Kỹ năng của luật sư tại phiên toà sơ thẩm vụ án hình sự

KỸ NĂNG THAM GIA PHIÊN TOÀ SƠ THẨM Luật sư Nguyễn Quốc Cường Luật sư Trọng tài viên NGUYỄN QUỐC CƯỜNG Luật sư điều hành Luật INFINITY VIỆT NAM. HỒ SƠ SỐ 15 MAI TIẾN ĐẠT CƯỚP TÀI SẢN Thủ tục bắt đầu phiên Toà: Tình huống 1: bị cáo Mai Thị Mạnh vắng mặt tại phiên Toà; Tình huống 2: bị cáo Mai Tiến Đạt có đơn xin xét xử vắng mặt; Tình huống 3: cả hai bị hại Nông Thị Xuyên và Lý Văn Chương đều vắng mặt; Tình huống 4: vắng mặt Phan Văn Hướng, Trần Văn Phú.

KỸ NĂNG THAM GIA PHIÊN TOÀ SƠ THẨM

Luật sư: Nguyễn Quốc Cường

Cellphone: 036 778 7777- 0934000734

• Luật sư - Trọng tài viên NGUYỄN QUỐC CƯỜNG 

• Luật sư điều hành Luật INFINITY VIỆT NAM

• Trung tâm Trọng tài Thương nhân Việt Nam (VTA) 

• 16 Đặng Tất, Phường Tân Định, Quận 01, Tp.HCM

• Cellphone: 036 778 7777 - 0934000734

• Email:  cuon gnguyen@inlaw.com.vn

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG

01 02

NHỮNG VẤN ĐỀ

CHUNG

(Đ268 – 329 BLTTHS)

01

1 MỤC ĐÍCH THAM GIA PHIÊN TOÀ

2 CÁC YÊU CẦU ĐỐI VỚI LUẬT SƯ THAM GIA

PHIÊN TOÀ:

• Chuẩn bị tài liệu, chứng cứ, phương tiện

• Đọc, rà soát, sửa chữa, bổ sung bản bào chữa, bảo vệ

• Yêu cầu khác

MỤC ĐÍCH THAM GIA PHIÊN TOÀ ST

• Trung tâm của TTHS, mang tính quyết định trong giải

quyết vụ án, các giai đoạn trước chỉ làm cơ sở, tiền đề, phục vụ XX.

• Thủ tục tố tụng trực tiếp, công khai, ý kiến và đề xuất

các bên tham gia TT  HĐXX xác định sự thật khách quan vụ án.

• Luật sư tham gia thể hiện quan điểm bào chữa/bảo vệ

thuyết phục HĐXX, bảo đảm sự khách quan.

❉ Chuẩn bị hoàn chỉnh luận cứ:

• Đọc kỹ đề cương (bào chữa, bảo vệ);

• Nắm rõ những tình tiết trong luận cứ;

• Đánh dấu, ghi chú những điểm lưu ý, quan trọng;

• Tiên liệu trường hợp có thể xảy ra tại phiên toà (kèm theo

những tài liệu, viện dẫn).

❉ Chuẩn bị những tài liệu liên quan:

• Luật, văn bản dưới Luật có liên quan;

• Đọc lại Luật, các trích dẫn liên quan vụ án (nên lưu riêng ra

các văn bản đó);

• Chuẩn bị các tài liệu về nhân thân;

 LS không được phép quên tài liệu

❉ Dự kiến trước phần xét hỏi: (kế hoạch)

• Xác định được những vấn đề muốn hỏi

• Hỏi ai? Hỏi cái gì? Nội dung nào?  hỏi ai trước ai sau?

Chuẩn bị kỹ và thống nhất trước với KH

Lưu ý:

• Luật sư phải đặt câu hỏi dựa trên bản cáo trạng, kết luận điều tra;

• Đặt câu hỏi thể hiện sự mâu thuẫn, bất hợp lý trong hồ sơ;

• Hỏi để chứng minh lời khai bất lợi cho khách hàng mình là gian dối,

mâu thuẫn

• Luật sư cần cân nhắc những gì có lợi nhất cho thân chủ

để yêu cầu trong thủ tục bắt đầu phiên toà;

• Luật sư lưu ý xem bị cáo đã nhận bản cáo trạng, kết luận

điều tra chưa?

• Sau khi kết thúc phiên toà sơ thẩm, Luật sư được quyền

yêu cầu thư ký cho xem biên bản phiên toà (tranh luận đ.258 BLTTHS)

• Thẩm quyền xét xử (Đ268 - 275);

• Áp dụng, thay đổi, bổ sung biện pháp ngăn chặn;

• Quyết định đưa vụ án ra xét xử (chú ý những người được

triệu tập tại phiên Toà);

• Quyết định trả HS điều tra bổ sung, tạm đình chỉ, đình chỉ

vụ án;

• Thành phần HĐXX;

• Các quy định về thủ tục phiên toà ST;

• Định hướng BC/BV: không phạm tội, giảm nhẹ/chuyển

tội danh nhẹ, trả hồ sơ điều tra bổ sung, đình chỉ, tạm đình chỉ, chuyển hồ sơ vụ án (thẩm quyền lãnh thổ).

• Thủ tục công bố lời khai trong giai đoạn điều tra, truy tố Đ308: người được xét hỏi không nhớ lời khai của mình, đề nghị công bố lời khai;

Điểm mới BLTTHS 2015 (tt):

• Phạm vi xét hỏi: Đ309, 310, 311: mở rộng phạm vi xét hỏi KSV, người bào chữa  hỏi bị cáo “những chứng cứ, tài liệu, đồ vật” khác tình tiết vụ án liên quan buộc tội, gỡ tội;

• Quyền đặt câu hỏi của bị cáo và người tham gia tố tụng khác Đ309,

310, 311: được chủ toạ đồng ý;

• Thủ tục nghe, xem nội dung được ghi âm ghi hình (đ313, 317)

Điểm mới BLTTHS 2015 (tt):

2 Thủ tục tranh luận tại PTST:

• Luận tội của KSV (đ.321): “đề nghị mức hình phạt chính, hình phạt

bổ sung, biện pháp tư pháp, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, xử lý vật chứng”  sau khi kết thúc xét hỏi, mở đầu phiên tranh luận  gây áp lực cho bị cáo và người bào chữa

Điểm mới BLTTHS 2015 (tt):

• Thủ tục đối đáp (Đ322):

Bỏ quy định bị cáo, người bào chữa “trình bày ý kiến luận tội”  trình bày ý kiến liên quan đến vụ án + chứng cứ, tài liệu + lập luận đối đáp lại quan điểm buộc tội VKS;

Trách nhiệm của VKS phải đối đáp đến cùng từng ý kiến, chủ toạ có quyền yêu cầu KSV phải đối đáp lại;

Trường hợp không chấp nhận ý kiến người tham gia phiên toà HĐXX phải nêu rõ lý do và phải thể hiện trong bản án  LS lưu ý đọc biên bản phiên toà (đ.258);

Thủ tục trở lại việc xét hỏi (đ.323): HĐXX “phải” quay lại việc xét hỏi nếu có tình tiết chưa sáng tỏ

KỸ NĂNG THEO DÕI, ĐỀ XUẤT

02

1 KỸ NĂNG THEO DÕI, ĐỀ XUẤT TRONG PHẦN

THỦ TỤC BẮT ĐẦU PHIÊN TOÀ (Đ300 – 305);

2 KỸ NĂNG THEO DÕI, ĐỀ XUẤT TRONG PHẦN

XÉT HỎI TẠI PHIÊN TOÀ (Đ306 - 325);

• Công bố bản cáo trạng, hỏi của HĐXX, KSV, LS khác,

lời khai…

1 KỸ NĂNG THEO DÕI, ĐỀ XUẤT TRONG PHẦN

THỦ TỤC BẮT ĐẦU PHIÊN TOÀ (Đ300 – 305):

• Thủ tục tố tụng đúng hay không? Quyền tố tụng của thân chủ có bảo đảm không?

• Những người được triệu tập  ý kiến đề xuất có lợi cho thân chủ (Đ290 – 296 BLTTHS)  LS lưu ý những trường hợp bắt buộc phải hoãn phiên Toà: vắng mặt KSV, bị cáo, người bào chữa chỉ định (K1 Đ76);

• Bị cáo đã nhận: Bản cáo trạng, Quyết định đưa vụ án ra xét xử… đúng thời hạn chưa?

• Cần thay đổi người tiến hành tố tụng hay không? (Đ.49 BLTTHS);

• Giới hạn của việc XX đ.298: tội danh VKS truy tố và TA quyết định XX.

2 KỸ NĂNG THEO DÕI, ĐỀ XUẤT TRONG PHẦN

XÉT HỎI TẠI PHIÊN TOÀ:

• Theo dõi KSV công bố Bản cáo trạng (đ.306 BLTTHS)  không làm xấu hơn tình trạng BC;

• Theo dõi việc xét hỏi của HĐXX, KSV và luật sư khác: lời khai nào

có lợi, không có lợi cho thân chủ, mâu thuẫn… (Đ307 - 308);

• Theo dõi công bố lời khai (Đ308): mâu thuẫn, không khai, không nhớ,

đề nghị, vắng mặt, chết;

• LS có ý kiến phản đối những câu hỏi phiến diện, thiếu khách quan, hướng bị cáo khai nhận tội, bức cung…

KỸ NĂNG HỎI

TẠI PHIÊN TOÀ SƠ THẨM

03

• Các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng

• Đặc điểm nhân thân

• Vi phạm nghiêm trọng TTTT

LS lưu ý theo hướng có lợi.

❉ Trình tự xét hỏi: (đ307 BLTTHS)

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KỸ NĂNG HỎI CỦA LS

• Yêu cầu đặt câu hỏi:

- Tôn trọng sự thật khách quan  lưu ý theo hướng có lợi;

- Hỏi toàn diện và đầy đủ;

- Hỏi theo thứ tự hợp lý;

• Phương pháp hỏi:

- Câu hỏi bổ sung lời khai: thân chủ, người khai có lợi…;

- Câu hỏi mở: tạo đk, chủ động trả lời…;

- Câu hỏi đóng: LS dẫn dắt, kiểm soát…;

- Câu hỏi vạch rõ sự gian dối;

- Câu hỏi xác định một tình tiết, chứng cứ.

 Chiến thuật bào chữa/bảo vệ

 Làm rõ mối quan hệ BC bị hại (làm rõ mục đích),

BC khác, người làm chứng, người liên quan…

 Trường hợp đồng phạm: làm rõ sự phân công, phối

• Tại sao biết sự việc ntn?

Hỏi người tham gia tố tụng khá c

KỸ NĂNG TRANH LUẬN, ĐỐI ĐÁP TẠI PHIÊN TOÀ SƠ THẨM

(Đ320 – 325)

04

• THEO DÕI KIỂM SÁT VIÊN TRÌNH BÀY LUẬN

TỘI (đ.321)

“Đề nghị mức hình phạt chính, hình phạt bổ sung, biện pháp tư pháp, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, xử lý vật chứng”  sau khi kết thúc xét hỏi, mở đầu phiên tranh luận  gây áp lực cho bị cáo và người bào chữa

TRÌNH BÀY LUẬN CỨ BÀO CHỮA, BẢO VỆ

1 Trình bày phần mở đầu bài bào chữa: phong thái, khẩu khí, văn phong  kiểm soát không gian, cảm xúc phiên toà

2 Trình bày nội dung bào chữa:

• Nếu bào chữa cho bị cáo theo hướng không phạm tội;

• Bào chữa theo hướng giảm nhẹ;

• Bào chữa theo hướng yêu cầu trả hồ sơ điều tra bổ sung;

• Bảo vệ vấn đề dân sự.

3 Trình bày phần kết luận: đưa ra đề xuất cụ thể

KỸ NĂNG NGHE TUYÊN ÁN VÀ THỰC HIỆN

CÁC CÔNG VIỆC KHI

KẾT THÚC PHIÊN TOÀ

05

1 Nghe tuyên án (đ327, 260 BLTTHS):

• Bản án phải ghi ý kiến người BC, bị hại, đương sự, người khác

tham gia phiên toà;

• Lý do HĐXX không chấp nhận.

2 Những việc cần làm sau phiên toà (Đ258 BLTTHS)

• Xem biên bản phiên Toà  sửa đổi, bổ sung;

• Trao đổi, giải thích thân chủ, người thân  Kháng cáo hay không?

HỒ SƠ SỐ 15 MAI TIẾN ĐẠT CƯỚP TÀI SẢN

06

KỸ NĂNG THEO DÕI, ĐỀ XUẤT VÀ HỎI

TẠI PHIÊN TOÀ SƠ THẨM

1 Thủ tục bắt đầu phiên Toà:

• Tình huống 1: bị cáo Mai Thị Mạnh vắng mặt tại phiên Toà;

• Tình huống 2: bị cáo Mai Tiến Đạt có đơn xin xét xử vắng mặt;

• Tình huống 3: cả hai bị hại Nông Thị Xuyên và Lý Văn Chương

đều vắng mặt;

• Tình huống 4: vắng mặt Phan Văn Hướng, Trần Văn Phú.

KỸ NĂNG TRANH LUẬN TẠI PHIÊN TOÀ SƠ THẨM

• Luận cứ bào chữa/ bảo vệ;

• Tranh luận; đối đáp