Tìmkiếm từ khóa được thực hiện trong cơ sở dữ liệu điện tử bao gồm Researchgate, Emeraldvà Google Scholar... Không chỉ vậy, nghiên cứu các đặc điểm của bố trí mặt bằng gi
Cơ sở lý thuyết
Khái niệm bố trí mặt bằng
Bố trí mặt bằng đề cập đến việc sắp xếp cụ thể cơ sở vật chất, vị trí hoặc sự sắp xếp của tất cả mọi thứ trong và xung quanh các tòa nhà, đảm bảo sự tối ưu về không gian và tiện ích Đối với doanh nghiệp, bố trí mặt bằng là quá trình tổ chức, phân tích và quyết định không gian cho các công cụ, trang thiết bị phục vụ sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và tối ưu hóa không gian làm việc.
Vấn đề bố trí cơ sở vật chất (Facility Layout Problem) liên quan đến việc tìm vị trí tối ưu của các phòng ban nhằm giảm thiểu chi phí vận hành bằng cách giảm khoảng cách hoặc dòng nguyên liệu, đồng thời tối đa hóa việc sử dụng không gian và cơ sở vật chất Theo Hirpara, S (2019), việc tối ưu hóa bố trí này giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu lãng phí nguồn lực trong doanh nghiệp.
Khi đặt ra mục tiêu bố trí mặt bằng, cần chú ý đến các yếu tố quan trọng như thiết kế và khối lượng sản phẩm để đảm bảo phù hợp với không gian hoạt động Quy trình thiết bị và công suất cũng là những yếu tố không thể bỏ qua để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng mặt bằng Chất lượng cuộc sống làm việc của nhân viên cần được xem xét để tạo ra môi trường làm việc hiệu quả và thoải mái Ngoài ra, tòa nhà và địa điểm cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng thực hiện mục tiêu bố trí mặt bằng phù hợp và bền vững.
Việc thiết kế và bố trí mặt bằng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như quá trình giao tiếp, tính chất của vật liệu, sắp xếp các nguồn lực, dòng chảy vật liệu, yếu tố an toàn, tồn kho và lĩnh vực dịch vụ Để mặt bằng được đánh giá là tốt, nó cần đáp ứng các yêu cầu về sự tối ưu trong bố trí, đảm bảo an toàn, linh hoạt trong vận hành và phù hợp với đặc thù của ngành nghề Các yếu tố này đảm bảo hiệu quả hoạt động và nâng cao năng suất của dự án hoặc doanh nghiệp.
Hiểu rõ được những yêu cầu về công suất và không gian.
Lựa chọn được thiết bị xử lý vật liệu thích hợp.
Các quyết định liên quan đến môi trường và thẩm mỹ.
Nhận dạng và hiểu các yêu cầu đối với luồng thông tin.
Xác định chi phí di chuyển giữa các khu vực làm việc khác nhau
Ý nghĩa và vai trò của bố trí mặt bằng
Bố trí mặt bằng có vai trò quan trọng trong quản trị điều hành, ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian và chi phí sản xuất hàng hóa Việc sắp xếp hợp lý giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm thiểu lãng phí và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Đồng thời, bố trí mặt bằng còn giúp doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn các nhu cầu dịch vụ, nâng cao trải nghiệm khách hàng và mở rộng quy mô kinh doanh.
Bố trí mặt bằng một cách hợp lý sẽ:
Tối đa hóa không gian để tạo sự thuận tiện tối ưu cho quá trình phục vụ khách hàng, từ đó nâng cao trải nghiệm và hài lòng của khách Đồng thời, huy động tối đa các nguồn lực lao động nhằm tăng năng suất làm việc, đảm bảo vận hành hiệu quả và linh hoạt trong mọi tình huống Việc tối ưu hóa không gian và nguồn lực không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn góp phần thúc đẩy phát triển bền vững doanh nghiệp.
Giảm thiểu chi phí vận chuyển nguyên vật liệu và sản phẩm giúp tối ưu hóa hiệu quả hoạt động Nâng cao nhịp độ sản xuất để tăng năng suất và đạt các mục tiêu kinh doanh đề ra Đây là chiến lược quan trọng nhằm tăng hiệu quả hoạt động và thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm tạo cảm giác thoải mái cho cả người lao động và khách hàng, giúp xây dựng môi trường làm việc tích cực và hài lòng Điều này góp phần thúc đẩy năng suất lao động tăng cao, mang lại hiệu quả công việc tốt hơn Đồng thời, cải thiện dịch vụ còn giúp thu hút khách hàng, nâng cao hình ảnh doanh nghiệp và tăng thu nhập bền vững cho doanh nghiệp.
Thuận tiện cho việc vận chuyển, tiếp nhận, sắp xếp nguyên vật liêu, tăng cơ hội và tạo điều kiện cho các chiến lược tiếp theo của doanh nghiệp.
Giảm thiểu sự dư thừa di chuyển giữa các nhân viên, bộ phận phòng ban với nhau, tạo sự linh hoạt trong quá trình vận chuyển, sản xuất.
Tuân thủ các quy tắc về phòng cháy chữa cháy, đảm bảo điều kiện về không khí, ánh sáng và môi trường là yếu tố thiết yếu để duy trì nơi làm việc an toàn cho nhân viên Việc này giúp giảm thiểu nguy cơ rủi ro, đảm bảo an toàn tối đa trong quá trình làm việc Đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của nhân viên trong môi trường công sở.
Mang tính linh hoạt cao khi có vấn đề cần đến sự thay đổi vị trí.
Các nguyên tắc bố trí mặt bằng
Việc bố trí mặt bằng phụ thuộc nhiều vào các yếu tố quyết định sau:
Đặc điểm, hình dáng, khối lượng của sản phẩm.
Diện tích mặt bằng trang trí.
Tính an toàn trong sản xuất và kinh doanh.
Thiết kế bố trí mặt bằng cần phải tuân thủ theo một số nguyên tắc sau:
Tuân thủ theo trình tự công nghệ của quá trình sản xuất là yếu tố then chốt để đảm bảo tối ưu hóa hiệu suất và chất lượng sản phẩm Việc duy trì sự cân đối giữa không gian sản xuất được lựa chọn và số lượng máy móc, công cụ cùng công suất hoạt động giúp nâng cao năng suất, giảm thiểu lãng phí và tối ưu hóa chi phí vận hành của nhà máy Các quyết định tổ chức nhà xưởng dựa trên nguyên tắc này nhằm đảm bảo hoạt động liên tục, hiệu quả và phù hợp với các tiêu chuẩn công nghiệp hiện đại.
Phù hợp với thiết kế của sản phẩm và dịch vụ cung cấp.
Bố trí một cách logic, thuận tiện kèm theo sự đẹp mắt nhằm thu hút khách hàng, tạo điểm nhấn cho cửa hàng.
Đảm bảo an toàn cho người lao động và khách hàng là ưu tiên hàng đầu, với các khu vực cần được bố trí riêng biệt để phòng tránh nguy cơ cháy nổ, như khu vực chứa nguyên vật liệu dễ cháy nổ, các sản phẩm có hơi độc hoặc bục xạ có hại Việc phân chia rõ ràng các khu vực giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo môi trường làm việc an toàn, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn lao động và sức khỏe cộng đồng.
Bạn có thể tìm kiếm thông tin một cách nhanh chóng, chính xác và kịp thời, giúp tối ưu hóa quy trình vận chuyển Thời gian vận chuyển hàng hóa theo cả chiều đi và về thường ngang nhau hoặc ngắn hơn để đảm bảo không gây ùn tắc và ảnh hưởng đến các kênh vận chuyển khác Việc này giúp nâng cao hiệu quả logistics và giảm thiểu rủi ro trì hoãn.
Các hình thức bố trí mặt bằng
4.1 Bố trí định hướng theo quy trình (Process-oriented layout) Đây là kiểu bố trí các khu vực phòng ban có các quy trình tương tự nằm cạnh hoặc gần sát nhau, thiết kế đặt các phòng ban có lượng lớn vật liệu hoặc con người lại với nhau Bố trí theo quy trình phù hợp với từng nhu cầu khách hàng, từ đó tạo sự dễ dàng trong quy trình kiểm soát và quản lí, tuy nhiên kèm theo nhược điểm là quy trình khá phức tạp và tốn kém về thời gian Ví dụ: Bố trí trong bệnh viện, tất cả các máy x-quang được xếp vào cũng một khu vực.
4.2 Bố trí định hướng theo sản phẩm (Product-oriented layout)
Bố trí định hướng sản phẩm là quy trình xếp thứ tự các hoạt động trong quá trình sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ, giúp tổ chức sản xuất hiệu quả hơn Đặc điểm của kiểu bố trí này là cơ sở sản xuất được tổ chức xung quanh sản phẩm, dễ dàng xử lý số lượng lớn sản phẩm nhờ vào máy móc hiện đại, đảm bảo sản phẩm được sản xuất ổn định và đủ điều kiện để mở rộng đầu tư thiết bị Tuy nhiên, kiểu bố trí này đòi hỏi chi phí đầu tư cao hơn vì thiết bị đặc thù, linh hoạt ít hơn và mỗi sự ngừng hoạt động đều gây gián đoạn toàn bộ quá trình sản xuất, như ví dụ quy trình sản xuất pate đóng hộp.
4.3 Bố cục ô làm việc (Work cells, Focused work centers and the Focused factory)
Work Cell là khu vực tạm thời được tổ chức dựa trên định hướng dây chuyền lắp ráp của máy móc và nhân sự, nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất Việc sắp xếp này giúp tăng cường hiệu quả công việc, giảm thời gian chờ đợi và đảm bảo các bước lắp ráp diễn ra liên tục, khoa học Tập trung vào quy trình là yếu tố cốt lõi của work cell, giúp nhân viên dễ dàng phối hợp, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm Việc thiết lập work cell phù hợp góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng nhanh chóng.
Các trung tâm làm việc tập trung theo hướng dây chuyền lắp ráp của máy móc và nhân sự giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất Việc sắp xếp cố định này nâng cao hiệu quả công việc, giảm thiểu thời gian chết và tăng năng suất Đưa ra các trung tâm làm việc chuyên biệt theo hướng dây chuyền đảm bảo phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm Áp dụng mô hình trung tâm làm việc cố định phù hợp với các quy trình sản xuất hàng loạt, tối ưu hóa sự phân bổ nhân lực và thiết bị.
Focused Factory: Cơ sở thường trực để sản xuất một sản phẩm hoặc thành phần (tập trung vào sản phẩm)
4.4 Bố cục vị trí cố định (Fixed-position layout)
Bố cục trong đó sản phẩm hoặc dự án vẫn đứng yên và công nhân, vật liệu và thiết bị được di chuyển khi cần thiết Ví dụ:
4.5 Bố trí văn phòng (Office layout)
Việc phân nhóm nhân viên, thiết bị và không gian làm việc nhằm tạo ra môi trường làm việc thoải mái, an toàn và linh hoạt trong việc truyền tải thông tin Trong đó, sự chuyển động của thông tin là yếu tố then chốt, giúp tăng cường hiệu quả công việc và thúc đẩy đổi mới sáng tạo Phương thức bố trí này chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các tiến bộ công nghệ, và được tổ chức theo quy trình hoặc theo từng sản phẩm cụ thể Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng hướng tới chuyển đổi số để nâng cao năng suất và khả năng thích nghi.
4.6 Bố cục bán lẻ (Retail Layout)
Bố cục bán lẻ dựa trên ý tưởng rằng doanh số và lợi nhuận thay đổi trực tiếp khi khách hàng tiếp xúc với sản phẩm.
Vối các hình thức bán lẻ sử dụng dịch vụ tự phục vụ, bố trí cửa hàng và bán hàng trực quan có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao trải nghiệm khách hàng Trong các cửa hàng có sự hỗ trợ đầy đủ của nhân viên, việc bố trí không chỉ tối ưu về mặt chức năng mà còn giúp bổ sung hình ảnh thương hiệu chuyên nghiệp và thu hút hơn Bố cục cửa hàng hợp lý góp phần tạo ra môi trường mua sắm thuận tiện, thân thiện, từ đó thúc đẩy doanh số bán hàng Các yếu tố như sắp xếp sản phẩm, lối đi và không gian trưng bày cần được thiết kế phù hợp để tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng, góp phần nâng cao sự hài lòng và quay lại mua sắm.
4.7 Bố trí nhà kho (Warehouse layout)
Mẫu bố trí này tương tự với bố cục quy trình, giúp các mặt hàng dễ dàng di chuyển giữa bến tàu và các khu vực lưu trữ khác nhau Thiết kế này tối ưu hóa việc lưu trữ và sắp xếp hàng hóa, tạo thuận tiện cho quá trình quản lý kho Hệ thống này giúp người chọn đơn hàng dễ dàng di chuyển nhanh chóng và phù hợp, nâng cao hiệu quả vận hành trong logistics.
Bố trí mặt bằng bán lẻ
Theo Mowrey và cộng sự (2018), bố trí mặt bằng cửa hàng bán lẻ là sự sắp xếp tối ưu các gian hàng hoặc cột nhằm tối đa hóa tiếp xúc của mặt tiền với khách hàng Việc này đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sự thu hút và tối ưu hoá trải nghiệm mua sắm cho người tiêu dùng Bố trí mặt bằng giúp phân biệt rõ ràng giữa những gì khách hàng có thể nhìn thấy và những gì thực sự thu hút họ, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh của cửa hàng.
Vấn đề bố trí mặt bằng bán lẻ chủ yếu liên quan đến việc sắp xếp các đối tượng hình chữ nhật trong không gian nhằm tránh chồng chéo và tối ưu hóa sử dụng diện tích Cấu trúc của lối đi trong bố trí mặt bằng bán lẻ đơn giản dựa trên khoảng cách giữa các giá hoặc khu vực, giúp đảm bảo luồng di chuyển hợp lý và thuận tiện cho khách hàng Các giả thiết phổ biến bao gồm việc xác định khoảng cách tối ưu giữa các mục để tạo ra một không gian bán lẻ hiệu quả, dễ dàng trong việc di chuyển và bày trí hàng hóa, phù hợp với các nghiên cứu của Mowrey và cộng sự (2018).
Khách hàng đi giữa lối đi chính và đi theo đường thẳng.
Người mua sắm có thể quay đầu và mắt kết hợp không quá 180 độ về một hướng từ hướng đi của họ.
Người mua sắm có thể phân biệt được các mục tiêu (biểu tượng, kiểu dáng, màu sắc bao bì, ) khi ở một khoảng cách xa.
Các giá đỡ có thể được đặt song song với nhau hoặc được gắn giữa hai đầu để tạo thành giá đỡ dài hơn.
Cách bố trí cửa hàng ảnh hưởng đáng kể đến nhận thức của người tiêu dùng về môi trường bán lẻ Thiết kế cửa hàng phù hợp giúp tạo ấn tượng tích cực, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận hoặc tránh xa các sản phẩm và cửa hàng của khách hàng Việc bố trí thông minh không những thúc đẩy trải nghiệm mua sắm mà còn giúp cải thiện hình ảnh thương hiệu trong mắt người tiêu dùng (Singh, 2023)
P và cô ̣ng sự, 2014) Các nhà bán lẻ sử dụng cách bố trí để tác động đến hành vi của khách hàng bằng cách thiết kế luồng, vị trí hàng hóa và không gian của cửa hàng Bố cục cũng giúp các nhà bán lẻ hiểu họ đang tạo ra bao nhiêu doanh thu trên mỗi foot vuông (Ft²); bằng cách sử dụng thông tin này, họ có thể đánh giá đúng những điểm mạnh và điểm yếu trong tổ hợp hàng hóa của họ.
Bốc quyết bán lẻ dựa trên ý tưởng rằng doanh số và lợi nhuận thay đổi trực tiếp khi khách hàng tiếp xúc với sản phẩm Việc lập kế hoạch bố trí cửa hàng bán lẻ là một công việc phức tạp nhằm tối đa hóa doanh số bán hàng, nâng cao sự hài lòng của khách hàng và giảm thiểu chi phí tổng thể Mục tiêu cốt lõi của việc bố trí mặt bằng bán lẻ là tối đa hóa lợi nhuận ròng trên mỗi foot vuông diện tích sàn bằng cách giới thiệu cho khách hàng nhiều sản phẩm nhất có thể Vì doanh số bán hàng và lợi nhuận đều phụ thuộc trực tiếp vào mức độ tiếp xúc của khách hàng với sản phẩm.
Bố trí cửa hàng đóng vai trò quan trọng trong ngành bán lẻ, ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi tiêu dùng và hình ảnh thương hiệu của cửa hàng (Vrechopoulos et al., 2004; Tlapana, 2009) Việc xác định vị trí các mặt hàng để tối đa hóa lợi nhuận là yếu tố then chốt trong chiến lược bố trí, nhằm tăng sức hút của sản phẩm đối với khách hàng và nâng cao doanh số trung bình Bố trí mặt hàng hợp lý còn ảnh hưởng đến khả năng nhìn nhận của khách hàng về cửa hàng, liên quan đến nhiều yếu tố như giá cả, lợi nhuận và trưng bày Do đó, sắp xếp vị trí các mặt hàng là một chiến lược quan trọng giúp cải thiện tỷ lệ bán hàng và nâng cao doanh thu Không gian thiết kế của cửa hàng chính là bộ mặt thu hút khách hàng và là yếu tố cạnh tranh dễ thực hiện nhất, tương tự như cảm nhận về bìa sách trước khi quyết định mua Theo nghiên cứu của AC Nielsen, 87% ảnh hưởng đến quyết định mua hàng xuất phát từ yếu tố thị giác, cho thấy cách bố trí và hình ảnh trưng bày đóng vai trò quyết định trong chiến lược bán lẻ, giúp thu hút sự chú ý của khách hàng, kích thích quan tâm và thúc đẩy quyết định mua hàng qua các cảm quan.
Vị trí của các mặt hàng trong hệ thống dịch vụ ảnh hưởng trực tiếp đến thái độ của người tiêu dùng và ý định mua hàng Việc xác định vị trí các mặt hàng dựa trên mối liên hệ giữa chúng và thói quen tiêu dùng của khách hàng sẽ giúp tăng tỷ lệ bán hàng trong cách bố trí.
Vẻ ngoài của cửa hàng, bao gồm phong cách thiết kế, không gian xung quanh và môi trường dễ gần gũi, đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông tin đáng tin cậy về các thuộc tính liên quan đến sản phẩm như chất lượng, giá cả và trải nghiệm mua sắm tổng thể Các yếu tố này không chỉ tạo ấn tượng ban đầu mà còn ảnh hưởng đến nhận thức của khách hàng về nhà cung cấp, giúp họ phân loại các cửa hàng dựa trên trải nghiệm trực quan Nghiên cứu của Baker và cộng sự (2002) chứng minh rằng cách bố trí cửa hàng ảnh hưởng đến cách người tiêu dùng nhận thức và đánh giá các điểm bán hàng, từ đó hỗ trợ quá trình ra quyết định mua sắm.
Theo Michon và cộng sự (2008), lý thuyết tâm lý môi trường khẳng định rằng diện tích sàn cửa hàng ảnh hưởng đến tâm trạng và ý định mua sắm của khách hàng Không gian sàn được thiết kế hợp lý giúp khách hàng mong muốn ở lại lâu hơn, khám phá và kết nối với các khách hàng khác hoặc nhân viên bán hàng, từ đó tạo ra tác động tích cực đến giá trị cảm nhận khi mua sắm Điều này góp phần thúc đẩy hành vi mua hàng lặp lại của người tiêu dùng, tăng khả năng quay lại và trung thành với thương hiệu.
Theo Jones và cộng sự (2003), khả năng tiếp cận cửa hàng từ lâu đã được xem là yếu tố cạnh tranh chủ chốt trong ngành bán lẻ Việc chọn vị trí phù hợp, dễ tiếp cận và thu hút lượng khách hàng lớn là chiến lược quan trọng giúp các nhà bán lẻ thành công Vị trí thuận tiện không chỉ tăng khả năng thu hút khách mà còn giảm tỷ lệ khách hàng bỏ đi do không hài lòng với dịch vụ Do đó, lựa chọn vị trí chiến lược đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao trải nghiệm khách hàng và tăng doanh thu cho doanh nghiệp.
Moerloose và cộng sự (2005) đã chứng minh rằng các nhà bán lẻ có thể thành công bằng cách tạo ra lối vào cửa hàng dễ sử dụng, giúp cải thiện trải nghiệm khách hàng Trong lĩnh vực bán lẻ, một lối vào cửa hàng đơn giản, dễ sử dụng và hấp dẫn về mặt diện mạo là yếu tố quan trọng thúc đẩy sự tham gia của khách hàng Việc thiết kế lối vào thuận tiện không chỉ thu hút khách hàng mà còn góp phần nâng cao doanh số bán hàng và tạo lợi thế cạnh tranh.
Baker và cộng sự (2002) xác định rằng một trong những mục tiêu chính của mua sắm là sự tiện lợi, giúp khách hàng vào ra nhanh chóng và dễ dàng tìm kiếm hàng hóa mong muốn Thiết kế cửa hàng, bao gồm bố cục, loại sản phẩm và ánh sáng, ảnh hưởng đáng kể đến kỳ vọng của người tiêu dùng và khả năng tùy chỉnh không gian để nâng cao trải nghiệm khách hàng Khi khách hàng nhận thức rõ về thiết kế cửa hàng và cảm thấy thuận tiện hơn, họ sẽ tiết kiệm thời gian và công sức, từ đó nâng cao sự hài lòng và tăng khả năng quay lại mua sắm.
Một cửa hàng cần có bố cục hợp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng, giúp họ dễ dàng tiếp cận và mua sắm Không gian rộng rãi và đầy đủ để trưng bày hàng hóa một cách hiệu quả cũng là yếu tố quan trọng, cung cấp sự đa dạng và phong phú trong sản phẩm Việc trưng bày hàng hóa đầy đủ sẽ thu hút nhiều khách hàng hơn đến cửa hàng, từ đó tăng khả năng mua sắm và doanh số bán hàng (Tshepo Peter Tlapana, 2009).
5.3 Các loại hình bố trí
Hiện nay, quản lý bán lẻ phân loại bố cục cửa hàng thành 9 loại dựa trên mô hình lưu lượng truy cập bên trong Một trong những mô hình phổ biến là bố cục cửa hàng theo đường dẫn (Forced–Path Store Layout), giúp tối ưu hóa luồng khách hàng và tăng khả năng mua sắm.
Bố cục cửa hàng dạng lưới của IKEA, tập đoàn bán lẻ nội thất lớn nhất thế giới từ Thụy Điển, giúp hướng khách hàng theo lộ trình được định sẵn qua các khu vực bán lẻ hoặc phòng trưng bày Thiết kế này thúc đẩy khách hàng tham quan toàn bộ không gian, tạo trải nghiệm mua sắm liền mạch và dễ dàng hơn Nghiên cứu cho thấy, kiểu bố trí cửa hàng này giúp IKEA đạt được luồng khách hàng đều đặn, hiệu quả và tăng doanh số bán hàng rõ rệt.
Phân tích hướng dẫn dòng chảy cửa hàng bán lẻ
Theo Hirpara (2019), cấu trúc của một cửa hàng bán lẻ ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình mua sắm của khách hàng, bao gồm cách sắp xếp các quầy hàng chiến lược nhằm tối ưu hóa luồng đi của người mua Việc bố trí hợp lý các quầy hàng không những ảnh hưởng đến mật độ khách hàng沿 các lối đi mà còn ảnh hưởng đến khả năng hiển thị của các sản phẩm trong cửa hàng Vì vậy, cần xây dựng hướng dẫn rõ ràng về cách sắp xếp để tác động tích cực đến hành trình mua sắm của người tiêu dùng và nâng cao trải nghiệm mua hàng.
Việc loại bỏ các lối đi chéo là cần thiết để tối ưu không gian sàn, giảm lãng phí diện tích Điều này giúp khách hàng dễ dàng nhìn thấy nhiều mặt hàng hơn, tạo thuận lợi trong quá trình mua sắm Thời gian khách hàng lưu lại trong cửa hàng càng lâu, thì khả năng mua hàng sẽ càng tăng cao.
6.1 Hướng dẫn bày trí cửa hàng
Các nghiên cứu trước đây đã khẳng định rằng các yếu tố môi trường vật chất và cách bố trí hàng hóa ảnh hưởng đáng kể đến hành vi của khách hàng (Otterbring, 2018; Horstmann, 2017; Jang và cộng sự, 2018) Schmitt (1999) nhấn mạnh rằng môi trường bán lẻ đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tạo ra trải nghiệm đáng nhớ cho khách hàng, góp phần thu hút sự chú ý và ghi nhận của họ Việc trưng bày hàng hóa phù hợp đòi hỏi phải hiểu rõ hành vi và thói quen tiêu dùng của khách hàng, vì đây là yếu tố quyết định đến thành công của hoạt động kinh doanh và mức độ quay trở lại của khách hàng Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu hiện nay còn bỏ qua việc phân tích sâu sắc về thiết kế mặt bằng trong việc bố trí hàng hóa, điều quan trọng để tối ưu trải nghiệm mua sắm và nâng cao hiệu quả bán lẻ.
Các hình thức trưng bày hiệu quả như hệ thống dán hiệu và các phương pháp tiếp thị khác giúp thu hút sự chú ý của người tiêu dùng và ảnh hưởng đến quyết định mua hàng của họ Việc bố trí hàng hóa và hoạt động tiếp thị có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu của cửa hàng, khi nó thúc đẩy ý định mua sắm và khuyến khích khách hàng quay lại Trưng bày hiệu quả không chỉ tăng khả năng nhận diện thương hiệu mà còn giảm tác động của yếu tố giá cả gây ảnh hưởng đến quyết định mua hàng Do đó, việc đầu tư vào các hình thức trưng bày sáng tạo và phù hợp là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh doanh và thu hút khách hàng lâu dài.
Hiệp hội Tiếp thị Hoa Kỳ nhấn mạnh rằng khuyến mãi bán hàng là một động lực thiết kế để kích thích khách hàng mua nhiều sản phẩm hơn (Rong-Da Liang và cộng sự, 2017) Khuyến mãi được định nghĩa là các hoạt động cung cấp lợi ích bổ sung nhằm khuyến khích khách hàng phản hồi tức thì, thường diễn ra trong khoảng thời gian nhất định tại các địa điểm cố định hoặc nhóm khách hàng nhất định (Peattie và Peattie, 2003) Phương pháp trưng bày sản phẩm khuyến mãi hướng đến việc thu hút khách hàng và nâng cao nhận thức về xúc tiến bán hàng, từ đó thuyết phục khách hàng mua và mua lại sản phẩm Cách này ảnh hưởng đến thái độ và hành vi của khách hàng qua hai khía cạnh vật lý và thông tin: cửa hàng bán lẻ có thể thu hút sự chú ý của khách hàng bằng cách cung cấp thông tin về sản phẩm, vị trí và điều kiện khuyến mãi, giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận và hài lòng, từ đó thúc đẩy mua sắm nhiều hơn và tăng số lần mua hàng cùng lượng mặt hàng tiêu thụ (Nilsson và Ballantyne, 2014).
Khách hàng thường dựa vào cảm nhận và lý luận của họ, như thị giác và đánh giá, để đưa ra quyết định mua sắm (Underhill, 2009) Do đó, cửa hàng có thể tận dụng các yếu tố như giảm giá, âm thanh, không gian và các chương trình khuyến mãi để kích thích hành vi mua hàng bằng cách trình bày các ưu đãi một cách nổi bật Các mặt hàng khuyến mãi thường được trưng bày ở những vị trí dễ nhìn, trong tầm mắt và với số lượng lớn, nhằm tạo ấn tượng rằng đây là các sản phẩm được giảm giá thật sự, thu hút khách hàng Những mặt hàng này thường được đặt ở các “vùng giảm áp lực” và vị trí đầu các dãy kệ hàng để tăng khả năng tiếp cận và kích thích mua sắm.
Các sản phẩm thiết yếu được đặt ở những vị trí xa, phía cuối cửa hàng nhằm kéo dài thời gian mua sắm của khách hàng và giữ chân họ lâu hơn Thiết kế theo lối đi cố định buộc khách hàng phải đi theo một con đường nhất định trong cửa hàng, giúp họ dễ dàng tiếp cận mọi sản phẩm Ngoài ra, việc bố trí các mặt hàng necessities gần lối ra thay vì lối vào khuyến khích khách hàng ghé thăm tất cả các quầy kệ, qua đó tăng cơ hội bán hàng và thúc đẩy doanh số bán lẻ.
6.2 Điểm mua hàng (POP: Point Of Purchase)
Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt trong ngành hàng tiêu dùng nhanh, các nhà sản xuất và nhà tiếp thị đã chú trọng đến hoạt động trưng bày điểm mua hàng (POP - Point Of Purchase) nhằm kích thích mua sắm Trưng bày trong cửa hàng là một phần của chiến lược marketing nhằm thu hút sự chú ý của khách hàng tại điểm mua hàng, giúp nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu và thúc đẩy doanh số bán hàng (De Pelsmacker, Geuens & Van den Bergh, 2004) Hiện nay, các nhà bán lẻ ngày càng quan tâm đến việc quảng cáo tại điểm mua nhằm tạo sự hấp dẫn và thu hút khách hàng đúng thời điểm mua sắm Các cửa hàng cũng hạn chế số lượng và loại hình trưng bày để tránh gây rối mắt và tạo trải nghiệm mua sắm thuận tiện hơn cho khách hàng Trưng bày điểm mua hàng không chỉ giúp sản phẩm nổi bật hơn ở những vị trí đông người qua lại, như ở quầy thanh toán, mà còn góp phần tăng khả năng mua hàng thành công, giúp các nhà bán lẻ và thương lượng tăng lợi nhuận Thêm vào đó, các cửa hàng bán lẻ hiện nay đều ứng dụng phương pháp trưng bày nhằm tối ưu hóa hiệu quả trưng bày và giảm thiểu sự lộn xộn trong không gian mua sắm.
Việc trưng bày điểm mua hàng hiệu quả giúp tạo sự khác biệt giữa các sản phẩm trong kho và sản phẩm trong giỏ hàng, khuyến khích khách hàng mua sắm một cách dễ dàng hơn Điểm mua hàng là nơi người tiêu dùng sắp tiến hành mua hàng, đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khách hàng thông qua các hoạt động trao đổi tại điểm bán (Abrishami & Peivandi, 2014) Theo De Pelsmacker và cộng sự (2004), thông tin tại điểm mua hàng có năm mục tiêu chính: thu hút sự chú ý của người tiêu dùng để phân biệt sản phẩm, nhắc nhở về hoạt động tiếp thị trước và trong chiến dịch, cung cấp thông tin về thuộc tính sản phẩm, xây dựng hình ảnh tích cực của các tổ chức, và thuyết phục người tiêu dùng thực hiện giao dịch mua hàng hấp dẫn.
Việc trưng bày điểm mua hàng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người tiêu dùng tìm kiếm, lựa chọn sản phẩm và trải nghiệm mua sắm thuận lợi hơn (Solomon, 2007) Theo Liljenwall (2004), hầu hết khách hàng đến cửa hàng chưa quyết định chính xác sản phẩm muốn mua, mà họ tập trung vào việc xem xét các mặt hàng có sẵn và chú ý đến cách trưng bày trong cửa hàng Chính vì vậy, việc trưng bày điểm mua hàng trở nên rất cần thiết để thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng, thúc đẩy quá trình quyết định mua hàng hiệu quả hơn (Chandon, Hutchinson, Bradlow & Young).
Năm 2007, các cửa hàng phải đối mặt với nhiều lựa chọn của người tiêu dùng, trong đó việc thu hút sự chú ý trực quan tại điểm trưng bày ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định mua hàng Các mặt hàng được đặt trên quầy kèm theo thẻ giá nhằm tạo ấn tượng rằng giá đã giảm ngay cả khi điều này không thực sự xảy ra, từ đó thúc đẩy người tiêu dùng cảm thấy mình đã mua được món hàng giảm giá Chính đặc điểm này giúp các nhà bán lẻ làm tăng khả năng lựa chọn của khách hàng và ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng.
Khách hàng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố dựa trên bộ nhớ ngoài cửa hàng và sự chú ý trong cửa hàng khi đưa ra quyết định mua sắm (Solomon, 2007) Các nhà sản xuất sẵn sàng trả mức giá cao trong thương lượng để giữ vị trí chiến lược trong việc trưng bày điểm mua hàng của họ (Sudhir và Rao, 2006) Hiệu quả trong việc sử dụng trưng bày điểm mua hàng có thể giảm thiểu rủi ro thương hiệu và thúc đẩy doanh số bán hàng mà không cần giảm giá, riêng việc hiển thị trên màn hình cũng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược này.
Việc lựa chọn sản phẩm áp đảo giúp giảm thời gian tìm kiếm bằng mắt và tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng trong việc tìm kiếm các sản phẩm cụ thể hoặc danh mục sản phẩm, điều này rất được các nhà tiếp thị quan tâm Dữ liệu về chuyển động của mắt đã chứng minh rằng nội dung âm thanh liên quan đến sản phẩm có khả năng ảnh hưởng lớn đến sự chú ý của người tiêu dùng Việc phản hồi theo hướng chú ý của người tham gia vào sản phẩm hoặc thương hiệu cho thấy tầm quan trọng của việc tối ưu hóa nội dung để thu hút sự chú ý và nâng cao hiệu quả tiếp thị.
Âm thanh đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sự chú ý đối với sản phẩm hoặc thương hiệu, giúp thu hút và giữ chân khách hàng hiệu quả Theo các nghiên cứu của Posner, Snyder, & Davidson, việc hướng dẫn "tiêu điểm" của sự chú ý dựa trên cảm giác là một chiến lược tiếp thị mạnh mẽ, thúc đẩy khách hàng nhận diện thương hiệu một cách dễ dàng hơn Do đó, sử dụng âm thanh phù hợp không chỉ tăng cường khả năng ghi nhận thương hiệu mà còn tạo ra trải nghiệm tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả của các chiến dịch quảng cáo.
Liên kết lâu dài giữa sản phẩm quan sát bằng giác quan và âm thanh vẫn tồn tại trong nhận thức của chúng ta Nhiều nghiên cứu trước đây tập trung vào các loại nhạc cụ thể, trong khi nền âm nhạc trước đây chưa nhận được đủ sự chú ý trong lĩnh vực nghiên cứu học thuật Các yếu tố về âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành trải nghiệm cảm xúc của người nghe, góp phần nâng cao hiệu quả tiếp thị và xây dựng thương hiệu Việc hiểu rõ mối liên hệ giữa âm thanh và cảm xúc giúp các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp tối ưu hóa các chiến lược tiếp cận khách hàng.