LÀM VĂN 7.0 điểm Câu 1 2.0 điểm: Từ nội dung đoạn thơ ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn khoảng 100 chữ trình bày suy nghĩ và cảm nhận của em về hình ảnh người lính trong thời kì k
Trang 1Đề thi giữa học kì 1 Văn 9 - Đề 1
I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
Không có kính, ừ thì có bụi, Bụi phun tóc trắng như người già Chưa cần rửa, phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha.
Không có kính, ừ thì ướt áo Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi.
(Ngữ văn 9 - Tập 1)
Câu 1 (0.5 điểm): Đoạn thơ trên được trích trong bài thơ nào? Cho biết
tên tác giả?
Câu 2 (0.5 điểm): Từ “mặt” trong câu thơ “Nhìn nhau mặt lấm cười ha
ha” được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?
Câu 3 (1.0 điểm): Khái quát nội dung chính của đoạn thơ.
Câu 4 (1.0 điểm): Qua nội dung của đoạn thơ trên, hãy rút ra bài học có ý
nghĩa nhất đối với bản thân mình
II LÀM VĂN ( 7.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm):
Từ nội dung đoạn thơ ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn ( khoảng 100 chữ) trình bày suy nghĩ và cảm nhận của em về hình ảnh người lính trong thời kì kháng chiến chống Mỹ của dân tộc ta
Câu 2 (5.0 điểm):
Dựa vào nội dung tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương”
của Nguyễn Dữ (Ngữ văn 9- tập 1), em hãy đóng vai nhân vật Trương Sinh để kể lại câu chuyện về cuộc sống của Vũ Nương nơi trần thế, nỗi
Trang 2oan khuất, cái chết bi thảm của nàng và bày tỏ niềm day dứt, ân hận của Trương Sinh
( Bài viết có sử dụng yếu tố miêu tả và miêu tả nội tâm)
Đáp án đề 1
1
Đoạn thơ trên được trích trong bài “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
Tác giả: Phạm Tiến Duật
0.5
2 Từ “mặt” trong câu thơ trên được hiểu theonghĩa gốc (chỉ bộ phận của cơ thể người). 0.5
3
Nội dung chính của đoạn thơ: Tinh thần lạc quan, yêu đời, dũng cảm, bất chấp khó khăn, nguy hiểm và thái độ hồn nhiên, tinh nghịch, pha chút ngang tàng của những người lính lái
xe trên tuyến đường Trường Sơn trong thời kì kháng chiến chống Mỹ đầy ác liệt của dân tộc ta
1.0
4
Học sinh rút ra một trong các bài học sau:
- Phải luôn lạc quan, yêu đời trong mọi hoàn cảnh Phải biết cố gắng vượt qua mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống bằng ý chí, nghị lực
và niềm tin
- Biết kính trọng và biết ơn đối với những người lính đã có công đối với đất nước
( Khuyến khích học sinh có suy nghĩ riêng, tuy nhiên phải lí giải hợp lí, thuyết phục Không cho điểm bài có suy nghĩ lệch lạc, tiêu cực)
1.0
1 Từ nội dung đoạn thơ ở phần Đọc hiểu, hãy
viết một đoạn văn ( khoảng 100 chữ) trình bày suy nghĩ và cảm nhận của em về hình ảnh
2.0
Trang 3người lính trong thời kì kháng chiến chống
Mỹ của dân tộc ta.
a Đảm bảo thể thức của một đoạn văn 0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận 0.25
c Triển khai hợp lí nội dung đoạn văn nghị
luận: vận dụng tốt các thao tác lập luận, lí lẽ
đúng đắn, tiến bộ và phù hợp Có thể viết đoạn
văn theo nhiều cách nhưng cần đảm bảo những
ý cơ bản sau:
- Đây là đoạn thơ trích trong bài “Bài thơ về
tiểu đội xe không kính” của nhà thơ Phạm Tiến
Duật, viết về hình tượng người lính lái xe trên
tuyến đường Trường Sơn ác liệt thời kì kháng
chiến chống Mỹ của dân tộc ta
- Họ là những thanh niên có học vấn, có tri
thức, được giác ngộ lí tưởng cách mạng Họ ra
đi trong niềm vui phơi phới của sức trẻ hồn
nhiên, yêu đời, yêu đất nước
- Họ là những người lính sôi nổi, trẻ trung, lạc
quan, yêu đời, tinh thần dũng cảm, bất chấp
nguy hiểm, khó khăn với sự hồn nhiên, tinh
nghịch, pha chút ngang tàng: “ừ thì, chưa
cần ”
- Họ luôn trẻ trung, sôi nổi, vui nhộn với khí thế
mới mang tinh thần thời đại - thời đại kháng
chiến chống Mỹ
0,75
0.25
0.25
0,25
d Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc
chính tả, dùng từ, đặt câu
e Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, có suy
nghĩ riêng về vấn đề nghị luận
0.25
0,5
2 Đóng vai nhân vật Trương Sinh để kể lại câu
chuyện về cuộc sống của Vũ Nương nơi trần
thế, nỗi oan khuất, cái chết bi thảm của nàng
và bày tỏ niềm day dứt, ân hận của Trương
5.0
Trang 4a Đảm bảo thể thức của một bài văn tự sự
tưởng tượng từ một câu chuyện có sẵn trong tác
phẩm văn học (đóng vai nhân vật)
Có đầy đủ Mở bài, Thân bài, Kết bài, sử dụng
ngôi kể phù hợp
( ngôi thứ nhất)
0.25
b Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc
c Học sinh có thể kể theo nhiều cách nhưng nội
dung bài viết cần đạt được các ý cơ bản sau:
Mở bài:
Trương Sinh tự giới thiệu: bản thân, hoàn
cảnh gia đình, người vợ nhan sắc, đức hạnh
Thân bài:
Trương Sinh kể về cuộc sống của Vũ Nương
nơi trần thế, nỗi oan khuất, cái chết bi thảm của
nàng và bày tỏ niềm day dứt, ân hận:
- Cuộc sống sum vầy chồng vợ, Trương Sinh
bản tính hay ghen, Vũ Nương khéo léo giữ gìn
khuôn phép
- Chiến tranh, Trương Sinh đi lính, Vũ Nương
chia tay chồng với những lời tiễn dặn đầy nước
mắt
- Trong thời gian Trương Sinh ở ngoài chiến
địa, Vũ Nương ở nhà chăm sóc con thơ, phụng
dưỡng mẹ già chu đáo, lo ma chạy cho mẹ chu
tất
- Chiến tranh kết thúc, Trương Sinh trở về nhà,
nghe lời nói ngây thơ của con nhỏ, nghi ngờ vợ
không chung thủy, mắng nhiếc rồi đánh đuổi đi
- Vũ Nương bị oan, phân minh chẳng được,
phẫn uất bèn gieo mình xuống sông Hoàng
3,5
0,25
0,25 0,25 0,25
0,5
Trang 5Giang tự vẫn.
- Sau khi Vũ Nương qua đời, một đêm bé Đản chỉ chiếc bóng trên vách, Trương Sinh hiểu thấu nỗi oan của vợ nhưng đã quá muộn màng
- Trương Sinh chỉ biết tự trách mình, bày tỏ niềm ân hận, thương xót Vũ Nương, tiếc cho hạnh phúc gia đình
Kết bài:
Từ bi kịch của gia đình, Trương Sinh khuyên mọi người rút ra bài học trong cuộc sống
Lưu ý: Bài văn yêu cầu kể về Vũ Nương khi
còn sống cùng với nỗi oan khuất, cái chết bi thảm của nàng Học sinh không kể phần cuộc sống của nàng dưới Thủy cung và sự việc nàng trở về trên sông.
0.5 0.5
0.5 0.5
d Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt
e Sáng tạo: Học sinh biết kể sáng tạo theo cách của riêng mình; sử dụng yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm hợp lí
0.25 0,5
Đề 2
I Đọc hiểu văn bản (4đ):
Đọc đoạn văn sau và trả lời những câu hỏi:
Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn Hai đứa ở hai đầu xa thẳm
Đường ra trận mùa này đẹp lắm Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây.
Một dãy núi mà hai màu mây Nơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khác
Trang 6Như anh với em, như Nam với Bắc Như Đông với Tây một dải rừng liền.
(Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây – Phạm Tiến Duật)
Câu 1 (0,5đ): Đoạn thơ được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (1đ): Trong đoạn thơ trên tác giả đã thể hiện những cảm xúc gì? Câu 3 (2,5đ): Nêu cảm nhận của em về tình cảm của con người trong thời
chiến
II Làm văn (6đ):
Đóng vai Phan Lang kể lại câu chuyện Chuyện người con gái Nam Xương
Hướng dẫn giải Đề 2
I Đọc hiểu văn bản (4đ):
Câu 1 (0,5đ):
Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do
Câu 2 (1đ):
Trong đoạn thơ trên tác giả đã thể hiện những cảm xúc: nỗi nhớ dành cho người yêu nhưng tâm trạng vẫn vui tươi, hứng khởi chào đón ngày ra trận
Câu 3 (2,5đ):
Tình cảm của con người trong thời chiến: là những người có trái tim khao khát, rực lửa tình yêu thương Không chỉ là tình yêu đôi lứa mà còn là tình yêu quê hương, tổ quốc, tinh thần quyết tâm chiến đấu dành lại độc lập
II Làm văn (6đ):
Dàn ý Đóng vai Phan Lang kể lại câu chuyện Chuyện người con gái Nam Xương
1 Mở bài
Giới thiệu câu chuyện: tôi là người cùng làng lại được xuống thủy cung nên hiểu rõ câu chuyện của Vũ Nương
2 Thân bài
a Trước khi xuống thủy cung
Trang 7Vũ Nương là người con gái xinh đẹp, hiền lành, nết na nổi tiếng trong làng mà ai cũng biết
Trương Sinh là chồng của Vũ Nương, là con trai trong một gia đình giàu
có nhất nhì làng tôi nhưng nổi tiếng vì tính đa nghi
Tôi cùng Trương Sinh đi lính đánh giặc, sau khi chiến thắng cùng nhau trở về quê nhà
Vừa mới về chưa được bao lâu đã hay tin Trương Sinh đuổi Vũ Nương đi
vì cho rằng nàng có người khác nhân lúc chúng tôi đi lính và người đó ta thường xuyên đến vào lúc đêm khuya
Hôm sau nghe tin Vũ Nương nhảy sông tự tử để bảo vệ danh tiết: tôi ngạc nhiên, sững sờ không dám tin vào sự thật
Tôi được hay tin người đàn ông đến với Vũ Nương vào buổi tối chính là chiếc bóng của cô ấy, cô ấy nói thế để con mình biết nó có bố → cảm thấy tiếc thương, đau xót trước một số phận hẩm hiu
b Khi xuống thủy cung
Một đêm tôi nằm mơ có người con gái áo xanh đến xin tha mạng, hôm sau có người biếu tôi con rùa mai xanh làm tôi liên tưởng đến giấc mơ và thả nó đi
Năm ấy quân Minh tiến vào ải Chi Lăng khiến người dân phải nhảy xuống sông, tôi cũng không ngoại lệ Tôi không nhớ chuyện gì đã xảy ra, chỉ thấy mình đang ở trong một cung điện nguy nga lộng lẫy
Có người phụ nữ tiến đến giới thiệu là vợ vua biển Nam Hải, cũng chính
là con rùa được tôi cứu sống bèn mở yến tiệc thiết đãi tôi
Trong bữa tiệc, có rất nhiều mĩ nhân, nhưng tôi chợt thấy trong số đó có một gương mặt khá quen nhìn rất giống Vũ Nương nhưng không dám nhận
Khi bữa tiệc tàn, người đó tiến đến gần tôi và nói chuyện về việc mình bị oan và được các nàng tiên dưới thủy cung thương tình cứu giúp
Tôi hỏi Vũ Nương sao không quay về nhân gian, không nhớ những người thân yêu ở nhân gian hay sao, khi tôi nhắc đến người thân, nàng ứa nước mắt và nói sẽ có ngày nàng trở về
Hôm sau Linh Phi sai người rẽ nước đưa tôi trở về nhân gian, Vũ Nương đưa cho tôi chiếc hoa vàng và dặn tôi nói với Trương Sinh nếu nể tình xưa nghĩa cũ hãy lập đàn giải oan trên sông để nàng trở về
Trang 8c Sau khi trở về nhân gian
Tôi đến gặp Trương Sinh và kể cho anh ta câu chuyện gặp Vũ Nương và những lời Vũ Nương dặn dò
Trương Sinh không tin lời tôi nói, tôi đưa chiếc hoa vàng của nàng, lúc này Trương Sinh mới tin lời tôi
Trương Sinh lập đàn ở bến Hoàng Giang, quả nhiên Vũ Nương ngồi kiệu hiện lên mặt nước, sau khi bày tỏ lòng mình nàng lại trở về thủy cung để lại sự tiếc nuối cho Trương Sinh
3 Kết bài
Câu chuyện đã để lại trong lòng tôi nhiều cảm xúc và đó là kỉ niệm tôi không bao giờ quên
Đề thi giữa học kì 1 môn Văn 9 - Đề 3
III Đọc hiểu văn bản (4đ):
Đọc đoạn văn sau và trả lời những câu hỏi:
Em không nghe mùa thu Dưới trăng mờ thổn thức?
Em không nghe rạo rực Hình ảnh kẻ chinh phu Trong lòng người cô phụ?
Em không nghe rừng thu
Lá thu kêu xào xạc Con nai vàng ngơ ngác Đạp trên lá vàng khô?
(Tiếng thu - Lưu Trọng Lư)
Câu 1 (1đ): Đoạn thơ được viết theo thể thơ nào? Kể tên những sự vật
được nhắc đến trong hai khổ thơ trên
Câu 2 (1đ): Chỉ ra biện pháp nghệ thuật tiêu biểu của đoạn thơ và nêu tác
dụng
Trang 9Câu 3 (2đ): Từ bài thơ trên hãy viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em
về mùa thu
IV Làm văn (6đ):
Phân tích vẻ đẹp của Thúy Kiều trong đoạn trích “Chị em Thúy Kiều”
Hướng dẫn giải Đề thi giữa học kì 1 văn 9 Đề 3 III Đọc hiểu văn bản (4đ):
Câu 1 (1đ):
Đoạn thơ được viết theo thể thơ năm chữ
Những sự vật được nhắc đến trong khổ thơ: mùa thu, trăng mờ, rừng thu,
lá thu, con nai vàng
Câu 2 (1đ):
Biện pháp nghệ thuật: điệp cấu trúc: “Em không nghe…?”
Tác dụng: Làm cho bài thơ giàu chất nhạc như là lời tâm tình với người yêu
Câu 3 (2đ):
Cảm nhận về mùa thu:
Thiên nhiên: thời tiết dịu mát hơn, lá xanh dần úa vàng, không gian gợi chút buồn man mác
Con người: mùa tựu trường, rằm trung thu…
IV Làm văn (6đ):
Dàn ý phân tích vẻ đẹp của Thúy Kiều trong đoạn trích “Chị em Thúy
Kiều”
1 Mở bài
Giới thiệu tác giả Nguyễn Du, Truyện Kiều, đoạn thơ “Chị em Thúy Kiều” và nhân vật Kiều
2 Thân bài
a Bốn câu thơ đầu
Kiều được giới thiệu là con gái viên quan ngoại đang ở tuổi cập kê
Là cô gái xinh đẹp mười phân vẹn mười
Trang 10→ Gây ấn tượng sâu sắc với bạn đọc.
b “Kiều càng sắc sảo mặn mà
….………
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh”
Nguyễn Du giới thiệu vẻ đẹp của Kiều sau Vân càng làm nổi bật vẻ đẹp của nàng
Kiều đẹp vẻ đẹp “sắc sảo, mặn mà” khiến người ta phải say đắm
Vân vốn là cô gái tài sắc vẹn toàn thì Kiều cả tài và sắc “lại là phần hơn”, trong xã hội khó ai sánh bằng nàng
Vẻ đẹp đằm thắm, xanh tươi mơn mởn: Mắt đẹp trong như sắc nước mùa thu, lông mày thanh tú xinh xắn như dáng núi mùa xuân khiến cho "Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh"
Các biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, nhân hóa, thậm xứng với sự vận dụng tinh tế thi liệu cổ tạo nên những vần thơ đẹp gợi cảm
c “Một hai nghiêng nước nghiêng thành
….……….
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương”
Hóa công như đã ưu đãi dành cho Kiều tất cả "Sắc đành đòi một, tài đành họa hai" Sắc đẹp của Kiều chỉ có một trên đời, còn phần tài năng, họa lắm mới có người thứ hai
Thông minh bẩm sinh "tính trời", tài hoa lỗi lạc xuất chúng: thơ tài, họa giỏi, đàn hay; môn nghệ thuật nào nàng cũng tuyệt giỏi, cũng thành
"nghề", "ăn đứt" thiên hạ
Nguyễn Du đã không tiếc lời ca ngợi Thúy Kiều bằng một số từ ngữ biểu thị giá trị tuyệt đối: vốn sẵn tính trời, pha nghề, đủ mùi làu bậc nghề riêng ăn đứt…
d “Khúc nhà tay dựng nên chương
….………
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.”
Sắc đẹp kiều diễm "hoa ghen liễu hờn " với bản đàn "Bạc mệnh" mà nàng sáng tác ra "lại càng não nhân" như gợi ra trong tâm hồn chúng ta một ám ảnh "định mệnh"
Trang 11Thúy Kiều không chỉ có tài sắc mà còn có đức hạnh Nàng được hưởng một nền giáo dục theo khuôn khổ của lễ giáo, của gia phong Tuy sống trong cảnh "phong lưu rất mực hồng quần", đã tới "tuần cập kê" nhưng nàng là một thiếu nữ có gia giáo, đức hạnh
3 Kết bài
Khẳng định lại giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm
Đề thi giữa học kì 1 Văn 9 - Đề 4
V Đọc hiểu văn bản (4đ):
Đọc đoạn văn sau và trả lời những câu hỏi:
“Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng
Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng Bên chòm xoan hoa tím rụng tơi bời”
(Chiều xuân – Anh Thơ )
Câu 1 (0,5đ): Đoạn thơ trên chủ yếu được viết theo phương thức biểu đạt
nào?
Câu 2 (1đ): Bức tranh chiều xuân hiện lên trong đoạn thơ có đặc điểm gì? Câu 3 (2,5đ): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng
trong câu thứ hai và thứ ba của đoạn thơ? Từ đó anh/chị thấy được những điều gì trong tâm hồn tác giả?
VI Làm văn (6đ):
Vẻ đẹp và số phận bi kịch của Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương
Hướng dẫn giải Đề 4
V Đọc hiểu văn bản (4đ):
Câu 1 (0,5đ): Đoạn thơ trên chủ yếu sử dụng phương thức biểu đạt: miêu
tả
Câu 2 (1đ): Bức tranh chiều xuân hiện lên có những đặc điểm:
Trang 12Bức tranh thuỷ mặc chấm phá những nét đầy thi vị về một buổi chiều quê mưa xuân
Cảnh đẹp, bình yên nhưng gợi buồn
Câu 3 (2,5đ):
- Biện pháp tu từ nhân hóa: “đò: biếng lười, mặc”, “ quán tranh: đứng im lìm”
Tác dụng biện pháp tu từ: Biến những vật vô tri, vô giác thành sống động
có hồn, gợi hình, gợi cảm Góp phần khắc họa hình ảnh thiên nhiên, làng quê vắng lặng, im lìm, bình yên, đượm buồn
- Tâm hồn của tác giả trong đoạn thơ: nhạy cảm, tinh tế trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời buổi chiều xuân và tình yêu thiên nhiên, quê hương sâu sắc
VI Làm văn (6đ):
Dàn ý Vẻ đẹp và số phận bi kịch của Vũ Nương trong Chuyện người
con gái Nam Xương
1 Mở bài
Giới thiệu tác giả Nguyễn Dữ, “Chuyện người con gái Nam Xương” và
vẻ đẹp, số phận bi kịch của Vũ Nương
2 Thân bài
a Vẻ đẹp của Vũ Nương
Vũ Nương là cô gái xinh đẹp: tư dung tốt đẹp
Là cô gái có đức tính tốt đẹp: thùy mị, nết na
→ Khiến chàng Trương đem lòng yêu mến và cưới về làm vợ
Ngày chồng tòng quân: nàng đau lòng, dặn dò và mong chồng bình an trở về
Khi chồng ra trận: ở nhà một lòng một dạ chăm sóc con trai và chăm sóc
mẹ chồng những ngày cuối đời
→ Là người vợ hiền lành, đảm đang, đầy đủ “công - dung - ngôn - hạnh” đáng ngưỡng mộ
→ Là biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội cũ với những phẩm hạnh tốt đẹp