MÔN tâm lý học xã hội đề tài HIỆN TRẠNG tâm lý LO âu của THANH NIÊN ở VIỆT

an, căng thẳng của thanh niên và tác động tiêu cực của nó ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động sống, sức khỏe thể chất lẫn tâm thần của cá nhân và sâu xa hơn của tương lai xã hội.. Thực trạ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Thúy Vy

Mã số sinh viên : 2156090270

Lớp : 3

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, THÁNG 7 NĂM 2022

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 4

DANH MỤC CHÚ THÍCH 5

CHƯƠNG I MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Mục tiêu nghiên cứu đề tài 6

3 Các khái niệm liên quan 7

CHƯƠNG II NỘI DUNG 8

1 Hiện trạng tâm lý lo âu của thanh niên 8

2 Nguyên nhân cùng các biểu hiện tâm lý lo âu của thanh niên 10

2.1 Nguyên nhân khách quan 11

2.2 Nguyên nhân chủ quan 14

3 Hệ quả 16

4 Hướng giải quyết 16

5 Khía cạnh kinh tế - chính trị trong chăm sóc sức khỏe tâm thần ở VN 17

CHƯƠNG III TỔNG KẾT 18

1 Kết luận 18

2 Kiến nghị 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

LỜI CẢM ƠN

“Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Thầy – TS Nguyễn Văn Phương giảng viên bộ môn Tâm lý học xã hội đã giảng dạy tận tình, truyền đạt những kiến thức quý giá cho em trong quá trình học tập để em có đủ kiến thức và vận dụng chúng vào bài tiểu luận này

Tuy nhiên, do vốn kiến thức của bản thân em còn hạn chế cũng như khả năng tiếp thu còn gặp khó khăn do có nhiều bỡ ngỡ nên không tránh khỏi những thiếu sót trong nội dung bài tiểu luận Em rất mong sẽ nhận được sự nhận xét, ý kiến đóng góp, phê bình, chỉ dạy từ phía Thầy để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Lời cuối cùng, em xin kính chúc Thầy nhiều sức khỏe, thành công trong sự nghiệp và hạnh phúc bên gia đình!”

Thành phố Thủ Đức, tháng 07 năm 2022

Sinh Viên

Nguyễn Thị Thúy Vy

QĐ-TTg: Quyết định của Thủ tướng Chính phủ

TT-BLĐTBXH: Thông tư của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội.COVID-19: Dịch bệnh do nhiễm vi-rút Corona 2019 gây viêm

đường hô hấp cấp tính (SARS-CoV-2)

ĐHQG-HCM: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

PGS.TS: Phó giáo sư - Tiến sĩ

an, căng thẳng của thanh niên và tác động tiêu cực của nó ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động sống, sức khỏe thể chất lẫn tâm thần của cá nhân và sâu xa hơn của tương lai xã hội Việc can thiệp sớm vào vấn đề tâm lý và hiệu quả nhắm vào giới trẻ nên là

ưu tiên trong chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng Vì đây là những thế hệ tương lai của đất nước, chú trọng vào sức khỏe tâm thần cho giới trẻ có khả năng tạo ra các lợi ích cá nhân, xã hội và kinh tế nhiều hơn

Theo báo cáo của UNICEF, có ít nhất 3 triệu thanh thiếu niên tại Việt Nam gặp phải các vấn đề về tâm lý, tinh thần nhưng sự can thiệp của y tế cũng như các hỗ trợ cần thiết chỉ tiếp cận được khoảng 20% trong tổng số Theo một khảo sát được thực hiện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy rằng, 6% dân số bị mắc chứng trầm cảm và có xu hướng trẻ hóa với sự gia tăng số người mắc trong độ tuổi từ 15 - 27 tuổi Thực trạng trên cho thấy vấn đề về sức khỏe tinh thần là vô cùng quan trọng và cần được chú trọng hơn, nhất là với lứa tuổi thanh niên – giai đoạn quan trọng trong đời người Và thiết thực nhất là chú trọng đến những hiện tượng tâm lý đang xuất hiện gần đây của thanh niên đó là tâm lý lo âu

2 Mục tiêu nghiên cứu đề tài.

Thế hệ trẻ là những người tiếp nhận và quyết định đến tương lai của đất nước

Vì vậy, đây là đối tượng cần được quan tâm và chú trọng chăm sóc và bảo vệ nhất là trong lứa tuổi thanh niên Qua chủ đề này, em muốn làm rõ những nhân tố tác động và hình thành nên tâm lý lo âu của thanh niên và từ đó đề ra những giải pháp góp phần làm giảm tình trạng này ở thanh niên Việt Nam

3 Các khái niệm liên quan.

Tâm lý xã hội:

Là những hiện tượng tâm lý chung của một nhóm xã hội cụ thể nảy sinh trong quá trình tác động qua lại, giao tiếp và hoạt động cùng nhau của các cá nhân trong nhóm Các hiện tượng tâm lý xã hội đó điều chỉnh, điều khiển hoạt động cùng nhau của các thành viên và của nhóm xã hội Mặt khác cũng phải thấy rằng các hiện tượng tâm lý xã hội có quan hệ đặc biệt và khó có thể tách rời với các hiện tượng tâm lý cá nhân

Thanh niên:

Trong tâm lý học lứa tuổi, người ta định nghĩa tuổi thanh niên là giai đoạn phát triển bắt đầu phát triển từ lúc dậy thì và kết thúc khi bước vào tuổi người lớn Do gia tốc phát triển mà các giới hạn của tuổi thiếu niên (giai đoạn trước thanh niên) được hạ thấp, được kết thúc ở 14 - 15 tuổi Tương ứng như vậy tuổi thanh niên cũng được bắt đầu sớm hơn Đối với đa số thanh niên thì tuổi thanh niên là thời kỳ từ 14, 15 tuổi đến

25 tuổi Trong đó chia làm hai thời kỳ: Từ 14, 15 tuổi - 17, 18 tuổi: giai đoạn đầu tuổi thanh niên (còn gọi là thanh niên mới lớn, thanh niên học sinh) Từ 17, 18 tuổi - 25 tuổi: giai đoạn hai của tuổi thanh niên

Tâm trạng lo âu, căng thẳng:

Đây là một trạng thái cảm xúc, phản ứng tự nhiên của con người, có thể xảy ra với bất kì ai hay bất kì độ tuổi nào khi mà họ phải đối mặt với những vấn đề ngoài sức chịu đựng của mình Cảm giác này sẽ mất đi khi sự việc được giải quyết

Rối loạn lo âu:

Theo định nghĩa của Viện Sức khoẻ Tâm thần thuộc Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), rối loạn lo âu là một trạng thái căng thẳng cảm xúc, là sự đáp ứng không phù hợpvới các kích thích của cơ thể và môi trường (cả về cường độ và thời gian) Dù không

có yếu tố gây lo hoặc yếu tố gây lo đã mất đi, người bệnh vẫn còn lo lắng, căng thẳng

Hội chứng sợ bỏ lỡ (Fear of missing out – FOMO):

FOMO đề cập đến cảm giác mất mát, lo sợ mình bỏ lỡ các cập nhật, những điềuthú vị, hay ho trong cuộc sống mà người khác đang được trải nghiệm Hội chứng này thường dẫn đến cảm giác không hài lòng, trầm cảm và căng thẳng

Covid – 19:

Là bệnh do Virus Corona gây ra dịch bệnh suy hô hấp được phát hiện ở thành phố Vũ Hán, Trung Quốc Hoạt động theo cơ chế chìa khóa và ổ khóa khớp với các tế bào trong cơ thể gây ra

Áp lực đồng trang lứa (Peer pressure):

Là một thuật ngữ được dùng rất nhiều hiện nay trong chuyên ngành tâm lý và giáo dục Hiểu một cách đơn giản nhất, áp lực đồng trang lứa xuất hiện ở một cá nhân chịu tác động, ảnh hưởng từ những người đồng lứa tuổi hoặc cùng một nhóm xã hội nhưng được cho là thành công hơn, hạnh phúc hơn Các tác động này có thể xuất phát

từ bên trong của cá nhân đó hoặc do các yếu tố xung quanh thúc đẩy và hình thành áp lực

CHƯƠNG II NỘI DUNG

1 Hiện trạng tâm lý lo âu của thanh niên.

Trong suốt hành trình sống và phát triển của đời người có lẽ giai đoạn thanh niên là giai đoạn quan trọng nhất và biến động nhiều nhất, vì có sự thay đổi về cả thể chất lẫn tâm lý, thế giới quan Trong đó sức khỏe tâm thần là nền tảng quan trọng chi phối các hoạt động của con người và cần có sự đầu tư nuôi dưỡng riêng Nhưng thực

tế, chất lượng của đời sống tinh thần dường như chưa được quan tâm, chăm sóc đúng mực khi hàng loạt các vấn đề tâm lý ở tuổi thanh niên ngày càng nhiều và thậm chí có những trường hợp tự tử xuất hiện với tần suất ngày một nhiều

Theo thống kê của Trung tâm Phòng, chống khủng khoảng tâm lý (PCP) năm

2010, ở Việt Nam thanh thiếu niên thuộc độ tuổi từ 15-24 là nhóm lứa tuổi có ý định

tự sát cao nhất Tỷ lệ nữ giới có ý định tự sát cao gấp hai lần so với nam Điều tra quốcgia năm 2010 về trẻ vị thành niên và thanh niên VN thực hiện trên 10.000 người trong nhóm tuổi này cho thấy: 4,1% người nghĩ đến chuyện tự tử, 25% trong số đó đã tìm cách kết thúc cuộc sống Dựa trên bài viết Báo động bệnh trầm cảm ở nước ta trên trang VietNamNet có chia sẻ: “Theo số liệu công bố trong nước, Việt Nam có ít nhất

ba triệu thanh thiếu niên bị rối loạn tâm thần, chỉ 20% trong số đó được chẩn đoán và điều trị thích hợp Chính phủ Việt Nam đã thành lập Chiến Lược Quốc Gia về Sức Khoẻ Tâm Thần từ năm 1999 với mục tiêu cụ thể là sử dụng 5% ngân sách y tế từ năm

2020 và mở rộng nguồn lực về sức khỏe tâm thần vào năm 2025 Tuy nhiên, Chiến Lược này đến nay chỉ bao gồm khoảng 30% dân số của đất nước, và sử dụng một danhsách bệnh tâm thần rất hẹp; phần lớn bệnh nhân vẫn chưa được điều trị hoặc chẩn đoánsai”

Cùng với đó, theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đến năm 2020, trầm cảm là căn bệnh thứ hai tiến công sức khỏe con người chỉ sau tim mạch Mặc dù

có mức độ ảnh hưởng lớn, nhưng trầm cảm chỉ là một phần của các chứng bệnh tâm lý

ở người trẻ như lo âu, căng thẳng, bạo lực đang diễn ra hằng ngày ở trường học và gia đình Hay gần đây xuất hiện những câu chuyện đau lòng như vào ngày 01/04/2022, một nam sinh lớp 10 ở quận Hà Đông (Hà Nội) đã đột ngột kết thúc cuộc đời ngắn ngủi của mình trước mặt bố bằng cách nhảy từ ban công tầng 28 chung cư xuống sau khi để lại những dòng tâm tư cho người thân

Hình 1 Hình ảnh chung cư nơi xảy ra vụ việc nam sinh rơi từ tầng cao xuống đất tử vong ngày 4-4-2022.

Như vậy, từ những thông tin được thu thập trên, ta có thể thấy một vấn đề hết sức cấp thiết ở thanh niên đó là sức khỏe tâm thần Những tình trạng như lo âu, trầm

cảm ở thanh niên không phải là vấn đề mới, nó đã xuất hiện từ lâu và cũng sẽ không bao giờ cũ khi hiện nay chưa có sự đầu tư, chú trọng đúng mực từ các đơn vị, tổ chức

có liên quan cũng như mọi người thường chỉ chăm lo, rèn luyện cho sức khỏe thể lý chứ không quá chú tâm đến sức khỏe tâm lý Và đặc biệt với tâm lý nhạy cảm, nhiều thay đổi như ở lứa tuổi thanh niên chịu áp lực từ việc học tập, công việc, khẳng định bản thân và vai trò trong gia đình, xã hội Cùng với đó dưới những áp lực chạy đua với

sự phát triển của thời đại kéo theo các vấn đề tâm lý khác như rối loạn lo âu, áp lực đồng trang lứa,

Những con số trên cho thấy tâm lý giới trẻ đang có vấn đề đáng lo ngại mà nguyên nhân của những tình trạng trầm trọng trên đôi khi chỉ đến từ những lo âu, hoảng loạn xảy ra trong tâm lý thanh niên và lâu dần trở nên nghiêm trọng Căng thẳngcòn có thể gia tăng do các vấn đề thế giới như biến đổi khí hậu, chính trị, dịch bệnh COVID – 19 và lo sợ về tương lai nói chung Từ đó, những căn bệnh liên quan đến tinh thần xuất hiện ngày càng nhiều và đang có xu hướng “trẻ hóa”

Lo âu là tình trạng tâm lý chung, phổ biến khi đứng trước một vấn đề nào đó của con người nhưng đối với đối tượng đang trong quá trình phát triển có nhiều biến động về thể chất và tâm lý như thanh niên thì cần được chú trọng hơn Bởi khi những

lo âu trong đời sống thường ngày lại trở thành lo âu do bệnh lý thì đó chính là một dấu hiệu cảnh báo cho thấy tầm quan trọng của việc quan tâm đến tâm lý thanh niên Từ thông tin trên cho thấy thực trạng tâm lý này càng ngày lan rộng, đáng lo ngại cho thế

hệ trẻ của đất nước mà hệ quả lâu dài của nó chúng ta không thể lường trước hết được

2 Nguyên nhân cùng các biểu hiện tâm lý lo âu của thanh niên.

Vì được sinh sống trong một thời kì phát triển với những điều kiện thuận lợi, tiện nghi của xã hội hiện nay, thanh niên tuy nhận được lợi thế từ những thành tựu, tiên tiến của thời đại công nghệ nhưng họ cũng phải chịu rất nhiều áp lực và kỳ vọng

Từ đó mà phát sinh tâm lý hay lo âu, căng thẳng trước những vấn đề trong cuộc sống

dù là nhỏ nhất Theo Tâm lý học xã hội, có thể thấy các hiện tượng tâm lý xã hội có chức năng định hướng, thúc đẩy và điều khiển, điều chỉnh hoạt động của cá nhân Hoạtđộng của các nhóm xã hội, thông qua đó tác động đến các quá trình xã hội Để thấy rõ tâm lý xã hội đã chi phối như thế nào đến hoạt động của cá nhân, chúng ta cùng đi đến

những nhân tố tác động hình thành hiện tượng tâm lý lo âu ở lứa tuổi thanh niên và tương ứng với các biểu hiện của tâm lý đó như sau:

2.1 Nguyên nhân khách quan.

Gia đình.

Ngày nay, phụ huynh hay có khuynh hướng so sánh con mình với “con nhà người ta” về thành tích học tập, thi đua Những câu nói quen thuộc như “nhìn con nhà người ta mà xem” hay “tại sao con người ta vừa giỏi, vừa ngoan còn con mình ” tưởng chừng như để thúc đẩy con em tốt hơn ấy lại trở thành phản tác dụng khiến cho thanh niên thấy mình kém cỏi, tự ti, áp lực và từ đó học hành với một tâm thế lo sợ Thanh niên phải đối mặt với việc làm sao để trở thành hình mẫu mà bố mẹ mong muốn Việc muốn con cái giỏi giang, xuất sắc trên nhiều lĩnh vực cũng tạo ra những áplực từ nhỏ - tạo nên nền móng cho tâm lý lo âu của người trẻ Những áp lực tâm lý tưởng như nhẹ nhàng này lại có thể gây hậu quả nặng đến không ngờ Như câu chuyệncủa T đang là học sinh lớp 11 ở quận Hai Bà Trưng Đầu tháng 03/2022, T đã uống thuốc ngủ để kết thúc cuộc sống Rất may là người nhà em đã phát hiện kịp thời, đưa

em đi cấp cứu nên một kết cục đau lòng đã không xảy ra Sau đó, cậu bé được bố mẹ đưa đi trị liệu tâm lý Bố mẹ T đã chết lặng khi nghe được những tâm sự của con, điều

mà trước đây họ không bao giờ nắm bắt được

Theo tâm lý học xã hội, tâm trạng xã hội là một trạng thái xúc cảm, cho nên nó

bị chi phối bởi quá trình lây lan Tâm trạng dễ lây truyền từ người này sang người khác, từ đám đông này sang đám đông khác Tâm trạng của người này được truyền sang người khác nhờ ngôn ngữ giao tiếp, nhờ nét mặt cử chỉ, nhờ âm sắc của lời nói Qua câu chuyện trên của T cho thấy, dù bố mẹ không bao giờ đánh đập hay thúc ép chuyện học hành của con nhưng khi thấy kết quả học tập của con chưa cao, thì họ buồn bã, lặng lẽ và thở dài không nói Chính những hành vi phi ngôn ngữ ấy đã lây lantâm trạng lo âu từ bố mẹ sang con cái, khiến trẻ cũng lo âu, mệt mỏi vì thành tích của mình

Áp lực từ việc bị so sánh với thành công của thế hệ trước cũng là nguyên nhân của tâm trạng lo âu của thanh niên Đối với phụ huynh, có lẽ vì được sinh ra trong thời

kỳ ổn định và phát triển, thế hệ trẻ hẳn được cho là không nên cảm thấy “bất ổn”, “lo

ra” khi đối chiếu với những thế hệ khác phải sống trong chiến tranh hay đói nghèo So với thế hệ trước - những người đã từng trải thì áp lực thành công vào tâm lý thanh niêncòn lớn hơn, điều đó ảnh hưởng lên hoạt động cá nhân như học tập, làm việc, tư duy, lối sống Họ phải làm thế nào để thành công trong tương lai sau này trong khi được sinh ra và lớn lên trong điều kiện kinh tế tốt hơn, nhận được sự đầu tư và chăm sóc nhiều hơn

Bên cạnh đó, sự thiếu quan tâm, thấu hiểu từ gia đình cũng tác động to lớn đến tâm lý của thanh thanh niên Ngày nay, SKTT vẫn chưa được chú trọng quan tâm, chăm sóc đúng mực như sức khỏe thể chất hay các quan hệ xã hội Các tâm trạng lo lắng, căng thẳng của tâm lý tuổi thanh niên không được tháo gỡ hay sẻ chia lâu dần sẽ trở thành bệnh lý nghiêm trọng hơn

Học tập, việc làm.

Ở tuổi thanh niên, phần lớn thời gian trong cuộc sống gắn liền với học tập và kế

đó là việc làm sau khi ra trường và áp lực là yếu tố không thể thiếu trong quá trình này Tuy có áp lực mới có động lực nhưng nó chỉ mang tác động tích cực khi sức ép xảy ra với thời gian ngắn và mức độ vừa phải Nhưng thực tế hiện nay cho thấy, tâm lýnặng nề của học sinh, sinh viên đến từ việc nền giáo dục của nước ta chú trọng đến thành tích và điểm số Việc đặt nặng vấn đề thành tích không chỉ khiến thanh niên mất

đi niềm vui, hứng thú trong học tập mà còn vô hình trung tạo tâm lí lo lắng, sợ việc học hành và phủ nhận năng lực của bản thân Bên cạnh học, họ cần phải quan tâm đến vấn đề ngành nghề, công việc, họ ý thức được tầm quan trọng của việc này nên luôn cốgắng hết mình nhưng cũng gây tâm lý lo lắng, bất an cho tương lai

Trong mối quan hệ với bạn bè.

Đối với mối quan hệ bạn bè, đây là lứa tuổi đang khao khát tìm kiếm một chỗ đứng trong lòng bạn bè, một vị trí xã hội nhất định trong lòng tập thể, muốn được mọi người thừa nhận và tôn trọng mình Vì vậy việc nổ lực chạy đua với tốc độ phát triển của bạn bè làm tăng thêm phần áp lực, tạo tâm lí lo sợ thua sút bạn bè nếu không duy trì được kết quả tốt Cùng với đó, tâm trạng lo âu ấy mang tính chất lây lan và tính bắt chước nên những hoảng loạn, lo lắng, căng thẳng của bạn này cũng kéo theo những lo