Bài giảng Thực phẩm chức năng: Chương 1 - ThS. Nguyễn Phú Đức

Bài giảng Thực phẩm chức năng: Chương 1 Khái quát về thực phẩm chức năng, cung cấp cho người học những kiến thức như: Khái niệm về thực phẩm chức năng; Sự giống & khác nhau giữa thực phẩm chức năng và thực phẩm truyền thống; Sự giống & khác nhau giữa thực phẩm chức năng và thuốc; Kinh doanh & phân phối thực phẩm chức năng; Sự phát triển của thực phẩm chức năng-Thực phẩm của tương lai; Phân loại thực phẩm chức năng. Mời các bạn cùng tham khảo!

THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

(Dietary supplements)

GV phụ trách: Th.s Nguyễn Phú Đức

1 Thực phẩm chức năng – PGS Dương Thanh Liêm

2 Website của Hiệp hội thực phẩm chức năng

VN – www.vads.org.vn

3 Website của Viện thực phẩm chức năng VN – www.vids.org.vn

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

1.5 Kinh doanh & phân phối TPCN

1.6 Sự phát triển của TPCN-Thực phẩm của tương lai

1.7 Phân loại TPCN

3 Bai Giang TPCN

1.1 Mục đích môn học

• Hiểu rõ TPCN là gì? Phân biệt rõ TPCN với các đối tượngkhác

• Phạm vi & vai trò của TPCN đối với sức khỏe

• Tại sao nên & không nên sử dụng TPCN?

• Có các khái niệm & kiến thức khoa học, kỹ thuật để có thểphát triển sản phẩm, sản xuất, kinh doanh TPCN

4 Bai Giang TPCN

1.2 Khái niệm:

• Khái niệm về dinh dưỡng & bệnh tật (SV tự học)

• Tháp dinh dưỡng

• Tháp dinh dưỡng

Tháp dinh dưỡng

1.2 Khái niệm (tt):

• Dietary supplements là thuật ngữ được FDA Hoa Kỳ & nhiềunước khác trên thế giới sử dụng

• VN sử dụng cụm từ “TPCN” để Việt hóa cho thuật ngữ này

• Ở Châu Âu còn thường sử dụng thuật ngữ “Nutraceutical” chonhóm sản phẩm này

• Là một phạm trù vẫn còn gây nhiều bất đồng về định nghĩa,cách phân loại, công dụng

• Không có một định nghĩa duy nhất nào được công nhận trêntoàn Thế giới

• Giới khoa học thực phẩm & dinh dưỡng hiểu TPCN như mộtnhóm khái niệm hơn là một định nghĩa thống nhất

• Định nghĩa của Châu Âu:

“TPCN là loại thực phẩm phải được chứng minh rõ ràng là

có ảnh hưởng tốt đến một hoặc một số chức năng mục tiêu của cơ thể, lợi ích vượt trội so với hiệu quả dinh dưỡng thông thường, cải thiện tình trạng thoải mái hoặc làm giảm nguy cơ bệnh tật của cơ thể”

• Định nghĩa của Bộ Y Tế Việt Nam:

“TPCN là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ

phận trong cơ thể Người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ bệnh tật”

9 Bai Giang TPCN

• Thực sự không thể phân biệt rạch ròi giữa TPCN & Thuốc :TPCN nằm ở “Vùng xám” giữa thực phẩm & thuốc

• Do đó, TPCN còn được gọi là Thực phẩm-Thuốc

• Quy định nghiêm ngặt của Thế giới & Việt Nam :

 Không được quảng cáo TPCN có thể dùng chữa bệnh

 Không tạo cho NTD có sự nhầm lẫn giữa TPCN & thực phẩmthông thường

Trong một số trường hợp, các bằng chứng khoa học vẫn cònchưa đầy đủ về các mặt ưu & khuyết của TPCN

Bai Giang TPCN 01

Mô hình “Vùng xám của TPCN”

• Các khái niệm/nhóm SP có liên hệ gần hoặc thuộc phạm vi củaTPCN

 Thực phẩm truyền thống có tính chất chức năng cao(functional foods)

 Thực phẩm truyền thống có bổ sung dinh dưỡng (fortifiedfoods)

Sự phức tạp, không rõ ràng hoặc chưa có sự thống nhất cao củagiới khoa học thế giới đã dễ dàng tạo ra sự nhầm lẫn giữa cácnhóm sản phẩm thuốc, TPCN, thực phẩm truyền thống có tínhchất chức năng cao, thực phẩm bổ sung…cho NTD & thậm chícho cả các cán bộ khoa học, có chuyên môn

• Cuối cùng, cần phải nhận thức rõ:

“Phải hiểu & sử dụng TPCN theo đúng bản chất khoa học của

nó, tránh rơi vào 2 thái cực:

 TPCN là thần dược, chữa bá bệnh

 TPCN là sản phẩm bịp bợm, lừa đảo”

1.3 Sự Giống & Khác nhau giữa TPCN & thực phẩm truyền

thống

TPCN TP truyền thống

Giống nhau

Có nguồn gốc thực phẩm tự nhiên, hoặc là thực phẩm tự nhiên

Không được xem là thuốc, được quản lý như là thực phẩm

Có hàm lượng hoạt chất vượt trội

(do bổ sung thêm hoặc cô đặc)

Hàm lượng hoạt chất ở mức độ tự nhiên

14 Bai Giang TPCN

TPCN TP truyền thống

Các thành phần không có lợi có

thể được lấy ra

Các thành phần không cólợi có thể tồn tại cùng vớicác thành phần có lợi (ví

dụ các chất gây dị ứng)Nên dùng cho người có bệnh, sức

khỏe yếu, người già, nhóm đối

tượng có nguy cơ cao về một loại

15 Bai Giang TPCN

1.4 Sự giống & khác nhau giữa TPCN & thuốc

16 Bai Giang TPCN

Cấm bán hàng theo hình thức đa cấp

17 Bai Giang TPCN

1.5 Kinh doanh & phân phối TPCN (SV tự tìm hiểu)

1.6 Sự phát triển của TPCN-Thực phẩm của tương lai

• Sự quan tâm đến sức khỏe của Người tiêu dùng ngày càng

cao

• Dân số thế giới ngày càng già đi

• Lối sống của xã hội hiện đại làm gia tăng các nhóm có nguy

cơ cao về sức khỏe

• Tình trạng ô nhiễm môi trường, ô nhiễm thực phẩm

• Khoa học Thực phẩm & Dược phẩm phát triển, hỗ trợ cho

công nghệ sản xuất TPCN

• Những bằng chứng khoa học về lợi ích cho sức khỏe của

TPCN được chứng minh ngày càng nhiều, làm gia tăng niềmtin của NTD vào TPCN

1.7 Phân loại TPCN

1.7.1 Phân loại theo tính chất của hoạt chất chức năng

• Nhóm chất Xơ thực phẩm (dietary fiber)

• Nhóm chất Xơ hòa tan -Prebiotic

• Nhóm Vitamin

• Nhóm chất Khoáng

• Nhóm Acid béo không no

• Nhóm Probiotic – Men vi sinh

• Nhóm đường có năng lượng thấp (sugar alcohols)

• Nhóm Acid amin, Peptid, Protein

• Nhóm phytochemical (họat chất từ thực vật, thảo dược )

1.7.2 Phân loại theo lợi ích đối với sức khỏe

• Có lợi cho tim mạch

• Có lợi cho tiêu hóa

• Có lợi cho xương

• Chống lão hóa

• Hỗ trợ giảm nguy cơ tiểu đường, béo phì

• Hỗ trợ ngăn ngừa ung thư

• Có lợi cho hệ thống thần kinh

• Có lợi cho hệ thống nội tiết

Bai Giang TPCN 22