Kinh nghiệm thu hút nhân tài ở một số nước và bài học rút ra cho Việt Nam hiện nay

Bài viết Kinh nghiệm thu hút nhân tài ở một số nước và bài học rút ra cho Việt Nam hiện nay tập trung làm rõ hai nội dung: thứ nhất, kinh nghiệm thu hút nhân tài của một số nước phát triển trên thế giới; thứ hai, bài học rút ra cho Việt Nam hiện nay. Mời các bạn cùng tham khảo!

TS Lê Thị Kim Huệ* 1

Tóm tắt: Lịch sử nhân loại đã chứng minh một chân lý: Nhân tài luôn là nhân tố quyết định sự hưng thịnh, thành bại của mỗi chế độ,

mỗi nhà nước Đây là bộ phận tinh túy, đi tiên phong, khởi xướng và thúc đẩy sự phát triển của mỗi dân tộc, quốc gia Mặc dù chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong xã hội, nhưng lại là một động lực tạo ra những bước chuyển mình mạnh mẽ cho đất nước. Ý thức sâu sắc về vấn đề này, nhiều quốc gia phát triển trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore đã có những chính sách thiết thực và hiệu quả để thu hút nhân tài Việc tìm hiểu kinh nghiệm của những nước này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam, nhất là trong bối cảnh nước ta đang thực sự quan tâm đến việc thu hút nhân tài nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế Từ tính cấp thiết đó, bài viết này tập trung làm rõ hai nội dung: thứ nhất, kinh nghiệm thu hút nhân tài của một số nước phát triển trên thế giới; thứ hai, bài học rút ra cho Việt Nam hiện nay.

Từ khóa: Nhân tài, thu hút nhân tài, bài học kinh nghiệm.

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Bước sang thế kỷ XXI, cuộc cạnh tranh về nhân tài giữa các nước trở nên gay gắt chưa từng có Trong cuộc cạnh tranh này, nhân tài sẽ di chuyển từ nơi không được trọng dụng đến nơi có điều kiện phát triển tốt hơn Vì vậy, quốc gia nào thành công trong việc thu hút và trọng dụng nhân tài thì sẽ giành được ưu thế vượt trội trên trường quốc tế Từ nhận thức đó, nhiều nước phát triển ở châu Âu, châu Á và Đông Nam Á như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore đã thực hiện chính sách “chiêu hiền, đãi sĩ”

để thu hút nhân tài là người nước ngoài trên khắp thế giới Những quốc gia này chào đón tất cả những ai có thể đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế của đất nước họ, không phân biệt quốc tịch hay chủng tộc Trong tương lai, cuộc tranh giành nhân tài

sẽ còn quyết liệt hơn, nạn “chảy máu chất xám” sẽ còn tiếp tục diễn ra ở những nước không có chiến lược phát triển nhân tài, trong đó có Việt Nam Vì vậy việc xem xét kinh nghiệm thu hút nhân tài ở các nước phát triển như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore là một điều cần thiết bởi đây là những nền kinh tế lớn trên thế giới, đặc biệt Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore là những nước có nhiều nét văn hóa tương đồng

* Học viện Ngân hàng (Phân viện Phú Yên).

với Việt Nam Từ đó, Việt Nam có thể rút ra cho mình những bài học kinh nghiệm quý báu, nhất là trong bối cảnh thiếu hụt nhân tài, nguồn nhân lực chất lượng cao hiện nay

ở nước ta

2 KINH NGHIỆM THU HÚT NHÂN TÀI Ở MỘT SỐ NƯỚC PHÁT TRIỂN TRÊN THẾ GIỚI

2.1 Kinh nghiệm của Mỹ

Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới và cũng là quốc gia có nền khoa học kỹ thuật phát triển nhất thế giới Để giữ vị trí siêu cường về kinh tế và khoa học, công nghệ,

Mỹ đã sớm có chiến lược đào tạo và phát triển nhân tài trong nước trong nhiều năm Tuy nhiên, nhân tài ở nước Mỹ vẫn không đủ đáp ứng với yêu cầu rất cao trong một thế giới đang có quá nhiều biến động Vì vậy, Mỹ đang tìm mọi cách để thu hút nhân tài trên toàn thế giới, bù đắp vào những thiếu hụt nhân tài mà trong nước không đủ khả năng đáp ứng

Trong những năm cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, Mỹ đã đưa ra nhiều chính sách, chủ yếu là cung cấp những học bổng cao, khuyến khích nghiên cứu sinh nước ngoài đến Mỹ học tập qua các con đường tài trợ từ các quỹ, từ ngân sách các hiệp hội, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ Kết quả của các chính sách này là tỷ lệ nghiên cứu sinh là người nước ngoài có mặt tại Mỹ hằng năm tăng 8,6% (trong khi

tỷ lệ nghiên cứu sinh là người Mỹ chỉ tăng 1,1%) Hơn 44% nghiên cứu sinh là người nước ngoài sau khi tốt nghiệp đã ở lại làm việc tại Mỹ vì được trả lương cao và được tạo điều kiện tốt để tiếp tục nghiên cứu khoa học [3, tr.211] Ngoài ra, Mỹ còn có chính sách khuyến khích các nhà khoa học có trình độ cao sang thực tập, hợp tác nghiên cứu, dưỡng bệnh và tạo điều kiện thuận lợi cho họ định cư tại Mỹ Các trường đại học, các cơ sở nghiên cứu và cả các doanh nghiệp đều trả lương cao cho các nhà khoa học giỏi, các giáo sư nếu họ có ý định ở lại Mỹ lâu dài Ví dụ: lương của giáo sư đại học

ở Việt Nam cao nhất chỉ khoảng 5.000 USD/ năm, trong khi lương của giáo sư đại học ở Mỹ khoảng 100.000 đến 250.000 USD/ năm Với cách đãi ngộ như vậy thì nếu

có cơ hội, các giáo sư ở các nước sẵn sàng sang Mỹ để giảng dạy và nghiên cứu khoa học [3, tr.213]

Năm 1998, Mỹ thông qua Luật về sức cạnh tranh, đây là bộ luật nhằm tăng thêm

cả về số lượng và chất lượng của nguồn nhân lực có trình độ cao cho nước Mỹ Căn

cứ vào luật này, hằng năm, Mỹ cấp khoảng 10.000 Visa H1 – C cho các chuyên gia khoa học, nhất là trong ngành vật lý và một số ngành khoa học công nghệ cao khác vào Mỹ dưỡng bệnh, nghỉ ngơi Nếu có nhu cầu, những người này có thể định cư lâu dài tại Mỹ Ngoài ra, Mỹ còn cấp Visa H1 – B (loại thị thực làm việc ngắn hạn cho cán

bộ khoa học có trình độ cao) cho nhà khoa học, kỹ thuật chuyên môn của các nước đến Mỹ làm việc

Ngoài ra, Mỹ còn thực hiện việc thu hút nhân lực tài năng ngay từ nhỏ để đào tạo trở thành những nhân tài trong tương lai Một số doanh nghiệp công nghệ cao của Mỹ

đã “mua” những học sinh tài năng từ khi còn là học sinh phổ thông Và thực tế những năm gần đây, mặc dù biết rằng Mỹ đang thực hiện mục đích thu hút học sinh giỏi để

về đào tạo và giữ chân nhân tài sau khi đào tạo nhưng nhiều nước vẫn chưa đưa ra các giải pháp hữu hiệu để khắc phục vấn đề này

2.2 Kinh nghiệm của Nhật Bản

Nhật Bản là một nước nghèo về tài nguyên thiên nhiên lại chịu nhiều thảm họa thiên tai vào bậc nhất trên thế giới Không những thế, Nhật còn là nước bại trận sau Chiến tranh thế giới thứ hai Lúc bấy giờ Nhật Bản phải đối mặt với một nền kinh tế kiệt quệ Nhưng hiện nay, Nhật Bản là nền kinh tế đứng thứ ba thế giới Một trong những nguyên nhân để đạt được kỳ tích trên đó chính là chính sách thu hút nhân tài của Nhật Bản

Cùng với cuộc chạy đua với Mỹ và một số nước phát triển khác về thu hút nhân tài, Nhật Bản đang phấn đấu thực hiện mục tiêu thu hút nhân tài từ nước ngoài với số lượng bằng 1/3 số nhân tài mà họ đang thiếu hụt Năm 1996, Nhật Bản đưa ra luật sửa đổi về quản lý xuất nhập cảnh mới Luật này đã làm thay đổi quan điểm từ bài xích những người nước ngoài thành ưu tiên cho những người nước ngoài có chuyên ngành giỏi Nhưng người giỏi được ở lại Nhật Bản làm việc Đồng thời Nhật nghiêm cấm các doanh nghiệp trong nước sử dụng lao động nước ngoài có tố chất bình thường Nhật Bản tăng số học bổng để thu hút cán bộ trẻ có triển vọng ở nhiều nước trên thế giới sang đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ và có chính sách ưu đãi về lương và điều kiện làm việc, thậm chí cả những chế độ đối với vợ (chồng), con của họ để thu hút số cán bộ khoa học giỏi sau khi đào tạo hoặc thực tập sinh cao cấp ở lại Nhật làm việc

Trong chính sách tiếp nhận lưu học sinh nước ngoài, Nhật Bản áp dụng biện pháp xúc tiến cải cách cơ cấu đại học, coi trọng nâng cao chất lượng, tăng cường sức cạnh tranh quốc tế, cải thiện các chính sách và thể chế để thích hợp rộng rãi với lưu học sinh nước ngoài; tăng cường sự giúp đỡ của chính phủ và các doanh nghiệp đối với lưu học sinh Nhật Bản đã đầu tư 100 tỷ yên để khởi công xây dựng “Làng nghiên cứu giao lưu đại học quốc tế” vào năm 2001 Làng này là trung tâm sáng tạo tri thức mới, nhằm mục đích tạo cho nước Nhật có những bước tiến quan trọng về khoa học và công nghệ cao trong thế kỷ XXI và cũng là cơ sở quan trọng để tiếp nhận lưu học sinh cao học và nghiên cứu sinh ở các nước đến học tập và nghiên cứu

Ngoài ra, chính phủ Nhật còn thành lập một lực lượng đặc biệt có nhiệm vụ nghiên cứu các biện pháp hỗ trợ người lao động nước ngoài có trình độ cao, như giúp tìm kiếm việc làm và nâng cao điều kiện sống của họ tại Nhật Một trong những nội

dung được chính phủ Nhật Bản quan tâm là việc áp dụng hệ thống an sinh xã hội linh hoạt hơn và hỗ trợ sinh viên nước ngoài đang học tập tại Nhật Bản tìm việc làm Ngoài

ra, Nhật Bản cũng xem xét tạo điều kiện cho người nước ngoài đang làm việc tại Nhật cũng như người thân của họ được hưởng các ưu đãi về dịch vụ giáo dục, y tế Những chính sách này nhằm giúp tăng số lao động nước ngoài có trình độ cao làm việc tại Nhật, đồng thời cũng là cách để khắc phục tình trạng thiếu lao động nghiêm trọng do tình trạng già hóa dân số đang diễn ra tại quốc gia này

2.3 Kinh nghiệm của Hàn Quốc

Hàn Quốc là một quốc gia có tốc độ phát triển khá nhanh và được coi là một trong những “con rồng” của châu Á Nguyên nhân chính của sự phát triển kỳ diệu như vậy

là do họ đã đạt được nhiều thành công trong việc thu hút nhân tài

Đã từng đối mặt với tình trạng “chảy máu chất xám” vào giai đoạn từ giữa những năm 1960 đến những năm 1980 Nguyên nhân chính của tình trạng này là do chính sách sử dụng nhân tài của Hàn Quốc chưa được coi trọng, bên cạnh đó là do nền kinh

tế của đất nước trong giai đoạn đó vẫn còn thấp kém, nên chưa có điều kiện để đãi ngộ nhân tài một cách thỏa đáng Nhờ có sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức của những người lãnh đạo về chính sách sử dụng nhân tài, cùng với sự phát triển vượt bậc về kinh

tế, dần dần Hàn Quốc đã khắc phục được những hạn chế trong việc sử dụng nhân tài Chính phủ Hàn Quốc thực hiện hàng loạt chính sách hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng cuộc sống cho các nhà trí thức, nên Hàn Quốc đã vượt qua được thời kỳ có thể nói là trầm trọng nhất về vấn đề “chảy máu chất xám” Chính phủ

đã ban hành chính sách đãi ngộ các nhà khoa học ở mức độ cao, nhất là chính sách trọng dụng nhân tài, tạo môi trường tốt cho trí thức làm việc, đã tạo tâm lý thoải mái

để các nhà khoa học yên tâm ở lại trong nước nghiên cứu khoa học và cống hiến Bên cạnh việc thu hút nhân tài về nước, Hàn Quốc còn có chính sách sử dụng từ xa nguồn nhân lực ở nước ngoài với nhận thức rằng, dù không về nước làm việc, những trí thức nước ngoài vẫn có thể tham gia tích cực vào phát triển đất nước Thông qua các tổ chức phi chính phủ, Hàn Quốc thành lập mạng lưới liên kết học thuật của những nhà khoa học trong nước với những nhà khoa học ở nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà khoa học thường xuyên có mối liên hệ trao đổi, hợp tác với nhau

Ngoài ra, để thu hút sinh viên quốc tế đến Hàn Quốc học tập, chính phủ Hàn Quốc quyết định tập trung đầu tư để nâng cao chất lượng các trường đại học trong nước Từ năm 1999, Hàn Quốc đã có dự án Brain Korea 21 (Trí tuệ Hàn Quốc 21) nhằm tạo ra những “trung tâm trí tuệ” về công nghệ thông tin, công nghệ sinh học và các lĩnh vực tri thức khác Chính phủ cho phép Bộ Giáo dục mời nhiều học giả nước ngoài giúp sức để chuyển đổi các trường đại học Hàn Quốc thành những trường Hàn Quốc nghiên

cứu đạt đẳng cấp thế giới Một dự án xây dựng trường đại học “toàn cầu” hoàn toàn mới cộng tác với một số học viện của Mỹ được nhà nước hỗ trợ sẽ được triển khai Khi dự án trường đại học đẳng cấp thế giới bắt đầu được triển khai, Bộ Giáo dục Hàn Quốc đã ký hợp tác với các trường đại học Mỹ và mời hàng trăm vị giáo sư nước ngoài đến giảng dạy

Những năm đầu thế kỷ XXI, Hàn Quốc rất chú ý đến việc thu hút nhân tài trẻ tuổi

ở các nước bằng con đường cấp học bổng du học hoặc hợp tác nghiên cứu khoa học với chế độ rất ưu đãi cho những người tài năng trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ Hàn Quốc đưa ra các chính sách cấp “thẻ vàng” cho các nhà khoa học là người nước ngoài vào làm việc tại Hàn Quốc, bằng nhiều chính sách ưu đãi như trả lương cao, hỗ trợ về phương tiện đi lại, nhà ở Hằng năm, chính phủ Hàn Quốc dành nhiều suất học bổng cho các nghiên cứu sinh là người nước ngoài có đủ điều kiện đến nghiên cứu các ngành công nghệ cao ở Hàn Quốc

2.4 Kinh nghiệm của Singapore

So với nhiều nước ở khu vực Đông Nam Á, Singapore là quốc gia nhỏ bé, dân số không đông, tài nguyên thiên nhiên ít, nhưng tốc độ phát triển kinh tế lại mạnh hơn rất nhiều nước Điều này là kết quả của bộ máy điều hành đất nước với những chính sách đưa ra đúng đắn và bài bản Một trong những chính sách được đánh giá cao của chính phủ Singapore là việc thu hút nhân tài là người nước ngoài đến làm việc tại Singapore Đội ngũ lãnh đạo Singapore nhận thức rõ rằng: nhân tài nước ngoài không chỉ là nguồn vốn đặc biệt về kinh tế mà còn là động lực mạnh mẽ cho đất nước, phấn đấu liên tục vì những chuẩn mực cao hơn nữa Hơn thế nữa, những người nhập cư cũng góp phần mang lại sự đa dạng, phong phú trong văn hóa Singapore Với quan điểm

đó, năm 1998, Singapore đã thành lập Ủy ban tuyển dụng tài năng Singapore Tới nay,

Singapore đã thu hút một danh sách ấn tượng những nhà khoa học lỗi lạc của thế giới Việc tuyển chọn nhân tài của Singapore dựa trên năng lực, khả năng đóng góp vào sự phát triển của đất nước chứ không phân biệt quốc tịch, chủng tộc của những người nhập cư Chính phủ Singapore còn miễn xét thị thực cho du học sinh quốc tế, không đòi hỏi phải chứng minh tài chính, chi phí học tập vừa phải, môi trường học tập hiện đại, các ngành nghề đào tạo đa dạng Sinh viên nước ngoài đến học tập tại Singapore được vay tiền để chi trả cho những chi phí cần thiết về sinh hoạt và học tập Sau khi tốt nghiệp với kết quả học tập cao, những cử nhân “ngoại” này phải cam kết làm việc cho một công ty nào đó của Singapore ít nhất là 3 năm để trả nợ

Nhân tài nước ngoài còn được tuyển dụng vào cả bộ máy nhà nước Bộ máy nhà nước của Singapore bao gồm rất nhiều thành viên là người nước ngoài Nội các chính phủ đầu tiên của Singapore cũng chỉ có duy nhất 2 người bản địa Singapore đặc biệt

ưu tiên hướng vào việc thu hút nhân tài làm việc trong các khu vực công Đây là khu vực mà việc thu hút và trọng dụng nhân tài có ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển của quốc gia Để phát huy tối đa khả năng của đội ngũ nhân tài, chính phủ không chỉ quy định mức thu nhập lớn mà còn tạo điều kiện cho họ được cống hiến và tôn vinh

Ngoài ra, Singapore còn thành lập Mạng tiếp xúc Singapore Đây là tổ chức có

nhiệm vụ tìm kiếm tài năng quốc tế và người Singapore ở nước ngoài Mạng này có 10 văn phòng quốc tế ở Bắc Mỹ, châu Âu, Trung Quốc, Ấn Độ và Australia nhằm cung cấp dịch vụ tư vấn chất lượng cao và các kênh kết nối mạng với nhân tài của thế giới, các doanh nhân, người sử dụng lao động và sinh viên quan tâm đến các cơ hội hấp dẫn

về đào tạo, kinh doanh và sự nghiệp ở Singapore

Ngoài ra, Bộ Nhân lực Singapore đã tổ chức nhiều hoạt động và hội thảo cung cấp thông tin cho các nhân tài nước ngoài mới đến Singapore Cơ quan tiếp cận Singapore

đã tổ chức các chuyến đi tuyên truyền về “kinh nghiệm về Singapore” tại các khu vực khác nhau giúp người tham gia hiểu rõ hơn về di sản văn hóa Singapore Để cải thiện các dịch vụ thông tin và tham vấn, Bộ Nhân lực đã đổi mới các hệ thống tham vấn thông qua email, phương thức đáp ứng tương tác âm thanh và cập nhật các băng video, cũng như các tập sách thông tin nhỏ về đời sống và làm việc tại Singapore Ngoài

ra, Bộ Nhân lực Singapore cũng xuất bản các xuất bản phẩm mới về các dịch vụ của Chính phủ để hỗ trợ nhân tài đến định cư ở Singapore

Như vậy, có thể khẳng định, Singapore đã biến việc thu hút nhân tài trở thành một thương hiệu quốc gia, từ đó, tạo lực kéo người đến và giữ người ở lại phục vụ cho sự nghiệp phát triển để hướng tới những mục tiêu phát triển cao trong thời đại ngày nay

3 BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA CHO VIỆT NAM HIỆN NAY

Bí mật về sự phát triển của những nền kinh tế lớn trên thế giới như Mỹ, của những

“con rồng”, “con hổ” ở khu vực châu Á, Đông Nam Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore phần lớn đều nhờ vào nhân tài, nguồn nhân lực có chất lượng cao Kinh nghiệm thu hút nhân tài ở những quốc gia này đã cung cấp cho Việt Nam những bài học kinh nghiệm quý giá

Thứ nhất, cần xác định đúng vai trò, vị trí của nhân tài, đồng thời có chiến lược,

quy trình cụ thể để thu hút nhân tài và nguồn nhân lực chất lượng cao

Trong thế kỷ XXI sẽ diễn ra rất nhiều cuộc cạnh tranh khốc liệt, tiêu điểm là cạnh tranh về sức mạnh tổng hợp quốc gia, mà trước hết là những “cuộc chiến” trong lĩnh vực khoa học công nghệ cao Để chiến thắng trong cuộc cạnh tranh này, tất cả các nước, đặc biệt là Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa phải nhận thức rằng nhân tài là nhân tố cốt lõi, là yếu tố quyết định, nên phải xây dựng được chiến lược thu hút nhân

tài và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho quốc gia của mình trên tất cả các lĩnh vực Trong kinh tế tri thức, khi khoa học công nghệ không ngừng phát triển thì những người nắm giữ những tri thức hiện đại sẽ đóng vai trò chủ chốt trong giải quyết các vấn đề Để làm được điều đó, không có cách nào khác hơn là phải phát triển, đào tạo, thu hút đội ngũ nguồn nhân lực tài năng để thực hiện những mục tiêu và nhiệm

vụ của thời đại đặt ra

Ngoài ra, các cấp lãnh đạo cần ý thức được rằng việc thu hút và trọng dụng nhân tài là một nghệ thuật Do đó, cần tuân thủ quan điểm của Đảng, đồng thời cần khéo léo trong thu hút và trọng dụng nhân tài Để đạt được điều đó, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý phải đổi mới phong cách lãnh đạo Người viết:

“Muốn tránh khỏi sự hao phí nhân tài, chúng ta cần phải sửa chữa cách lãnh đạo”,

“Lãnh đạo khéo, tài nhỏ có thể hóa ra tài to Lãnh đạo không khéo, tài to cũng hóa ra tài nhỏ ” [5, tr.320]

Bên cạnh đó, Việt Nam cần phải xây dựng một quy trình hết sức khoa học, bao quát từ vấn đề tìm nguồn, tạo nguồn tới vấn đề lựa chọn, tuyển dụng và vấn đề giám sát, đánh giá hiệu quả cho đội ngũ nhân tài của quốc gia Quy trình này phải hướng tới việc xây dựng đội ngũ nhân lực tài năng cho cả một thời kỳ dài để hình thành thị trường khoa học – công nghệ, nền kinh tế tri thức, chứ không chỉ là cho nhu cầu phát triển hiện tại của đất nước Đội ngũ nhân tài phải được hoạch định từ việc tìm nguồn, đến việc tuyển chọn, từ việc sắp xếp công việc phù hợp để phát huy tối đa sở trường của họ tới việc đãi ngộ xứng đáng để tránh trường hợp “chảy máu chất xám” đang diễn

ra phổ biến ở Việt Nam hiện nay

Thứ hai, để tạo nguồn nhân tài cho đất nước, Việt Nam cần có chiến lược đầu tư

thích đáng hơn nữa cho giáo dục nói chung, đặc biệt là giáo dục đại học Đã đến lúc phải thay đổi quan điểm việc đầu tư cào bằng cho các trường đại học Trong bối cảnh hiện nay, cần phải đầu tư để hình thành những trường đại học có khả năng thu hút những người học trong nước và quốc tế có nhiều tố chất của một nhân tài Họ sẽ được đào tạo để trở thành những nhà lý luận có tư duy mang tầm thời đại và những chuyên gia xuất sắc có thể đại diện cho nền khoa học công nghệ hiện đại của thế giới Chính đội ngũ này, trong tương lai, nếu thu hút và trọng dụng được họ thì đó sẽ là đội tiên phong trên con đường hình thành thị trường khoa học – công nghệ, góp phần hình thành kinh tế tri thức của đất nước

Thứ ba, có những chính sách, cơ chế ưu đãi và tạo môi trường làm việc thuận lợi

nhất cho nguồn nhân lực tài năng

Một trong những kinh nghiệm quý giá trong việc thu hút và sử dụng nhân tài chính là việc có những chính sách ưu đãi xứng đáng với nguồn nhân lực chất lượng

cao Trong đó, cần áp dụng thước đo của thị trường để trả công xứng đáng cho những tài năng ở cả khu vực công và khu vực tư Đặc biệt, vấn đề thu nhập trong khu vực công cần được điều chỉnh một cách mềm dẻo, linh hoạt để thích ứng với những biến động của thị trường lao động Chỉ có như thế mới giữ được những người tài năng làm việc lâu dài cho khu vực công Ngoài ra, thế hệ trẻ là tương lai của đất nước Vì vậy cần quan tâm tạo điều kiện để lực lượng nhân lực trẻ phát huy tối đa khả năng của họ Cùng với việc hỗ trợ về tài chính, cần đặc biệt quan tâm, tạo môi trường và điều kiện làm việc thuận lợi để nhân tài phát huy tài năng, cống hiến cho địa phương, đất nước Thực tế cho thấy, thu hút và trọng dụng nhân tài, nếu tuyệt đối hóa ưu đãi về tài chính, lợi ích vật chất, xem nhẹ việc tạo môi trường làm việc dân chủ, tôn vinh sự đóng góp, cống hiến của nhân tài thì việc thu hút và trọng dụng nhân tài khó có thể đạt hiệu quả như mong muốn; thậm chí người tài đã thu hút được sẽ rời khỏi địa phương

Do đó, cùng với những ưu đãi về vật chất, cần coi trọng tạo lập môi trường cho nhân tài làm việc Đó là, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng không khí làm việc thân thiện, minh bạch, dân chủ và chế độ thông tin kịp thời; sự quan tâm, gần gũi của người lãnh đạo quản lý; chính sách tôn vinh, khen thưởng kịp thời, xứng đáng với đóng góp của nhân tài Trong đó, thực hành dân chủ rộng rãi trong cơ quan có ý nghĩa rất quan trọng

Thứ tư, các bộ, ngành, đặc biệt là những ngành công nghệ cao – đại diện cho nền

kinh tế tri thức cần có những thử nghiệm táo bạo trong việc mời những trí thức Việt kiều đã thành công ở những nước phát triển về nắm giữ một số vị trí then chốt trong bộ máy lãnh đạo của bộ, ngành mình để tạo nên những bước đột phá cần thiết, kéo theo

sự thay đổi của toàn bộ nền kinh tế

Thực hiện đường lối đổi mới toàn diện, hội nhập quốc tế sâu rộng với sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt đang đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng chiến lược nhân tài quốc gia, tạo thành chủ trương, cơ chế thống nhất để thu hút, trọng dụng, bồi dưỡng

và phát triển nhân tài Đồng thời, các cấp ủy, chính quyền từ Trung ương xuống cơ sở cần thu hút, trọng dụng nhân tài Đó là một giải pháp căn bản của sự nghiệp đổi mới

và xây dựng đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Các quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore do xây dựng được một chiến lược thu hút nhân tài đúng đắn, phù hợp thực tiễn nên đã tạo ra

sự phát triển thần kỳ, bền vững dựa vào công nghệ và nguồn nhân lực có chất lượng Việt Nam là quốc gia đang phát triển, đi sau trong lĩnh vực công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển nguồn nhân lực, do đó, việc tham khảo kinh nghiệm của những nước này là vô cùng cần thiết

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Lê Thị Hồng Điệp (2012), Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây dựng nền kinh tế tri thức ở Việt Nam, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

2 Vũ Văn Phúc, Nguyễn Duy Hùng (đồng chủ biên) (2012), Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

3 Nguyễn Đắc Hưng (2013), Nhân tài với tương lai đất nước, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

4 Nguyễn Văn Khánh (chủ biên) (2012), Nguồn lực trí tuệ Việt Nam: lịch sử, hiện trạng và triển vọng, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

5 Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

6 Trần Quốc Toản (chủ biên) (2012), Phát triển giáo dục trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.