Chủ nghĩa thực dân dữ liệu dữ liệu đô hộ chúng ta thế nào

Ngụý củaví von này là ngượclại với tài nguyên dâu, dừ liệu sẽkhông baogiờcạn kiệt, và chúng ta có thê mặc sứckhaithác dừ liệu màkhông cần phải lo ngại rằng một ngày nào đó chúng ta sẽ bị

CHỦ NGHĨA THỰC DÃN DỮ LIỆU:

Dữ liệu đô hộ chúng ta thế nào?

liệu (data colonialism)

là khái niệmđằng sau

giả của Nick Couldry

và Ulises Mejias

mang tên'Cai giá của

sự kêt nối: Dữ liệu

đang thuộcđịa hóa

và chiếm đoạt cuộc

thế nào'(TheCostsof

is Colonizing Human

Life andAppropriating

It), xuất ban vào năm

2019 Kháiniệm chủ

lập luận rang chúng ta

đang sống trong một

bạo lựcva việc cướp

đoạtcưỡng chế không

còn là điều cẩn thiết

để hiệnthựcthực dân

cóthề được thi hành

Liệu lập luận này

không, và nếu Couldry

định đúng,thìchúng

tacó thể ỉam gì để

sống chung với hiện

thực thực dânnày?

Bắt đau với dữ liệu: nhu thế nào là dữ liệu?

Chúngta thường nghe ví vonrằng

dữliệu là nguồn tàinguyên màu

mỡđang được khối khoa học công nghệ khai thác như thê nó là một

nguồn “dầu mới” {the new oil), với

hàm ý rằng dữliệu là một nguồntài nguyên tự nhiêncó sẵn, cầnđược mang rachuyển hóa thành các sản

phẩm mang giá trị kinh tế Trong một vívon khác,Giám đốc tài chính Ruth Porat cua tập đoàn Google ví

dữliệu như là ánhnắng mặt trời khi

phát biêu tại Diễnđàn Kinh tếThế

giới (WEF) vàonăm 2019,chi môt

ngàỵ sau khi Google bị các nhà cầm

quyên Pháp phạt 57 triệu USD do vi

phạm vê quyên riêng tưngười dùng

Ngụý củaví von này là ngượclại với tài nguyên dâu, dừ liệu sẽkhông baogiờcạn kiệt, và chúng ta có thê mặc sứckhaithác dừ liệu màkhông

cần phải lo ngại rằng một ngày nào

đó chúng ta sẽ bị cạn kiệt dữliệu nhưcáchmà chúngta đang dàn cạn

kiệtnguồn tàinguyêndầu,hay là các

khoáng sản tự nhiên khác.Nhưvậy,

dữ liệuđên từđâu, do ai tạora, và

vìsao lạicó nhiều cáchvívonvề dữ liệumâu thuẫn với nhau đang cùng

tồn tại trong cách mà chúng ta nói về

dừ liệu?

Đê giải quyếtbài toán này thì

trước hết chúng ta cần hiểuvề tính

đa chiêucủa dữliệu Hãy cùng nhau nhìn vào định nghĩa vê dừliệu mà Nick Couldry và UlisesMejias đưa

ratrong quyên sách cua họ Trong

quyên ‘Cái giá cúa sự kêt nôi dữ liệu được định nghĩalà: “Các luồng thông tin, dưới mọi hìnhthức định dạng, được truyền từ đời sống con người đèn các cơsở hạ tâng thu thập

và xửlýdừ liệu”

Theo nhưđịnhnghĩanày, thì dừ liệu có thê là hình ánh dưới dạng

file jpeg haypng,có thê làmột dòng

thông tin chữ viết lưu trong file Excel, hay là một video ngắn(hoặc dài)có định dạng mp4 haymov Cũng theo định nghĩa này thì vì dữ liệu được truyền từ đời sống con

ngườiđên các cơsớ hạ tầng thu thập

và xửlýdữliệu, chúng ta không thê

nàotách rời đời sốngcùa dừliệu ra khoi đời sốngxãhội.Ngoài ra, dữ

liệu luôn luôn mang tínhchấtvật lý

Dừliệu luôn luôn được lưu trừ ở một

nơinào đó - và nơi mà dừ liệu được lưutrữ không phải là “đámmây”

như ví von mà chúng ta thường nghe trong quang cáo vê“điện toán đám mây”, mà là các trung tâmlưu trù’ dừ liệu được xây dựnghết sức tốn kém

và yêu câu nguồn nhânlực quan lý

vàbảo trirất nghiêm ngặt Các trung tâm này là một mạng lưới vật chât

và con người phức tạp, bao gồm: các

hệ thông lưu trữ; máychu; thiếtbị

chuyến mạchvàbộ định tuyến;các

yêu tô bao mật thông tin nhưtường

lửa, nguồnđiện liên tục (UPS) - pin

dự phòng, máyphát điệnvà nguôn

điện dự phòng; hệ thống kiêm soát

môi trường- máy điêu hòakhông

khí đê làm giảm nhiệtcho các thiêt

bị này; hệ thống an ninh vật lý

-sinh trắc học và hệ thống giám sát

video; và đặc biệt là các nhânviên

vận hành - một nguồn nhânsựsằn

sàng giám sát hoạt động và bảotrì

thiết bịvà cơ sởhạ tầngnày suốt

ngày đêm

Như vậy, khi nói vềdừ liệu,

chúng ta không thê nào táchdừ liệu

khỏi cơ sởhạtầng ngoạivi lưutrừ

chúng,và cũng không thê nào tách

rời dừliệu ra khỏi mục tiêu tạo ra

Giám đốc tài chính Ruth Porat của tập đoàn Google ví dữ liệu như là ánh nắng mặt trời, chì một ngày sau khi

Google bị các nhà cầm quyển Pháp phạt 57 triệu USD do vi phạm về quyển riêng tư người dùng.

Ảnh: Phonearena.com

lợinhuận vốn đã định sằn trong các

cấutrúc thuthập dữ liệu Dữliệu

không hề tồn tạitự nhiên như dầu

hay ánh nắng mặt trời, mà được cấu

trúctạo ra vàthu hoạch một cách

cóhệ thống bởi lực lượng kinh

doanh dữliệu màNick Couldryvà

Ulises Mejias gọi tên là ngành định

lượng xã hội (social quantification

sector), ngànhsản xuâtđăng sau

việcđịnh lượng hóa xãhội đang

ngày càng trở nên sâu rộngvà

mang tính lợi nhuận

Ngành định lượng xã hội

Nhưvậy,ngành định lượngxã hội

làgì, và ailà nhữngthànhphẩn

Dữ liệu không hề tồn tại

tự nhiên như dầu hay ánh nắng mặt trời, mà được cấu trúc tạo ra và thụ hoạch một cách có hệ thống bởi lực lượng kinh doanh dữ liệu.

chu chốt trong nhóm ngành mới đang đóng vài trò thayđôi bộ mặt

xãhội cuachúng ta? Nick Couldry

và UlisesMejias định nghĩa ngành định lượng xã hội baogôm ba

nhómtô chức chính, đólà:

1 Các nhàsản xuất thiết bị kỳ thuật sốnhằm phục vụ việc kết nôi

cúaconngười (điện thoại, thiết

bị,và ứngdụngthông minh như

Alibaba, Baidu,Facebook, Google, WeChat

2 Các nhà môigiới dữliệu và

các tôchức xử lýdừliệu(Acxiom,

Equifax,Palantir, TalkingData)

3 Các tổ chức/cơ quanphụ

thuộc vàodữ liệu lây từ đời sôngxã

hội để hoạt động (các doanhnghiệp hàngtiêu dùng (Tiki, Lazada), cáctổ chức chính trị (chiếndịch tranh cử cuaJoe Biden hay Donald

Trump tại Mỹ), các dịch vụ kỹ thuậtsố )

Mỗi nhóm tổ chức trong ngành

định lượng xã hội nàycómộtvai trò và chứcnăng khácnhautrong

bộ máy giúp tạo ra,lưu trữ, và quan

lý dữ liệu; tuy nhiên, diêm chung của họ là bồ trợchonhau trong việc tạo nên một ảo giác về sự liền mạch của quátrình khai thác dừ

liệu.Nếu chúng ta vén bức màn mỏng mà sựphôi hợp cua các tô

chức này tạo ra, chúngtasẽ thây có rât nhiều sự đứt gãy trong quá trinh thu thập và lưu trữ dữ liệu Một ví

dụ cho luận diêm này làsự không đồng đều trong việc các nhà sán

xuất thiết bị điện thoạithu thập dừ

liệu từngười dùng Theo một báo cáonghiên cứu từ Đại học Trinity College Dublin ờ Irelandvào tháng

ba năm nay,Google thuthập dữ liệutừ người dùng thiêt bị Android

nhiềuhơn Applethu thập dữ liêu

từ người dùng thiết bị ÍOS20 lần Nhóm nghiên cứuđã so sánh dữ liệu mà điệnthoại Pixelchiasé

với Google với dữliệu iPhone chia

sẻ vớiApple vànhậnthây răng Google thu thập dữ liệu điện thoại

từ người dùng nhiêu hơn 20lân so vớiApple

The nhưng,loại dữ liệu mà hai

côngty này thuthập từngười dùng

lại khác nhau Báo cáocho biêt

ràngApple bị phát hiện thu thập

vị trí của người dùng ngay cá khi

AppleID, cũng như thu thập địa chí IP cụcbộ củangười dùng,trong khiGooglethì lại không thu thập các dữ liệu này.Ngược lại,Google

cũngthu thập địa chi MACWi-Fi trong khi Apple thì không Đặcbiệt,

trong vòng 10 phút sau khi người

dùng bó SIM vào điệnthoại và

khởi động, Google thu thậpkhoáng

1MB dữliệu trong khi Apple thu

thập khoảng 42KB Khi ớ chê độ

rảnh, tức là khi người dùng không

sử dụng điện thoại,Google thu thập

khoảng 1MBdữ liệucứ sau 12giờ trongkhi Apple thuthập khoảng

52KB

Một điều rấtđánglo ngại mà kết quả nghiên cứu nàyđã chothây

đó là trêntrungbinhthì giá thành cua iPhone đắt hon rất nhiều so với

điện thoại Pixelcủa Google.Như

vậy, vô hình trung, chứng ta có hai

thechếdừ liệu chongười chi nhiều

tiên hơn vàngười chi tiên ít hơn

cho các thiết bị cần thiếtcho việc

họ tham gia vào xãhội số.Nói cách

khác, nếu không tra bằng rấtnhiều

tiền đêcóthê muađượcmột thiết bị

di động, thì chúng ta vần trả bằng

rât nhiêu dữ liệucủa cá nhân minh

mà các công ty san xuất thiết bị kỹ

thuật sô đang lặng lẽ thu thập một

cách mặc định Kê cà điều này diễn

ra một cáchtự động,chúng không

hê mang tính tự nhiên hoặc bât khả

kháng:việc chúng ta phải “trả giá”

bàng dữliệu đê có the tham gia vào

xã hội số là một trật tự xã hội mới

được xâydựng trên nên tảngtư bản

chu nghĩa côngnghệ mới, một trật

tự xãhội dựa trên nguyên lý khai

thác triệt đêđèn từng ngóc ngách

đờisốngcùa con người, mà dữliệu

chính là bước đệm trung gian

Đê mô tà chi tiết hơn về trật tự

xã hội này, Couldryvà Mejias đã

xâydựng kháiniệm quan hệ dữ

liệu (data relations)nhăm mụcđích

bô sung cho khái niệm quan hệ

lao động(labour relations) cúa tư

định nghĩa là cách con người tương

tácvới nhau và với thêgiới, được

hiện thực hóa nhờvào các công cụ

kỹ thuật số Mốiquan hệnày khiến

chođời sông con người không chi

bịchu nghĩa tư banchiêm dụng và

trực tiếp khai thác lợi nhuận, mà

còn bị chúng giám sát và quản trị

liêntục Quan hệ dữliệu khoétrỗng

(hollow out) không giandànhcho

bản ngã củamỗi chúng ta, khiến

chúng tadần mất đi, và nghiêm

trọng hơn nữa, là dânquên điquyên

tự do cá thê cuachính mình.Chúng

ta đang dần đánh mấtviệc một cá

nhân cóthê tự do tồn tại như một cá

thê tự chutrong xãhội,Couldry và

Mejias lập luận, vì chúng ta đang

chịu khuât phụcbởi việcdữliệu

về chúng ta bị khai thác liêntục

đênhằm tạo ra lợinhuậncho khối

dữliệunày, ngoài ra, còn đang tạo

ra một loại kiến thức mới về đòi

(uốn sách "Cái giá cùa sựkêt nối" cùa Nick Couldry

và Ulises Mejias.

Nếu Chủ nghĩa thực dân trong lịch sử thôn tính lãnh thổ, tai nguyên, và chính sức lao động con người trên lãnh thổ va tài nguyên này, thì việc chiếm đoạt quyền lực của chủ nghĩa thực dân dữ liệu vừa đơn giản hon, vừa sâu rộng hơn: việc chiếm đoạt và kiểm soát chính cuộc sống con người thông qua qùá trình chiếm đoạt dữ lỉẹu

vè họ diên ra âm thầm, không càn dùng đến bạo lục, và

đã sân sàng trong việc chuyển hóa đời sống con người thành lợi nhuận cho giới thực dân công nghệ mới.

sống xã hội cua chúng ta Kiến thức nàyđược gọi tên là “bộ nhớ đệm xã

hội”

Bộ nhớ đệm xã hội (social caching)

Bộ nhớ đệm xã hội được đinhnghĩa

làmột dạng kiến thức mới về đời sống xã hội, hình thànhdựa trên việc thu thập vàlưu trữ dữ liệucá nhân với mụcđích khaithác lợi nhuậnvềsau Điêm mấu chốt cua khái niệm nàylà việc dữ liệu thu

thập tự độngđiện toánđãvà đang được chuyên hóa thành những hiêu biêtcua chúng ta vêxãhội, và chúng ta đang ngày càng lệ thuộc

vào loại kiến thứcmới nàyđê cấu trúc cuộc sống vàđưa ra quyết định

về cuộc sốngcủachúngta

Đê có thêhiểu về loại kiến thức

xã hộimói này,chúng tahãy cùng

xem xéthai ví dụ thựctiên.Ví dụ

thứ nhât là ví dụ vê sự phôbiên của

các ứng dụng giúp giảm cân trên

điệnthoại.Các ứng dụng giúpgiam cân trên điệnthoại cỏvai trò kép

là đưa ra sô lượngcalorie mà bạn

có quyền ăntrong mộtngày sau khi bạn nhập các thông tin vềchiều

cao, cân nặng, tuôi tác, và yêucâu bạn theo dõi lượngcalorie mà bạn dungnạp hàng ngày bằng cách

liên tục báo cáo ngược vào trong ứngdụng sau mồibữa ăn Neu ứng

dụng yêu câu tôi chiđượcdungnạp

1400 calorie mộtngày thông qua

những thông tin mà tôi đãcung cấp,

có kha năng rất cao là tôi sẽthực

hiện điều này Con số 1400 calorie này là một kiến thức xãhội về cá nhântôi:những gìtôi ăntrong một

ngày sẽphải tuân theo những gì mà

kiến thức này đãmách bao tôi, và

việcliệu tôi có tuân thùtheo đúng

nhữnggì mà kiến thứcnày đãmách

bảohay không sẽtiếp tục bổ sung vào việc thay đôi kiên thức này:

con số 1400calorie có thể tăng lên

hoặc giam xuống tùy vào những dữ liệuvê cân nặng và lượng calorie dung nạp hăng ngày mà tôi cung

câp ngược lại cho các ứng dụng này trongsuốt quá trình màtôi cố gắng

giảm cân

Trongsuốt quá trìnhnày, sự tương tácduy nhất diễnralà giữa

tôi và ứngdụng đang thuyết phục tôi rằng nó sẽ giúp tôiđạt được mục

đíchgiam cân củaminh, thông qua

SỐ 12 NGÀY 20.6.2021 www.tiasang.com.vn TiaSóng 19

trung gian là dừliệu mà tôi liêntục

cung capcho ứng dụng.Ngoàira,

nếu lôi mang theođiện thoạibên

mình mỗi khi tôi chạybộ hoặc tập

thê dục, hoặc nêu tôi đâutư hơn và

mua cho mình một chiêc đông hô

thông minh đề đo lường sốbước đi

hoặcbước chạy cua tỏi hăngngày,

thì các ứng dụng giảmcântrên còn

cóthêtự độngdùng những dữliệu

Các ứng dụng giảm cân đang "định hình lại"hiểu biết của chinh chúng ta vé cơ thê ’minh.

Ảnh: EverydayHealth.com

này để điềuchỉnhnhững lời khuyên

mà chúng đưa racho tôi.Vàmột

lần nữa, thi khanăng rất cao làtôi

sẽtin vàlàm theo những lời khuyên

màchúngđưa ra,vì tôi tin vào loại

kiếnthức xã hội mà những ứng

dụng này đang dạy chotôi Như

vậy, khi tôi càng quen dần với việc

theo dõi và báo cáodừ liệu đe quyết

định xem tôi nên làm gi trongmột

ngày-ăn gì, uống gì, đi bao nhiêu

bước -thì tôi càngdễ chấp nhận

logiccuasự theodõi như làmột cơ

sởhạ tầng giúp tạo nên kiến thức

về các máng đời sống xã hội mà tôi

vôn tin là tôi không có, hoặc có rất

ítkhả năng điêukhiên

Ví dụ thứ hai là ví dụ về ứng

dụng hệ thôngtín dụngxã hội(hay

còngọi làsocial creditsystem) cùa

ra thử nghiệm ớ nhiêu tinh thành,

với mục đích là định nghíalại như

thênào là công dân tôt vàcông

dân xấu Trung Quốc làm điềunày

băng cách theodõi cáchoạt động

Chúng ta có thể "chẩn bệnh" cho trật tự xâ hội mới này dựa trên cách mà

nó đang hoạt động: bằng

sự khai thácìợi ộhuận

vả bóc lột đời sống con người vổ hạn.

như liệu bạn có trả tiềnđiện nước

hãng tháng đúnghạn hay không,

liệu có trả nợ ngân hàng đúng hạn hay không, liệu khi bạndăt chó đi

dạothì bạn cóđeo dây xích cho chó một cách cân thận hay không Đây

là một ví dụ thật từ thành phốJinan, tínhSơnĐông ởTrung Quôc, khi

màhọ thừ nghiệm theo dôi hànhvi

người nuôi chóơ nơicôngcộngvào

năm 2017.Mồi một người nuôichó được cho 12 điếm; mồi khihọ quên xích chó ở nơi côngcộng thi họ sẽ

bị trừ 3 diêm,lân thứ haitái phạm

sẽbị trừ 6 diêm kèm với tiền phạt,

và đến khi bạn bị trừhết 12 điếm thi chó cua bạnsẽbị chính phu tịch thu Neubạn quêngia hạn giấy phép đượcnuôi chó thì toàn bộ 12

diêmcủa bạn sẽ bị trừ ngay lập tức

trinh này thì chính quyền cùathành

phố Jinan đã báocáo là đãxừphạt

hơn 1430 người nuôi chó, và đã tạm tịch thu 120chú chó xấusố

Như vậy,chúngtacóthê nhìn

thấy rằng, lầnđầutiêntronglịch

sử,cómộtloại kiênthức mới vê

xã hộicủa chúng ta đang được tạo

ramồi ngày thông qua những dữ

liệu được thu thập tự động bơicác đốitượng trongkhối ngành định lượng xã hội, mà các nhóm ngành

này cóthể bao gồm câđối lượng

chínhphu.Có haivấnđề dáng quan tâmchính mà Nick Couldry và Ulises Mejias lập luận về bộ nhớ

đệm xãhội Thứ nhất, họ lập luận

ràng chúngta không nên xem như việc các côngty thươngmại vàcác

cơ quan chính phủ liên tục lây dữ liệu từchúng ta và tạorakiến thức

xãhội về chúng ta làmột việc tự

nhiên bất khảkháng Bơi vichúng không hê tự nhiên, và cũng không

hề bât khả kháng Thứhai, họ lập

luận ràng chúng tanên mớ rộng trí

tường tượng xã hộicủa chúng ta đê

cóthè cùngnhau tái cơ câu quan

hệquyền lực giữa các côngty công nghệ, các tô chức tạo ra kiênthức như là trườngđại học, các cơ quan chính trị như là chính phu, và chính những người sữ dụngcôngnghệ

để có the kết nốivới nhau, chính là

chúng ta

Chủ nghĩa thực dân dữ liệu: ngôn ngữ mới và cân thiết cho kỷ nguyên công nghệ?

Như vậy, đâulà tính thực dân cua

dữ liệu, và vì sao chúng tacân phải

hiêuvề trật tự xã hội mới mà việc khai thác dữliệu triệt đếcua khối định lượngxã hội bằng ngôn ngữ của chủ nghĩa thực dân? Vào năm

1950, Carl Schmitt đã viêt trong lời tựa cuôn sách ‘Quy luật cuaTrái đất’ (The Nomos ofthe Earth), rằng

chủ nghía thực dân “là một sự kiện lịch sử không thê lặp lại Chỉcó thê trong một thế giới tương tượng hoangđường, người ta mói có thê

hình dung ra một sự tái diềncùa chủnghĩa thực dân thời hiệnđại, chẳng hạn như việc con người lên đường khám phá Mặt trăng, hay

một hành tinh hoàn toàn mới nào

đó,đế họ có thê thòa mãn tự do khaithác vùng đất mới này và giải

tỏa cho nhữngtranh đấu củahọ trên

Tráiđât.”Dưới điều kiện của chủ

nghĩa thực dân lịchsử, các nguồn

tài nguyên lớn được khai thác triệt

đểnhằm mục đích chiếtxuất giá

trịkinh tế cho tầng lớp thựcdàn

Chúngta đangnhìn thấymột logic

tương tựđược tái diềnvớidữ liệu,

được hiếu như làmột nguồn tài

nguyên vô hạn (ánh nắngmặttrời)

vàcóthê mang lại nguồn lợi kinh

tê lớn (dâu tự nhiên) Vậy,liệu có

phai răng Carl Schmittđãsai,và

Nick Couldry và Ulises Mejias

đang muốnthuyếtphụcchúng ta

Hệ thống tín dụng xã hội hay còn gọi là hệ thống "tính điểm công dân" mà Trung Quốc đang áp dụng muốn

định nghĩa lại quan niệm xa hội vé việc thê nào là một công dân tốt và thế nào là một công dan xầu Ảnh:

Wired.uk

bằng mộtlập luận mang tính tiếp

diễn lịchsử?

Neuchu nghĩa thực dântrong

lịch sư thôntínhlãnh thô, tài

nguyên, và chính sức lao động con

người trênlãnh thôvà tài nguyên

này, thì việcchiêm đoạt quyên lực

của chu nghĩathực dândữ liệu vừa

đơn giản hơn,vừasâu rộng hơn:

việc chiếm đoạt vàkiếm soát chính

cuộc sống con ngườithông quaquá

trinh chiếm đoạt dữliệu về họ diễn

ra âm thầm, khôngcầndùng đến

bạo lực, và đã san sàng trong việc

chuyên hóađời sông con người

thànhlợi nhuận cho giớithựcdân

côngnghệ mới Dù nhiều chỉ trích

vềchủ nghĩa tư bàn côngnghệ có

xu hướng tập trung vào vaitròcủa

những gã không lôkỳ thuật số tại

Thung lũngSilicon,Couldry và

Mejiascho ràng chúng ta cần phải suy nghĩ rộng hơn, kéo dàihệtham

chiếu lịch sử củachúng ta hơn, và

đặc biệt chú ýđếnvai trò củaTrung Quôc trong trật tự xã hội mớinày

Chú nghĩa thực dân dữ liệu mở

chu nghĩa tư bảnmàchúng tachi mới bước vào giai đoạn sơ khai;

tuy chúngta khôngbiết trước rằng liệu giai đoạn mới này sẽpháttriển

ra sao và có hìnhhài cuôicùng

nhưthế nào,chúng ta có thể “chẩn

bệnh” cho trậttự xã hội mới này dựa trêncách mà nó đang hoạt

động: bàng sựkhai thác lợinhuận

và bóclột đời sông con người vô hạn

Kháng cự chủ nghĩa thực dân dữ liệu - làm thê nào để đòi sống con người trỏ nên

“dang sống” hon dưới hiện thực thực dân dữ liệu?

Sau khi đưara nhận định rằng chủ

nghĩa tưbân đương đại được đặc

trưngbới một dạng chủ nghĩa thực

dân dừ liệu mới,Couldryvà Mejias

chuyênsang thảo luậnvêcâu hỏi cấp bách là làm thenàođểthách

thức vàchốnglại hiện thực thực dânđánglongại này.Trong phần

cuối của cuốn sách, trong chương

“Tái kêtnôi”, hai tác giálập luận rằng chúng tacầnphàn đốiviệc

thực hành và bình thường hóa chủ

nghĩa thực dân dữ liệutrong cuộc sông hăngngày Dựa trên công trinh trướcđócủaMejiasvê tính

“siêu giao điếm” (paranodal),hai

tác giả unghộ chủ trương “đứng về mộtphía củacác giaođiểm kết nối

kỳ thuật sô giữ vừng vịtrí ở bên

ngoài mạng lưới xã hội sô ngay cả khi vẫnchính thức ở bên trong nó”,

đếcó thề phát triển những cách biêuvàhành độngmới đối vớichù nghĩa thựcdân dữ liệu Sự phan

khángnày có thể baogồm việc họp tác với nhiêuđôitượngxã hội khác

nhau đê có thê xây dựng các giãi pháp thay thê cho chủnghĩa thực

dân dữ liệu, thông qua các hoạt

độngnhư chiến dịchgiáo dục kỹ

năng thông tin và kỹ năng dữ liệu,

hồtrợluật thúcđây quyền riêng

tưdữliệu, và tây chay việc tham gia vào các nên tảng mạng xã hội,

chăng hạn nhưFacebook Ngoài ra, hai tác giảcòn khuyên khích từng

quốc giacầnphảidựa vào lịch sử

chống thực dâncủa chínhhọ để

cóthê đưa ranhữngbài học chống

thực dân dữliệu phù hợp nhất Bằng cáchđặtdữ liệu vàotrong lịch sử lâu dài hơn về việc các thế

lựcthực dânchiếmđoạt lãnh thô

và tài nguyên thiên nhiên trên quy

mô toàn câu, khái niệm chu nghía thực dân dữ liệu là thànhquả của

việc Nick Couldry và Ulises Mejias

tìmcáchgiảiquyêt một cách hiệu quả hơnnhững vấn đề không bền

vững về tính bànhtrướngcùachú nghĩagiám sátthông qua cáchoạt động tiếp thị, trí tuệ nhân tạo, và internet vạn vật.Nóicách khác,can thiệp lý thuyết củahai tác già trong

kháiniệm này giúp chúng tanhận

ra những thiêusót cùa các phương

pháptiẻpcận pháp lý và phê bình

pháp lý hiện tại, giúp mờra một diêm xuât phátphê binh rộngrãi và

đây đu hơn Găn liên những phát triên hiện thời của dữ liệu với khái

niệm lịchsửchủ nghĩa thực dân có thêsẽ giúp chúngta nhìn nhận thấu

đáo hơnvề hiệnthực xãhội mang đâynhững hậu quá khólường này.ũ