Những bài giảng về môn học tư tưởng Hồ Chí Minh: Phần 2 - PTS. Nguyễn Khánh Bật

Tiếp nội dung phần 1, Những bài giảng về môn học tư tưởng Hồ Chí Minh: Phần 2 cung cấp cho người học những kiến thức như: Tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh; tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; Tư tưởng Hồ Chí Minh về quân sự; tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh;... Mời các bạn cùng tham khảo!

BÀI 8

TƯ TƯỞNG ĐẠI ĐOÀN KẾT HỒ CHÍ MINH

Đại đoàn kết là sư tưởng xuyên suốt và nhất quán trong tư duy lý luận và hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh Tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh đã trở thành chiến lược cách mạng của Dang Cộng sản Việt Nam suốt từ khi ra đời cho tới nay Thực hiện tư tưởng, chiến lược đại đoàn kết đó, Đang Cộng sản Việt Nam đã tập hợp, phát huy sức mạnh dân tộc và quốc tế, đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

I MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG

ĐẠI ĐOÀN KẾT HỒ CHÍ MINH

Tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh là một hệ thống luận điểm nguyên tắc, phương pháp và cách thức giáo dục, tế chức, hướng dẫn hành động của các lực lượng cách mạng, nhằm phát huy đến mức cao nhất sức mạnh dân tộc, sức mạnh quốc tế trong sự nghiệp đâu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội Tư tưởng đại đoàn kết Hễ Chí Minh định hướng

165

cho việc xây dựng, củng cố, mở rộng, tăng cường lực lượng cách mạng trong sự nghiệp đấu tranh nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người

1 "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công"

Theo Hồ Chí Minh, cách mạng muốn thành công phải có lực lượng, lực lượng đó phải đủ mạnh để chiến thắng kẻ thù và xây dựng thành công xã hội mới Trong thời đại mới, kẻ thù của cách mạng mang tính quốc tế, cách mạng mỗi nước là một bộ phận hữu cơ của

cách mạng thế giới thì lực lượng cách mạng không thể

chỉ bó hẹp là lực lượng của dân tộc, trong một rước Thời đại mới, cách mạng muốn thành công phải có lực lượng mạnh ở trong nước, đông thời phải có lực lượng to lớn của quốc tế đồng tình ủng hộ Song, cách mạng trước hết phải được diễn ra ở phạm vi quốc gia đân tộc nhất định Do vậy, Hồ Chí Minh cũng chỉ ra xây dựng lực lượng trong nước có ý nghĩa quyết định để "tự ta giải phóng cho ta" cũng như trong xây đựng xã hội mới thì "sự giúp đỡ của các nước là quan trọng nhưng ta phải tự lực cánh sinh là chính"

Cũng theo Hồ Chí Minh, muốn có lực lượng phải thực hành đoàn kết, vì "đoàn kết là lực lượng" Bởi vậy, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đoàn kết là vấn đề chiến lược, có ý nghĩa sống còn, lâu dài, nó quyết định thành bại của cách mạng Giương cao ngọn cờ hoà bình, độc lập dân tộc dân chú, tiến bộ xã hội và nguyên tắc tôn

trọng độc lập, chủ quyền của các quốc gia, Hồ Chí Minh chủ trương đoàn kết'rộng rãi với tất cả các lực lượng, các quốc gia trên thế giới tôn trọng và ủng hệ độc lập, chủ quyển của Việt Nam Trong khuôn khổ dân tộc,

Hỗ Chí Minh chủ trương đoàn kết rộng rãi, chặt chẽ và lầu đài toàn dân tộc thành một khối Với hực lượng đoàn kết của toàn dân thì không một sức mạnh nào có thể chiến thắng nổi Đơàn kết dân tộc kết hợp chặt chế với đoàn kết quốc tế, tạo rz sức mạnh cộng hưởng to lớn, vượt trội là nguyên nhận bàng đầu dẫn đến mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam Ta

Dé thực hiện đại đoàn kết, tạo ra lực lượng to lớn của cách mạng, một điều rất căn bản phải làm được là biết phân biệt rõ bạn và thù Hả Chí Minh đã từng nhắc nhở những người cách mạng: Chủ nghĩa Mác - Lênin dạy chúng ta rằng muốn làm cách mạng thắng

lợi phải phân biệt rõ ai là bạn, ai là thù, phải làm cho

tăng bầu bạn, bót kẻ thù Nhận thức này có từ rất sóm

ở Hồ Chí Minh Đầu thế kỷ XX., trong khi nhiều người Việt Nam căm thù thực dân Pháp, cho rằng những người Pháp, người đa trắng là kể thù, hoặc nhiều người lao động Pháp bị hệ thống tuyên truyền của thực dân Pháp lừa gạt cho rằng những người ở thuộc địa là loại người ngu đốt cần được "khai hoa", thi ngude lai, Hé Chí Minh đã sớm xác định đâu là bạn, đâu là thù của cách mạng Việt Nam, Nghiên cứu tổng kết thực tiễn,

167

Hệ Chí Minh đi đến kết luận: thực dân Pháp và tay sai

là kẻ thù của nhân dân lao động Pháp và nhân dân Việt Nam Còn nhân dân Việt Nam cùng nhân dan cac thuậc địa và nhân dân lao động Pháp là anh em, giữa

họ "sẽ là những mối quan hệ đoàn két va én minh" Với nhận thức đúng đắn đó, Hồ Chí Minh đã xác định trong cộng đồng người Việt Nam chỉ trừ một số rất ít cố tình phản bậi lợi ích dân tộc, cam tâm làm tay sai cho giặc, cùng bọn phat xit Nhật, bọn thực dân Pháp hiếu chiến, bọn đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam là kẻ thù của nhân dân và cách mạng Việt Nam Hé Chi Minh chi ré tất cả những người Việt Nam yêu nước, nhân dân Nhật, Pháp, Mỹ yêu hoà bình, tự do, phản đối cuộc chiến của chính phủ nước họ tiến hành ở Việt Nam thì đều là bạn bè, là lực lượng cần đoàn kết, liên minh Đi theo tu tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh, cách mạng Việt Nam ngày càng được nhiều lực lượng trên thế giới đồng tình ủng hộ Hé Chí Minh từng khẳng định, nhờ lực lượng đó, Cách mạng Tháng Tám đã thành công kháng chiến chống thực dân Pháp đã thắng lợi và đế quốc Mỹ cùng tay gai nhất định sẽ thất bại, Tổ quốc Việt Nam nhất định sẽ hoà bình, độc lập, thống nhất

và giàu mạnh Mối quan hệ chặt chẽ giữa đại đoàn kết

và thắng lợi của sự nghiệp cách mạng được Hồ Chí Minh chỉ rõ: "Doan kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành

công, thành công, đại thành cong"

2 Về nguyên tác đại đoàn kết Hồ Chí Minh

2.1 Đại đoàn hết phối được xây dựng trên cơ sở bảo dam những lợi ích tốt cao của dân tộc 0à những quyên lợi cơ bản của nhân đân lao động

Trong xã hội, đân tộc và quốc tế có rất nhiều mối quan hệ lợi ích chồng chéo: giữa cá nhân và tập thể; giữa gia đình và xã hột, giữa bộ phận và toàn thể; giữa giai cấp và dân tộc; giữa quốc gia và quốc tế Nhận thức và giải quyết đúng đắn hay không những mỗi quan hệ li ích này sẽ dẫn đến có đoàn kết haý không đoàn kết -

Nguyên tắc đại đoàn kết Hồ Chí Minh là tìm kiếm, trân trọng, phát huy những yếu tế tương đồng, thống nhất để khắc chế, giải quyết những yếu tố khác biệt, nâu thuẫn Hồ Chí Minh bao giờ cũng tìm mẫu số chung của toàn dân tộc thay cho việc đào sâu sự cách biệt, đặt tiến trình đi lên của lịch sử trên nền quy tụ thay cho loại trừ

Lợi ích tối cao của dân tộc như Hỗ Chí Minh đã nhiều lần chỉ ra là: độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Đó cũng là một truyền thống quý báu trong lịch sử, là chân lý, là sức mạnh của dân tộc

Việt Nam Hồ Chí Minh khẳng định: "Sông có thể cạn,

núi có thể mòn song chân lý đó không bao giờ thay đổi" Đó là ngọn cờ đoàn kết dân tộc và cũng là nguyên: tắc bất đi bất dịch của cách mạng Việt Nam Đó là điều

bất biến trong tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ sở để Hỗ

169

Chí Minh tim ra mau sé chung cha khối đại đoàn kết

dân tộc

Những quyển lợi cơ bản của nhân dân lao động được kết tỉnh trong phạm trù độc lập tự do, ấm no hạnh phúc Những quyền lợi đó được biểu hiện cụ thể trong từng thời kỳ của lịch sử dân tộc như ruộng đất về tay dân cày, hoà bình, cơm áo giáo dục, nhà ở, đời sống được cải thiện v.v Đối với Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc luôn gắn iiển với tự do, hạnh phúc của nhân dân Người đã từng khẳng định: "Nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì"

"Không 'có.gì quý 'hơn độc lập, tự do": tie ting wt đại đó của Hỗ Chí Minh phản ánh khát vọng muôn đời của nhân dan và các dân tộc trên thế giới Đó là cơ sở của tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh

Theo Hồ Chí Minh, muốn giải quyết đúng đắn các mối quan hệ lợi ích, trước hết phải nhận thức và giải quyết đúng mối quan hệ cốt lỗi: dân tộc và giai cấp Mối quan hệ dân tộc và giai cấp trong tu tưởng Hồ Chí Minh là một thể thống nhất biện chứng, một cấu trúc hữu cơ không thể cắt rời Nếu chỉ nhấn mạnh, dé cao dân tộc mà xem nhẹ giai cấp, hoặc ngược lại, đều sẽ rơi vào siêu hình

L Sdd, t.4, 1.56

Trong mỗi quan hệ đó, vai trò lãnh đạo và lợi ích của giai cấp công nhân chỉ có thể được đảm bảo khi giai cấp công nhân trở thành trung tâm liên kết các giai cấp, đại điện lợi ích chung nhất của các giai cấp Về vấn

để này các nhà kinh điển Mác-Lênin cũng đã từng đòi

hỏi giai cấp công nhân phải tự mình trở thành dân tộc, phải giương cao ngọn cỡ dân tộc Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định, Đẳng Cộng sản Việt Nam không, có lợi ích nào _khác, ngoài Wi ich đấu tranh cho độc lập dân

tộc, tự do, hạnh phúc cho nhập dân `

Đồng thời với việc nhận thức và giải quyết đúng đấn mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, trong tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh còn chỉ ra nguyên tắc kết hợp chặt chẽ giữa dân tộc và quốc tế

Từ rất sớm, Hỗ Chí Minh đã nhận rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới Người xác định cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới; cách mạng Việt Nam chỉ thắng lợi khi nó được hoà vào đồng chảy chung và phù hợế với tiến trình phát triển của nhân Toại

Mỗi một dân tộc đều phải có trách nhiệm với bước phát triển chưng của nhân loại Để góp phần vào bước tiến của cách mạng thế giới, mỗi dân tộc phải hoàn thành xuất sắc những yêu cầu của cách mạng nước mình Việc kết hợp giữa đân tộc và quốc tế trước hết phải nhằm phục vụ mục tiêu độc lập, tự do cho Tổ quốc

171

Đối tượng đoàn kết quốc tế tế được Hồ Chí Minh xác định rất rõ ràng Đó là các lực lượng của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào giải phóng

và bảo vệ độc lập dân tộc, phong trào hoà bình và tiến

Nhận thức và giải quyết đúng đắn, hợp fình hợp lý mỗi quan hệ đân tộc và quốc tế, Hồ Chí Minh đã mang lại cho cách mạng Việt Nam một sức mạnh to lớn, mang lai thắng lợi rực rõ Hễ Chí Minh khẳng định: Chính vì đã biết kết hợp phong trào cách mạng của giai cấp công nhân quốc tế và của các đân tộc bị áp bức mà Đảng ta đã vượt qua được mọi khó khăn, đưa giai cấp công nhân và nhân dain 1 ta đến những thắng lồi về vang

2.2 Tin dân, dựa uào dân

Dân là một khái niệm mang tính lịch sử Khái niệm dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm moi người Việt Nam, là mọi "con dân nước Việt", là "mỗi một con Rồng cháu Tiên", không phân biệt "già, trẻ, gái, trai, giàu, nghèo, quý, tiện", trong đó đông đảo nhất, chiếm tuyệt đại đa số là công nhân và nông dan

Tin dân, dựa vào đân trong tư tưởng đại đoàn kết

Hồ Chí Minh là sự kế thừa và nâng cao từ duy chính trị truyền thống của dân tộc: "nước lấy dân làm gốc" "chở thuyển là dân lật thuyền cũng là dân" Hồ Chí Minh rất tâm đắc với câu nói của nhân dân Quảng Bình thời

chống Mỹ: "Dễ mười lân không dân cũng chịu, khó trăm lần dân liệu cũng xong" Người đã từng dùng câu

đó để cắt nghĩa cho người nước ngoài hiểu vì sao dân tộc Việt Nam là một dân tộc nhỏ, nghèo lại dám đánh

và đánh thắng để quốc Mỹ - một nước lớn, giàu có nhất, thế giới

Tin dân, dựa vao dan trong tư tưởng đại đoàn kết _ Hỗ Chí Minh là sự quán triệt sâu sắc trong nhận thức, tinh cam và hành động theo nguyên lý mácxít: "Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng" -

Tin dân, dựa vào dân, sống và đấu tranh vì dân

là nguyên tắc tối cao xuyên suốt trong tư duy và trong hoạt động thực tiễn của Hồ Chí Minh Người khái quát sâu sắc rằng: "Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không gì mạnh bằng lực

lượng đoàn kết của nhân dân: "Nước lấy dân làm gốc

Gốc có vững cây mới bển, xây lầu thắng lợi trên nển nhân dân"

Có thể nói, mọi tư tưởng, mọi sáng tạo của Hê Chí Minh đều xuất phát từ lòng yêu thương, kính trọng, tin tưởng ở nhân dân

Nguyên tắc tin đân, dựa vào dân trong tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh bao gồm những nội đung sau đây:

- Đân là gốc, là nên tàng của đại đoàn kết

- Đân là chủ thể của đại đoàn kết

- Dân là nguồn sức mạnh vô tận và vô địch của khối đại đoàn kết quyết định thắng lợi của cách mạng

173

- Dân là chỗ dựa vững chắc của Đảng Cộng san, của hệ thống chính trị cách mạng

Qua hoạt động thực tiễn, qua sự đổi xử đầy tính nhân văn của Hỗ Chí Minh với mọi đối tượng, càng thấy rõ tư tưởng đại đoàn kết Hỗ Chí Minh là vấn để chiến lược - đoàn kết chân thành, lâu dài, trong sáng, thuỷ chung " thanh khiết từ lớn đến nhỏ" Đại tướng

Võ Nguyên Giáp, người học trò người hoạt động nhiều

năm bên cạnh Hỗ Chí Minh đã nhận xét: "Trong lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch

Hẻ Chí Minh luôn coi lực lượng của nhân dân, của din tộc là lực lượng quyết định mọi thắng lợi của cách

- mạng Chiến lược của Người là đoàn kết toàn dân, đoàn kết dân tộc"

3.8 Lấy liên mình công,nông và trí thức làm nên tầng, tập hợp rộng rãi mọi tổ chức uà cá nhận yêu nước trong Mặt

trận dân tộc thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng

Trong nhận thức của Hỗ Chí Minh đại đoàn kết không phải là một tập hợp ngẫu nhiên, tự phát, nhất thời; ngược lại, đại đoàn kết phải là một tập hợp bền vững của các lực lượng xã hội có định hướng, có tổ chức,

có lãnh đạo

Dén Hé Chi Minh, dai đoàn kết không chỉ còn là tình cảm của "người trong một nước phải thương nhau

cùng", mà đã được xây dựng trên một cơ sở lý luận cách mạng khoa học Ở Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX có nhiều nhà yêu nước tâm huyết, họ nhận thấy được sức mạnh của quần chúng, có tâm nguyện tập hợp quân chúng đấu tranh giải phóng dân tộc Song, vì không có lý luận khoa học, không có phương pháp tuyên truyền, giáo dục, tổ chức nên các phong trào kháng Pháp giành độc lập dân tộc ở thời kỳ này mang nặng tính tự phát Lòng yêu nước không thua kém ai, tính thần đấu tranh bất khuất, song kết cục các phong trào này đều thất bại bị thảm

Hồ Chí Minh tìm đến và tin theo chủ nghĩa Mác- Lênin, trước tiên vì Người tìm thấy ở học thuyết cách mạng đó "cái cần thiết", "cái cẩm nang thần kỳ" đối với

sự nghiệp giải phóng dân tộc - cái mà suốt cá một thập niên Người đi khắp thế giới, nghiền ngẫm, học hỏi, tìm kiếm trong kho tàng trí tuệ nhân loại Chủ nghĩa Mác- Lênin còn làm sáng rõ nhận thức của Hồ Chí Minh về vai trò, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, biến sức mạnh tự phát của quần chúng thành sức mạnh tự giác trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người Nhận thức này đã giúp Hồ Chí Minh hình thành, phát triển tư tưởng đại đoàn kết theo lập trường giai cấp vô sản, theo ngọn cờ của chủ nghia Mac-Lénin

Tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh có mệt phạm

vị rộng lớn, nhiều tầng nấc, nhiều cấp độ, nhưng không

176

phải là một tập hợp hỗn loạn, lỏng lẻo, mà là một tập

hợp có tổ chức Trên phạm vi dân tộc, tổ chức đoàn kết

theo tư tưởng Hồ Chí Minh là Mặt trận dân tộc thống nhất Chuẩn bị cho tổ chức này, ngay từ năm 1925, trong giáo dục, truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin và con đường cứu nước cho các lớp thanh niên trí thức, công nhân yêu nước, Hồ Chí Minh đã xác định phải trên cơ

sở lấy công- nông làm gốc mà đoàn kết toàn đân thành một khối Về sau, nhất là khi miền Bắc được giải phóng đi vào xây dựng xã hội mới, Hồ Chí Minh khẳng định không thể thiếu được tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa

Lấy liên minh công, nông và trí thức làm cơ sở để đoàn kết toàn dân trơng Mặt trận dân tộc thống nhất

là xuất phát từ tính khoa học và thực tiễn sâu sắc Ỏ Việt Nam, hai lực lượng đông đảo nhất, cách mạng nhất là công - nông Nhưng tầng lớp trí thức Việt Nam cũng rất yêu nước, trung thành với dân tộc và Tổ quốc Dưới ách thống trị của thực dân Pháp, mọi người dân Việt Nam đều chịu một thân phận chung là người nô lệ,

và có một nguyện vọng chung là độc lập cho dân tộc, tự

do, hạnh phúc cho tất cả mọi người

Ngay sau khi thành lập Đảng, ngày 18-11-1930,

từ nước ngoài Hồ Chí Minh đã viết thư về nước yêu cầu thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất Chấp hành chỉ thị của Người, Hội phần đế Đồng minh ra đời và có vai trò to lớn trong cao trào cách mạng 1930-1931 Tiếp

nối vai trò của Hội phản đế Đồng mình, Mặt trận Dân chủ Đông Dương (1936-1989), Mặt trận thống nhất

dân tộc phản đế Đông Dương (1939-1941) được thành

lập trên cơ sở lấy liên mình công, nông làm gốc mà đoàn kết rộng rãi các tể chức, cá nhân yêu nước nhằm chống phản động thuộc địa; chống đế quốc, đòi dân chủ Đầu năm 1941, sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài, Hồ Chí Minh về nước trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng giải phóng dân tộc Tiếp nối các hình thức Mặt trận dân tộc thống nhất ở các thời kỹ trước, xuất phát

từ yêu cầu mới của cách mạng, Hẻ Chí Minh chủ trương thành lập Việt Nam độc lập Đồng minh (Việt Minh) Ngày 19-5-1941, Mặt trận Việt Minh ra đời Từ đây Mặt trận dân tộc thống nhất có tổ chức thống nhất

từ Trung ương đến cơ sở Với đường lối đúng đắn và tổ chức khoa học,chặt chẽ, Mặt trận Việt Minh đã đoàn -kết được các tổ chức, đoàn thể, cá nhân yêu nước vào

một tổ chức thống nhất, tạo ra sức mạnh to lớn của toàn dân tộc mà "không lực lượng nào thắng nổi", đã đưa Cách mạng Tháng Tám 1945 đến thành công, mỏ

ra kỷ nguyên mới: độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Nói liên minh công, nông và trí thức là cơ sở của khối đoàn kết dân tộc trong Mặt trận dân tộc thống nhất là nói tới vai trò trụ cột và sức mạnh chủ yếu của khối đoàn kết đó Mối quan hệ giữa Mặt trận với Liên minh công, nông và trí thức là sự phản ánh về mặt tổ chức xã hội, thể hiện sinh động mối quan hệ biện chứng

177

giữa dân tộc và giai cấp Nếu tách biệt hoặc nhấn mạnh một chiều vai trò của Mặt trận hoặc của liền minh công, nông và trí thức đểu là không đúng với tính biện chứng của đời sống cách mạng và nguyên tắc đại

đoàn kết Hồ Chí Minh

Tuyệt đối hoá vai trò, vị trí của Hén minh céng, nông và trí thức, hạ thấp vai trò Mặt trận sẽ dẫn đến cực đoan, "tả khuynh" và cô lập, hẹp hòi Ngược lại, nhấn mạnh dé cao mệt chiều vai trò của Mặt trận, coi nhẹ liên minh công, nông và trí thức sẽ dẫn đến "hữu khuynh" vô nguyên tắc, vô chính phủ

Thực tiễn, tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh được

áp dụng đúng đắn, Mặt trận càng rộng rãi bao nhiều, sức mạnh của liên mình công, nông và trí thức càng to lớn bấy nhiêu: ngược lại, khi liên mình công, nông và trí thức càng được củng cố, tăng cường thì Mặt trận càng vững chắc, càng có sức mạnh

Tư tưởng Hỗ Chí Minh chỉ rõ, đại đoàn kết là nhiệm vụ của toàn đân tộc Trong khối đại đoàn kết dân tộc thì Đảng Cộng sản không chỉ là một bộ phận bình đẳng, mà còn là lực lượng lãnh đạo, là linh hồn của khối đoàn kết dân tộc Vai trò, vị trí đó đòi hỏi Đảng chẳng những phải xây dựng phấn đấu xứng đáng là đội tiền phong của giai cấp công nhân, mà còn

là đại điện xứng đáng cho dân tộc Vị trí đó đòi hỏi Đảng Cộng sản phải thực hiện tuyên truyền, giáo dục,

tổ chức, tập hợp hướng dẫn cả dân tộc đấu tranh, lao

động sáng tạo vì lợi ích thiêng liêng của dân tộc và 'nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân lao động

Điểm nổi trội, sức mạnh bất điệt, nguyên tắc bất đi bất dịch của tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh là đại đoàn kết phải được xây đựng trên lập trường của giai cấp công nhân, lấy hiên mữnh công, nông và trí thức làm: nền tảng, do Đảng Cộng sản lãnh đạo Hê Chí Minh đã khẳng định: :Để làm tròn trách nhiệm lãnh đạo cách mạng, Đảng ta phải dựa vào giai cấp công nhân, lấy liên minh công nông, trí thức làm nền tảng vững chắc

để đoàn kết các tầng lớp khác trong nhân dân Chỉ có như thế mới phát triển và cùng cố được lực lượng cách mạng và đưa cách mạng đến thắng lợi cuối cùng

_ 8 Vé phương pháp đại đoàn kết Hồ Chi Minh

Thực hiện tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh là phải xây đựng được khối đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế, kết hợp chặt chẽ đoàn kết dân tộc với đoàn kết quốc tế nhằm tạo ra nbững lực lượng to lớn nhất cho cách mạng Việt Nam Để xây dựng, củng cố, phát huy sức mạnh đoàn kết, đồng thời với việc xác định mục tiêu, nguyên tắc đúng, Đảng Cộng sản phải có phương pháp, cách thức đúng Phương pháp đại đoàn kết Hồ Chí Minh không cứng nhắc, không "nhất-thành bất biến" mà linh động, phát triển, thích ứng với sự vận động biến đổi của thực tiễn khách quan

179

Có thể khảo sát phương pháp đại đoàn kết Hỗ Chí

Minh ở những nội dung cụ thể sau:

3.1 Phương phúp tuyên truyền, giáo dục, uận động quan chúng

Yêu cầu của phương pháp này là nội dung, cách thức tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng phải thật sự khoa học, nhằm mục đích làm cho mọi người tự nhận thức được sự cần thiết phải tập hợp lại, đoàn kết lại, từ đó tự giác tham gia gánh vác những công việc của cách mạng

Trước hết, nội dung tuyên truyền, giáo dục, vận dong quan chúng phải phản ánh đúng những nguyện vọng sâu xa và những quyền lợi cơ bản nhất của họ Trong thực tiễn cách mạng, có những nguyện vọng chung, quyền lợi chung đã gắn kết cộng đồng dân tộc lại Trong khi đó cũng có những nguyện vọng, quyền lợi riêng của từng giai cấp, tầng lớp, cộng đồng xã hội cụ thể nhất định Nội dung tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng phải đáp ứng cả hai yêu cầu đó Khi giải quyết vấn để này, Hồ Chí Minh đã để lại những cách thức, kiểu mẫu kiệt xuất

Đầu những năm 40, nhiệm vụ cách mạng đặt ra là phải tích cực chuẩn bị về mọi mặt, đặc biệt là xây dựng lực lượng để tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính

quyền Hồ Chí Minh xác định nội dung tuyên truyền, giáo dục và khẩu hiệu hành động là "Độc lập dân tộc”,

"người cày có ruộng” Khi thời cơ giành chính quyền đến, Hồ Chí Minh hạ quyết tâm "Dù phải đốt cháy cả

dãy Trường Sơn cũng quyết giành cho được độc lập"

Nội dung đó, khẩu hiệu đó là tiếng gọi của hồn thiêng

sông núi; đã thúc #iue cdc tang lớp nhân đân Việt Nam sắt cánh bên nhau cùng đứng lên phá tan bộ máy, kim kep cua phat xit Nhat, lật đổ ngai vàng phong kiến mấy ngàn năm, giành lại độc lập, tự do cho dân tộc Trong thời kỳ đấu tranh chống thực dân Pháp, Hồ Chí Minh nhấn mạnh "dân tộc trên hết", "Tổ quốc trên hết" Trong những năm chống đế quốc Mỹ xâm lược, bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà, Người khẳng định: "Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, và "xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh" Đó là những nội dung tuyên truyền, giáo dục, vận động thấm sâu vào lòng người, có sức lay động, cuốn hút, tập hợp lớn lao Một tờ báo nước ngoài nhận xét: "Cụ Hồ là một con người biết nói lên tiếng nói cần nói vào mỗi giai đoạn lịch sử để động viên nghị lực, tập hợp lực lượng, kích thích chủ nghĩa anh hùng và khen ngợi sáng

181

kiến Người là hiện thân ý chí bất khuất của cả một dân tộc không bao giờ cam chịu làm nô lệ”

Với từng giai cấp, từng thành viên của cộng đồng dân tộc như công nhân, nông dân, trí thức, văn nghệ sĩ, quân đội, thanh niên, phụ nữ, dân tộc & người, các tôn giáo, quan )ại, hoàng tộc, nhân sĩ yêu nước, và với cả những người lầm đường lạc lối , Hỗ Chí Minh cũng rất sáng suốt khi đưa ra những nội dung tuyên truyền, vận động sát hợp Những nội dung, khẩu hiệu tuyên truyền, vận động quan chúng do Hồ Chí Minh nêu lên

đã nhanh chóng đi vào lòng người, tạo ra sức mạnh vô địch, sức sống bất diệt Hồ Chí Minh đã hiểu thấu và phấn đấu, hy sinh vì tất cả những khát vọng, ước mơ sâu lắng nhất của dân tộc và của mỗi người Việt Nam

Nội dung tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng có biến thành sức mạnh đại đoàn kết hay không còn phụ thuộc vào việc sử dụng các hình thức tuyên truyền, vận động thích hợp với từng đối tượng Cùng một nội dung, nhưng với mỗi đối tượng - công nhân, nông dân, trí thức, vùng sâu, vùng xa , đòi hỏi những hình thức tuyên truyền, vận động khác nhau

Trong hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh đã nêu một tấm gương mẫu mực về việc sử dụng có hiệu quả các hình thức tuyên truyền, vận động quần chúng Người nói và viết thường ngắn gọn, dễ hiểu, vừa trí thức vừa bình dân, vừa sâu sắc vừa giản dị Vì vậy, việc tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin và

con đường cứu nước cho lớp thanh niên yêu nước những năm 1925-1927, vận động thành lập Mặt trận Việt Minh của Người đã giành thắng lợi lớn, xây dựng được những lực lượng cách mạng hùng hậu, trung

Một vấn đề khác ngoài nội dung và hình thức tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng, là để có đại đoàn kết, đòi hỏi bản thân người cán bộ, đẳng viên làm công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động phải là một tấm gương về đošn kết, phải mẫu mực từ lời nói đến việc làm, có sức lôi cuốn, thu phục quần chúng bởi tình cảm trong sáng và tỉnh thần tận tuy vì dân, vì

Đảng Cộng sản với tư cách là hạt nhân, linh hỗn

của khối đại đoàn kết, phải trong sạch, vững mạnh, là Đảng trí tuệ, cách mạng và thống nhất

Khi đã giành được chính quyển, đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế phụ thuộc một phần rất lớn vào hoạt động và vai trò tổ chức của Nhà nước cách mạng

183

Mỗi chủ trương, chính sách và việc làm của Nhà nước

có thể gắn kết nhân dân thành một khối, cũng có thể dẫn đến nguy cơ làm rạn nứt khối đại đoàn kết toàn dân

Hê Chí Minh đặc biệt quan tâm xây dựng một Nhà nước thật sự của dân, do dân và vì dân Người thường xuyên giáo dục và yêu cầu đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước phải trung thành, tận tuy phục vụ nhân

dân

Mặt trận là tổ chức rộng rãi nhất, liên quan trực tiếp việc tập hợp, đoàn kết dân tộc Do vậy, Mặt trận càng rộng rãi, chặt chẽ, thống nhất bao nhiêu thì khối đại đoàn kết càng mạnh mẽ, bền chặt bấy nhiêu Theo

Hồ Chí Minh Mặt trận và các đoàn thể quần chúng là sợi dây nối Đảng Cộng sản với nhân dân Xây dựng, củng cố các đoàn thể quần chúng và Mặt trận là van dé chiến lược của cách mạng cả trong giai đoạn cách mạng dan téc dan chủ nhân dân và cả trong giai đoạn cách mạng xã hội chủ nghĩa Người đã chỉ rõ, các tổ chức, các đoàn thể quần chúng cần phải được xây dựng từ thấp đến cao phù hợp với trình độ và yêu cầu của quần chúng Hình thức tổ chức quân chúng phải hết sức đa dạng; cương lĩnh, chương trình hành động của các đoàn thể quân chúng phải rõ ràng, thiết thực; nội dung hoạt động phải phong phú, phù hợp với nguyện vọng và yêu cầu của dân chúng; cán bộ của đoàn thể phải đặt công tác dân vận lên hàng đầu, phải yêu đân, kính trọng

dân, học tập dân, chỉ như thế mới có thể hiểu được dân tâm, dân tình, dân sinh, dân trí,tmới được dân yêu mến, kính trọng, tin theo

3.3 Phương pháp xử lý cúc mốt quan hệ nhằm mở rộng đến ruức cao nhất trận tuyến cách mạng uà thu hẹp đến mức tối đa trận tuyến thù địch

Trong cuộc đấu tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp trong phạm vỉ một nước cũng như trên thế giới bao giờ cũng phân định thành ba tuyến lực lượng: cách mạng - trung gian - phản cách mạng Cuộc đấu tranh một mất một còn giữa cách mạng và phản cách mạng, thành bại của cách mạng không chỉ phụ thuộc vào sức mạnh của hai lực lượng đối địch, mà nó còn tuỳ thuộc một phần rất lớn vào việc bên nào lôi kéo được lực lượng trung gian Phương pháp đại đoàn kết Hồ Chí Minh là phương pháp xử lý mối tương quan ba chiều đó

Theo Hé Chi Minh, sự đoàn kết thống nhất của các lực lượng cách mạng là điều kiện tiên quyết để thu hút, tập hợp các lực lượng trung gian vào trận tuyến cách mang, lợi dụng mâu thuẫn và cô lập lực lượng thù địch Với các lực lượng trung gian, thì phương pháp đại đoàn kết Hê Chí Minh là xoá bỏ mọi thành kiến, mặc cảm; khơi gợi, cổ vũ ý thức dân tộc, tình thần yêu nước, chân thành hợp tác và trọng dụng Nhiều lần, Hồ Chí Minh

"tha thiết kêu gọi tất cả những người thật thà yêu nước không phân biệt tầng lớp nào tín ngưỡng nào, chính

185

kiến nào và trước đây đứng về phe nào Chúng ta hãy thật thà cộng tác vì dan vi nước" Tâm huyết của Người: "Điều cần thiết nhất là đoàn két , cần xoá bỏ hết thành kiến, cân phải thật thà đoàn kết với nhau, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, để phục vụ nhân dân"

Đối với các thế lực thù địch của cách mạng, phương pháp của Hẳ Chí Minh là chủ động, kiên quyết tiêu diệt trên cơ sở đã triệt để phân hoá, cô lập chúng đến cao

độ Trong phương pháp của Người chứa đựng nhiều cấp độ:

- Theo dõi chặt chẽ, khai thác triệt để mâu thuẫn trong nội bộ kẻ thù

- Lôi kéo, tranh thủ những ` lực lượng có thể tranh thủ được

- Hoà hoãn tạm thời với những lực lượng, bộ phân nào còn có thể hoà hoãn được

- Thu hẹp và cô lập cao độ lực lượng thù địch nguy hiểm, trực tiếp nhất

Đối với các thế lực phân động nhất, ngoan cố nhất, phương pháp của Hồ Chí Minh là "kiên quyết không ngừng thế tiến công", và "hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta thì ta phải tiếp tục chiến đấu quét sạch nó đi”

Với phương pháp này, Hồ Chí Minh đã thể hiện sinh

động sự kết hợp chiến lược và sách lược sự cứng rắn về nguyên tắc, sự mềm dẻo, linh hoạt trong các giải pháp biện pháp tình thế, tuỳ theo tình hình lịch sử cụ thể

Il KẾ THỪA, PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG ĐẠI

ĐOÀN KẾT HỒ CHÍ MINH TRONG THỜI KỲ

ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI

HOÁ ĐẤT NƯỚC

Thực tiến cách mạng Việt Nam gần 70 năm qua thể hiện sức sống kỳ diệu và sức mạnh vĩ đại của tư tưởng đại đoàn kết Hỗ Chí Minh Tù chễ là tư tưởng của lãnh tụ kính yêu trở thành chiến lược đại đoàn kết của Đảng và trở thành tình cảm, sức mạnh của cả dâu tộc Sức mạnh đó là nguồn gốc sâu xa của thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám 1945, kháng chiến chống Pháp (1945-1954), chống Mỹ, cứu nước (1954-1975)

Bước vào công cuộc đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam ngày càng nhận thức đây đủ, sâu sắc ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn của tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh

Đặc biệt là hơn 10 năm đổi mới vừa qua càng cho phép Đảng và nhân dân ta nhận thức rõ ràng, lúc nào, nơi nào tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh được quán triệt và thực hiện đúng, thì khi đó, nơi đó, cách mạng phát triển mạnh mẽ thuận lợi, lúc nào, nơi nào

xa rời tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh thì khi đó, nơi đó cách mạng gặp nhiều khó khăn, tổn that Duong lối chính sách đổi mới của Đẳng và Nhà nước ta thể hiện sâu sắc sự quán triệt tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chi Minh:

187

- Về chính trị tư tưởng, Dẳng nêu cao ngọn od dai đoàn kết dân tộc; chủ trương xoá bỏ mọi thành kiến, mặc cảm, bận thù trong quá khứ; tập hợp đoàn kết mọi lực lượng người Việt Nam ở trong nước và ngoài nước vào sự nghiệp xây dựng đất nước, lấy liên nunh công, nông và trí thức làm nòng cốt của khối đại đoàn kết, toàn dân Nghị quyết 07-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày

27-11-1993 Về đại đoàn kết dân tộc uà tăng cường Mặt

trận dân tộc thống nhất đã phần ánh tập trung nhất sự

kế thừa, phát triển tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới Đại hội lần thứ VI của Dang (6-1996) đã đặt vấn để đoàn kết dân tộc ở một tầm cao mới và với một chiều sâu mới Đây là cơ sở nền tảng của

sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội

- Về kinh tế - xã hội, thực hiện khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển, xác lập quyển làm chủ của người lao động trên lĩnh vực kinh tế; khuyến khích làm giàu chính đáng, song song với thực hiện các chính sách "đến ơn đáp nghĩa", "xoá đói giảm nghèo”

- Về đối ngoại, thực hiện chính sách đối ngoại độc lập tự chủ, rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoá theo phương châm "Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước" phấn đấu vì hoà bình, hợp tác và phát triển

Đất nước ta sau hơn 10 năm đổi mới đang đứng trước những vận hội mới, déng thời cũng có những

thách thức mới Những vận hội và thách thức đó tác động hàng ngày hàng giờ tới khối đại đoàn kết dân tộc

Để tiến lên, chúng ta chỉ có một con đường là phải kiên trì, vững vàng, quán triệt và thực hiện tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh Đồng thời chúng ta cũng phải đổi mới, phát triển những nội dùng, phương pháp đại đoàn kết Hồ Chí MinR chơ phù hợp với sự vận động,

biến đổi của đời sống kinh tế - xã hội trong nước và thế

giới Kế thừa, phát triển tư tưởng đại đoàn kết Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới đòi hổi phải có sự nghiên cứu sâu sắc, toàn diện tất cả các vấn để chính trị, kinh

tế, xã hội và quốc tế Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, cần luôn luôn quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chý Minh về đại đoàn n kết,

189

L Đáng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thi VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996 tr 73

190

chỉ là lãnh tụ của dan tộc, của giai cấp công nhân Việt Nam, mà cồn là chiến sĩ quốc tế lỗi lạc, nhà lãnh đạo xuất sắc của phong trào cách mạng thé giới

Tư tưởng HỗChí Minh kết thành một hệ thống

những luận điểm góp phần giải quyết những vấn để

bức xúc của nhân loại như hoà bình, độc lập dân tộc,

dân chủ và tiến bộ xã hội Đó là những vấn để của dân

tộc vä đửa thời đại, đồng thời đồi hỏi phải kết hợp thành

sức mạnh tổng hợp: dân tộc và thời đại, trong nước và

quốc tế: Hể:Chí Minh đã :giải quyết thành công đổi hỏi

khách quan đó và để lại cho dân tộc và nhân loại tiến bộ một mẫu mực về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại Để hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề này và thấy được sự tác động của tư tưởng đó với cách mạng Việt Nam, có thể khảo cứu những nội dưng sau:

_` 1 HỖ CHÍ MINH - NGƯỜI ĐƯA CÁCH MẠNG VIỆT NAM VÀO DÒNG CHAY CHUNG

181

Hơn 80 năm qua, kể từ Cách mạng Tháng Mười Nga, tình bình thế giới có nhiều biến đổi to lớn và sâu sắc Gần đây, mặc dù chế độ xã hội chủ nghĩa sụp đổ ở một số nước Đông Âu và Liên Xô - quê hương Cách mang Thang Mudi- song ban chat của thdi dai mdi không hé thay đổi Đó là "thời đại quá đệ từ chủ nghĩa

tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới , thời đại đấu tranh cho thắng lợi của hoà bình, độc lập dân tộc, đân chủ và chủ nghĩa xã hội"

Trên cơ sở hoạt động thực tiễn, vận dụng sáng tạo

và phát triển lý luận Mác - Lênin, Hồ Chí Minh khẳng

định sức mạnh của thời đại là một nhân tế quyết định cho sự phát triển bợp quy luật của lịch sử, làm cho "chế

độ tư bản chủ nghĩa nhất định sẽ biến đối thành chế độ

xã hội chủ nghĩa" Đồng thời, Người cũng chỉ rõ, cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa là "cuộc cach mang vi dai

và vẻ vang nhất trong lịch sử loài người, nhưng đồng thời cũng là một cuộc cách mạng gay go, phúc tap va

khó khăn nhất"

Hồ Chí Minh chỉ rõ,-sức mạnh của thời đại chúng

ta là sức mạnh của giai cấp vô sản, nó định hướng và làm nòng cốt trong việc thực biện sự phát triển hợp quy luật của lịch sử Sức mạnh của giai cấp vô sản được thể hiện ở tính bách chiến, bách thắng của chủ nghĩa Mác -

1 Hồ Chí Minh: Toản tập Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

1995, 1.9, tr 156-157

Lênin, ở sự vững mạnh của chính đảng của giai cấp -công nhân trong lãnh đạo cách mạng Chủ nghĩa Mác - Lênin bắt nguồn trực tiếp từ sức sống của giai cấp vô sản và nhân dân lao động Nó tên tại, phát triển và sẽ không ngừng được bổ sung, hoàn thiện, cho dù hiện nay đang bị các thế lực thù địch tấn công từ nhiều phía -_ Từ thực tiễn hoạt động cách mạng sôi nổi và phong phú của mình trong phong trào cách mạng thế giới, Hỗ Chí Minh nhấn mạnh ay đoàn kết của các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc đã tạo ra sức mạnh của thời đại trong cuộc đấu tranh chống đế quốc, thực dân

Dưới ảnh hưởng của Cách mạng Tháng Mười, các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc đã nhận diện đúng kẻ thù của mình là bọn đế.quốc, thực dân, kẻ đã tự xưng

là "người khai hoá vin minh” cho cac dan tộc nhỏ yếu, lạc hậu Sức mạnh của các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc được nhân lên gấp bội khi họ nhận thấy sự nhục nhã và bị áp bức Qua hoạt động thực tiễn và lý luận,

Hỗ Chí Minh đã viết nhiều bài báo, đặc biệt là tác phẩm Ban án chế độ thực dân Pháp Trong tác phẩm này, Người tố cáo sự thống trị tàn bạo của chủ nghĩa thực đân, sự đau khổ, nhục nhã của các dân tộc bị xâm lược Từ đó Hồ Chí Minh khơi dậy lòng căm thù, phát huy sức mạnh của các đân tộc thuộc địa và phụ thuộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do a

193

Bức mạnh của các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc, theo Hồ Chí Minh được nhân lên nhiều lần, œ nó gắn vdi cuộc cách mạng vé san trong thoi dai mdi Nhu vay, sức mạnh của thời đại chúng ta được thể hiện ở hai lực lượng chủ yếu nhất: sức rrạnh của giai cấp vd sản toàn thế giới uà của nhân dân các dân tộc bị áp bức Sức mạnh này được củng cố và phát triển qua sự đoàn kết quốc tế sâu rộng

Hỗ Chí Minh đã chỉ rõ sự cần thiết phải đoàn kết quốc tế rộng lồn giữa nhân dân các nước thuộc địa và

phụ thuộc với nhau, giữa nhân đân các nước thuộc địa

và phụ thuộc với giai cấp công nhân, nhân dân lao động

ở các nước tứ bản đế quốc, giữa giai cấp vô sẵn toần thế giới, nhầm tập hợp mọi lực lượng đấu tránh cho mục tiêu hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Cùng với sự đoàn kết quốc tế của các phong trào cách mạng, phong trào hoà bình, đân chủ thế giới cũng

thể hiện sức mạnh của thời đại mới Theo Hồ Chí Minh,

đấu tranh vì chủ nghĩa xã hội, đấu tranh cho độc lập dân tộc không tách rời cuộc đấu tranh cho hoa binh, dân chủ

Hỗ Chí Minh nhìn nhận sức mạnh của thời đại, không chỉ trên lĩnh vực chính trị - xã hội mà Người rất chú trọng đến lực lượng sản xuất, đến cách mạng khoa học - kỹ thuật Người thấy rõ sức mạnh của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật và mối quan hệ giữa trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, về tổ chức và kỹ

thuật với sự phát triển kinh tế - xã hội, tập trung cao nhất ở các cuộc cách mạng xã hội Báo cáo chính trị do Người trình bày tại Đại hội lần thứ [1 cha Dang (1951) thể hiện rõ quan điểm này Trong Báo cáo, Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Năm mươi năm vừa qua có những biến đổi mau chóng hơn và quan trọng hơn nhiều thế kỷ trước cộng lại

Trong 50 năm đó, đã có những phát mình như chiếu bóng, vô tuyến điện, vô tuyến truyền hình (télévision) cho đến sức nguyên tử Nghĩa là loài ngưới

đã tiến một bước dài trong việc.điểu khiển sức thiên

nhiên Cũng trong thời kỳ ấy, chủ nghĩa tư bản từ chỗ

tự do cạnh tranh, đã đổi ra độc quyền lũng đoạn, đã tiến lên chủ nghĩa đế quốc

Trong 50 năm đó, đã có hai cuộc chiến tranh thế giới khủng khiếp nhất trong lịch sử do bọn đế quốc gây

ra Đồng thời cũng do những chiến tranh đó mà bọn

đế quốc Nga, Đức, Ÿ, Nhật bị tiêu diệt; đế quốc Anh, Pháp bị suy đổi; tư bản Mỹ thì nhảy lên làm trùm

đế quốc, trùm phản động Quan trọng nhất là Cách mạng Thúng Mười Nga thành công Liên Xô, nước xã hội chủ nghĩ: ,thành lập, rộng một phần sáu thế giới,

và gần một nưa loài người đã tiến vào con đường đân chủ mới, những dân tộc bị áp bức lân lượt nổi dậy chống chủ nghĩa đế quốc, đòi độc lập tự do Cách mạng

195

Trung Quốc đã thắng lợi Phong trào công nhân ở các nước đế quốc ngày càng lên cao"!

Nhận thức đúng đắn này là cơ sở quan trọng để Hỗ Chí Minh để ra chiến lược, sách lược cách mạng nói chung, việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh

thời đại nói riêng -

Cách phân tích và nhìn nhận về thời đại của Hỗ Chí Minh có ý nghĩa lớn đối với chúng ta hôm nay, khi thời đại mới đang tiếp diễn và đang trải qua nhiều thử thách nghiêm trọng

9 Hồ Chí Minh đưa cách mạng Việt Nam tiến

theo con đường cách rạng vô sản

V.1.Lênin khẳng định: "Chỉ có dựa trên cơ sổ Hiểu biết những đặc điểm của thời đại, chúng ta mới có thể tính

đến những đặc điểm chỉ tiết của nước này hay nước nọ"

và định ra phương hướng hoạt động

Từ sự phân tích đặc điểm tình hình thế giới, Hồ

Chí Minh nhận ra sức mạnh của thời đại, đồng thời với sự hiểu biết sâu sắc đặc điểm, truyền thống và sức mạnh của dân tộc Việt Nam, Hễ Chí Minh chỉ ra chiều hướng, con đường đi lên của cách mạng Việt Nam trong tiến trình cách mạng thế giới

I Hồ Chí Minh: Toản tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

1995, 1.6, ir 153

Trước Hồ Chí Minh, ở Việt Nam có nhiều nhà yêu nước đã phất cao ngọn cờ đấu tranh chống thực đân Pháp giành độc lập cho dân tộc Song, các phong trào của họ đều mang nặng tính tự phát, cô lập và kết cục

đều đi đến thất bại |

Hồ Chí Minh nhận thức rằng, dù thực dân Pháp

"đầu độc có hệ thống" cũng "không thể làm tê liệt sức

sống, càng không thể làm tê hệt tư tưởng cách mạng

của nhân dân Việt Nam" Chủ nghĩa yêu nước, tỉnh thần độc lập tự chú, tự lực tự cường là cốt lõi của dân

tộc, tuy có lúc tạm lắng xuếng, nhưng luôn luôn "giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nể một cách ghê gớm, khi thời cơ đến" Nhận thức rõ điều

đó, Hồ Chí Minh tuy rất khâm phục tỉnh thần yêu nước của các bậc tiền bối, nhưng Người không đi theo, không lặp lại những thất bại của cha anh mình

Rhi đã nhận thức sâu sắc về thời đại và sức mạnh của thời đại; nhận thức rõ chiều hướng đi lên tất yếu các của các đân tậc, Hồ Chí Minh chủ động đưa dân tộc

ta đi theo chiều hướng phát triển của nhân loại để đạt đến mục đích Người xác định cho dân tộc mình cũng như nhân dân các nước thuộc địa và phụ thuộc khác là: "Muốn cứu nước,giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản" Đây

là công lao đầu tiên của Hồ Chí Minh đối với dân tộc Việt Nam cũng như các đân tộc bị áp bức khác - gắn cách mạng giải phóng dân tộc với cách mạng vô sản

187

Ngay từ năm 1930, Hồ Chí Minh chỉ ra, Việt Nam

"làm tư sản dân quyển cách mệnh và thể địa cách mệnh để đi tới xã hội cộng sản" Đó là con đường giải phóng đân tộc trong phạm trù cách mạng vô sản, con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Con đường đó đã đưa cách mạng Việt Nam hoà vào dòng chảy chung của cách mạng thế giới, tạo cho Việt Nam điều kiện thực hiện được việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tạo ra sức mạnh tổng hợp to lớn cho cách mạng Việt Nam Sức mạnh đó đã làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945, làm nên chiến thắng của cuộc chiến tranh vệ quốc 30 năm (1945-197B) và những thành tích trong đổi mới

Il KET HOP SUC MANH DAN TOC VA SUC MANH

THỜI ĐẠI - TƯ TƯỞNG NHẤT QUÁN

CỦA HỒ CHÍ MINH

Theo Ph.Angghen, cach mang muén giành thắng lợi, Đảng cách mạng phải tạo ra được một sức mạnh tổng hợp; kết hợp được sức mạnh dân tộc và sức mạnh quốc tế một cách đúng đắn sẽ tạo ra lực lượng tổng hợp

đó Kết hợp hai sức mạnh này là đòi hỏi khách quan trong đấu tranh cách mạng của mọi dân tộc Hỗ Chí Minh đã nhận thức sâu sắc sự gắn bó mật thiết giữa dân tộc và quốc tế Đó là sự gắn bó biện chứng giữa yếu

tố chủ quan (đân tộc) và yếu tế khách quan (quốc tế)

Từ nhận thức này, Hồ Chí Minh đã rút ra những luận điểm mang tính nguyên tắc và những nội dung của tư tưởng kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại

1 Những luận điểm mang tỉnh nguyên tắc

Hồ Chỉ Minh cho rằng, những người bị áp bức ở tất

cả các nước phải hiểu "đâu là những người anh em thật

sự và đâu là kẻ thù của họ" Tư tưởng này chỉ đạo việc

đoàn kết nhân dân thể giới trong một mặt trận để cùng

nhau chống kẻ thù chúng Hể Chí Minh đã sáng lập

"Hội liên hiệp thuộc địa" năm 1921, "Hội Liên hiệp các

dân tộc bị áp bức" năm 1925 Đây là những hình thức

sơ khai của mặt trận các dân tộc bị áp bức theo xu hướng

vô sản xuất biện lân đầu tiên trong lịch sử đấu tranh giải phóng đân tộc giữa "những người anh em thật sự"

Đó là hình thức liên minh giữa các dân tộc bị áp bức chống chủ nghĩa đế quốc

Hỗ Chí Minh nhìn nhận xu thế thời đại không phải trong trạng thái "tĩnh" mà trong sự vận động không ngừng Từ đó Hồ Chí Minh tiên đoán triển vọng tình

hình, vạch ra đường lối, chủ trương đấu tranh thích hợp Thực tế cho thấy, Hồ Chí Minh có nhiều đự đoán thiên tài Đúng như đồng chí Trường - Chinh đã nhận định, thế giới quan của chủ nghĩa Mác - Lân và những kinh nghiệm đấu tranh lâu năm đã làm cho Người có khả năng đoán trước thời cuộc, mau lẹ nhận

199

ra những bước ngoặt của lịch sử và để ra những khẩu hiệu thích hợp nhằm xoay chuyển tình hình"

Để thực hiện thành công việc kết hợp sức mạnh

dân tộc với thời đại đồi hỏi phải có nhận thức về thế

giới, về thời đại một cách khơa học, biện chứng, khắc phục những sai lầm, thiếu sót do tư tưởng chủ quan, duy ý chí gây ra đồng thời phải biết sắp xếp lực lượng cách mạng trong nước và quốc tế cho phù hợp với mục tiêu đấu tranh và tình hình cụ thể của cách mạng

2 Một số nội dung cơ bản

9.1 Đặt cách mạng nước mình trong tình hình, nhiệm

vu chưng của cách mạng thế, giỏi

Hỗ Chí Minh xác định cách mạng Việt Nam nằm trong phạm trù cách mạng vô sản, tức là thực hiện giải phóng dân tộc và đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội, góp phần cùng cách mạng thế giới đánh để chủ nghĩa

tư bản, xây dựng chủ nghĩa xã hội Do vậy, vấn để dân tộc phải gắn với vấn để giai cấp; cách mạng giải phóng dân tộc phải gắn với cách mạng vô sản; vấn đề thuộc địa là vấn đề quốc tế

Mặt khác, khi gắn cách mạng dân tộc với cách mạng thế giới, Hỗ Chí Minh vẫn nhấn mạnh những đặc điểm riêng về lịch sử - xã hội, chính trị kính tế của mỗi

1 Trường - Chinh: #iô Chủ tịch, lãnh tụ kính yên của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Xam, Nxb Sự thật, Hà Nột 1975, tr.06

dân tộc; những đặc điểm riêng giữa phương Đông và phương Tây để vạch ra chiến lược đấu tranh cho phù hợp

Như vậy, sức mạnh của dân tộc chỉ được phát huy đầy đủ và đưa đến thắng lợi khi kết hợp chặt chẽ với những lực lượng chủ yếu của thời đại - lực lượng của giai cấp công nhân, các dân tộc bị áp bức và nhân dân tiến bộ trên thế giới tham gia vào cuộc đấu tranh vì hoà

bình, độc lập dân tộc, đân chử và tiến bộ xã hội

Quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác -:Lênin

về mối quan hệ chặt chẽ giữa giai cấp vô sản ở các nước

tư bản và các dân tộc bị áp bức ở các thuộc địa, Hồ Chí Minh khẳng định sự cần thiết phải càng nhạu giết “con đỉa hai vòi", bằng cách "đồng thời cắt cả hai vòi", phải Hên kết các dân tộc thuộc địa mà "khối liên hiệp đó là một trong những cái cánh của cách mạng vô sản" Chỉ

có sự đoàn kết giữa các lực lượng cách mạng mới đánh thắng chủ nghĩa đế quốc Trong cuộc đấu tranh này, sức mạnh của phong trào giải phóng dân tộc có một vị trí to lớn đối với cách mạng thế giới Điểm mới và sâu

sắc trong tư tưởng Hỗ Chí Minh là Người đã chứng mỉnh được bọn đế quốc không chỉ áp bức, bót lột nhân dân các nước thuộc địa và phụ thuộc, mà còn thống trị nhân dân lao động và giai cấp vô sản chính quốc, chống lại phong trào cách mạng thế giới Cho nên, nếu không

có sự kết hợp sức mạnh của mỗi dân tộc với sức mạnh của nhân dân thế giới thì không thể giành thắng lợi

201

V.I.Lênin đã chỉ ra, các nước để quốc tranh giành nhau thuộc địa sẽ dẫn tới những cuộc chiến tranh đế

quấc Phát triển tư tưởng của V.I Lênin, Hồ Chí Minh

cho rằng, không chỉ các nước đế quấc là lò lửa chiến tranh, mà các nước thuộc địa cũng trẻ thành lò lửa chiến tranh của chủ nghĩa đế quốc Nhân dân các nước thuộc địa là những người chịu hậu quả trước hết của chiến tranh đế quốc Mặt khác, chủ nghĩa thực dân còn dùng người thuộc địa đánh phá phong trào cách mạng ở các nước tự bản đế quốc và trên toàn thế giới

- Sau C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin, trong Quốc

tế Cộng sản cũng như trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, rất ít người thông hiểu, có quan

điểm đúng đắn, sáng tạo như Hồ Chí Minh về tình hình

thuộc địa, vai trò của các nước thuộc địa, nhất là về mối quan hệ giữa cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa

và cách mạng vô sản ở chính quốc

Hồ Chí Minh xác định: Cuộc cách mạng giải phóng trong các nước bị áp bức và cuộc cách mạng vô sản trong các nước đi áp bức phải ủng hộ lẫn nhau Trong các nước đi áp bức, trọng tâm của việc giáo đục tính thần quốc tế là làm cho người lao dộng hiểu thấu đáo vấn để các dân tộc bị áp bức có quyền tự tách ra và lập thành những nước độc lập; còn trong các nước bị áp bức thì trọng tâm việc giáo dục tỉnh thần quốc tế phải là

vấn đề liên minh tự nguyện giữa các dân tộc Được dẫn dắt bởi tư tưởng nêu trên của Hồ Chí Minh, cách mạng Việt Nam đã thắng lợi Sự thắng lợi này đã xác nhận vị trí cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam với phong trào cách mạng thế giới và sự tác động trở lại của sức mạnh thời đại đối với cách mạng Việt Nam

#8 Xây dựng tỉnh hữu nghị nà hợp tác, sự đoàn kết

giữa các dân the va nô sản cúc nước

Xây dựng tình hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc là sự đòi hỏi cấp thiết của mỗi dân tộc, của toàn nhân loại để đấu tranh cho độc lập, tự do và phát triển Những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin và cuộc đấu tranh của nhân đân lao động, của các dân tộc bị áp bức cũng đã xác nhận điều này Nấm vững những cơ sở

đó, trong suốt cuộc đời hoạt động của minh, Hé Chi Minh rất chăm lo xây đựng, vun đắp cho tình hữu nghị, hợp tác và đoàn kết giữa các dân tộc để tạo nên một sức mạnh to lớn nhằm đạt tới mục tiêu của dân tộc và thời đại

"Tình hữu ái vô sản" giữa các dân tộc, đặc biệt giữa những người bị áp bức, bị bóc lột là tư tưởng nhất quán trong suốt cuộc đời Hồ Chí Minh Người đã từng

khẳng định:" đù màu da có khác nhau, trên đời này

chỉ có hai giống người: giống người bóc lột và giống

203

người bị bóc lột Mà cũng chỉ có một mối tinh hữu ái là

thật mà thôi: tình hữu Ai v6 san"

Hồ Chí Minh đặc biệt chú ý xây dựng tình hữu nghị và hợp tác với các nước láng giềng, các nước trong khu vực Với các nước Đông Dương, Người chú ý xây

dựng tình hữu nghị, hợp tác toàn diện, đoàn hết keo sơn trên cơ sở của những người cùng cảnh ngộ, cùng chung kẻ thù, cùng khát vọng độc lập tự do Trong tình đoàn kết đó, Người xác định "giúp nhân dân nước bạn tức là mình tự giúp mình" Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa các dân tộc ở khu vực và trên thế giới thể hiện ý nghĩa địa lý - chính trị và tính chất chính trị

- xã hội trong việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức

mạnh của nhân dân trong khu vực và trên toàn thế giới

để thực hiện những mục tiêu chung của thời đại: hoà bình, độc lập đân tộc, dân chú và tiến bộ xã hội

Thực hiện đoàn kết, hữu nghị giữa các dân tộc không chỉ là vấn để mang tính nguyên tắc, mà còn thể hiện chủ nghĩa nhân văn cao cả trong tư tưởng Hồ Chí

Minh Càng yêu thương nhân dân bị áp bức, Hề Chí

Minh càng căm ghét, tế cáo mạnh mẽ tội ác của chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa tư bản đối với các dân tộc thuộc địa và cả giai cấp vô sản ở chính quốc Đồng thời, Người kêu gợi các dân tộc bi äp bức vùng dậy đấu tranh

1 Hồ Chí Minh: Toàn (áp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

1985,t.1, tr 266