WEBSITE TMĐT BÁN HÀNG SÀN GIAO DỊCH TMĐT - Khái niệm: Website thương mại điện tử do các thương nhân, tổ chức, cá nhân tự thiết lập để phục vụ hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG WEBSITE THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ BÁN HÀNG
Khái quát chung về hoạt động Website TMĐT bán hàng
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của Website TMĐT
Website thương mại điện tử, theo khoản 8 Điều 3 Nghị định 52/2013/NĐ-CP, được định nghĩa là trang thông tin điện tử thiết lập để phục vụ toàn bộ hoặc một phần quy trình hoạt động mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ, bao gồm các bước như trưng bày giới thiệu sản phẩm, giao kết hợp đồng, thanh toán và dịch vụ hậu mãi.
Để xây dựng một website bán hàng chuyên nghiệp và tạo sự uy tín cho khách hàng, doanh nghiệp cần có logo xác nhận màu xanh của Bộ Công Thương, thể hiện việc được Bộ chứng nhận hoạt động hợp pháp Việc này đảm bảo rằng doanh nghiệp đã thông báo và được Bộ Công Thương phê duyệt trước khi vận hành website, góp phần nâng cao uy tín và tin tưởng từ khách hàng Điều kiện để thiết lập một website bán hàng thành công bao gồm việc đảm bảo giấy phép hoạt động hợp pháp và đăng ký nhận diện với Bộ Công Thương theo quy định.
- Các doanh nghiệp, thương nhân, tổ chức có chức năng, nhiệm vụ phù hợp hoặc cá nhân đã được cấp mã số thuế cá nhân
- Có tên miền website hợp lệ và tuân thủ các quy định về quản lý thông tin trên Internet
- Đã thông báo với Bộ Công Thương về việc thiết lập trang web bán hàng theo quy định
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, các hoạt động được thực hiện qua các phương tiện điện tử có kết nối mạng viễn thông, mang lại sự tiện lợi và tốc độ trong giao dịch Khác với thương mại truyền thống, nơi các giao dịch diễn ra qua các cuộc gặp trực tiếp để đàm phán và ký kết hợp đồng trên giấy tờ, thương mại điện tử mở ra hình thức giao dịch linh hoạt hơn, phù hợp với xu hướng công nghệ số hiện nay.
Hoạt động thương mại điện tử diễn ra qua các phương tiện điện tử, giúp các chủ thể có thể thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi mà không bị giới hạn về vị trí địa lý hoặc thời gian Chính vì vậy, thương mại điện tử mang lại sự linh hoạt tối đa cho doanh nghiệp và khách hàng trong việc tiến hành các hoạt động mua bán, giao dịch trực tuyến mọi lúc, mọi nơi trên toàn cầu.
Trong thương mại truyền thống, một giao dịch cần ít nhất hai chủ thể tham gia bao gồm người mua và người bán, hoặc người cung cấp dịch vụ và người nhận dịch vụ Theo quy định tại Điều 24 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về hoạt động thương mại điện tử, các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử bao gồm các cá nhân, tổ chức thực hiện các giao dịch thương mại điện tử một cách hợp pháp và xác định rõ vai trò của mình trong quá trình này.
Các thương nhân, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tự thiết lập website thương mại điện tử để phục vụ hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ của mình, đồng thời đảm bảo sự phù hợp và tuân thủ các quy định pháp luật Việc này giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng kinh doanh trực tuyến hiệu quả, tiếp cận khách hàng một cách dễ dàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường thương mại điện tử Người sở hữu website thương mại điện tử bán hàng cần chú trọng đến việc tối ưu hóa trải nghiệm người dùng và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh để nâng cao uy tín thương hiệu.
Các thương nhân và tổ chức thiết lập website thương mại điện tử để tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ trực tuyến Đây là nền tảng để thương nhân, tổ chức và cá nhân khác thực hiện các hoạt động thương mại điện tử một cách hiệu quả và thuận tiện Việc xây dựng website thương mại điện tử giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, tiếp cận khách hàng mục tiêu và nâng cao doanh số bán hàng Đồng thời, các website này cung cấp kênh bán hàng đa dạng và tích hợp các chức năng cần thiết để hỗ trợ quá trình giao dịch điện tử an toàn, nhanh chóng.
Các thương nhân, tổ chức, cá nhân sử dụng website thương mại điện tử để thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ của mình, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh và tăng khả năng tiếp cận khách hàng.
Các thương nhân, tổ chức và cá nhân mua hàng hóa hoặc dịch vụ qua website thương mại điện tử là khách hàng Họ truy cập vào các nền tảng bán hàng online để tìm kiếm, lựa chọn và đặt mua sản phẩm hoặc dịch vụ phù hợp với nhu cầu Việc mua bán qua các website thương mại điện tử giúp khách hàng tiếp cận đa dạng mặt hàng, thuận tiện trong giao dịch và thanh toán Các khách hàng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của các website thương mại điện tử, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường trực tuyến.
Các thương nhân và tổ chức cung cấp hạ tầng kỹ thuật đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động của các website thương mại điện tử bán hàng Họ cung cấp các dịch vụ hạ tầng cần thiết cho các chủ sở hữu website và các doanh nghiệp thương mại điện tử Nhằm đảm bảo nền tảng vững chắc cho hoạt động kinh doanh trực tuyến, các nhà cung cấp hạ tầng kỹ thuật cần đáp ứng các tiêu chuẩn về công nghệ và bảo mật Việc hợp tác giữa các thương nhân, tổ chức cung cấp hạ tầng và chủ sở hữu website là yếu tố then chốt giúp thúc đẩy sự phát triển của thị trường thương mại điện tử Việt Nam.
+ Các thương nhân, tổ chức, cá nhân sử dụng thiết bị điện tử có nối mạng khác để tiến hành hoạt động thương mại
Trong thương mại điện tử, nhiều giao dịch yêu cầu sự xác nhận từ cơ quan, tổ chức hoặc thương nhân nhằm đảm bảo tính xác thực và tin cậy của thông tin Các giao dịch thương mại điện tử thường đối mặt với các vấn đề về an ninh, bảo mật, đòi hỏi sự can thiệp từ các chủ thể có thẩm quyền để xác nhận tính hợp lệ Việc có sự chứng thực từ các bên này giúp tăng cường độ tin cậy, đảm bảo an toàn và bảo mật cho các hoạt động thương mại trực tuyến.
Với việc sử dụng công nghệ điện tử hiện đại và truyền dẫn không dây, các giao dịch thương mại điện tử hoạt động không phụ thuộc vào thời gian, mang lại lợi thế lớn cho hoạt động này Lợi thế này giúp tự động hóa các bước trong quá trình mua bán trực tuyến và giảm thiểu sự chênh lệch thời gian giữa các quốc gia Nhờ đó, cá nhân và doanh nghiệp có thể thực hiện giao dịch bất cứ lúc nào, ở bất cứ nơi đâu, tăng tính linh hoạt và tiện lợi của thương mại điện tử.
Theo Điều 25 Nghị định Số 52/2013/NĐ-CP, các website thương mại điện tử được phân thành hai loại chính: website bán hàng thương mại điện tử và website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử cần xác định rõ loại hình website để đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật về thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng Việc phân loại này giúp các nhà quản lý và doanh nghiệp có cơ sở xây dựng các chính sách, quy định phù hợp nhằm thúc đẩy hoạt động thương mại điện tử phát triển bền vững.
Website thương mại điện tử bán hàng là nền tảng trực tuyến do các thương nhân, tổ chức, cá nhân tự xây dựng để thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ của mình Đây là công cụ thiết yếu giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, tăng doanh số bán hàng và nâng cao khả năng cạnh tranh trên mạng internet Việc xây dựng một website thương mại điện tử chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng mục tiêu hiệu quả hơn, đồng thời tăng khả năng tương tác và thúc đẩy doanh thu trực tuyến.
Website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử là nền tảng do thương nhân và tổ chức thiết lập nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho các thương nhân, tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động thương mại trực tuyến Các loại website thương mại điện tử gồm có sàn giao dịch thương mại điện tử, website đấu giá trực tuyến, website khuyến mại trực tuyến và các dạng website khác do Bộ Công Thương quy định Việc phát triển các website thương mại điện tử giúp thúc đẩy hoạt động mua bán, mở rộng thị trường và tăng cường cạnh tranh trong lĩnh vực thương mại điện tử tại Việt Nam.
Pháp luật về trình tự, thủ tục thiết lập Website TMĐT bán hàng
2.1 Điều kiện thiết lập Website TMĐT bán hàng
Theo điều 52 Nghị định 52/2013/NĐ-CP quy định về Điều kiện thiết lập website thương mại điện tử bán hàng như sau:
Các thương nhân, tổ chức, cá nhân được thiết lập website thương mại điện tử bán hàng nếu đáp ứng các điều kiện sau:
1 Là thương nhân, tổ chức có chức năng, nhiệm vụ phù hợp hoặc cá nhân đã được cấp mã số thuế cá nhân
2 Có website với tên miền hợp lệ và tuân thủ các quy định về quản lý thông tin trên Internet
3 Đã thông báo với Bộ Công Thương về việc thiết lập website thương mại điện tử bán hàng theo quy định tại Điều 53 Nghị định này Các thông tin phải thông báo bao gồm:
+ Tên miền của website thương mại điện tử;
+ Loại hàng hóa, dịch vụ giới thiệu trên website;
Tên đăng ký của thương nhân, tổ chức hoặc tên của cá nhân sở hữu website là thông tin quan trọng để xác định chủ sở hữu Địa chỉ trụ sở của thương nhân, tổ chức hoặc địa chỉ thường trú của cá nhân giúp đảm bảo tính minh bạch và dễ dàng liên hệ Thông tin về số, ngày cấp và nơi cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của thương nhân hoặc quyết định thành lập của tổ chức, cùng mã số thuế cá nhân của cá nhân, là các yếu tố cần thiết để xác thực pháp lý và tuân thủ các quy định của pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh trực tuyến.
Thông tin về người đại diện thương nhân hoặc người chịu trách nhiệm của website thương mại điện tử bao gồm tên, chức danh, số chứng minh nhân dân, số điện thoại, và địa chỉ email Việc cung cấp đầy đủ các thông tin này giúp xác định rõ người chịu trách nhiệm và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động thương mại điện tử Chủ website nên cập nhật chính xác các dữ liệu để nâng cao uy tín và tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến thương mại điện tử tại Việt Nam.
+ Các thông tin khác theo quy định tại Điều 9 Thông tư 47/2014/TT-BCT
2.2 Thủ tục thông báo thiết lập Website TMĐT bán hàng
Theo điều 52 Nghị định 52/2013/NĐ-CP quy định về Thủ tục thông báo thiết lập website thương mại điện tử bán hàng như sau:
1 Thương nhân, tổ chức, cá nhân thiết lập website thương mại điện tử bán hàng phải thông báo với Bộ Công Thương thông qua công cụ thông báo trực tuyến trên Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử;
2 Thông tin phải thông báo bao gồm: a) Tên miền của website thương mại điện tử; b) Loại hàng hóa, dịch vụ giới thiệu trên website; c) Tên đăng ký của thương nhân, tổ chức hoặc tên của cá nhân sở hữu website; d) Địa chỉ trụ sở của thương nhân, tổ chức hoặc địa chỉ thường trú của cá nhân; e) Số, ngày cấp và nơi cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của thương nhân, hoặc số, ngày cấp và đơn vị cấp quyết định thành lập của tổ chức; hoặc mã số thuế cá nhân của cá nhân; f) Tên, chức danh, số chứng minh nhân dân, số điện thoại và địa chỉ thư điện tử của người đại diện thương nhân, người chịu trách nhiệm đối với website thương mại điện tử; g) Các thông tin khác theo quy định của Bộ Công Thương
1 Việc tiếp nhận, xử lý thông báo website thương mại điện tử bán hàng được Bộ Công Thương thực hiện trực tuyến tại Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử tại địa chỉ www.online.gov.vn
2 Thương nhân, tổ chức, cá nhân thiết lập website thương mại điện tử bán hàng truy cập vào Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử và thực hiện các bước sau: Bước 1: Đăng ký tài khoản đăng nhập với những thông tin sau:
Tên thương nhân, tổ chức, cá nhân;
Số đăng ký kinh doanh của thương nhân hoặc số quyết định thành lập của tổ chức hoặc mã số thuế cá nhân của cá nhân;
Lĩnh vực kinh doanh/hoạt động;
Địa chỉ trụ sở của thương nhân, tổ chức hoặc địa chỉ thường trú của cá nhân;
Các thông tin liên hệ
Bước 2: Chờ xác nhân đăng ký tài khoản thành công
Trong vòng 3 ngày làm việc, nếu thông tin đầy đủ, thương nhân, tổ chức, cá nhân được cấp tài khoản đăng nhập và qua bước 3;
Trong quá trình đăng ký tài khoản, nếu bị từ chối hoặc có yêu cầu bổ sung hồ sơ, thương nhân, tổ chức, cá nhân cần thực hiện đăng ký lại hoặc bổ sung theo hướng dẫn để hoàn tất thủ tục một cách chính xác và nhanh chóng.
Bước 3: Sau khi được cấp tài khoản, thương nhân, tổ chức, cá nhân tiến hành đăng nhập và thực hiện chức năng thông báo
Bước 4: Trong vòng 3 ngày làm việc, Bộ Công thương sẽ phản hồi thông qua địa chỉ thư điện tử một trong các nội dung sau:
Xác nhận thông tin khai báo đầy đủ, hợp lệ;
Dựa trên thông báo, cần biết rõ các thông tin khai báo chưa đầy đủ hoặc không hợp lệ để thực hiện bước sửa đổi hoặc bổ sung trong quá trình đăng ký Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu bổ sung thông tin, nếu thương nhân, tổ chức hoặc cá nhân không phản hồi, hồ sơ thông báo sẽ bị chấm dứt và quá trình đăng ký sẽ bắt đầu lại từ bước 3 Việc cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin là yếu tố quan trọng để đảm bảo hồ sơ được duyệt nhanh chóng và tránh gián đoạn trong quy trình thông báo.
Bộ Công thương sẽ cung cấp cho thương nhân, tổ chức, cá nhân một đoạn mã để gắn vào website thương mại điện tử nhằm thể hiện biểu tượng nhận diện Biểu tượng này sẽ dẫn người dùng đến thông tin của thương nhân, tổ chức, cá nhân trên Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử, giúp nâng cao tính minh bạch và uy tín trên thị trường trực tuyến.
Hình 2: Logo đã thông báo Bộ Công Thương
Các vi phạm trong hoạt động Website TMĐT bán hàng
Các hành vi bị cấm trong hoạt động thương mại điện tử được quy định rõ tại Điều 4 Nghị định 52/2013/NĐ-CP, bao gồm các hành vi như gian lận trong giao dịch, cung cấp thông tin không chính xác hoặc mập mờ nhằm lừa đảo khách hàng, cũng như việc giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ Ngoài ra, các hành vi vi phạm còn bao gồm việc cấm bán hàng giả, hàng nhái, hàng cấm, không rõ nguồn gốc, cũng như các hoạt động gây rối hoặc gây thiệt hại cho môi trường và xã hội trong quá trình thương mại điện tử Do đó, doanh nghiệp cần tuân thủ chặt chẽ các quy định này để đảm bảo hoạt động thương mại điện tử hợp pháp, minh bạch và uy tín.
3.1 Vi phạm về hoạt động kinh doanh thương mại điện tử a) Tổ chức mạng lưới kinh doanh, tiếp thị cho dịch vụ thương mại điện tử, trong đó mỗi người tham gia phải đóng một khoản tiền ban đầu để mua dịch vụ và được nhận tiền hoa hồng, tiền thưởng hoặc lợi ích kinh tế khác từ việc vận động người khác tham gia mạng lưới; b) Lợi dụng thương mại điện tử để kinh doanh hàng giả, hàng hóa, dịch vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh; c) Lợi dụng danh nghĩa hoạt động kinh doanh thương mại điện tử để huy động vốn trái phép từ các thương nhân, tổ chức, cá nhân khác; d) Cung cấp các dịch vụ thương mại điện tử hoặc dịch vụ giám sát, đánh giá và chứng thực trong thương mại điện tử khi chưa đăng ký hoặc chưa được cấp phép theo các quy định của Nghị định này; đ) Cung cấp các dịch vụ thương mại điện tử hoặc dịch vụ giám sát, đánh giá và chứng thực trong thương mại điện tử không đúng với thông tin trong hồ sơ đăng ký hoặc cấp phép; e) Có hành vi gian dối hoặc cung cấp thông tin sai sự thật khi thực hiện các thủ tục thông báo thiết lập website thương mại điện tử, đăng ký website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, đăng ký hoặc xin cấp phép các dịch vụ giám sát, đánh giá và chứng thực trong thương mại điện tử
3.2 Vi phạm về thông tin trên website thương mại điện tử a) Giả mạo thông tin đăng ký hoặc không tuân thủ các quy định về hình thức, quy cách công bố thông tin đăng ký trên website thương mại điện tử; b) Sử dụng biểu trưng của các chương trình đánh giá tín nhiệm website thương mại điện tử khi chưa được những chương trình này công nhận; c) Sử dụng các đường dẫn, biểu trưng hoặc công nghệ khác trên website thương mại điện tử để gây nhầm lẫn về mối liên hệ với thương nhân, tổ chức, cá nhân khác; d) Sử dụng đường dẫn để cung cấp những thông tin trái ngược hoặc sai lệch so với thông tin được công bố tại khu vực website có gắn đường dẫn này
3.3 Vi phạm về giao dịch trên website thương mại điện tử a) Thực hiện các hành vi lừa đảo khách hàng trên website thương mại điện tử; b) Giả mạo thông tin của thương nhân, tổ chức, cá nhân khác để tham gia hoạt động thương mại điện tử; c) Can thiệp vào hệ điều hành và trình duyệt Internet tại các thiết bị điện tử truy cập vào website nhằm buộc khách hàng lưu lại website trái với ý muốn của mình
3.4 Các vi phạm khác a) Đánh cắp, sử dụng, tiết lộ, chuyển nhượng, bán các thông tin liên quan đến bí mật kinh doanh của thương nhân, tổ chức, cá nhân khác hoặc thông tin cá nhân của người tiêu dùng trong thương mại điện tử khi chưa được sự đồng ý của các bên liên quan, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; b) Giả mạo hoặc sao chép giao diện website thương mại điện tử của thương nhân, tổ chức, cá nhân khác để kiếm lợi hoặc để gây nhầm lẫn, gây mất lòng tin của khách hàng đối với thương nhân, tổ chức, cá nhân đó.
Xử lý vi phạm trong hoạt động Website TMĐT bán hàng
4.1 Hành vi vi phạm về thiết lập Website TMĐT bán hàng
Căn cứ Khoản 1, 2, 3, 5 Điều 62 Nghị định số 98/2020/NĐ-CP: a) Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
Không cần bổ sung hồ sơ thông báo liên quan đến các website thương mại điện tử hoặc ứng dụng bán hàng trên nền tảng di động theo quy định Việc này giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật một cách dễ dàng, hạn chế rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh trực tuyến.
Việt Nam yêu cầu các website thương mại điện tử và ứng dụng bán hàng phải thông báo về mọi sửa đổi, bổ sung liên quan đến thông tin của hệ thống theo quy định Trong trường hợp có thay đổi về thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh, các doanh nghiệp phải có trách nhiệm thông báo rõ ràng đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi thực hiện các điều chỉnh đó Việc không thông báo đúng quy định về việc sửa đổi, bổ sung có thể gây ra các vấn đề pháp lý và ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại điện tử.
Việc không công bố đầy đủ hoặc công bố không chính xác thông tin về chủ sở hữu website hoặc ứng dụng bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử làm giảm tính minh bạch và gây rối cho người tiêu dùng Ngoài ra, thiếu thông tin rõ ràng về hàng hóa, dịch vụ, giá cả, vận chuyển, giao nhận, điều kiện giao dịch chung và phương thức thanh toán theo quy định sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng và vi phạm các quy định pháp luật về thương mại điện tử.
Việc nhận chuyển nhượng website thương mại điện tử hoặc ứng dụng bán hàng mà không thực hiện thủ tục chuyển nhượng hoặc không thông báo lại với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền là vi phạm quy định pháp luật Đối với hành vi này, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng Việc tuân thủ quy trình chuyển nhượng và thông báo đúng quy định là cần thiết để tránh các mức xử phạt hành chính và đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp trên nền tảng số.
Việc cung cấp thông tin không đầy đủ hoặc sai lệch khi thông báo với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về việc thiết lập website thương mại điện tử hoặc ứng dụng bán hàng có thể dẫn đến vi phạm quy định pháp luật Điều này ảnh hưởng đến quyền lợi và nghĩa vụ của doanh nghiệp khi hoạt động trên thị trường điện tử Chính xác và đầy đủ trong việc khai báo là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động kinh doanh trực tuyến được hợp pháp và thuận lợi.
Bạn cần sử dụng biểu tượng đã thông báo để gắn lên website thương mại điện tử hoặc ứng dụng bán hàng của mình Điều này áp dụng khi biểu tượng chưa được duyệt hoặc xác nhận thông báo chính thức từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định Việc tuân thủ quy định này giúp đảm bảo tính hợp pháp và minh bạch của hoạt động kinh doanh trực tuyến của bạn.
Các website thương mại điện tử hoặc ứng dụng thương mại điện tử cần cung cấp đầy đủ thông tin về hoạt động kinh doanh khi có yêu cầu từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhằm phục vụ công tác thống kê thương mại điện tử, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm Vi phạm quy định này có thể bị xử phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, tùy theo mức độ vi phạm.
- Không thông báo website thương mại điện tử bán hàng hoặc ứng dụng bán hàng với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định;
- Gian dối hoặc cung cấp thông tin sai sự thật khi thông báo website thương mại điện tử bán hàng hoặc ứng dụng bán hàng;
Việc giả mạo thông tin trên website thương mại điện tử hoặc ứng dụng bán hàng là hành vi vi phạm quy định pháp luật Hình thức xử phạt bổ sung gồm đình chỉ hoạt động thương mại điện tử từ 6 đến 12 tháng, áp dụng đối với các trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm nhằm đảm bảo trật tự, an toàn cho người tiêu dùng trên thương trường điện tử.
4.2 Hành vi vi phạm về thông tin và giao dịch trên Website TMĐT bán hàng
Căn cứ Điều 63, Nghị định số 98/2020/NĐ-CP: a) Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
Việc không cung cấp đầy đủ thông tin về thương nhân, tổ chức, cá nhân sở hữu website thương mại điện tử hoặc ứng dụng di động, cùng với thông tin về hàng hóa, dịch vụ, giá cả, vận chuyển, phương thức thanh toán và các điều khoản hợp đồng trước khi khách hàng thực hiện giao dịch đặt hàng trực tuyến, có thể gây hiểu nhầm và ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng Nhà cung cấp cần đảm bảo cung cấp đầy đủ thông tin rõ ràng và minh bạch để khách hàng có thể đưa ra quyết định mua hàng chính xác và an tâm khi giao dịch trên nền tảng của mình.
Khách hàng không được phép rà soát, bổ sung, sửa đổi hoặc xác nhận nội dung giao dịch trước khi sử dụng chức năng đặt hàng trực tuyến trên website thương mại điện tử hoặc ứng dụng di động Việc này đảm bảo quá trình gửi đề nghị giao kết hợp đồng diễn ra một cách an toàn, minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật.
Việc thiết lập chức năng đặt hàng trực tuyến trên website thương mại điện tử hoặc ứng dụng di động cần tuân thủ đúng quy định của pháp luật về hợp đồng thương mại điện tử Vi phạm quy trình giao kết hợp đồng có thể dẫn đến hình phạt hành chính, trong đó mức phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm như không tuân thủ quy định pháp luật về việc thiết lập và thực hiện hợp đồng thương mại điện tử Để đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp và tránh bị xử phạt, các doanh nghiệp cần thực hiện đúng các quy định về thương mại điện tử và quy trình đặt hàng trực tuyến.
Sử dụng đường dẫn để cung cấp thông tin trái ngược hoặc sai lệch so với nội dung chính thức được công bố trên website thương mại điện tử hoặc ứng dụng di động có gắn đường dẫn đó có thể gây hiểu lầm cho khách hàng Việc này không chỉ làm giảm độ tin cậy của thương hiệu mà còn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm người dùng và gây rối loạn trong quá trình mua sắm trực tuyến Để duy trì tính minh bạch và tránh các rủi ro pháp lý, doanh nghiệp cần chú trọng cập nhật chính xác nội dung và kiểm soát các liên kết dẫn đến các nguồn thông tin chính thống Thực hiện theo nguyên tắc này giúp tăng sự tin tưởng của khách hàng và nâng cao uy tín của thương hiệu trên thị trường số hiện nay.
Việc can thiệp vào hệ điều hành và trình duyệt internet trên các thiết bị truy cập website thương mại điện tử hoặc ứng dụng di động nhằm bắt buộc khách hàng lưu lại trang web hoặc cài đặt ứng dụng trái với ý muốn là hành vi vi phạm pháp luật Hành vi này có thể bị xử phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng theo quy định, nhằm đảm bảo quyền tự do lựa chọn của người tiêu dùng và phòng chống các hành vi gian lận trong hoạt động thương mại điện tử.
Việc cung cấp thông tin sai lệch về thương nhân, tổ chức hoặc cá nhân sở hữu website thương mại điện tử hoặc ứng dụng di động, bao gồm thông tin về hàng hóa, dịch vụ, giá cả, vận chuyển, giao nhận, phương thức thanh toán cùng các điều khoản hợp đồng và điều kiện giao dịch chung, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi của người tiêu dùng và tính minh bạch của thị trường điện tử.
Chúng tôi cung cấp thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh hoặc buôn bán hàng giả, hàng hóa và dịch vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường internet Ngoài ra, các nội dung này còn bao gồm việc kinh doanh các mặt hàng, dịch vụ cấm theo quy định pháp luật Việc chia sẻ, quảng bá các loại hình kinh doanh này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến người tiêu dùng và quyền lợi của các chủ sở hữu trí tuệ Chính vì vậy, cần tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và pháp luật về hoạt động thương mại trực tuyến.
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA WEBSITE THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM
Tổng quan về hoạt động của website thương mại điện tử bán hàng tại Việt Nam
Việt Nam đang tiến dần lên thời đại công nghệ số và cuộc cách mạng 4.0 song hành, khiến việc bán hàng online trở nên vô cùng dễ dàng Theo nghiên cứu của Gravity Digital, hơn 94% người tiêu dùng có xu hướng tìm hiểu website sản phẩm trước khi quyết định mua hàng, trong đó 75% đánh giá uy tín doanh nghiệp dựa trên chính website của doanh nghiệp đó Thiếu một website chuyên nghiệp hoặc không có website có thể khiến doanh nghiệp mất đi niềm tin từ khách hàng Vì vậy, hoạt động của các website thương mại điện tử bán hàng tại Việt Nam đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy sự chuyển đổi số trong bán hàng.
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã có xu hướng tăng trưởng từ năm 2015 đến nay, và năm 2019 được xem là bước ngoặt lớn với sự bùng nổ mạnh mẽ Trong năm 2019, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã tiếp nhận và hỗ trợ gần 8.300 doanh nghiệp cùng hơn 2.400 cá nhân đăng ký tài khoản thương mại điện tử Đồng thời, cơ quan này đã xử lý khoảng 10.413 website thương mại điện tử thực hiện thủ tục thông báo và xác nhận 781 website đăng ký dịch vụ thương mại điện tử Tính đến cuối năm 2019, cổng thông tin quản lý hoạt động thương mại điện tử online.gov.vn đã duyệt tổng cộng hơn 29.000 thông báo website bán hàng và gần 1.200 website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử được xác nhận, thể hiện sự phát triển mạnh mẽ của thị trường này tại Việt Nam.
Trong năm 2018, số lượng website thương mại điện tử thực hiện thủ tục thông báo và được duyệt vượt trội so với các website cung cấp dịch vụ, cho thấy các doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến việc xây dựng trang web riêng để quản lý hoạt động bán hàng và đăng tải thông tin Tuy nhiên, ở Việt Nam, các trang web đấu thầu và khuyến mãi trực tuyến chưa thực sự phổ biến Đầu tư vào sàn thương mại điện tử rất tốn kém, khiến hầu hết mọi người tập trung tham gia các sàn lớn, có danh tiếng và lượng truy cập lớn hàng ngày Điều này khiến việc gia nhập thị trường của các sàn thương mại điện tử mới trở nên khá khó khăn.
Năm 2019, Cục Thương mại điện tử và kinh tế số đã tiếp nhận gần 2.100 phản ánh và xử lý hơn 1.570 vụ vi phạm trên Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử, trong đó chủ yếu liên quan đến việc không đăng ký hoặc thông báo website (1.950 trường hợp), cung cấp sản phẩm không đảm bảo chất lượng, giả mạo doanh nghiệp để lừa đảo khách hàng Các hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về thương mại điện tử đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về các hành vi gian lận trực tuyến.
Trong năm 2019, gần 50% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết có đơn đặt hàng qua website thương mại điện tử bán hàng, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của thị trường trực tuyến Các nhóm hàng hóa và dịch vụ được mua nhiều nhất trên các nền tảng này gồm Thiết bị điện tử chiếm 26,1% và Sức khỏe - Làm đẹp, Thực phẩm chức năng chiếm 22,1%, phản ánh xu hướng tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm công nghệ và chăm sóc sức khỏe qua mạng.
Các mặt hàng phổ biến nhất về giá trị mua sắm gồm từ 200.000-500.000 đồng chiếm 28,9%, dưới 200.000 đồng chiếm 28%, từ 1.000.000-5.000.000 đồng chiếm 19,4%, và từ 500.000-1.000.000 đồng chiếm 13,5% Trong khi đó, các mặt hàng có giá trên 5.000.000 đồng chỉ chiếm 10,1% Tỷ lệ đơn hàng ảo và không thành công trên tổng số giao dịch là 20,26%, phản ánh chất lượng và hiệu quả của hoạt động mua bán trực tuyến.
Năm 2020 đánh dấu sự kiện biến động lớn trong ngành thương mại điện tử do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 gây ra, khiến hành vi tiêu dùng chuyển mạnh từ offline sang online và thúc đẩy nhiều thương hiệu mới gia nhập thị trường Mặc dù dịch bệnh tạo cơ hội thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, nhưng đồng thời chuỗi cung ứng bị gián đoạn đã khiến nhiều doanh nghiệp không trụ lại nổi và phải tuyên bố phá sản Để duy trì vị thế trong thị trường số cạnh tranh khốc liệt, nhiều doanh nghiệp đã phải thay đổi và thích nghi kịp thời với bối cảnh mới.
Theo Sách trắng thương mại điện tử Việt Nam năm 2021, trong năm 2020, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã tiếp nhận và xử lý gần 13.000 website thương mại điện tử thực hiện thủ tục thông báo, nâng tổng số hồ sơ thông báo lên hơn 69.000 Trong đó, có hơn 36.000 website và ứng dụng thương mại điện tử bán hàng đã được xác nhận thông báo, thể hiện sự phát triển mạnh mẽ của ngành thương mại điện tử tại Việt Nam.
Hình 3: Hồ sơ thông báo Website TMĐT, Website/ứng dụng đã được xác nhận thông báo
Nguồn: Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số
Cũng trong năm 2020, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã tiếp nhận và xử lý
Có hơn 250 lượt phản ánh đã được ghi nhận trên Cổng thông tin quản lý hoạt động Thương mại điện tử, trong đó chủ yếu phản ánh các hành vi vi phạm như không đăng ký, thông báo website (chiếm 70%), cung cấp sản phẩm không đảm bảo chất lượng (7,6%), và giả mạo doanh nghiệp để lừa đảo khách hàng (0,8%) Các hành vi này ảnh hưởng đến môi trường thương mại điện tử và gây thiệt hại cho quyền lợi của người tiêu dùng Chính phủ và các cơ quan chức năng đang tăng cường kiểm tra, xử lý để đảm bảo hoạt động thương mại điện tử diễn ra minh bạch, an toàn và đúng quy định.
Theo báo cáo EBI 2021 của VECOM, năm 2020, tỷ lệ doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đã xây dựng website không có sự thay đổi so với năm 2019, và mức độ chênh lệch với các năm trước cũng không cao Website luôn được đánh giá là một kênh quan trọng khẳng định giá trị thương hiệu và có tính bền vững nhất cho doanh nghiệp trên môi trường trực tuyến Song song với các kênh triển khai thương mại điện tử nhanh và hiệu quả khác, website là một trong những kênh được các chuyên gia hàng đầu khuyến nghị cho doanh nghiệp trong chiến lược phát triển dài hạn.
Hình 4: Tỷ lệ các doanh nghiệp có website qua các năm
Tên miền Việt Nam VN vẫn luôn là lựa chọn hàng đầu trong nhiều năm qua, với khảo sát năm 2020 cho thấy có tới 59% doanh nghiệp ưu tiên sử dụng tên miền này Trong khi đó, tên miền quốc tế COM đứng thứ hai với 36%, và đây cũng là hai loại tên miền phổ biến nhất trong nước Ngoài ra, có tới 38% doanh nghiệp có website cho biết thường xuyên cập nhật thông tin hàng ngày, nhưng tỷ lệ này giảm đáng kể so với năm 2019 Ngược lại, tỷ lệ doanh nghiệp không cập nhật thông tin trên website lại tăng mạnh từ 22% năm 2019 lên 28% năm 2020, phản ánh xu hướng thay đổi trong hoạt động quản lý nội dung số của doanh nghiệp.
Trong năm 2020, 51,9% doanh nghiệp trên thị trường thương mại điện tử có đơn đặt hàng qua website, không tăng đáng kể so với năm 2019 Đồ điện tử vẫn là nhóm hàng được mua nhiều nhất trên website, chiếm 23% tổng số đơn hàng, tiếp theo là nhóm thực phẩm, thực phẩm chức năng, làm đẹp, sức khỏe với 13,2%, và nhóm thời trang - phụ kiện, đồ chơi, mẹ và bé với 10,1% Tuy nhiên, khoảng 19,4% số lượng đơn hàng là giao dịch ảo, không thành công trên tổng số giao dịch của các website thương mại điện tử.
Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, tỷ lệ giá trị các mặt hàng được mua nhiều nhất trên các trang thương mại điện tử năm 2020 có sự thay đổi so với các năm trước Sự chuyển dịch này phản ánh xu hướng tiêu dùng của người dân trong bối cảnh đại dịch, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp thích nghi và phát triển mạnh mẽ trên nền tảng số.
2019 Giá trị hàng hóa được mua nhiều nhất không phải là từ 200-500 nghìn đồng như năm
2019 mà là hàng hóa có giá trị dưới 200.000 đồng với 27,6%, hàng hóa từ 200-500 nghìn đồng đứng thứ hai với 26,2%
Cổng thông tin thương mại điện tử iPrice, phối hợp cùng SimilarWeb và AppsFlyer, đã tổng kết lượng truy cập website trung bình của các sàn TMĐT Đông Nam Á năm 2020 Kết quả cho thấy có đến năm doanh nghiệp nội địa Việt Nam nằm trong top 10 khu vực, tiêu biểu gồm Thế giới di động, Điện máy xanh và FPT Shop Những số liệu này thể hiện sức mạnh của các thương hiệu Việt trong thị trường thương mại điện tử khu vực.
Hình 5: Top 10 Website TMĐT được truy cập nhiều nhất 2020 tại Đông Nam Á
Nguồn: iPrice Group và SimilarWeb
Thế Giới Di Động xếp thứ 5 trong các website thương mại điện tử Đông Nam Á với lượt truy cập trung bình năm là 28,6 triệu, gần bằng Bukalapak với 7 triệu lượt truy cập Trong thị trường nội địa, Thế Giới Di Động là doanh nghiệp nội địa đứng thứ hai suốt năm 2020 theo báo cáo bản đồ thương mại điện tử quý 4.
Thực trạng quy định pháp luật
2.1 Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật
Năm 2005, Quốc hội đã thông qua ba luật quan trọng đặt nền móng pháp lý cho thương mại điện tử, bao gồm Luật Thương mại, Bộ luật Dân sự và Luật Giao dịch điện tử dựa trên cơ sở của Luật mẫu UNCITRAL về thương mại điện tử Ngoài ra, hoạt động thương mại điện tử và việc giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực này còn được điều chỉnh bởi nhiều luật khác như Luật Công nghệ thông tin năm 2006, Luật Viễn thông năm 2009, Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), Luật Bảo vệ người tiêu dùng năm 2010, Luật Quảng cáo năm 2012, Luật Đầu tư năm 2014 và Luật Doanh nghiệp nhằm đảm bảo quyền lợi và tăng cường quy định pháp lý trong lĩnh vực thương mại điện tử tại Việt Nam.
Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quy định về quản lý hoạt động giao dịch thương mại điện tử, xử lý vi phạm và các hoạt động liên quan, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ người tiêu dùng Trong các văn bản này, có những quy định cụ thể liên quan đến website thương mại điện tử bán hàng, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và thúc đẩy phát triển bền vững ngành thương mại điện tử tại Việt Nam.
Các quy định về thương mại điện tử tại Việt Nam bắt đầu từ Nghị định 57/2006/NĐ-CP ngày 09/6/2006 của Chính phủ, sau đó được thay thế bởi Nghị định 52/2013/NĐ-CP ngày 16/5/2013 nhằm cập nhật và hoàn thiện các quy định về hoạt động thương mại điện tử Mới nhất, Nghị định số 85/2021/NĐ-CP ngày 28/09/2021 đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 52/2013/NĐ-CP, thể hiện nỗ lực của Chính phủ trong việc thúc đẩy an toàn, minh bạch và phát triển bền vững lĩnh vực thương mại điện tử tại Việt Nam.
Các nghị định số 185/2013/NĐ-CP, 124/2015/NĐ-CP và 98/2020/NĐ-CP đều nhằm quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ban hành ngày 15/11/2013 là nền tảng pháp lý quan trọng trong việc xử lý các vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng cấm Nghị định số 124/2015/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 185/2013, góp phần tăng cường các biện pháp xử lý vi phạm hành chính trong thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Tiếp theo, Nghị định số 98/2020/NĐ-CP ngày 09/09/2020 đã bổ sung, điều chỉnh các quy định của Nghị định số 124/2015/NĐ-CP nhằm củng cố chặt chẽ hơn nữa các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này.
- Nghị định số 181/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quảng cáo; Luật quảng cáo số 16/2012/QH13
- Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 29/06/2020 về tăng cường phòng ngừa, xử lý hoạt động lừa đảo, chiếm đoạt tài sản
- Quyết định số 645/QĐ-Ttg ngày 19/05/2020 của Chính phủ về phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2021-2025
Nghị định số 59/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16/04/2014 quy định chi tiết Luật Thương mại về các mặt hàng và dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh, cũng như các hoạt động kinh doanh có điều kiện Văn bản này giúp xác định rõ các lĩnh vực và hoạt động bị kiểm soát nghiêm ngặt nhằm đảm bảo thực hiện đúng quy định pháp luật về thương mại Thực hiện đúng Nghị định số 59/2006/NĐ-CP là cần thiết để các doanh nghiệp hoạt động hợp pháp, tránh các rủi ro pháp lý và đảm bảo tuân thủ các quy định về bán hàng và dịch vụ.
Nghị định số 94/2012/NĐ-CP ngày 16/04/2014 quy định về sản xuất và kinh doanh rượu tại Việt Nam, nhằm điều chỉnh hoạt động của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này Văn bản này hướng dẫn các thủ tục, điều kiện và quy định pháp lý liên quan đến sản xuất, kinh doanh rượu, đảm bảo tuân thủ luật pháp và an toàn thực phẩm Nghị định cũng nêu rõ các hoạt động liên quan đến sản xuất, kinh doanh rượu trên lãnh thổ Việt Nam và yêu cầu các doanh nghiệp phải thực hiện đúng quy định để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý.
Về Thông tư hướng dẫn thi hành, có các văn bản sau:
Thông tư số 46/2010/TT-BCT ngày 31 tháng 12 năm 2010 của Bộ Công Thương quy định về quản lý hoạt động của các website thương mại điện tử bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ Đề án này nhằm thúc đẩy thương mại điện tử phát triển bền vững, đảm bảo an toàn và minh bạch trong hoạt động trực tuyến Các doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử cần tuân thủ các quy định về đăng ký, quản lý nội dung, và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo quy định của Bộ Công Thương Thông tư góp phần xây dựng môi trường thương mại điện tử uy tín, thúc đẩy hoạt động bán hàng trực tuyến hiệu quả và đáng tin cậy.
Các văn bản pháp luật quan trọng liên quan đến quản lý website thương mại điện tử bao gồm Thông tư số 12/2013/TT-BCT ngày 25/06/2013 của Bộ Công Thương, quy định thủ tục thông báo, đăng ký và công bố thông tin liên quan đến website thương mại điện tử Thông tư số 47/2014/TT-BCT ngày 05/12/2014 đã thay thế Thông tư số 12/2013/TT-BCT, ban hành các quy định về quản lý website thương mại điện tử, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng Ngoài ra, Thông tư số 21/2018/TT-BCT ngày 21/08/2018 đã sửa đổi, bổ sung các nội dung trong Thông tư số 47/2014/TT-BCT, giúp cập nhật và điều chỉnh các quy định phù hợp với thực tiễn phát triển của thương mại điện tử tại Việt Nam.
Thông tư số 32/2011/TT-BTC ngày 14/3/2011 của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết về việc khởi tạo, phát hành và sử dụng hóa đơn điện tử trong bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ Dokument nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện quản lý hóa đơn điện tử hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu pháp lý mới nhất Thông tư này giúp các doanh nghiệp nắm vững quy trình, thủ công và tiêu chuẩn kỹ thuật trong việc phát hành hóa đơn điện tử Việc áp dụng đúng quy định của Thông tư số 32/2011/TT-BTC giúp nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro trong quản lý hóa đơn điện tử.
2.2 Điểm mới theo quy định của pháp luật hiện hành
2.2.1 Điểm theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP
Ngày 26 tháng 8 năm 2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 98/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, thay thế Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Nghị định số 124/2015/NĐ-CP ngày 19 tháng 11 năm 2015 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 185/2013/NĐ-CP, trong đó mục 10 (từ Điều
Các quy định từ Điều 62 đến Điều 66 quy định rõ các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử, phân thành năm nhóm chính Thứ nhất, hành vi vi phạm liên quan đến việc thiết lập website thương mại điện tử hoặc ứng dụng di động trái phép (Điều 62) Thứ hai là các hành vi vi phạm về thông tin và giao dịch trên website hoặc ứng dụng di động thương mại điện tử (Điều 63) Thứ ba là các hành vi vi phạm về cung cấp dịch vụ thương mại điện tử trái phép (Điều 64) Thứ tư là các hành vi vi phạm trong việc bảo vệ thông tin cá nhân của người dùng trong hoạt động thương mại điện tử (Điều 65) Cuối cùng, là các hành vi vi phạm liên quan đến hoạt động đánh giá, giám sát và chứng thực trong lĩnh vực này (Điều 66).
Các mức xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân có thể từ 1.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng, trong khi tổ chức phải nộp phạt gấp đôi mức phạt của cá nhân Ngoài việc xử phạt tiền, các hành vi vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc nộp lại lợi ích bất hợp pháp, thu hồi tên miền ".vn", hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn trong trường hợp tái phạm Các hình thức xử phạt này nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và tăng cường hiệu quả xử lý các hành vi vi phạm.
Với hành vi vi phạm về thiết lập website thương mại điện tử bán hàng có những điểm khác biệt với Nghị định 124/2015/NĐ-CP như sau:
Vi phạm quy định về công bố thông tin trên website thương mại điện tử có thể bị xử phạt từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, bao gồm hành vi không công bố đầy đủ hoặc công bố không chính xác thông tin trên nền tảng bán hàng trực tuyến Ngoài ra, nhận chuyển nhượng website thương mại điện tử mà không thực hiện thủ tục chuyển nhượng hoặc không thông báo lại với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cũng bị xử phạt theo quy định Các hình thức xử phạt này nhằm nâng cao trách nhiệm của các chủ sở hữu website thương mại điện tử trong việc đảm bảo thông tin minh bạch và tuân thủ pháp luật.
- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với Hành vi giả mạo logo
Các doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc sử dụng biểu tượng "Đã thông báo" để gắn lên website thương mại điện tử hoặc ứng dụng bán hàng chỉ được thực hiện sau khi đã có xác nhận chính thức từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền Việc sử dụng biểu tượng này trước khi có sự duyệt hoặc xác nhận hợp lệ là vi phạm quy định pháp luật Để đảm bảo tuân thủ các quy định của Bộ Công Thương, doanh nghiệp cần chờ đợi thông báo chính thức trước khi hiển thị biểu tượng "Đã thông báo" trên nền tảng của mình Việc này không chỉ giúp nâng cao uy tín của doanh nghiệp mà còn tránh các rủi ro pháp lý về hoạt động thương mại điện tử.
Các hành vi vi phạm về thông tin và giao dịch trên website thương mại điện tử có thể bị xử phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, bao gồm cung cấp thông tin, kinh doanh hoặc buôn bán hàng giả, hàng hóa, dịch vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc các hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh trên internet Ngoài ra, vi phạm còn gồm không thực hiện đúng các điều khoản hợp đồng đã ký kết hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng sau khi đã sử dụng chức năng đặt hàng trực tuyến trên website hoặc ứng dụng di động theo quy định.
Thực trạng thực thi pháp luật
3.1 Thực trạng thực thi pháp luật về phía doanh nghiệp
Trong kỷ nguyên số, sở hữu một website thương mại điện tử chuyên nghiệp là yếu tố then chốt để tăng doanh số và phát triển doanh nghiệp Việc tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định pháp luật như thông báo tới Bộ Công Thương và cung cấp đầy đủ thông tin trên website giúp xây dựng uy tín và lòng tin với khách hàng Các website lớn như Thế Giới Di Động, Điện Máy Xanh, FPT Shop và Cellphones đã thành công trong việc thực hiện đúng quy định pháp luật, qua đó tạo dựng niềm tin vững chắc trong lòng khách hàng Tuy nhiên, vẫn còn nhiều website hoạt động thiếu trách nhiệm, không tiến hành thủ tục thông báo hoặc cung cấp thông tin đầy đủ, dẫn đến kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ và ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín thương hiệu.
❖ Ví dụ về Website fptshop.com.vn https://fptshop.com.vn/ là website bán lẻ trực tuyến của FPT Retail - Công ty Cổ Phần Bán
Lẻ Kỹ Thuật Số FPT là thành viên của Tập đoàn FPT, chuyên cung cấp các sản phẩm kỹ thuật số như điện thoại di động, máy tính bảng, laptop và phụ kiện điện tử Vào Quý 2 năm 2021, fptshop.com.vn xếp thứ 7 trong danh sách các website có lượt truy cập hàng tháng cao nhất tại Việt Nam (theo iprice.vn) Website này đã được Bộ Công Thương cấp biểu tượng “Đã thông báo”, chứng nhận hoạt động thương mại điện tử hợp pháp tại Việt Nam.
Hình 7: Thông tin website fptshop.com.vn trên website của Bộ Công Thương
Nguồn: Bộ công thương b Cung cấp thông tin trên website
Thông tin về người sở hữu website
Trên trang web fptshop.com.vn, thông tin về tổ chức sở hữu website được công bố rõ ràng, bao gồm tên tổ chức, địa chỉ liên hệ, giấy phép đăng ký kinh doanh, số điện thoại và địa chỉ email liên lạc, đảm bảo tính minh bạch và uy tín cho khách hàng.
Thông tin về hàng hóa, giá cả
Trang web cung cấp hình ảnh và video chi tiết về sản phẩm, giúp khách hàng hình dung rõ ràng về sản phẩm Ngoài ra, website mô tả các đặc điểm nổi bật của sản phẩm một cách rõ ràng, cùng với các thông số kỹ thuật chính xác để khách hàng dễ dàng xác định đặc tính của hàng hóa.
Bên cạnh đó, giá cả của sản phẩm cũng được công khai đối với từng sản phẩm
Hình 8: Thông tin về giá sản phẩm trên fptshop.com.vn
Nguồn: Website fptshop.com.vn Thông tin về điều kiện giao dịch chung
FPTShop đã xây dựng và đăng tải thông tin về Quy chế hoạt động của website Trong đó, các thông tin bao gồm:
Người dùng khi tham gia vào website TMĐT FPTshop.com.vn, bao gồm cả khách hàng và người tham khảo thông tin, cần nắm rõ phạm vi phục vụ và đối tượng phục vụ của nền tảng Họ có trách nhiệm tự tìm hiểu các quy định pháp lý hiện hành của Việt Nam liên quan đến thương mại điện tử và cam kết tuân thủ đúng các nội dung quy chế của website Việc này đảm bảo hoạt động của người dùng phù hợp với luật pháp và góp phần duy trì môi trường mua sắm trực tuyến an toàn, minh bạch trên FPTshop.com.vn.
Chính sách bảo hành và đổi trả sản phẩm tại FPTShop được xây dựng rõ ràng theo từng nhóm sản phẩm, với thời hạn và phương thức đổi trả phù hợp với từng trường hợp Khách hàng cần lưu ý các điều kiện kèm theo và phí đổi trả nếu có, nhằm đảm bảo quá trình diễn ra thuận lợi Trong một số trường hợp đủ điều kiện, khách hàng có thể đổi sang sản phẩm khác hoặc trả lại sản phẩm; FPTShop sẽ kiểm tra tình trạng máy và thông báo giá trị thu lại ngay tại cửa hàng để thuận tiện cho khách hàng.
FPTShop chưa cung cấp rõ ràng về quy trình hoàn tiền khi khách hàng trả lại hàng và không quy định cụ thể về mức phí cần thu dựa trên tình trạng của thiết bị Điều này gây khó khăn cho khách hàng khi muốn biết chính xác số tiền được hoàn lại và các khoản phí liên quan.
- Chính sách bảo hành: điều kiện bảo hành, các trường hợp nằm ngoài chính sách bảo hành cùng với lưu ý trước khi bảo hành
Quy trình giao dịch là một chuỗi các bước rõ ràng giúp người mua thực hiện mua hàng dễ dàng và thuận tiện Trong đó, quy trình bắt đầu từ việc người mua lựa chọn sản phẩm, tiến hành đặt hàng, xác nhận thanh toán và chờ đợi quá trình vận chuyển Đồng thời, phía bán hàng sẽ chuẩn bị sản phẩm, đóng gói cẩn thận và thực hiện các bước vận chuyển nhằm đảm bảo sản phẩm đến tay người mua đúng thời gian và đúng yêu cầu Việc tuân thủ quy trình giao dịch rõ ràng giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng và thúc đẩy doanh số bán hàng hiệu quả.
- Giao kết hợp đồng sử dụng chức năng đặt hàng trực tuyến trên website
+ Có cơ chế để khách hàng bày tỏ sự đồng ý riêng với các điều kiện giao dịch chung trước khi gửi đề nghị giao kết hợp đồng:
FPTShop.com.vn cung cấp đầy đủ các điều khoản hợp đồng, bao gồm thông tin về sản phẩm, giá cả cạnh tranh, điều kiện giao dịch rõ ràng, chính sách vận chuyển và giao nhận minh bạch, cùng các phương thức thanh toán đa dạng, giúp khách hàng yên tâm mua sắm và thực hiện giao dịch thuận tiện.
Khách hàng được phép rà soát, bổ sung, sửa đổi và xác nhận nội dung giao dịch trước khi sử dụng chức năng đặt hàng trực tuyến Điều này giúp đảm bảo thông tin chính xác và phù hợp, đồng thời tạo sự minh bạch trong quá trình gửi đề nghị giao kết hợp đồng Việc kiểm tra kỹ lưỡng trước khi xác nhận đặt hàng là bước quan trọng để khách hàng có thể tự do điều chỉnh các nội dung cần thiết, nâng cao trải nghiệm mua sắm trực tuyến.
Về vấn đề chấm dứt hợp đồng, một số khách hàng phản ánh trên website fptshop.com.vn rằng đơn hàng của họ bị hủy do hết hàng hoặc không thể giao hàng vì tình hình dịch bệnh Trong trường hợp khách hàng đã chuyển khoản thanh toán trước, FPT Shop cam kết hoàn tiền trong vòng 5-7 ngày hoặc 7-10 ngày tùy từng đơn hàng Tuy nhiên, thực tế cho thấy sau khoảng thời gian quy định, nhiều khách hàng vẫn chưa nhận được tiền hoàn lại, gây nên sự bất tiện và mất lòng tin.
Thông tin về vận chuyển và giao nhận: Gồm có thông tin về phạm vi giao hàng và các phương thức giao hàng
- Phạm vi giao hàng: 63 tỉnh thành trên cả nước
- Các phương thức giao hàng:
+ Người mua đến lấy hàng tại cửa hàng FPTShop
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
FPTShop không nói rõ thời hạn ước tính cho việc giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ ngay trên website
Thông tin về các phương thức thanh toán:
Với những đơn hàng giao tại nhà và có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên, khách hàng phải thanh toán trước 100% giá trị đơn hàng
Ba phương thức thanh toán:
- Thanh toán trực tiếp (Người mua nhận hàng tại địa chỉ bên bán)
- Thanh toán sau (COD - giao hàng và thu tiền tận nơi): cho phép người mua kiểm tra hàng hóa trước khi thanh toán
(Cả 2 phương thức trên người mua đều có thể thanh toán bằng tiền mặt, thẻ ATM nội địa hoặc thẻ tín dụng)
- Thanh toán online qua thẻ tín dụng, chuyển khoản
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
FPTShop đã xây dựng và công bố chính sách bảo vệ thông tin cá nhân với các nội dung:
- Mục đích và phạm vi thu thập
- Phạm vi sử dụng thông tin
- Thời gian lưu trữ thông tin
- Địa chỉ của đơn vị thu thập và quản lý thông tin cá nhân
- Phương tiện và công cụ để người dùng tiếp cận và chỉnh sửa dữ liệu cá nhân
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
- Quy định bảo mật khi giao dịch thanh toán bằng thẻ quốc tế và thẻ nội địa (internet banking)
Đánh giá thực trạng
4.1 Về quy định pháp luật
Hiện nay, việc xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động thương mại điện tử giúp thúc đẩy một môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững Các Nghị định, Thông tư cùng các văn bản pháp luật được cập nhật và sửa đổi kịp thời đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại điện tử, đặc biệt là các website thương mại điện tử bán hàng Nhờ đó, những lỗ hổng pháp lý trước đây đã được khắc phục, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp và xây dựng các tập quán thương mại hiện đại cho Việt Nam.
Tuy nhiên, một số vấn đề vẫn chưa được đề cập đúng mức như:
Hiện tại, nước ta thiếu cơ chế phối hợp và tham chiếu với các quốc gia trong khu vực cũng như trên thế giới để ban hành quy định chung về thương mại điện tử (TMĐT) quốc tế Điều này ảnh hưởng đến việc thúc đẩy chính sách hòa nhập của doanh nghiệp trong nước, khiến các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế Việc xây dựng các quy định thống nhất sẽ giúp nâng cao khả năng cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển bền vững của TMĐT trong nước và khu vực.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, tranh chấp về lợi ích giữa các bên là không thể tránh khỏi, và khi quyền lợi bị xâm phạm, các bên thường bắt đầu bằng thương lượng hoặc hòa giải trước khi tiến hành kiện tụng tại tòa án Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 là cơ sở pháp lý quan trọng để giải quyết tranh chấp mua bán hàng hóa trên website TMĐT, trong đó quy định rằng dữ liệu điện tử có thể được xem là chứng cứ hợp lệ Tuy nhiên, bộ luật này không quy định rõ về phương thức, quy trình thu thập chứng cứ điện tử cũng như quyền và nghĩa vụ của các chủ thể liên quan, gây ra nhiều khó khăn cho cả cơ quan tòa án lẫn các bên đương sự trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Hiện tượng vi phạm cạnh tranh không lành mạnh thông qua lợi dụng cơ chế phản ánh trực tuyến của hệ thống kiểm soát Nhà nước đang đặt ra nhiều vấn đề Mặc dù quy định pháp luật đã tiến bộ khi cho phép người tiêu dùng phản ánh các website có dấu hiệu vi phạm, giúp giảm thiểu các website trái pháp luật và tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, nhưng hạn chế của quy định hiện hành là không giới hạn quyền phản ánh của mọi người và thiếu quy định rõ ràng về xác thực Điều này có thể dẫn đến tình trạng các chủ thể kinh doanh trên thương mại điện tử lợi dụng cơ chế này để phản ánh lẫn nhau nhằm giảm sức cạnh tranh, gây ra cạnh tranh không lành mạnh và làm khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan có thẩm quyền trong việc xác định chính xác các website vi phạm pháp luật.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, việc xem xét quy định về nhãn tín nhiệm như một điều kiện kinh doanh là cần thiết để hạn chế các website không an toàn và có dấu hiệu lừa đảo người tiêu dùng Nhãn tín nhiệm đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng niềm tin của khách hàng đối với các doanh nghiệp TMĐT, tương tự như các nhãn uy tín của Mỹ, Nhật Bản và Singapore như Truste, TradeSafe và TrustSg Thêm vào đó, việc áp dụng quy định này giúp nâng cao an toàn, minh bạch và đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng trên thị trường trực tuyến.
Thương mại điện tử không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động thương mại mà còn tác động đến các lĩnh vực khác của nền kinh tế, chính trị và văn hóa Trong khi các văn bản pháp luật hiện tại chưa phản ánh đầy đủ thực tiễn kinh doanh trực tuyến, pháp luật về thương mại điện tử đóng vai trò là công cụ quan trọng để cơ quan nhà nước giải quyết tranh chấp Do đó, việc cập nhật, bổ sung và hoàn thiện pháp luật về thương mại điện tử tại Việt Nam là cần thiết để xây dựng môi trường thương mại điện tử công bằng, lành mạnh và thúc đẩy phát triển bền vững.
4.2 Về sự thực hiện của doanh nghiệp và cơ quan quản lý
Các website hiện nay đều tuân thủ đúng pháp luật bằng cách thực hiện đầy đủ thủ tục thông báo theo quy định và cung cấp thông tin rõ ràng, minh bạch trên nền tảng của mình Việc xây dựng các chính sách hoạt động phù hợp giúp bảo vệ quyền lợi người dùng và tạo dựng uy tín vững chắc trong lòng khách hàng Nhờ đó, các website không chỉ đảm bảo tính hợp pháp mà còn nâng cao niềm tin và sự tin cậy từ phía người truy cập.
Hiện tại, nhiều website vẫn gặp phải hạn chế như không thông báo kịp thời với cơ quan quản lý nhà nước khi hoạt động, cũng như chưa thực hiện đầy đủ các quy định về cung cấp thông tin trên website theo pháp luật Ngoài ra, việc tuân thủ các quy định về xây dựng, ban hành và thực hiện chính sách an toàn, an ninh trong việc thu thập và sử dụng thông tin cá nhân của người tiêu dùng còn chưa được đảm bảo Một số thông tin trên website còn thiếu sót, chưa rõ ràng và minh bạch, ảnh hưởng đến sự tin tưởng của khách hàng.
Nhiều trang web thương mại điện tử đang vi phạm quy định về kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và hàng giả mạo, gây mất an toàn cho thị trường Tình trạng bán hàng giả, hàng cấm, hàng nhập lậu ngày càng gia tăng trên các nền tảng trực tuyến, tiềm ẩn nhiều rủi ro phức tạp Việc công khai kinh doanh hàng cấm, hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc và hàng kém chất lượng đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường kinh doanh chung Điều này không chỉ làm giảm niềm tin của người tiêu dùng mà còn đe dọa đến sự phát triển bền vững của thị trường thương mại điện tử.
Các đối tượng lợi dụng website thương mại điện tử để kinh doanh hàng giả, hàng lậu và hàng vi phạm pháp luật, đồng thời cố ý cung cấp thông tin, địa chỉ không chính xác hoặc không cập nhật thông tin mới trên nền tảng, gây khó khăn cho công tác xử lý, xác minh và ngăn chặn các hoạt động vi phạm pháp luật trên môi trường số.
Các đối tượng kinh doanh hàng hóa vi phạm thường hoạt động với quy mô nhỏ lẻ, không có sẵn hàng hoặc cất giấu hàng tại chỗ, gây khó khăn trong công tác phát hiện, kiểm tra và xử lý vi phạm Đặc biệt, nhiều đối tượng thuê căn hộ chung cư vừa để ở vừa để làm điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa, thường nằm ở những khu vực có an ninh, bảo mật cao, làm hạn chế khả năng tiếp cận và trinh sát của lực lượng chức năng.
Các website thương mại điện tử thường dễ dàng được tạo lập và đóng cửa nhanh chóng, gây khó kiểm soát Một số đối tượng lợi dụng tên miền “tương tự” hoặc sao chép nội dung nhằm gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, nhất là các thông tin liên quan đến các cơ sở uy tín Người tiêu dùng cần cảnh giác với các website giả mạo, đặc biệt là khi chỉ khác về phương thức thanh toán hoặc liên hệ giao dịch để tránh rủi ro bị lừa đảo.
Về phía cơ quan quản lý
Trong công tác quản lý, việc kiểm tra và xử lý của cơ quan chức năng yêu cầu có dấu hiệu, chứng cứ vi phạm cụ thể để đảm bảo tính chính xác và hợp pháp Các giao dịch và thanh toán trên mạng tiềm ẩn rủi ro bị hủy hoặc xóa dấu vết nhanh chóng, khiến việc xác minh trở nên khó khăn do thiếu địa điểm kinh doanh rõ ràng và không thể kiểm tra ngay lập tức Website thương mại điện tử bán hàng có thể bị đóng cửa trong tích tắc, làm gián đoạn quá trình xử lý các hành vi vi phạm Ngoài ra, các giao dịch hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc hoặc hàng cấm thường không có hóa đơn, chứng từ rõ ràng, gây khó khăn trong công tác phát hiện, quản lý, lưu trữ và xử lý các vi phạm này.
Các trường hợp vi phạm rõ ràng chưa được xử lý kịp thời do chưa có biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn, xử lý nhanh chóng, phải trải qua nhiều quy trình phức tạp như xác minh thông tin, xác định chủ sở hữu trang web và kiểm tra, lập biên bản vi phạm Điều này dẫn đến tình trạng nhiều vi phạm chưa được giải quyết triệt để, gây ra tình trạng tái phạm kéo dài.
Việc không thông báo với các cơ quan chức năng gây khó khăn cho quá trình quản lý, thu thuế và giám sát cạnh tranh, dẫn đến môi trường kinh doanh không công bằng và xuất hiện các trường hợp trốn thuế.