Tìm hiểu về các chế tài trong xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

MỞ ĐẦU Thị trường chứng khoán là nơi tập trung của nhiều nhà đầu tư tham gia với các mục đích, sự hiểu biết và lợi ích khác nhau, các giao dịch với sản phẩm tài chính được thực hiện với giá trị rất lớ.

MỞ ĐẦU

Thị trường chứng khoán là nơi tập trung của nhiều nhà đầu tư tham gia với các mục đích, sự hiểu biết và lợi ích khác nhau, các giao dịch với sản phẩm tài chính được thực hiện với giá trị rất lớn làm cho thị trường chứng khoán là môi trường dễ xảy ra các hoạt động kiếm lợi không chính đáng, không công bằng, gây tổn thất cho các chủ thể tham gia thị trường, đặc biệt là nhà đầu tư

Để đảm bảo cho thị trường chứng khoán vận hành một cách an toàn, hiệu quả, công khai, công bằng, bảo vệ được quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường và duy trì được sự cạnh tranh lành mạnh trên thị trường, từ đó góp phần thúc đẩy thị trường cần có sự can thiệp của pháp luật vào hoạt động thị trường, nhất là các hành vi xâm phạm đến quy tắc hoạt động của thị trường Xuất phát từ vai trò cũng như tính chất phức tạp như vậy của thị trường chứng khoán, việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp luật về xử lí vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán là vô cùng cần thiết

Nhận rõ được vai trò quan trọng của thị trường chứng khoán đối với nền kinh tế của đất nước, và muốn góp phần làm sâu sắc các quy định pháp luật hiện hành, từ đó có sự liên hệ thực tế để kiến nghị những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường

chướng khoán ở nước ta nên em lựa chọn đề bài số 10: “Tìm hiểu về các chế tài trong xử lý vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán, đưa

ra đề xuất pháp lý” làm đề bài tập kỳ lần này để nghiên cứu, và làm rõ phần nào

những vẫn đề trên

Do kiến thức lý luận về môn Luật Chứng khoán và tầm nhìn thực tế còn hạn chế nên bài làm không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được sự chỉ

bảo, giúp đỡ của thầy cô để bài làm của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong tổ bộ môn!

NỘI DUNG CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT CHỨNG KHOÁN VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

1 Vi phạm pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

1.1 Vi phạm pháp luật chứng khoán

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm

Thị trường chứng khoán là một trong ba bộ phận của thị trường tài chính (bao gồm thị trường tiền tệ, thị trường ngoại hối và thị trường chứng khoán), là kênh huy động vốn đầu tư và lưu thông giữa các nguồn vốn đầu tư Hoạt động trên thị trường chứng khoán tạo ra tính thanh khoản của các giao dịch trên thị trường, tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, giúp các doanh nghiệp nâng cao hiệu quả

sử dụng vốn, là công cụ quan trọng giúp chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế

- xã hội Tuy vậy, có một số chủ thể tham gia thị trường chứng khoán vì mục tiêu lợi nhuận của mình mà đã không tuân thủ các quy tắc thị trường, các quy định của pháp luật làm tổn hại đến lợi ích hợp pháp của các chủ thể khác Những hành vi đó được xác định là vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

Vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán được hiểu là hành vi trái pháp luật của tổ chức, cá nhân xâm hại tới các quan hệ xã hội được pháp luật chứng khoán xác lập và bảo vệ, những tổ chức, cá nhân này phải chịu trách nhiệm pháp lý do hành vi vi phạm gây ra theo quy định của pháp luật chứng khoán

Vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán là một loại vi phạm pháp luật trong một lĩnh cực cụ thể của vi phạm pháp luật nói chung vì vậy

nó cũng mang những đặc điểm chung của vi phạm pháp luật đó là: là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được thực hiện dưới dạng hành động hoặc không hành động; hành vi đó trái pháp luật; chứa đựng lỗi của chủ thế (cố ý hoặc vô ý) và do chủ thể

có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện Tuy nhiên, chứng khoán và thị trường chứng khoán là lĩnh vực có nhiều đặc thù, do vậy ngoài những đặc điểm chung đó

vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán còn có những đặc trưng khác biệt với các vi phạm pháp luật khác

Thứ nhất, chủ thể thực hiện hành vi vi phạm là các tổ chức, cá nhân trực

tiếp liên quan đến hoạt động chứng khoán cũng như hoạt động quản lý thị trường chứng khoán phát sinh trên tất cả các bộ phận thị trường

Bất kỳ chủ thể nào tham gia vào lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán cũng có nguy cơ thực hiện hành vi trái pháp luật mặc dù mức độ vi phạm có thể khác nhau Ví dụ như công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư chứng khoán đều có thể vi phạm quy định của pháp luật về kinh doanh chứng khoán và chứng chỉ hành nghề chứng khoán; nhà đầu tư, người

có liên quan, thành viên cơ quan quản lý nhà nước có thể vi phạm quy định về thông tin nội bộ… Trên thị tường tự do, hàng loạt hành vi vi phạm pháp luật chứng khoán cũng có thể xảy ra, chẳng hạn như hành vi dịch chuyển cổ phiếu, trái phiếu chuyển của các đối tượng sở hữu chứng khoán chưa được phép chuyển nhượng; hành vi chi trả cổ tức khi chưa đủ điều kiện của tổ chức phát hành…

Thứ hai, hành vi vi phạm thường xuất phát từ động cơ vụ lợi vật chất

Các quan hệ phát sinh trên thị trường chứng khoán, các hoạt động liên quan đến chứng khoán đều là các quan hệ kinh tế hoặc quan hệ quản lý kinh tế Kết quả của các hoạt động này đều mong muốn đạt tới lợi ích vật chất nhất định hoặc duy trì trật tự, ổn định thị trường Khi thực hiện hành vi vi phạm liên quan đến chứng khoán, các chủ thể luôn bị hối thúc bởi mong muốn chiếm đoạt được một lượng tài sản (chứng khoán, thu nhập) tốt nhất Ví dụ như mục đích mà nhân viên công ty chứng khoán vi phạm quy định về nguyên tắc đặt lệnh tự doanh và lệnh môi giới khách hàng không khác gì là kiếm lợi nhuận bất chính từ thu nhập do kết quả của giao dịch được thực hiện; hay công chức Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tiết lộ thông tin cho người khác từ đó chia sẻ thu nhập có được khi sử dụng kết quả thông tin cũng chỉ xuất phát từ động cơ vật chất

Thứ ba, phần lớn các vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường

chứng khoán được thực hiện do lỗi cố ý

Xuất phát từ đặc điểm các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán đều là quan hệ kinh tế, mục tiêu của quan hệ là lợi ích vật chất cụ thể; quản lý nhà nước gắn với quan hệ chứng khoán và thị trường chứng khoán có thể ảnh hưởng tức thì tới giao dịch trên tất cả các bộ phận thị trường Mặt khác, chủ thể tham gia thị trường thường có hiểu biết nhất định nên khi thực hiện một hành vi những chủ thể này thường nhận thức được hệ quả phát dinh và mong muốn hệ quả ấy sẽ mang lại lợi ích vật chất to lớn cho mình Chính vì vậy, các lỗi của hành vi vi phạm chứng khoán và thị trường chứng khoán thường là lỗi cố ý

Thứ tư, việc xác định chính xác về hành vi vi phạm trong lĩnh vực chứng

khoán và thị trường chứng khoán thường rất phức tạp

Điều này xuất phát từ tính đa dạng và phức tạp trong các giao dịch trên thị trường chứng khoán Ví dụ như về hành vi gian lận trong giao dịch chứng khoán, việc xác định cá nhân, tổ chức “gián tiếp” tham gia vào việc công bố thông tin sai lệch nhằm lôi kéo, xúi giục việc mua bán chứng khoán là rất khó Nhận thức được điều này sẽ có vai trò rất quan trọng trong việc xác định chính xác chủ thể cũng như hành vi vi phạm cụ thể từ đó vó biện pháp xử lý vi phạm thích hợp, hiệu quả

Thứ năm, hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán thường có

tính đặc thù, phát sinh nhanh

Chứng khoán và thị trường chứng khoán là lĩnh vực đa dạng, phức tạp và năng động Đôi khi việc chưa kịp thời thể chế hóa các chính sách đã làm giảm hiệu quả quản lý của Nhà nước trên một số lĩnh vực Đây chính là một trong những điều kiện thuận lợi cho vi phạm phát sinh và tồn tại Tính phát sinh nhanh trong lĩnh vực chứng khoán thể hiện ở chỗ khi có sơ hở của chính sách và pháp luật, lập tức xuất hiện hành vi vi phạm pháp luật Nhận thực được rõ đặc điểm này sẽ giúp chúng ta không ngừng tổng kết, xem xét, đánh giá kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành các văn bản mới điều chỉnh các hành vi mới phát sinh đảm bảo thị trường hoạt động ổn định, bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm

1.1.2 Phân loại

Hành vi vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán có thể được nhìn nhận dưới nhiều khía cạnh khác nhau Do đó, việc xem xét, định hình hành vi vi phạm pháp luật chứng khoán giúp cho các chủ thể nhận diện hành

vi vi phạm từ đó có biện pháp phòng ngừa cũng như xử lý vi phạm đúng đắn, phù hợp

* Căn cứ vào mức độ vi phạm

Nếu xét theo tiêu chí mức độ vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán gồm ba loại vi phạm chủ yếu đó là: vi phạm hành chính, vi phạm pháp luật dân sự và vi phạm pháp luật hình sự

Vi phạm hành chính trong lính vực chứng khoán và thị trường chứng khoán được hiểu là những hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực chứng khoán

và thị tường chứng khoán mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật bị xử phạt hành chính

Vi phạm pháp luật hình sự trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán (hay tội phạm về chứng khoán) là những hành vi nguye hiểm cho xã hội

được quy định trong Bộ luật hình sự do người có năng lực trách nhiệm hình sự gây

ra một cách cố ý hoặc vô ý, xâm hại đến hoạt động của thị trường chứng khoán, các quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể khác Chủ thể thực hiện tội phạm chứng khoán sẽ phải gánh chịu trách nhiệm hình sự với các hình thức trách nhiệm cụ thể căn cứ vào tính chất, mức độ của hành vi và hậu quả của hành vi đó gây ra

Vi phạm pháp luật dân dự trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán là những hành vi trái pháp luật, có lỗi, xâm hại tới các quan hệ về tài sản giữa các chủ thể thâm gia thị trường Chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật dân sự

sẽ phải gánh chịu trách nhiệm dân sự do hành vi vi phạm của mình gây nên

* Căn cứ vào hành vi thực hiện

Căn cứ vào hành vi thực hiện trên từng lĩnh vực của thị tường chứng khoán,

vi phạm pháp luật chứng khoán có thể bao gồm: vi phạm trong lĩnh vực phát hành chứng khoán, vi phạm quy định đối với người hành nghề kinh doanh chứng khoán;

vi phạm quy định về giấy phép hoạt động kinh doanh chứng khoán; vi phạm các quy định về niêm yết chứng khoán; kinh doanh, giao dịch chứng khoán; vi phạm

về chế độ công bố thông tin…

1.2 Xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm

Xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán là h oạt động của các chủ thể có thẩm quyền, căn cứ vào các quy định pháp luật hiện hành

về chứng khoán và thị trường chứng khoán, quyết định áp dụng các biện pháp xử

lý và các biện pháp cưỡng chế khác (trong tường hợp cần thiết, theo quy định của pháp luật) đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán

Từ khái niệm trê, có thể thấy xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán và thị tường chứng khoán có đặc điểm sau:

Thứ nhất, xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán Nói cách khác, vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

là cơ sở để tiến hành hoạt động xử lý vi phạm chứng khoán và thị trường chứng khoán, chỉ khi thực hiện hành vi vi phạm thì chủ thể mới phải chịu các hình thức, biện pháp xử lý vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán được quy định trong Luật Chứng Khoán, Bộ luật hình sự, Bộ luật dân sự, các luật liên quan và các văn bản hướng dẫn thi hành

Thứ hai, xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

được tiến hành bởi các chủ thể có thẩm quyền theo quy định của pháp luật Luật Chứng khoán, bộ luật tố dụng dân sự, Bộ luật tố tụng hình sự, Nghị định số 108/2013/NĐ-CP của Chính Phủ ngày 23 tháng 9 năm 2013 và sửa đổi bổ sung bằng Nghị định 145/2016/NĐ-CP của Chính Phủ ngày 01 tháng 11 năm 2016 về

xử phạt hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan quy định cụ thể các chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật về chứng khoán, hình thức, mức độ xử lý mà họ được phép áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

Thứ ba, xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

được tiến hành theo những nguyên tắc, trình tự, thủ tục được quy định trong các văn bản pháp luật về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành

Thứ tư, kết quả của hoạt động xử lý vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán và

thị trường chứng khoán được thể hiện ở một văn bản áp dụng pháp luật ghi nhận các hình thức, biện pháp xử lý đổi với tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán

Thứ năm, hoạt động xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và

thị trường chứng khoán luôn luôn có mục đích rõ ràng và cụ thể, đó là: thể hiện sự trừng phạt nghiệm khắc của Nhà nước đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán Việc xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán còn hướng tới mục đích giáo dục cho các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán ý thức tuân thủ pháp luật chứng khoán nói riêng và pháp luật nói chung, ý thức tôn trọng các quy tắc hoạt động của thị trường chứng khoán, phòng ngừa các vi phạm

có thể xảy ra, đảm bảo cho thị trường chứng khoán vận hành một cách ổn định và ngày càng phát triển

1.2.2 Phân loại

Có ba hình thức xử lý tùy theo tính chất, mức độ vi phạm đó là:

* Xử phạt hành chính trong lĩnh vực chứng khoán: là hoạt động của các chủ

thể có thẩm quyền căn cứ vào các quy định của Luật Chứng khoán, Pháp lệnh xử

lý vi phạm hành chính, Nghị định 145/2016/NĐ-CP Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 108/2013/NĐ-CP ngày 23 tháng 9 năm 2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường

chứng khoán quyết định áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác (trong trường hợp cần thiết) đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính về chứng khoán

* Xử lý hình sự trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán: là

hoạt động của tòa án hình sự, căn cứ vào các quy định của Luật chứng khoán, Bộ luật hình sự và các văn bản pháp luật khác có liên quan quyết định hình phạt đối với cá nhân đã thực hiện tội phạm về chứng khoán tương ứng với tính chất, mức độ của tội phạm và hậu quả của tội phạm đó gây ra

* Xử lý dân sự trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán: là

hoạt động của tòa án dân sự, căn cứ vào các quy định của Luật chứng khoán, Bộ luật dân sự và các văn bản pháp luật khác có liên quan, quyết định các biện pháp

xử lý dân sự (chủ yếu là bồi thường thiệt hại) đối với tổ chức, cá nhân đã thực hiện hành vi vi phạm pháp luật dân sự về chứng khoán và thị trường chứng khoán

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM CHỨNG KHOÁN VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

2.1 Tổng quan thực trạng pháp luật Việt Nam về xử lý vi phạm chứng khoán

và thị trường chứng khoán Việt Nam

Quy định về xử lý vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán được chia làm ba cấp độ, đó là: xử lý hành chính, xử lý dân sự, xử lý hình

sự

Các văn bản xử lý vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán ở nước ta hiện nay như: Luật Chứng khoán năm 2006, Luật Chứng khoán năm 2019 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021); Bộ Luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2015 và các Nghị định của Chính phủ về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán: Nghị định số 145/2016/NĐ-CP của Chỉnh phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 108/2013/NĐ-CP Ngoài ra, để phục vụ tốt hơn cho công tác xử lý vi phạm pháp luật chứng khoán, Ngày 11 tháng 03 năm 2009,

Bộ Tài chính và Bộ Công an đã ký ban hành Thông tư liên tịch số 46/2009/TTLT-BTC-BCA hướng dẫn phối hợp xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán

Các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán gồm có:

a Các hành vi vi phạm về hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng1

1 Chính phủ (2013), Mục 2, điều 6 Nghị định 108/2013/NĐ-CP

b Vi phạm trong lĩnh vực niêm yết chứng khoán, đăng ký giao dịch chứng khoán quy định tại Mục 8, Nghị định 145.2016/NĐ-CP của Chính phủ

c Vi phạm quy định về tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán2

d Vi phạm quy định về kinh doanh chứng khoán và hành nghề chứng khoán3

e Vi phạm quy định về giao dịch chứng khoán4

g Vi phạm quy định về nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin

h Vi phạm về quy định phòng chống rửa tiền trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán

2.2 Thực trạng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán Việt Nam

Tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, phải xác định cá nhân có lỗi gây

ra vi phạm hành chính để xác định trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ tài chính của người đó theo quy định của pháp luật Đối với mỗi hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán cá nhân, tổ chức vi phạm phải chịu một trong các hình thức xử phạt chính sau đây: Hình thức cảnh cáo được áp dụng đối với tổ chức, cá nhân khi vi phạm nhỏ, lần lầu có tình tiết giảm nhẹ; Phạt tiền theo quy định tại Điều 1 Nghị định 145/2016/NĐ-CP với mức phạt tối đa cho hành vi vi phạm là 2

tỷ đồng đối với tổ chức và với cá nhân là 1 tỷ đồng

Ngoài các hình thức xử phạt chính, cá nhân, tổ chức vi phạm còn có thể bị

áp dụng một hoặc các hình thức xử phạt bổ sung sau: Tịch thu toàn bộ khoản thu trái pháp luật do thực hiện hành vi vi phạm hành chính; Buộc thu hồi chứng khoán

đã chào bán, phát hành, hoàn trả cho nhà đầu tư tiền mua chứng khoán hoặc tiền đặt cọc (nếu có)…

Về quy định thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính: thời hiệu xử lý vi phạm

là 2 năm, kể từ ngày vi phạm Nếu quá thời hạn nêu trên thì không bị xử phạt nhưng vẫn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán được trao cho Chánh Thanh tra UBCKNN, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành của Ủy

2 Quốc hội (2013), tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán được quy định điều Điều 33, 34 Văn bản hợp nhất 27/VBHN-VPQH năm 2013 hợp nhất Luật chứng khoán

3 Bộ Tài Chính (2015), Thông tư số: 197/2015/TT-BTC ngày 02 tháng 12 năm 2015 quy định về hành nghề chứng khoán

4 Quốc hội (2013), Điều 126, Luật chứng khoán số 27/VBHN-VPQH

ban Chứng khoán Nhà nước và Chủ tịch UBCKNN theo quy định tại Điều 37 Nghị định 145/2016/NĐ- CP

2.3 Thực trạng pháp luật về xử lý vi phạm hình sự trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán

Khác với quy định của luật hình sự nhiều nước trên thế giới, Bộ luật hình sự Việt Nam chỉ áp dụng với các cá nhân có hành vi nguy hiểm cho xã hội gây thiệt hại đến lợi ích của cá nhân, tổ chức và Nhà nước, không áp dụng đối với tổ chức vi phạm Bộ luật này cũng được áp dụng để xử lý mọi loại tội phạm hình sự trong các lĩnh vực khác nhau

Bộ luật hình sự 2015 đã quy định 4 tội danh về chứng khoán: công bố thông tin sai lệch, sử dụng thông tin nội bộ mua bán chứng khoán, tháo túng giá chứng khoán và tội làm giả các hồ sơ, tài liệu mua bán chứng khoán Bốn loại tội phạm này đều xâm phạm chế độ quản lý nhà nước trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán Chủ thể của các loại tội phạm này là cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự và phải đủ 16 tuổi trở lên

* Đối với tội cố ý công bố thông tin sai lệch Hình thức xử phạt: phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm: nếu vi phạm có tính tổ chức, nhiều lần, gây thiệt hại lớn từ 1 tỷ đồng có thể bị phạt tù từ 1 đến 05 năm5

*Đối với tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán Hình thức

xử phạt, có thể bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm6

*Đối với tội thao túng giá chứng khoán Mức xử phạt tù cao nhất từ 2 đến 7 năm Hiện nay bắt đầu từ 1/1/2018, thao túng giá trên thị trường chứng khoán thu lời bất chính từ 500 triệu đồng sẽ bị xử lý hình sự7

* Đối với tội danh làm giả các hồ sơ, tài liệu mua bán chứng khoán, có thể bị phạt tiền đến 5 tỷ đồng hoặc phạt đến 7 năm8

Thẩm quyền xử lý tội phạm hình sự về chứng khoán thuộc về Tòa án nhân dân

2.4 Thực trạng pháp luật về xử lý vi phạm dân sự trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán

Hoạt động của thị trường chứng khoán còn có rất nhiều vấn đề liên quan đến pháp luật dân sự, nó được áp dụng thường xuyên và nhất là các chế định về hợp

5 Quốc hội (2015), Điều 209, Luật Hình sự sửa đổi, bổ sung 2015

6 Quốc hội (2015), Điều 210, Luật Hình sự sửa đổi, bổ sung 2015

7 Linh Linh (27/12/2017) bài viết “Từ ngày 01/01/2018, tội thao túng giá chứng khoán thu lợi hơn 500 triệu đồng sẽ

bị xử lý hình sự, thị trường sẽ bớt đi các “Cổ phiếu điên”?” đăng trên trang http://cafef.vn

8 Quốc hội (2015), quy định tại Điều 212 Bộ Luật hình sự 2015

đồng dân sự như việc ký kết các hợp đồng bảo lãnh phát hành, tư vấn phát hành, hợp đồng mở tài khoản ký kết giữa công ty chứng khoán với khách hàng, hợp đồng

mở tài khoản giữa thành viên lưu ký là ngân hàng và khách hàng…

Để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ hợp đồng, pháp luật dân sự đã quy định rất nhiều biện pháp cầm cố tài sản, thế chấp tài sản, bảo lãnh, đặt cọc, ký cược, ký quỹ, phạt vi phạm… Hiện nay, một số biện pháp đã được áp dụng trong hoạt động chứng khoán như: cầm cố chứng khoán để cho vay tiền của các ngân hàng thương mại, ký quỹ trong giao dịch chứng khoán

Các vi phạm pháp luật dân sự trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán chủ yếu liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng Khi bên có nghĩa vụ mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ thì phải chịu trách nhiệm dân sự đối với bên có quyền Trách nhiệm dân sự là một hình thức cưỡng chế của Nhà nước do Tòa án áp dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp luật Hậu quả bất lợi mà người vi phạm nghĩa vụ phải gánh chịu là việc bắt buộc phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ hoặc phải bồi thường thiệt hại nhằm thoả mãn quyền lợi chính đáng của người bị vi phạm, khắc phục những hậu quả vật chất cho người bị vi phạm

Các quan hệ xã hội phát sinh trên thị trường chứng khoán có nguồn gốc từ quan hệ pháp luật dân sự, cụ thể là quan hệ của các chủ thể trong việc giao kết các hợp đồng mua bán, chuyển nhượng chứng khoán Để giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán tại Việt Nam có thể được giải quyết thông qua thương lượng, hoà giải hoặc yêu cầu Trọng tài hoặc Toà

án giải quyết theo quy định của pháp luật9

2.5 Một số vụ xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán

2.5.1 Các vụ vi phạm bị xử lý hành chính

a Vụ xử lý vi phạm thao túng giá cổ phiếu AAA (cổ phiếu của Công ty Nhựa

An Phát)

Đây là vụ án là điển hình cho hành vi thao túng giá cổ phiếu, gây thiệt hại lớn cho nhiều nhà đầu tư Cụ thể, 4 cá nhân đã sử dụng 29 tài khoản tại 7 công ty chứng khoán để thực hiện mua bán nhằm làm giá đối với cổ phiếu AAA, khiến giá

cổ phiếu này tăng lên trên 100% trong thời gian rất ngắn Với hành vi nêu trên, Ủy ban chứng khoán quyết định mức phạt cho mỗi cá nhân là 300 triệu đồng Tổng

9 Quốc hội (2010), quy định tại khoản 1, Điều 131, Luật chứng khoán 2010