(TIỂU LUẬN) TIỂU LUẬN môn học AN TOÀN LAO ĐỘNG đề tài AN TOÀN điện TRONG NHÀ máy CHẾ BIẾN THỰC PHẨM

Phần lớn những tai nạn xảy ra là do va chạm phải những vật mang điện gây điện giật, nhưng cũng có những trường hợp không va chạm mà vẫn bị tai nạn, đó là do đã vượt quá khoảng cách an to

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

VIỆN CÔNG NGHỆ SINH HỌC VÀ THỰC PHẨM



TIỂU LUẬN MÔN HỌC: AN TOÀN LAO ĐỘNG

ĐỀ TÀI: AN TOÀN ĐIỆN TRONG NHÀ MÁY CHẾ BIẾN

THỰC PHẨM

Nhóm SV: 2

Lời mở đầu

An toàn lao động vẫn luôn là vấn đề hàng đầu mà người sử dụng lao động luôn phải thực hiện tốt để đảm bảo cho nhà máy, xưởng sản xuất của mình luôn trong tình trạng hoạt động tốt nhất Điều gì xảy ra

nếu như trong quá trình lao động chúng ta không thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn lao động?

Nếu làm việc trong môi trường lao động có tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy hiểm thì tai nạn lao động rất dễ xảy ra Nhẹ thì xây xước trầy da, nặng thì gây thương tích và các bệnh nghề nghiệp, thậm chí có trường hợp mất mạng khi xẩy ra tai nạn

Vì vậy lợi ích lớn nhất khi thực hiện các biện pháp an toàn lao động đó là ngăn ngừa tai nạn, bảo vệ sức khỏe và ngăn chặn mắc các bệnh nghề nghiệp

Và điện là một loại năng lượng vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của xã hội và đời sống con người Điện là 1 loại vật chất vô hình không nhìn thấy được nhưng lại có tác dụng rất lớn đối với cơ thể con người, do đó mức độ nguy hiểm cũng không thể đo lường hết được Phần lớn những tai nạn xảy ra

là do va chạm phải những vật mang điện gây điện giật, nhưng cũng có những trường hợp không va chạm mà vẫn bị tai nạn, đó là do đã vượt quá khoảng cách an toàn đối với từng cấp điện áp gây nên phóng điện

Cho nên tai nạn điện thường xuyên xảy ra tại các nhà máy, và gây ra nhiều ảnh hưởng nghiêm trong về sức khỏe và tính mạng của công nhân Để tránh điều đó xảy ra nhóm em đã chọn lựa và tìm hiểu về vấn

đề an toàn điện và các biện pháp ngăn ngừa tai nạn lao động điện cho công nhân

BẢNG PHÂN CHIA CÔNG VIỆC

STT Họ và tên MSSV Công việc

1 Mai Thị Tuyết Anh 19475941 Nguyên nhân dẫn đến tai nạn điện ở

Mục Lục

1 Tình hình, thực trạng an toàn điện trong nhà máy CBTP 1

2 Yếu tố nguy hiểm về điện trong nhà máy CBTP 2

2.1 Điện giật 2

2.1.1 Khái niệm 2

2.1.2 Nguyên nhân 3

2.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến tai nạn điện giật 4

2.1.4 Hậu quả 5

2.2 Mạch chập điện 5

2.2.1 Khái niệm 5

2.2.2 Nguyên nhân gây ra hiên tượng chập điện 5

2.2.3 Hậu quả 6

2.3 Phóng điện 6

2.3.1 Khái niệm 6

2.3.2 Nguyên nhân 7

2.3.3 Hậu quả 7

3 Nguyên nhân gây tai nạn điện trong công nghệ chế biến 7

3.1 Do môi trường làm việc không an toàn 7

3.2 Do yếu kém trong quá trình thi công và thiết kế 8

3.3 Do bất cẩn 9

3.4 Do thiếu hiểu biết của người lao động 10

3.5 Do sử dụng thiết bị điện không an toàn 10

3.6 Do các công tác tổ chức của doanh nghiệp 11

4 Cấp cứu nạn nhân bị tai nạn điện 12

4.1 Khái quát chung 12

4.2 Phương pháp tách nạn nhân ra khỏi mạng điện 13

4.2.1 Giải phóng nạn nhân ra khỏi mạng điện hạ áp 13

4.2.2 Giải phóng nạn nhân ra khỏi mạng điện cao áp 13

4.3 Sơ cứu nạn nhân 14

5 Biện pháp phòng ngừa 17

5.1 Các quy tắc chung để đảm bảo an toàn điện 17

5.2 Biện pháp an toàn điện 18

5.2.1 Biện pháp kĩ thuật 18

5.2.2 Biện pháp tổ chức 20

6 Tài liệu tham khảo 22

1 Tình hình, thực trạng an toàn điện trong nhà máy CBTP [4]

- Hệ thống điện tại các cơ sở chế biến thực phẩm là điện sản xuất ba pha, đa số đã sử dụng lâu năm,

dây dẫn câu mắc tùy tiện trong nhà xưởng và kho, không đảm bảo nên thường cháy lan nhanh và khó

chữa

- Lắp đặt hệ thống điện:

+ Không đảm bảo khoảng cách an toàn với vật liệu dễ cháy

+ Không có hệ thống chiếu sáng sự cố

+ Không có thiết bị bảo vệ tự động hoặc có nhưng hoạt động không chính xác

+ Hệ thống điện chưa tách riêng thành từng hệ thống biệt phục vụ cho sản xuất, bảo vệ và chữa cháy

* Theo thống kê của Bộ Thương binh- Lao động xã hội theo 6 tháng đầu năm 2021 trên toàn quốc đã

xảy ra 3.198 vụ TNLĐ làm 3.250 người bị nạn, trong đó yếu tố do điện chiếm 11,05 % tổng số vụ và

10,53 % tổng số người chết

* Quy định về an toàn trong sử dụng điện cho sản xuất đã được cụ thể hoá tại Điều 57 Luật Điện lực

2004 và Điểm d Khoản 1 Điều 2 Luật Điện lực sửa đổi 2012

Theo đó, việc đảm bảo an toàn trong sử dụng điện cho sản xuất được quy định như sau:

1 Tổ chức, cá nhân sử dụng điện để sản xuất phải thực hiện các quy định về an toàn điện, quy chuẩn

kỹ thuật, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn điện phù hợp với Tiêu chuẩn Việt Nam

2 Các thiết bị, hệ thống thiết bị sử dụng điện, hệ thống chống sét, nối đất phải được kiểm tra nghiệm

thu, kiểm tra định kỳ và kiểm tra bất thường theo quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn điện

Sơ đồ của các hệ thống này phải đúng với thực tế và phải được lưu giữ cùng với các biên bản kiểm tra trong suốt quá trình hoạt động

3 Trạm điện, trang thiết bị điện cao áp và đường dây cao áp nội bộ phải được lắp đặt và quản lý vận

hành theo quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn

[4] 248301

https://nganhangphapluat.thukyluat.vn/tu-van-phap-luat/tai-nguyen moi-truong/dat-bien-bao-an-toan-dien-duoc-quy-dinh-ra-sao-4 Các thiết bị điện phải phù hợp với “Tiêu chuẩn Việt Nam - Thiết bị điện hạ áp - Yêu cầu chung về bảo vệ chống điện giật” và “Tiêu chuẩn Việt Nam - Quy phạm nối đất và nối không các thiết bị điện”

để chống tai nạn điện giật

5 Các đường dẫn điện, dây điện phải được thiết kế, lắp đặt bảo đảm mặt bằng sản xuất thông thoáng, tránh được các tác động cơ học, hoá học có thể gây hư hỏng Không dùng các kết cấu kim loại của nhà xưởng, máy móc, đường ống kim loại để làm dây “trung tính làm việc”, trừ trường hợp đặc biệt phải có thiết kế riêng được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt

6 Hệ thống điện tại các khu vực có chất dễ cháy, nổ phải được thiết kế, lắp đặt và sử dụng theo quy định tại khoản 4 Điều 54 của Luật này

7 Các thiết bị điện dùng trong khai thác khoáng sản, dụng cụ điện, thiết bị điện di động, máy hàn, điện phân, mạ điện phải phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn có liên quan

2 Yếu tố nguy hiểm về điện trong nhà máy CBTP [8], [9]

2.1 Điện giật

2.1.1 Khái niệm

- Điện giật là phản ứng sinh lí hoặc chấn thương gây ra bởi dòng điện đi qua cơ thể con người Nó

sẽ gây nên những hậu quả sinh học làm ảnh hưởng đến các chức năng thần kinh, tuần hoàn hô hấp hoặc gây bỏng cho người bị nạn Điện giật kèm theo co giật cơ ở các mức dộ khác nhau:

+ Cơ bị co giật nhưng người không bị ngạt

+ Cơ bị co giật, người bị ngất nhưng vẫn duy trì được hô hấp và tuần hoàn

+ Người bị ngất, hoạt động của tim và hệ hô hấp bị rối loạn

➢ Tiếp xúc với các phần tử đã được

cắt ra khỏi nguồn điện nhưng vẫn còn tích điện tích ( do điện dung)

➢ Tiếp xúc với các phần tử đã được

cắt ra khỏi nguồn điện làm việc nhưng phần tử này vẫn còn chịu 1 điện áp cảm ứng do ảnh hưởng của điện từ hay cảm ứng tĩnh điện do các trang thiết bị khác đặt gần

➢ Tiếp xúc với các phần tử như rào chắn, vỏ hay các thanh thép giữ các thiết bị hoặc tiếp xúc trực tiếp với trang thiết bị điện mà chúng đã có điện áp do chạm vỏ (cách điện đã

bị hỏng)

➢ Tiếp xúc đồng thời ở 2 điểm trên mặt đất hay trên sàn có các điện thế khác nhau

2.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến tai nạn điện giật [2]

➢ Thời gian tiếp xúc lâu hay nhanh

- Thời gian dòng điện qua người càng lâu thì mức độ nguy hiểm càng cao

➢ Đường đi của dòng điện qua cơ thể

- Đường đi của dòng điện qua cơ thể người quyết định nhiều đến mức độ gây tác hại Điều chủ yếu

là có bao nhiêu phần trăm của dòng điện tổng qua tim và các cơ quan hô hấp

- Nguy hiểm nhất là dòng điện đi từ đầu tới chân và từ tay phải qua chân

➢ Kháng trở nơi tiếp xúc và nơi đường điện đi qua (da ướt dẫ điện tốt hơn, gầy chết cao hơn)

- Điện trở của cơ thể người là một đại lượng không ổn định khi Rng càng nhỏ, mức độ nguy hiểm càng cao

➢ Tần số dòng điện qua người

- Với tần số từ 50 đến 60 hez, mức độ nguy hiểm là lớn nhất Ở tần số nhỏ hơn, mức độ nguy hiểm

sẽ giảm đi Đặc biệt ở tần số càng cao, mức độ nguy hiểm càng giảm

➢ Loại và trị số dòng điện qua người

- Trị số dòng điện qua người càng lớn, mức độ nguy hiển càng cao

- Dòng điện xoay chiều có mức độ nguy hiểm cao hơn dòng một chiều Với tần số từ 50 đến 60 hez, trị số dòng điện an toàn lấy bằng 10 mA còn đối với dòng một chiều, trị số dòng điện an toàn lấy bằng

50 mA

[2] http://doan.edu.vn/do-an/ky-thuat-an-toan-dien-42900/

2.2.2 Nguyên nhân gây ra hiên tượng chập điện

- Khi 2 dây bị mất lớp vỏ bọc cách điện chập vào nhau

- Khi đấu nối đầu dây dẫn với nhau hay đấu vào máy móc thiết bị không đúng quy định

- Môi trường sản xuất có hoá chất ăn mòn dẫn tới lớp vỏ bọc cách điện bị phá huỷ

- Khi lắp đặt, khoảng cách 2 dây trần ngoài nhà máy không đúng têu chuẩn nên khi cây đổ, gió rung gây chập

- Do thao tác nhầm, ví dụ như đóng điện sau khi sửa chữa mà quên tháo dây nối đất

- Sét đánh gây phóng điện tạo hồ quang dẫn điện giữa các dây dẫn gây chập mạch điện

- Tạo ra các thành phần dòng điện không đối xứng, gây nhiễu các đường dây thông tin ở gần

- Sinh ra hồ quang điện và nhiệt lượng vượt quá giới hạn trong các thiết bị dẫn đến cháy nổ, hỏa hoạn Gây thiệt hại về con người lẫn cơ sở vật chất

2.3.2 Nguyên nhân

- Bị nhiễm bẩn cách điện do gió lốc, kèm theo đó là sương mù, sương muối và độ ẩm trong không khí Đặc biệt, khi có sương mù đậm đặc thì dễ xảy ra hiện tượng phóng điện dọc chuỗi sứ

- Do luôn phải vận hành trong tình trạng bị nhiễm bẩn, chất lượng của bề mặt cách điện kém hoặc là

do các tác nhân khác như dùng súng, nã bắn vào chuỗi cách điện dẫn đến tình trạng suy giảm, hư hỏng

bề mặt cách điện và cũng dễ xảy ra hiện tượng phóng điện

[9] https://www.tailieudaihoc.com/3doc/3132012.html

[8] https://www.tailieudaihoc.com/3doc/2802303.html

3 Nguyên nhân gây tai nạn điện trong công nghệ chế biến [1], [4], [6], [7]

3.1 Do môi trường làm việc không an toàn

- Môi trường ẩm ướt hoặc thấm nước

- Dẫn chứng cụ thế nhất là trong các nhà máy chế biến cá basa phi lê: cá phải tươi, bắt từ nước lên

và các khây đều có nước Ẩm ướt từ nguyên liệu đến công cụ chế biến Khi bị chập điện sẽ dễ dẫn điện đến công nhân và gây tai nạn

- Môi trường làm việc nhiệt độ cao, khi làm việc dễ chảy mồ hôi dễ gây tai nạn điện

[1] https://apprada.vn/vi/tai-nan-dien-nguyen-nhan-va-cach-phong-tranh/

[4] 248301

https://nganhangphapluat.thukyluat.vn/tu-van-phap-luat/tai-nguyen moi-truong/dat-bien-bao-an-toan-dien-duoc-quy-dinh-ra-sao Trong các công xưởng sản xuất thực phẩm sấy khô: thường sử dụng các máy sấy cỡ to, hoạt động với các công suất lớn sẽ tỏa nhiệt ra môi trường nhiều làm nhiệt độ phòng cao Làm cho công nhân, dễ

đổ mồ hôi Mồ hôi sẽ dẫn điện tốt hơn và gây tai nạn điện

Hình 3.1: Môi trường làm việc không an toàn

3.2 Do yếu kém trong quá trình thi công và thiết kế

- Bố trí không đầy đủ các vật che chắn, rào lưới ngăn ngừa việc tiếp xúc bất ngờ với bộ phận dẫn điện, dây dẫn điện của các trang thiết bị

- Khi thiết kế không tính hết nhu cầu sử dụng thiết bị điện dẫn đến quá tải, chập cháy Khi cháy do chập điện sẽ thiệt hại lớn tài sản và người Công nhân có thể tử vong do chết cháy hoặc bỏng do lửa

- Khi thiết kế không gian phân xưởng không tính toán chính xác, khiến không gian làm việc chật chội, công nhân dễ va chạm đến các thiết bị điện gây nguy hiểm

[6] https://sapuwa.com/cac-bie%CC%A3n-phap-dam-bao-an-toan-die%CC%A3n-trong-san-xua%CC%81t-va-trong-sinh-hoat.html , [7] https://sites.google.com/site/dhauxanhvlxx/

Hình 3.2 Do quá trình thi công và thiết kế yếu kém

- Do người lao động không tuân thủ nghiêm túc các quy trình đóng cắt điện Đóng hoặc cắt điện

mà không kiểm tra kỹ những mối liên quan đến mạch điện sẽ được thao tác: đóng điện khi có bộ phận đang thao tác trong mạng mà không được báo trước Ngắt điện đột ngột làm người thi công không chuẩn bị trước phương pháp đề phòng tai nạn cũng như các thao tác sản xuất thích hợp

- Người lao động chưa tuân thủ quy trình kỹ thuật an toàn

- Thiếu hoặc không sử dụng đúng các dụng cụ bảo hộ lao động như: ủng, găng tay cách điện,thảm cao su,giá cách điện

Hình 3.3 Do bất cẩn

3.4 Do thiếu hiểu biết của người lao động

- Một phần là do người lao động không được tập huấn kỹ càng: một số công ty không tổ chức tập huấn, bổ sung kiến thức cho người lao động về an toàn lao động về điện hoặc tập huấn cho có hình thức, không đáp ứng đủ kiến thức

- Do người lao động thiếu ý thức học hỏi, lơ là dù đã tổ chức tập huấn nhưng không chú tâm

Hình 3.4 Do thiếu hiểu biết

3.5 Do sử dụng thiết bị điện không an toàn

- Sự hư hỏng của thiết bị,dây dẫn điện và các thiết bị mở máy

- Thiếu các thiết bị và cầu chì bảo vệ, ELCB( cầu dao chống giật điện đất) hoặc có nhưng không đáp ứng yêu cầu

- Thiết bị điện sử dụng không phù hợp với điều kiện sản xuất

- Thực hiện nối đất, nối dây trung tính các thiết bị không tuận thủ đúng tiêu chuẩn

+ Nối đất là dây dẫn điện nối các thiết bị điện với đất (dùng thanh kim loại dẫn điện tốt cắm sâu trong đất) thì khi các thiết bị điện bị hỏng cách điện rò điện ra vỏ thiết bị thì lập tức dòng điện rò sẽ truyền xuống đất bảo vệ cho người sử dụng thiết bị không bị điện giật lý do là điện thế đất luôn luôn là bằng 0 và điện thế của cơ người tương đối lớn, mà dòng điện thì luôn đi từ điện thế cao đến điện thế

thấp(vỏ thiết bị là điện thế 220V và đất là 0V) nên khi thiết bị điện bịrò rỉ điện dây nối đất sẽ bảo vệ chúng ta không bị tai nạn điện

Hình 3.5 Do sử dụng thiết bị điện không an toàn

+ Việc nối đất có thể gây tai nạn điện do người lao động tiếp xúc gần với hệ thống nối đất, thiết

kế thiếu chính xác, không tuân thủ quy tắc an toàn

3.6 Do các công tác tổ chức của doanh nghiệp

- Trình độ tổ chức, quản lý công tác lắp đặt, xây dựng sữa chửa công trình điện chưa tốt

- Không thường xuyên tổ chức kiểm tra, bảo trì thuyết bị điện theo quy định và theo quy trình:

+ Theo quy định các thiết bị sẽ được kiểm tra lần đầu trước khi sử dụng; không quá 12 tháng đối với các thiết bị Sử dụng ở môi trường có nguy hiểm về khí cháy và bụi nổ, với mọi cấp điện áp; không quá 36 tháng đối với Sử dụng ở môi trường không có nguy hiểm về khí cháy và bụi nổ, có cấp điện áp

từ 1.000V trở lên và các dụng cụ điện

- Phân công cán bộ chưa phù hợp giữa tính chất cộng việc với trình độ của họ

- Không trang bị đầy đủ hoặc trang bị chưa đầy đủ cho người lao động các dụng cụ bảo hộ: găng tay cao su, ủng, thảm cao su

- Chưa sử dụng biển báo,tín hiệu nhằm cảnh báo nguy hiểm về điện:

+ Trên bộ phận điều khiển, truyền động thiết bị đóng cắt đã cắt điện cho đơn vị công tác làm việc phải treo biển “CẤM ĐÓNG ĐIỆN! CÓ NGƯỜI ĐANG LÀM VIỆC”

+ Tại nơi làm việc đã được khoanh vùng, nếu cần thiết: Tại khu vực làm việc đặt biển “LÀM VIỆC TẠI ĐÂY” ; đầu lối vào khu vực làm việc đạt biển “VÀO HƯỚNG NÀY” , “ĐÃ NỐI ĐẤT”

+ Trên rào chắn phải đặt biển “DỪNG LẠI! CÓ ĐIỆN NGUY HIỂM CHẾT NGƯỜI” về phía

dễ nhìn thấy

4 Cấp cứu nạn nhân bị tai nạn điện [11], [12]

4.1 Khái quát chung

- Khi có người bị tai nạn điện, việc tiến hành sơ cứu nhanh chóng, kịp thời và đúng phương pháp là các yếu tố quyết định để cứu sống nạn nhân Các thí nghiệm và thực tế cho thấy rằng :

Từ lúc bị điện giật đến 1 phút nạn nhân được cứu chữa ngay thì 90% trường hợp cứu sống được + Để 6 phút sau mới cấp cứu chỉ có thể cứu sống được 10%

+ Để từ 10 phút trở đi thì rất ít trường hợp được cứu sống

+ Khi thấy người bị tai nạn điện, mọi công dân phải có trách nhiệm tìm mọi biện pháp để cứu người bị nạn

+ Để cứu người có kết quả phải hành động nhanh chóng kịp thời và có phương pháp

[11] Kỹ thuật an toàn trong cung cấp điện và sử dụng điện, Nguyễn Xuân Phú (chủ biên)

Hình 3.6 Biển báo nguy hiểm