Đây là tầng thấp nhất của khí quyển Trái Đất Tầng này gắn liền với mọi hoạt động của con người Tầng đối lưu có độ cao từ bề mặt đất đến độ cao khoảng

20 km ở các vùng nhiệt đới, còn ở vùng ôn đới đến độ cao khoảng 11 km và càng ít hơn khi về hai cực, còn khoảng 7 km

Tầng đối lưu chiếm khoảng 80% tổng khối lượng của toàn bộ khí quyển Trong khu vực này, nhiệt độ giảm dần theo độ cao, tuy nhiên, cũng xảy ra hiện tượng nghịch nhiệt Lên cao 1000m thì nhiệt độ giảm 6,5°C Máy bay phản lực bay

ở gần phần trên cùng của tầng đối lưu

1.3.2 TẦNG BÌNH LƯU

Là một trong các tầng khí quyển với cấu tạo tầng bình lưu nằm phía trên của tầng đối lưu có ranh giới độ cao giao động trong khoảng 50km, khác với tầng đối lưu chịu nhiều những ảnh hưởng trực tiếp từ những tác động thời tiết, tại tầng bình

vĩ độ nhiệt đới được sản sinh ra bởi các đối lưu nhiệt nằm ở vị trí tầng đối lưu

1.3.3 TẦNG TRUNG GIAN

Tiếp tục là một tầng khác trong cấu tạo lớp khí quyển nằm phía trên tầng bình lưu là tầng trung gian với độ cao lớn hơn tầng bình lưu, độ cao của tầng trung gian là 80km, nhiệt độ tầng này giảm dần theo từng độ cao Ngoài ra trong tầng trung lưu sở hữu những khoảng lặng có tên gọi là khoảng lặng trung lưu và đó cũng được xem là nơi sở hữu nhiệt độ lạnh nhất trong tầng trái đất đặc trưng động lực học chính trong tầng khí quyển này chính là động lực học và các sóng hấp dẫn của tầng khí quyển hay còn gọi là các sóng trọng lực hay sóng hành tinh

Ở vị trí đáy của tầng trung lưu sở hữu mực áp suất chỉ bằng 1/1000 áp suất của mặt nước biển và ở đỉnh của nó thì áp suất thậm chí chỉ bằng 1/ 1 triệu

1.3.4 TẦNG ĐIỆN LY

Tầng điện ly là lớp trên cùng trong các tầng khí quyển và cũng là nơi trực tiếp chịu nhiều các tác động bức xạ sóng ngắn bao gồm mặt trời và các bức xạ khác

từ vũ trụ, tầng điện ly cũng là nơi sở hữu nhiều các điện từ tự do và thành tố ion

Đặc trưng của tầng điện ly là sở hữu độ cao trong khoảng từ 50 – 80km và thậm chí là lên đến khoảng 1000km và được chia thành các lớp nhỏ bên trong với kí hiệu D,E,F

Đã có nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học về các tầng khí quyển chưa các lớp điện ly tự do bên trong

1.4 SỰ TIẾN HÓA CỦA KHÍ QUYỂN TRÊN TRÁI ĐẤT

Lịch sử của bầu khí quyển Trái Đất trong thời gian một tỷ năm trước đây vẫn chưa được hiểu rõ lắm Hiện nay bầu khí quyển Trái Đất vẫn là một đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học

Bầu khí quyển ngày nay đôi khi vẫn được gọi là "bầu khí quyển thứ ba" trong sự so sánh về thành phần hóa học so với hai bầu khí quyển trước đây Bầu khí quyển nguyên thủy chủ yếu là heli và hiđrô; nhiệt (từ lớp vỏ Trái Đất khi đó vẫn nóng chảy và từ Mặt Trời) đã làm tiêu tan bầu khí quyển này

Trong vài tỷ năm tiếp theo, hơi nước ngưng tụ để tạo thành mưa và các đại dương để hòa tan dioxide cacbon Khoảng 50% dioxide cacbon có lẽ đã bị hấp thụ bởi các đại dương Một trong những dạng vi khuẩn có mặt sớm nhất trên Trái Đất là

vi khuẩn lam Các chứng cứ hóa thạch đã chỉ ra rằng các vi khuẩn này có mặt

khoảng 3,3 tỷ năm trước và là những sinh vật sinh sống bằng quang hợp để sản xuất

ra oxy Chúng là những sinh vật đầu tiên chuyển đổi khí quyển từ trạng thái không oxy sang trạng thái có oxy

Cây cối quang hợp tạo ra nhiều sự tiến hóa và chuyển đổi được nhiều hơn dioxide cacbon thành oxy Theo thời gian, lượng cacbon dư thừa tạo thành các nguồn nhiên liệu hóa thạch ngày nay cũng như đá trầm tích nhất là đá vôi và các lớp động vật Oxy được giải phóng tương tác với amonia để tạo ra nitơ; ngoài ra vi khuẩn cũng có thể chuyển đổi amonia thành nitơ

Khi cây cối xuất hiện nhiều hơn thì lượng oxy tăng lên một cách đáng kể (trong khi lượng dioxide cacbon giảm đi) Đầu tiên oxy tương tác với các nguyên tố khác như sắt chẳng hạn, nhưng cuối cùng chúng tích tụ trong khí quyển — là kết quả của sự tiêu hủy hàng loạt cũng như các tiến hóa trong một thời gian dài Với sự xuất hiện của lớp ôzôn, các loại hình sinh vật sống được bảo vệ tốt hơn trước bức xạ

tử ngoại Bầu khí quyển chứa oxy-nitơ này là "bầu khí quyển thứ ba

1.5 VAI TRÒ CỦA KHÍ QUYỂN

- Cung cấp oxy cần thiết cho quá trình hô hấp

Đây là một vai trò quan trọng hàng đầu của khí quyển đối với sự sống của chúng ta Như các bạn cũng đã biết, tầng khí quyển được cấu tạo từ rất nhiều loại khí và các khí này cần thiết cho duy trì sự sống của Trái Đất

Việc mất đi các khí cần thiết để người, động vật và thực vật thực hiện được quá trình hô hấp sẽ khiến cho hành tinh mất đi sự sống Đồng nghĩa với các tầng khí quyển duy trì sự sống của loài người và các sinh vật khác sinh sống trên trái đất

- Đại dương sẽ biến mất do nhiệt độ tăng cao

Các tầng khí quyển như một lớp vỏ bảo vệ Trái Đất trước những ảnh hưởng từ bên ngoài Vũ Trụ, cụ thể là Mặt Trời Hai lớp khí quyển giữ vai trò quan trọng khi chịu các tác động trực tiếp đó là tầng đối lưu và tầng nhiệt Nếu như không có lớp bảo vệ của các tầng khí quyển, Trái Đất sẽ bị tấn công bởi sức nóng của Mặt Trời hay những vật thể lạ ngoài vũ trụ dẫn đến sự biến mất hoàn toàn của đại dương Tình

8

trạng khô hạn, thiếu nước do nhiệt độ tăng cao đột ngột hoặc duy trì trong một thời gian dài ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống con người Chính vì vậy, sự có mặt của những tầng khí quyển giống như một lớp sáp bảo vệ giúp đốt cháy và ngăn cản các nguy cơ có thể diễn ra với cuộc sống chúng ta

- Tránh những tàn phá nặng nề của thiên thạch

Thiên thạch là một tác nhân mang đến sức tàn phá khủng khiếp cho toàn bộ trái đất Hiện nay, chưa có một kết luận nghiên cứu chính thức nào về sức công phá của thiên thạch Tuy nhiên, đã có những mô phỏng dự đoán về những va chạm giữa chúng với bề mặt trái đất gây ra sức tàn phá nặng nề tương đương với một quả bom nguyên tử của Mỹ với hai thành phố Hiroshima và Narasaki Do đó, sự có mặt của các tầng khí quyển sẽ giúp đẩy lùi tối đa những va chạm và những thiệt hại nghiêm trọng ở phạm vi cục bộ hay tổng quát

- Duy trì nhiệt độ ban đêm cho bề mặt Trái Đất

Nếu không có khí quyển, Trái Đất sẽ chịu tác động trực tiếp của các yếu tố bên ngoài vũ trụ Dẫn đến nhiệt độ ban đêm sẽ rất lạnh và khó có thể cân bằng được nhiệt độ của sự sống Theo đó thì nhiệt độ trung bình của Trái Đất là 15⁰C được cân bằng và cố định nhờ vai trò của các tầng khí quyển Với khả năng bao bọc và giữ nhiệt tốt, nếu không có các lớp trong bầu khí quyển để giữ ấm thì vào ban đêm nhiệt

độ dự đoán sẽ là khoảng – 150 độ C hoặc hơn thế nữa

- Cân bằng nhiệt độ trái đất

Cũng tương tự với nhiệt độ giảm mạnh về ban đêm, thì nhiệt độ Trái Đất cũng có thể sẽ đột ngột tăng cao gây ra hiện tượng “nóng lên toàn cầu” Như chúng ta cũng

đã biết, nhiệt độ Trái Đất được tạo nên bởi sự cân bằng năng lượng giữa Mặt Trời

và Trái Đất Trong đó thì năng lượng Mặt Trời được hấp thụ chủ yếu từ các bước sóng ngắn có thể dễ dàng đi qua các tầng khí quyển để xuống bề mặt Trái Đất Ngược lại, khí quyển lại có bước sóng dài và năng lượng thấp, nhiều chất khí lại bị giữ lại Do đó, năng lượng Mặt Trời sẽ lấn át hoàn toàn năng lượng của Trái Đất Các tầng khí quyển sẽ là lớp áo bảo vệ an toàn và hỗ trợ tuyệt đối trong việc làm giảm đi năng lượng từ các tia nắng gắt và sự khắc nghiệt của nhiệt độ

- Tạo ra tầng Ozon dồi dào, chống sự nguy hại của các tia cực tím xuống Trái Đất

Trong cấu tạo của tầng khí quyển thì tầng bình lưu là nơi sở hữu tầng ozon Tầng ozon đóng vai trò quan trọng khi duy trì sự sống của Trái Đất, chúng hấp thụ những tia cực tím từ bức xạ Mặt Trời và ngăn chặn chúng chiếu trực tiếp xuống Trái Đất Hãy thử tưởng tượng, nếu tầng ozon bị phá hủy thì đồng nghĩa với việc Trái Đất sẽ

bị tia UV chiếu trực tiếp gây ra các loại bệnh tật nguy hiểm cho con người Có thể khẳng định, tầng ozon trong các lớp khí quyển là một tấm áo giáp bảo vệ sự an toàn của Trái Đất

- Mang những ảnh hưởng đến dòng hải lưu

9

Những nguyên nhân hình thành lên các dòng hải lưu là do sự tác động của khí

quyển, bức xạ Mặt trời, áp suất khí quyển để tạo ra thủy triều,…Các dòng này có tác dụng trong việc làm tăng sự trao đổi nước, phân bố lại nhiệt độ, độ muối, gia tăng tính đồng nhất về các thành phần hóa học của nước biển Đồng thời, có ảnh hưởng trực tiếp đến những vòng hoàn lưu khí quyển và khí hậu các khu vực trên Trái Đất Bên cạnh đó là khả năng dịch chuyển mang theo điện năng về hướng cực

ấm hơn

- Tăng cường quá trình quang hợp

Một vai trò điển hình của các tầng khí quyển là mang đến sức sống dồi dào cho các loài sinh vật như động vật, thực vật và của con người Bầu khí quyển mang đến một

hệ thống quang hợp, giúp tăng cường quá trình trao đổi chất của các loài thực vật Cây cối quang hợp bằng cách hấp thụ trực tiếp khí cacbon dioxit và thải ra môi trường khí oxy, giúp con người hô hấp và duy trì sự sống

CHƯƠNG 3 : VẤN ĐỀ Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TOÀN CẦU : LỖ THỦNG TẦNG OZON

1 TÁC NHÂN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

Không khí là một trong những thành phần cơ bản của môi trường, có vai trò rất quan trọng đối với sự sống trên trái đất Nếu như không có không khí thì sự sống không thể duy trì được Nhưng nếu không khí bị ô nhiễm thì sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của con người và các sinh vật khác

Theo các chuyên gia, tình trạng ô nhiễm không khí không phải bây giờ mới bùng phát mà đây là vấn đề đã tồn tại từ lâu, do cộng hưởng từ tình trạng thời tiết hanh khô gây cháy rừng Ngoài ra việc các công trình lớn được xây dựng hàng loạt, lượng khí thải từ xe cộ, khí thải công nghiệp tăng đáng kể, hay đốt rơm rạ… đã làm trầm trọng hơn tình hình ô nhiễm không khí Ô nhiễm không khí có nhiều loại, như: ô nhiễm khí độc, ô nhiễm khí có hại cho sức khỏe, ô nhiễm bụi Trong đó, bụi

là một trong những tác nhân chính gây ô nhiễm không khí, đặc biệt là ở khu vực đô thị Bụi có nhiều loại Phân chia theo chất liệu, có bụi kim loại, bụi vải, bụi gỗ, bụi nhựa, bụi cát, bụi xi măng ; phân chia theo kích thước có bụi to, bụi cỡ vừa, cỡ nhỡ, bụi mịn Những hạt bụi mịn cực nhỏ có đường kính từ 2,5 micromet trở xuống (PM2.5) liên tục được tạo ra bởi khí thải từ động cơ xe, nhà máy, công trường, thói quen đốt rác, rơm rạ của nông dân, bắn pháo hoa trong các lễ hội tôn giáo và các nhà máy nhiệt điện, lơ lửng trong không khí có thể xâm nhập vào cơ thể người Trong khi đó, theo báo cáo thường niên của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố năm 2019, khí thải nhà kính trên toàn cầu đã tăng trong năm thứ hai liên tiếp, làm gián đoạn quá trình giảm phát thải và khiến thế giới gia tăng ô nhiễm Báo cáo chỉ ra rằng, mức phát thải phải giảm ngay lập tức thì mới giúp thế giới trở lại con đường hướng đến tham vọng của Thỏa thuận Paris về chống biến đổi khí hậu,

đó là mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ trung bình của Trái đất ở mức dưới 2 độ

C so với thời kỳ tiền công nghiệp

10

Tuy nhiên, IEA cho rằng, việc kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ và tăng nhu cầu

về điện đã góp phần làm tăng 1,9% lượng khí thải CO2 kể từ năm 2018 Đây cũng

là một dấu hiệu cho thấy những nỗ lực nhằm hạn chế sử dụng nhiên liệu gây ô nhiễm nhất trên thế giới tiến triển quá chậm để có thể tạo ra tác động lớn giúp bảo

vệ môi trường

Theo các chuyên gia, cơn khát năng lượng của thế giới ngày càng tăng đã khiến mức tiêu thụ than và các nhiên liệu hóa thạch khác, gây ô nhiễm không khí ngày càng nhiều hơn Thực tế nhu cầu về than trên toàn cầu vẫn tăng và 3/4 trong số nhu cầu đó là ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương

IEA khuyến cáo nếu không hành động ngay lập tức thì thế giới sẽ chứng kiến những hậu quả thảm khốc

2 THÁCH THỨC LỚN VỚI CỘNG ĐỒNG

Ô nhiễm không khí đã và đang là một thách thức lớn đối với cộng đồng Với 92% dân số thế giới sống ở những nơi có chất lượng không khí nằm dưới mức tiêu chuẩn do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đề ra, WHO đã gọi nạn ô nhiễm không khí

là “kẻ giết người thầm lặng”

Theo báo cáo Tình trạng Không khí toàn cầu năm 2020 công bố ngày 21/10,

ô nhiễm không khí gây ra 7 triệu ca tử vong sớm mỗi năm, trong đó khoảng 4 triệu

ca tử vong xảy ra ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương Báo cáo cho biết ô nhiễm không khí đã cướp đi sinh mạng của 6,7 triệu người trên toàn cầu trong năm 2019

Ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến sức khỏe con người và tăng trưởng kinh tế, gây thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu 5 nghìn tỷ USD mỗi năm Tại châu Âu, ước tính khiến 400.000 người tử vong sớm mỗi năm do các bệnh liên quan tới không khí ô nhiễm Ô nhiễm không khí khiến các thành phố châu Âu thiệt hại hơn 190 tỷ USD mỗi năm Báo cáo cũng cho thấy ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ xuất hiện các điều kiện thuận lợi cho dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 bùng phát

Cũng theo báo cáo, ô nhiễm không khí làm giảm gần 2 năm tuổi thọ của mỗi người trên Trái Đất Báo cáo cho rằng trong khi thế giới đang ráo riết tìm kiếm vaccine để dập đại dịch COVID-19, ô nhiễm không khí tiếp tục khiến hàng tỷ người toàn cầu giảm thọ và ốm yếu hơn Thậm chí, các chuyên gia còn cảnh báo chất lượng không khí mà nhiều người đang hàng ngày hít thở có nguy cơ gây ảnh hưởng tới sức khỏe hơn so với đại dịch COVID-19 Có đến gần 25% dân số toàn cầu sống

ở 4 quốc gia Nam Á trong nhóm nước có mức độ ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất, gồm Bangladesh, Ấn Độ, Nepal và Pakistan và tuổi thọ trung bình của những người dân nước này sẽ giảm 5 năm do họ phải sống trong không khí ô nhiễm cao hơn 44% so với 20 năm trước

Báo cáo cũng chỉ ra rằng, ô nhiễm không khí đã trở thành nguyên nhân gây tử vong cao thứ 4 trên thế giới, sau tăng huyết áp, sử dụng thuốc lá và chế độ ăn uống không lành mạnh

11

Đáng lo ngại hơn, ô nhiễm không khí có thể gây các triệu chứng hô hấp, và tuần hoàn và cả mạn tính, tác động tới mọi cơ quan trong cơ thể Các tác hại thường được nhắc đến của ô nhiễm không khí như bệnh tim, phổi mới chỉ là “bề nổi của tảng băng chìm” Bởi thực chất không khí ô nhiễm vào cơ thể qua đường hô hấp nhưng có tác động lên toàn cơ thể, phá hoại các cơ quan khác từ đầu đến chân, từ bệnh tim, phổi, hen suyễn cho đến tiểu đường và chứng mất trí nhớ, từ bệnh về gan, ung thư bàng quang cho đến giòn xương và tổn thương da Ước tính có khoảng 30% các trường hợp tử vong do ung thư phổi có liên quan đến ô nhiễm không khí Tương

tự như vậy, tỷ lệ đột qụy não cũng như các bệnh lý về tim mạch chiếm khoảng 25%

Ô nhiễm không khí cũng gây hại cho việc sinh đẻ, thai nhi và trẻ sơ sinh Hơn nữa, việc tiếp xúc với ô nhiễm về lâu dài sẽ ảnh hưởng sức khỏe hoặc khiến các căn bệnh trầm trọng hơn

Ô nhiễm không khí do nhiên liệu hóa thạch đang là mối đe dọa đối với sức khỏe và kinh tế của các nước trên thế giới, cướp đi sinh mạng của hàng triệu người và tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD

Nghiêm trọng hơn, trẻ em là đối tượng chịu tác động nhiều nhất từ ô nhiễm không khí do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ Theo báo cáo Tình trạng Không khí toàn cầu năm 2020, khoảng 40.000 trẻ em tử vong trước 5 tuổi mỗi năm vì bụi mịn PM 2.5, đây cũng là tác nhân hàng đầu gây ra 2 triệu ca sinh non hằng năm Riêng trong năm 2019, gần 500.000 trẻ sơ sinh trên thế giới tử vong do không khí ô nhiễm, trong đó Ấn Độ và vùng Nam sa mạc Sahara ở châu Phi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất Hơn 116.000 trẻ sơ sinh ở Ấn Độ đã tử vong do ô nhiễm không khí ngay trong tháng đầu tiên chào đời, trong khi con số này ở các nước phía Nam sa mạc Sahara châu Phi là 236.000

Do vậy, để cải thiện sức khỏe và tuổi thọ con người cũng như giảm thiểu thiệt hại

về kinh tế, các chuyên gia kêu gọi chính phủ các nước cần ưu tiên cải thiện tình trạng ô nhiễm không khí bằng những chính sách công mạnh mẽ