Ai ai trong đời cũng đã, đang, sẽ là nhà lãnh đạo, không cần phải là ở một tậpthể có quy mô lớn, bạn đã từng là người dẫn dắt lũ trẻ chơi đùa ngày nhỏ, bạn đang là người quản trị mục
Khái niệm về Phong cách lãnh đạo
Lãnh đạo là gì?
Lãnh đạo được hiểu là quá trình tác động và định hướng hành động của một cá nhân hoặc một tập thể nhằm đạt được mục tiêu chung trong bối cảnh điều kiện nhất định Người lãnh đạo không chỉ truyền cảm hứng mà còn tổ chức, phân công nhiệm vụ và thúc đẩy sự đồng thuận để nâng cao hiệu suất làm việc Quá trình này giúp làm rõ mục tiêu, tối ưu hóa quy trình làm việc và tăng cường kết quả hoạt động thông qua sự tương tác giữa người dẫn dắt và mỗi thành viên trong nhóm Lãnh đạo hiệu quả dựa trên khả năng giao tiếp, quản trị thay đổi và thích nghi với các hoàn cảnh khác nhau, đồng thời xây dựng niềm tin và động lực để nhóm đạt được kết quả mong đợi.
Lãnh đạo là khả năng lôi cuốn người khác theo mình và dẫn họ cùng tiến tới mục tiêu chung Đó là nghệ thuật tạo sự gắn kết giữa con người và công việc bằng cách quan tâm đồng thời đến nhân sự và kết quả Người lãnh đạo hiệu quả biết lắng nghe, chăm sóc đội ngũ và khơi dậy động lực làm việc, giúp mọi thành viên thấy ý nghĩa của công việc và tự nguyện đóng góp cho thành công tập thể.
Phong cách lãnh đạo là gì?
Phong cách lãnh đạo là những phương pháp hoặc cách thức nhà lãnh đạo thường dùng để gây ảnh huởng đến đối tượng bị lãnh đạo
Xét ở góc độ cá nhân, phong cách lãnh đạo là cách làm việc của nhà lãnh đạo và là tập hợp các hành vi thể hiện nỗ lực ảnh hưởng đến hoạt động của những người xung quanh Phong cách lãnh đạo của một cá nhân phản ánh cách người ấy dẫn dắt, quản lý và tương tác với nhóm, từ đó định hình hiệu quả làm việc và kết quả chung của tổ chức.
Xét ở góc độ tổng thể, phong cách lãnh đạo là hệ thống các dấu hiệu đặc trưng thể hiện trong hoạt động và quản lý của người lãnh đạo, phản ánh cách họ điều hành dựa trên đặc điểm nhân cách riêng biệt Phong cách này hình thành từ những đặc điểm cá nhân và ảnh hưởng sâu sắc đến cách ra quyết định, cách giao tiếp và tương tác với đội ngũ, cũng như hiệu quả quản trị tổ chức Nhận diện phong cách lãnh đạo giúp nắm bắt cách quản trị và văn hóa làm việc của tổ chức bị chi phối bởi cá nhân lãnh đạo đó.
Phong cách lãnh đạo là kết quả của mối quan hệ giữa cá nhân và sự kiện, được biểu hiện bằng công thức:
Phong cách lãnh đạo = cá tính x môi trường
Phong cách lãnh đạo được chia làm 3 loại:
Phong cách lãnh đạo độc đoán
Phong cách lãnh đạo dân chủ
Phong cách lãnh đạo tự do
Lý luận về Phong cách lãnh đạo
Phong cách lãnh đạo độc đoán
Trong mô hình lãnh đạo tập trung quyền lực, người lãnh đạo nắm bắt toàn bộ các mối quan hệ và thông tin, tập trung quyền lực và quyết định trong tay Cấp dưới chỉ nhận được thông tin tối thiểu cần thiết để thực hiện nhiệm vụ, không được tham gia hay chia sẻ thông tin rộng rãi Các quyết định và mệnh lệnh được đưa ra dựa trên kiến thức và kinh nghiệm của người lãnh đạo, ít quan tâm đến người dưới quyền Cấp dưới được yêu cầu chấp hành chỉ thị một cách tập trung và chính xác, trong khi người lãnh đạo kiểm tra nghiêm ngặt hành vi của cấp dưới.
Ưu điểm nổi bật là cho phép quyết định nhanh chóng dựa trên kinh nghiệm và ý chí của cá nhân người lãnh đạo, không có sự tham gia của tập thể Hiệu quả trong các trường hợp khẩn cấp, giúp giải quyết công việc nhanh chóng và triệt để, đồng thời nắm bắt đúng thời cơ và cơ hội kinh doanh.
Phong cách lãnh đạo không khuyến khích sự tham gia của cấp dưới và tập thể vào quá trình bàn bạc, quyết định khiến cho sáng tạo và kinh nghiệm của nhân viên dưới quyền không được phát huy, làm giảm hiệu quả công việc và không kích thích toàn bộ tổ chức làm việc Các quyết định từ lãnh đạo thường ít được cấp dưới chấp nhận và đồng thuận, thậm chí có thể gây chống đối Không khí trong tổ chức do đó phụ thuộc nhiều vào định hướng cá nhân của người lãnh đạo.
Phong cách lãnh đạo dân chủ
Người lãnh đạo thu hút đông đảo lao động tham gia vào các cuộc thảo luận và cùng lựa chọn các phương án quyết định, từ đó giải quyết các nhiệm vụ của tập thể Công việc được phân công rõ ràng, tiến hành giải quyết và đánh giá trên nền tảng sự tham gia của tập thể, bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả làm việc nhóm Sự tham gia tích cực của lao động không chỉ tăng cường tư duy tập thể mà còn đẩy mạnh sự đồng thuận và chất lượng quyết định, giúp tập thể hoàn thành nhiệm vụ một cách hiệu quả và bền vững.
Người lãnh đạo dân chủ luôn lắng nghe ý kiến phê bình, góp ý của mọi người để tự điều chỉnh chương trình, kế hoạch và hành vi của mình
Ưu điểm : Người lãnh đạo có phong cách dân chủ dễ thích nghi khi thay đổi.
Lãnh đạo khai thác kiến thức và kinh nghiệm của cấp dưới, đồng thời khuyến khích họ tham gia vào quá trình ra quyết định Khi nhân viên cảm thấy thoải mái thể hiện ý kiến và được tham gia quyết định, tính sáng tạo được khơi dậy và môi trường làm việc trở nên tích cực hơn, giúp nâng cao hiệu quả công việc và hiệu suất của toàn tổ chức.
Nhược điểm của quá trình dân chủ trong quản trị là nó tốn thời gian và kéo dài các cuộc bàn bạc đến mức không còn thời gian xử lý nhiệm vụ Trong nhiều trường hợp, thảo luận kéo dài mà không đi tới quyết định cụ thể khiến thời gian giải quyết nhiệm vụ bị giới hạn và dễ bỏ lỡ cơ hội quyết định nhanh và quyết đoán Việc ra quyết định nhanh chóng trở nên khó khăn khi thiếu một người điều hành có chuyên môn và sự quyết đoán đủ mạnh để thống nhất các ý kiến Đồng thời, sự xuất hiện của các thành phần có động cơ không lành mạnh trong tổ chức có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình ra quyết định và làm giảm hiệu quả hoạt động.
Phong cách lãnh đạo tự do
Phong cách lãnh đạo tự do (laissez-faire) trao quyền và trách nhiệm cho mọi thành viên, để họ tự do hành động theo ý nghĩ và phương án họ cho là tối ưu nhất Các công việc của tập thể được thảo luận công khai, và ban lãnh đạo có thể biểu quyết nhằm tránh khuyết điểm cá nhân Đặc trưng của phong cách này là nhân viên ít có mong muốn lên làm lãnh đạo; môi trường làm việc thường thoải mái, thiên về tinh thần đồng đội, có nhiều ý tưởng sáng tạo và nhà lãnh đạo thường vắng mặt.
Ưu điểm nổi bật là phát huy tối đa năng lực của cấp dưới và xây dựng một môi trường làm việc thoải mái, không gò bó, từ đó gia tăng hiệu quả công việc Khi mọi thành viên tham gia vào các quyết định quan trọng, tổ chức khai thác tối đa tính sáng tạo của nhân viên và tạo ra nhiều cách giải quyết vấn đề khác nhau.
Những nhược điểm quản trị điển hình gồm dễ dẫn đến hỗn loạn và vô chính phủ trong tổ chức do thiếu chỉ dẫn từ người lãnh đạo, khiến năng suất và hiệu quả công việc thấp Khi lãnh đạo chỉ tập trung vào kết quả mà bỏ qua quản trị quá trình, tổ chức sẽ thiếu sự kiểm soát và khó điều chỉnh khi phát sinh vấn đề, làm giảm khả năng thích ứng và kết quả làm việc không ổn định.
Nhân tố ảnh hưởng đến các phong cách lãnh đạo
Thực trạng về phong cách lãnh đạo của thái thượng hoàng Trần Thánh Tông trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Nguyên lần thứ hai
Phân tích thực trạng phong cách lãnh đạo của thái thượng hoàng Trần Thánh Tông trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai
Phong cách lãnh đạo dân chủ
Minh chứng rõ ràng nhất về phong cách dân chủ của thái thượng hoàng Trần Thánh Tông là việc tổ chức hội nghị Diên Hồng:
Xét yếu tố môi trường:
Trong lần xâm lược này, quân Nguyên đã chuẩn bị binh lực và lương thực rất kỹ càng, trong khi Nam Tống bị thâu tóm và Chiêm Thành cũng bị quấy phá, khiến Đại Việt rơi vào thế gọng kìm Tình thế đất nước lâm nguy, nếu chặn trả sẽ yếu thế hơn hẳn Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông đã tổ chức hội nghị Diên Hồng để hỏi ý kiến các bô lão nên hòa hay nên đánh.
Xét yếu tố cá tính:
Với kinh nghiệm chinh chiến trước cuộc xâm lược Nguyên Mông và dưới sự dẫn dắt của vua cha Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông hiểu rõ cách đối phó với địch và có thể tự ra quyết định chiến lược, đồng thời cũng có thể bày mưu cho các quan trong triều; tuy nhiên, ông đã chọn tổ chức hội nghị Diên Hồng để mời các bô lão và bá quan văn võ dự họp, và tại đó mọi người ngồi chung bàn, không phân biệt chức vụ cao thấp, cùng tham gia bàn mưu sách đánh giặc.
Phong cách lãnh đạo độc đoán
Phong cách độc đoán của Trần Thánh Tông được thể hiện rõ qua quyết định dâng công chúa An Tư cho Thoát Hoan nhằm kéo dài thời gian hoãn binh Hành động này cho thấy sự quyết đoán trong chính sách ngoại giao của nhà Trần, khi dùng con tin và hôn ước để bảo toàn lợi ích quốc gia trước áp lực chiến tranh Qua đó, Trần Thánh Tông vừa thể hiện bản lĩnh lãnh đạo vừa tính toán chiến lược để củng cố lực lượng và chờ thời cơ đánh bật Thoát Hoan trong cuộc đối đầu.
Xét yếu tố môi trường:
Vận mệnh đất nước lâm nguy khi nhà Trần đang thua thiệt trên chiến trường và cần thêm thời gian để củng cố quân sự Vua đã sai tướng Trần Khắc Chung đi sứ nhằm làm chậm tốc độ tiến quân của giặc, nhưng kế hoạch không mang lại kết quả như mong đợi Trong hoàn cảnh ấy, thái thượng hoàng Trần Thánh Tông đã quyết định thực hiện một quyết định mạo hiểm để thay đổi tình thế.
Trong chiến lược "mỹ nhân kế" nhằm có thời gian chuẩn bị lực lượng, An Tư công chúa, em gái Trần Thánh Tông, được lựa chọn để dâng tiến Sau cùng, công chúa An Tư nghe theo lệnh Thái Thượng Hoàng, trở thành vợ Thoát Hoan và đóng vai như một gián điệp cho nhà Trần, góp phần rất lớn vào chiến thắng của cuộc chiến.
Xét yếu tố tính cách:
Với tính cách chính trực và mạnh mẽ, khi đưa ra quyết định dùng hạ sách
Trong chuyện mỹ nhân kế, Trần Thánh Tông đã đắn đo suy nghĩ rất nhiều trước mỗi quyết định, nhất là khi công chúa An Tư—người em gái út được cưng chiều bởi tài sắc vẹn toàn—ở bên cạnh Quyết định ấy chắc chắn sẽ gặp phải nhiều ý kiến trái chiều từ trong hoàng cung và triều đình Tuy vậy, vì tình hình đất nước lâm nguy, thái thượng hoàng đành nhắm mắt ra lệnh, dù lòng đầy day dứt đau khổ.
Phong cách lãnh đạo tự do
Việc giao phó toàn bộ chiến sự cho Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải và Trần Nhật Duật vào thời điểm phản công quân địch là minh chứng rõ ràng cho phong cách tự do trong lãnh đạo của Trần Thánh Tông Ông tin tưởng trao quyền chỉ huy cho ba danh tướng tài ba để họ tự hoạch định chiến lược và quyết đoán trong cuộc phản công, thể hiện sự linh hoạt và dám đưa ra quyết định đúng đắn của triều đình nhà Trần.
Xét yếu tố môi trường:
Sau khi thành Thăng Long bị chiếm lần hai, và việc sử dụng chiến lược
“vườn không nhà trống” đang diễn ra thuận lợi, Trần Thánh Tông cho hội họp để chuẩn bị cho bước đi tiếp theo Trong cuộc họp này, thái thượng hoàng được báo cáo về kế hoạch tác chiến đang diễn ra thuận lợi, quân địch suy yếu Tình hình chiến sự đã ổn định, chiến thắng ngay trước mắt, chỉ cần có một đòn phản công chí mạng để kết thúc
Xét yếu tố tính cách:
Sau một chuỗi các trận chiến khó khăn đã trôi qua nhờ sự lãnh đạo tài tình của Trần Thánh Tông và sự trợ giúp của các tướng sĩ Lúc này, chỉ cần một đòn phản công hợp lý thì trận chiến sẽ kết thúc thắng lợi Với sự tin tưởng tuyệt đối vàoTrần Hưng Đạo và các tướng lĩnh khác, thái thượng hoàng đã giao chiến sự cho họ không một chút do dự.
Đánh giá thực trạng phong cách lãnh đạo của thái thượng hoàng Trần Thánh Tông
Phong cách lãnh đạo dân chủ
Với việc tổ chức hội nghị Diên Hồng với các bô lão, Trần Thánh Tông đã đưa ra một quyết định đúng đắn về nhiều mặt.
Hội nghị này có vai trò thăm dò ý kiến của nhân dân về mức độ căm phẫn đối với kẻ thù và mức độ ủng hộ chính quyền, từ đó đánh giá nội lực xã hội trước khi vạch ra chiến lược chiến tranh Kết quả thăm dò sẽ giúp các nhà hoạch định nhận thức rõ ràng về mức độ đồng thuận và sự sẵn sàng tham gia của công chúng.
Hội nghị này là một biểu hiện của sự tôn trọng của triều đình đối với các bô lão—những người đại diện cho toàn thể dân chúng, có tác dụng đoàn kết các sắc dân và củng cố mối quan hệ giữa nhân dân và chính quyền Mặc dù địa vị của người dân lúc ấy còn rất thấp, nhưng tài lực cho cuộc chiến khiến nhà vua phải dựa vào họ.
Hội nghị này sẽ làm cho hoạt động của chính quyền minh bạch hơn, từ đó tăng niềm tin của người dân và gầy dựng sự chính danh cho chính quyền khi quyết định cuộc chiến; đồng thời, nếu giữa chừng cuộc chiến có điều gì bất lợi, hội nghị này từ đầu đã loại bỏ sự đổ lỗi từ phía xã hội cho chính quyền.
Chính quyền đã nhận ra vai trò quan trọng của bô lão, tầng lớp có ảnh hưởng lớn nhất trong xã hội, và sử dụng họ như người tuyên truyền phổ biến đường lối của tầng lớp cầm quyền Qua việc này, họ góp phần tạo ra sự đồng thuận cao trong xã hội.
Như vậy, trưng cầu dân ý vua Trần Thánh Tông khéo léo sử dụng từ thế kỷ
13, cũng đại diện cho phong sách dân chủ của ông.
Nhà sử học Ngô Sĩ Liên viết trong Đại Việt sử ký toàn thư, bản kỷ toàn thư quyển 5:
Giặc Hồ vào cướp nước là nạn lớn nhất của đất nước Hai vua hiệp mưu, bầy tôi họp bàn mà vẫn phải đợi đến ban yến để xin kế ở các phụ lão, bởi Thánh Tông muốn xét lòng thành và sự ủng hộ của dân chúng, để dân nghe theo lời dụ hỏi mà cảm kích, hăng hái lên đường Đó là cách giữ được cái nghĩa người xưa: trọng người già, xin lời khuyên từ họ và dựa vào đó nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết để chống giặc.
Bên cạnh các ưu điểm đã nêu, phong cách dân chủ của Trần Thánh Tông cũng tồn tại một số nhược điểm.
Việc các vua Trần áp dụng quá nhiều phong cách trị nước có thể khiến triều đình rơi vào rối ren Điển hình là hội nghị Diên Hồng: bên cạnh sự đồng thuận chống trả quân địch, vẫn có ý kiến của Trần Ích Tắc cho rằng nên hàng địch Nếu lúc đó có nhiều ý kiến ủng hộ Trần Ích Tắc, nội bộ triều đình chắc chắn sẽ rối ren, phân hóa và tạo nên những phe phái đối lập, khiến mọi quyết định dễ bị chia rẽ.
Việc áp dụng phong cách dân chủ dễ dẫn đến nhiều bất đồng trong nội bộ, đặc biệt ở một chế độ quân chủ chuyên chế nơi bất đồng có thể dẫn đến phản loạn và âm mưu hãm hại lẫn nhau May mắn thay, vua Trần Thánh Tông cùng các vị vua nhà Trần đã có cách hành xử khéo léo trong triều chính, tạo nên thái độ hòa hợp và đối xử hậu đãi với các quan lại Nhờ sự tôn kính và lòng trung thành của quan lại đối với nhà vua, ít có mưu đồ phản loạn, mọi người đều dốc sức phò tá các vua Điều này giúp xóa bỏ nội chiến và quan trọng hơn là giữ gìn hòa bình và ổn định cho nhân dân.
2.3.2 Phong cách lãnh đạo độc đoán
Trong các tình huống cấp bách, các nhà lãnh đạo với quyền hạn của mình thường chọn phong cách quyết đoán để đưa ra các giải pháp phù hợp Trần Thánh Tông, một bậc vua chúa có quyền lực tối cao, cũng không hiếm những lần đưa ra quyết định cứng rắn, độc đoán, và đôi khi không làm vừa lòng quân dân.
Trong bối cảnh đất nước đứng trước bờ vực trước sự xâm lược của quân địch, cấp bách là dành thời gian để đề ra sách lược và củng cố quân đội Tướng Trần Khắc Chung được phái đi sứ để cầu hòa nhưng mọi nỗ lực đều thất bại Trước tình thế đó, Trần Thánh Tông phải dùng một mưu kế: tự quyết định dâng công chúa An Tư cho Thoát Hoan làm vợ Quyết định gây nhiều tranh cãi này cuối cùng đóng góp rất lớn vào chiến thắng quân Nguyên Mông, nhờ đó có thể tiêu diệt đội quân chủ lực của địch và trở thành đòn quyết định cho kế hoạch phản công địch.
Việc sử dụng mưu kế không phải điều thường gặp ở một vị vua chính trực như Trần Thánh Tông, nhưng vì lợi ích chung mà các biện pháp đó đã được thực hiện Trần Thánh Tông rất tài tình trong việc áp dụng đúng phong cách lãnh đạo theo thời điểm và hoàn cảnh Quan trọng ở đây là xét về lý lẽ và bối cảnh lúc đó, quyết định độc đoán của ông được đánh giá là hết sức đúng đắn.
Nếu xét về lý thì một việc nào đó có thể là là quyết định đúng đắn, nhưng về tình thì có lẽ không như vậy.
Công chúa An Tư là em gái của Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông Vì hoàn cảnh chiến sự, gia đình đã dùng “mỹ nhân kế” bằng cách gả công chúa cho Thoát Hoan, tuy nhiên đây không được xem là một kế sách cao thượng Thậm chí trong Sách Việt sử tiêu án của Ngô Thì Sĩ, việc dâng công chúa An Tư cho Thoát Hoan còn bị chê trách là hạ sách.
Về tình cảm, đây là một quyết định vô cùng tàn nhẫn đối với công chúa An Tư, khi nàng bị lợi dụng để gả cho người khác, thậm chí là kẻ thù Sau cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông thắng lợi, công lao và sự hy sinh của công chúa An Tư ít được ghi nhận trong sử sách, dù những đóng góp của nàng là rất lớn và có ý nghĩa đối với sự nghiệp bảo vệ đất nước.
Theo truyền thuyết, công chúa An Tư là lựa chọn tiến dâng thứ hai của Trần Thánh Tông, trong khi công chúa Thiên Thụy (con gái Trần Thánh Tông) được xem xét đầu tiên nhưng đã quy y Phật giáo nên không thể tiến dâng Quyết định chọn An Tư đã tạo ra một sự so sánh căng thẳng giữa hai công chúa xinh đẹp trong lòng thái thượng hoàng, cho thấy sự thiếu công bằng Công chúa An Tư chắc chắn đã tổn thương vì bị coi như một vật cống nạp và chịu thêm đau đớn bởi sự phân biệt đối xử từ người anh mình hết mực yêu quý.
Phong cách lãnh đạo tự do
Việc sử dụng phong cách tự do trong quá trình lãnh đạo sẽ dễ dàng đem lại các hiệu quả cao trong công việc chung
Trần Thánh Tông thành công khi áp dụng phong cách này, điển hình là việc ông giao toàn bộ chiến sự cho Trần Hưng Đạo ở thời điểm quyết định để thực hiện một đòn phản công mạnh mẽ và giành chiến thắng mỹ mãn Dưới sự chỉ huy tài tình và dày dặn kinh nghiệm của Hưng Đạo Đại vương cùng các tướng lĩnh, quân địch kiệt quệ trước kế sách “vườn không nhà trống” và nhận thêm một đòn chí mạng, kết thúc thắng lợi của cuộc kháng chiến lần hai.
Trần Thánh Tông thể hiện sự tin tưởng sâu sắc vào khả năng của Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải và Trần Nhật Duật, cho thấy ngài coi trọng và tin tưởng vào tài năng của các tướng lĩnh nhà Trần Ngài dường như nắm chắc phần thắng vào thời điểm đó, và việc ủy thác chiến sự cho các tướng lĩnh là một hành động vừa khiêm nhường vừa tôn vinh danh tiếng của họ Đây là một quyết định vô cùng tài tình của thái thượng hoàng, có thể làm cho các tướng lĩnh thêm phấn chấn tinh thần, cống hiến nhiều sức lực cho đất nước về sau Nhờ cách làm ấy, ngài nhận được sự tôn trọng và khâm phục từ các quan lại trong triều, góp phần củng cố sự đoàn kết và uy tín của vua trước mọi thách thức.
Việc sử dụng phong cách tự do mang lại hiệu quả cao chỉ khi được áp dụng với đúng người và đúng thời điểm Sự phù hợp giữa đối tượng và hoàn cảnh quyết định mức độ thành công của phong cách này trong giao tiếp và công việc Nếu áp dụng sai người hoặc sai thời điểm, phong cách tự do có thể gây hậu quả khôn lường và ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả cuối cùng.
Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông và vua Trần Nhân Tông đã sử dụng tướng lĩnh khác, một quyết định mang tính rủi ro của triều Trần khi chiến lược thay đổi có thể khiến Thánh Tông khó thích ứng nếu tình hình chiến sự đổi hướng Xét ở một khía cạnh khác, đây có thể được xem là cách đùn đẩy trách nhiệm, vì nếu chiến thắng không đến, phần lỗi sẽ không hoàn toàn thuộc về Thánh Tông Tuy vậy, nếu cuộc kháng chiến không thành công, quyết định này được xem là một trong những sai lầm lớn của Trần Thánh Tông ở thời điểm gần với chiến thắng.
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CHO PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO CỦA THÁITHƯỢNG HOÀNG TRẦN THÁNH TÔNG TRONG CUỘC CHIẾN CHỐNG
Mục tiêu của giải pháp
Trong cuộc kháng chiến lần thứ hai chống giặc Mông Nguyên, nhờ sự lãnh đạo tài tình của thái thượng hoàng Trần Thánh Tông, quân và dân nước ta đã đuổi giặc ngoại xâm và lấy lại cuộc sống bình yên cho đại đa số nhân dân Tuy nhiên, qua quá trình nghiên cứu, nhóm chúng tôi nhận thấy bên cạnh những ưu điểm của một bậc hiền tài vẫn tồn tại một số nhược điểm trong cách vận dụng phong cách lãnh đạo của thái thượng hoàng Dù người lãnh đạo có tài giỏi đến đâu cũng sẽ có hạn chế nhất định Vì vậy, bài viết đưa ra một số giải pháp nhằm phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm và rút ra kiến nghị cho các nhà lãnh đạo hiện nay, góp phần hình thành những nhà lãnh đạo giỏi.
Giải pháp phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm trong phong cách lãnh đạo của thái thượng hoàng Trần Thánh Tông
Phong cách lãnh đạo dân chủ
Để phát huy hiệu quả tối đa của phong cách lãnh đạo dân chủ, Trần Thánh Tông cần tổ chức thăm dò ý kiến của các bô lão và bá quan vào những thời điểm thích hợp; việc tổ chức hội nghị tập thể nên được áp dụng không chỉ trong thời kỳ đánh quân xâm lược mà còn trong các buổi họp giải quyết các vấn đề nội bộ triều đình Tuy nhiên, phong cách dân chủ phải đi kèm với sự kiểm soát chặt chẽ để phát huy hiệu quả cao Các hội nghị thảo luận sẽ giúp các quan lại và bô lão cảm thấy được tôn trọng, tạo niềm tin cho nhân dân; từ đó công việc chung được giải quyết triệt để, củng cố mối quan hệ giữa nhân dân và chính quyền, nâng cao lòng yêu nước của toàn dân và tinh thần chiến đấu khi có giặc ngoại xâm, đưa đất nước ngày càng vững mạnh.
Phong cách lãnh đạo dân chủ có thể nâng cao trách nhiệm của các bá quan với đất nước, tạo niềm tin cho người dân và củng cố mối quan hệ giữa nhân dân với chính quyền Tuy nhiên, nếu được áp dụng quá mức, nó dễ gây ra nhiều bất đồng trong nội bộ Đặc biệt với thể chế quân chủ chuyên chế, sự bất đồng có thể dẫn đến phản kháng và âm mưu giết hại lẫn nhau Vì vậy Trần Thánh Tông cần khéo léo trong cách sử dụng để duy trì thái độ hòa hợp trong triều đình và thăm dò ý kiến của các bá quan một cách sáng suốt, bởi trong số đó có thể có những người mang mưu đồ như Trần Ích Tắc.
Phong cách lãnh đạo độc đoán
Phong cách độc đoán của Trần Thánh Tông chỉ phát huy hiệu quả trong những tình huống đặc biệt, như quyết định dùng công chúa An Tư (Thiên Tư) làm vật cống nạp cho địch để kéo dài thời gian củng cố lực lượng Tuy nhiên, phong cách này không nên áp dụng thường xuyên để tránh tác dụng ngược; nó chỉ phù hợp với các quyết định mang tính chiến lược có ảnh hưởng lớn đến vận mệnh đất nước Khi có yếu tố tình cảm cá nhân chen vào công việc, Trần Thánh Tông cần gạt bỏ để ưu tiên lợi ích chung Đồng thời, phải chọn đúng thời điểm và đúng người để áp dụng, tránh gây tranh cãi và hiểu lầm không đáng có.
Quyết định cứng rắn và tính độc đoán của Trần Thánh Tông ở thời điểm nước ta đối đầu với quân Mông Nguyên đã giúp ta giành chiến thắng, nhưng không được xem là một kế sách cao thượng vì công chúa bị lợi dụng đem gả cho kẻ thù Phong cách lãnh đạo như vậy dễ tạo sự căm ghét của cấp dưới và binh sĩ đối với người lãnh đạo, khiến triều đình mất đoàn kết Thái thượng hoàng nên hạn chế sử dụng biện pháp này, bởi nếu các vua thường xuyên tự quyết, trong triều dễ phát sinh bất đồng quan điểm, quan lại cảm thấy không được tôn trọng và ý kiến bị bỏ qua, từ đó nảy sinh sự bất tuân phục, nội chiến và phản kháng.
Phong cách lãnh đạo tự do
Phong cách tự do của Trần Thánh Tông khi ủy thác chiến sự cho Trần Hưng Đạo cùng với Trần Quang Khải và Trần Nhật Duật đã phát huy tác dụng rõ rệt, mang lại chiến thắng cho Đại Việt và làm tăng thanh danh của vua lẫn các tướng sĩ Tuy nhiên để kết quả công việc chung được thành công mỹ mãn, vua nên duy trì sự giám sát, hỗ trợ và theo dõi ngay cả khi đã ủy thác cho các tướng lĩnh Nhờ sự giám sát và hỗ trợ này, hiệu quả lãnh đạo được đẩy lên cao nhất, đồng thời nâng cao tinh thần trách nhiệm của cấp dưới và củng cố mối quan hệ giữa các cấp.
Việc Trần Thánh Tông tín nhiệm giao phó các chiến sự cho Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải và Trần Nhật Duật đã tăng cao trách nhiệm và tinh thần chiến đấu vì nước của họ Tuy nhiên, không phải lúc nào và không phải ai cũng thích hợp để nhận những nhiệm vụ lớn như vậy; Thái thượng phải thận trọng xem xét thời điểm và quan sát kỹ để áp dụng phong cách này đúng người Những người được giao phó phải có năng lực, trách nhiệm cao, tận tụy với công việc và trên hết không ham muốn lợi ích cá nhân như Trần Ích Tắc.
Kiến nghị cho nhà lãnh đạo hiện nay
Phong cách lãnh đạo là một nghệ thuật đòi hỏi người lãnh đạo luôn không ngừng hoàn thiện bản thân và cập nhật các kỹ năng mới Một lãnh đạo giỏi biết đúng thời điểm và đúng người để lựa chọn phong cách phù hợp, từ đó giành được sự tôn trọng và khâm phục từ tập thể và sẵn sàng triển khai các quyết định đã đề ra Vì vậy, người lãnh đạo cần trau dồi kỹ năng, khai thác tối đa tiềm năng bản thân và phát huy những mặt tích cực để xây dựng uy tín, vị thế và sự kính trọng trong xã hội Bên cạnh đó, việc hiểu rõ nhân viên, tình huống và tính chất công việc giúp áp dụng phong cách lãnh đạo đúng đắn nhằm nâng cao hiệu quả làm việc của toàn đội.