(TIỂU LUẬN) LỊCH sử học THUYẾT KINH tế đề tài GIỚI THIỆU tác PHẨM của cải của các dân tộc

Giới thiệu tổng quan cuốn sách - “Của cải của các dân tộc” được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1776 và được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, đây là một tác phẩm kinh điển đặt nền m

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC KINH TẾ

BÀI TẬP NHÓM HỌC PHẦN: LỊCH SỬ HỌC THUYẾT KINH TẾ

ĐỀ TÀI GIỚI THIỆU TÁC PHẨM CỦA CẢI CỦA CÁC DÂN TỘC

Hà Nội, tháng 10-năm 2021

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM

STT Họ và tên Mã sinh viên

1 Trương Thị Hằng (nhómtrưởng) 18050449

3 Lương Thị Hoàng Anh 17050004

4 Nguyễn Mai Anh 18040213

5 Dương Mỹ Duyên 17040352

6 Nguyễn Tùng Lâm 19050568

1 Sơ lược về tác giả

 Giới thiệu khái quát về tác giả A Smith:

Sinh năm 1723 tại TP Kirkcaldy (rửa tội ngày 5/6), bố ông là một viên kiểm soát thuế

vụ, mất trước khi sinh ông 4 tháng Mẹ là Margaret Douglas (bà mất năm 1784 ở tuổi 89)

Theo học phổ thông ở Kirkcaldy

Năm 1737, Adam Smith đã vào trường ĐH Glasgow, chịu ảnh hưởng nhiều của Francis Hutcheson – GS luân lý học, nhưng cũng chú trọng không ít về luật học và kinh tế học

Năm 17 tuổi, ông nhận được học bổng dành riêng cho sinh viên có khả năng đặc biệt

để tiếp tục học thêm ở trường Cao đẳng Balliol tại Oxford, nghiên cứu văn học và triết học

Sau 6 năm miệt mài học tập, ông thành thạo nhiều ngoại ngữ: Pháp, Ý, Hy lạp và Latinh và trở thành một triết gia và là nhà lý luận kinh tế chính trị học cổ điển nổi tiếng của Anh

Năm 1751: giáo sư về Logic học

Năm 1753: giáo sư về Triết học đạo đức

Năm 1759, ông xuất bản “Lý luận về những tình cảm đạo đức” đề cao tính vị kỷ, lợi ích cá nhân…

Ông chịu ảnh hưởng của Hume (1711-1776) về triết học tự nhiên

Ông chia xẻ quan điểm của Chủ nghĩa Trọng nông về chủ trương tự do hóa thương mại Đó là một khía cạnh của “tự do thiên nhiên”

Ông cũng chịu ơn của Chủ nghĩa Trọng nông về lý luận “Tái sản xuất”, phân phối thu nhập từ sản xuất và việc tìm ra hệ thống liên kết trong các hiện tượng kinh tế

Sự nổi tiếng của ông đã giúp ông đi sang châu Âu trong 4 năm, gặp gỡ những đại biểu nổi tiếng F Quesnay và Turgot

Cuối năm 1766, ông trở về Pháp và bắt đầu viết “Của cải của các dân tộc”, được xuất bản ngày 9/3/1776

Nhà sử học Edward Gibbon: “một ngành khoa học mênh mông trong một cuốn sách duy nhất, và những ý tưởng sâu sắc nhất được thể hiện bằng một ngôn ngữ dễ hiểu nhất”

2 Nội dung cuốn sách “Của cải của các dân tộc”

2.1 Giới thiệu tổng quan cuốn sách

- “Của cải của các dân tộc” được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1776 và được dịch

ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, đây là một tác phẩm kinh điển đặt nền móng cho khoa học về kinh tế thị trường Nhà sử học Edward Gibbon đã đoán trúng khi ông ta nói trong một bức thư viết cho nhà triết học Scotland Adam Ferguson rằng: “Thật là một tác phẩm tuyệt vời mà ông Adam Smith, người bạn chung của chúng ta, đã mang lại cho quần chúng! Một ngành khoa học mênh mông trong một cuốn sách duy nhất, và những ý tưởng sâu sắc nhất được thể hiện bằng một ngôn ngữ dễ hiểu nhất”

- “Của cải của các dân tộc” còn là một mẫu mực về mặt diễn đạt rõ ràng Những khái niệm kinh tế thị trường rất trừu tượng và khó hiểu, nhưng tác giả đã dùng những hình tượng quen thuộc để cho bạn đọc, ngay cả những người không chuyên về kinh

tế, cũng có thể năm bắt được Khi viết lời giới thiệu về vấn đề giá trị kinh tế khó hiểu trong quyển I, chương 4, Adam Smith nói: “Tôi luôn luôn muốn làm liều là tỏ ra nhạt nhẽo để biết chắc là tôi diễn đạt dễ hiểu” Hầu hết các chương trong cuốn sách đã cuốn hút sự chú ý của người đọc nhờ có một kết cấu được sắp xếp khá tinh vi, mặc dù khi mới đọc sơ qua lần đầu, người ta có thể chưa nhận thấy

- Bắt đầu tác phẩm bằng phần thảo luận về cách phân công lao động, tác giả đã nghiên cứu nguồn gốc và công dụng của tiền tệ, giá cả của các loại hàng hóa, tiền

công của lao động, lợi nhuận, địa tô, giá trị của bạc, sự phân biệt giữa lao động sản xuất và lao động phi sản xuất

- Kế tiếp là phần trình bày sự phát triển kinh tế của châu Âu kể từ khi Đế quốc La

Mã sụp đổ, các phân tích và phê bình chính sách thương mại và thuộc địa của các quốc gia châu Âu, lợi tức quốc gia, các phương pháp quốc phòng và điều hành luật pháp của các xã hội sơ khai, nguồn gốc và sự phát triển của các đạo quân tại châu Âu, lịch sử giáo dục vào thời trung cổ, sự phát triển các món nợ công và cuối cùng là việc cứu xét các nguyên tắc thuế vụ và hệ thống thu ngân sách

- Luận đề chính của tác phẩm dựa trên niềm tin rằng "mỗi con người đều chính thức

bị thúc động bởi tư lợi" mà điển hình là lòng ham muốn của cải Các động lực ích kỷ

là căn cốt của các hành động của con người Adam Smith tin rằng tính ích kỷ cá nhân

đã đem tới lợi ích xã hội, rằng nếu mỗi người cố gắng làm lợi cho chính mình một cách đều đặn, không ngừng, thì sẽ dẫn tới sự thịnh vượng của quốc gia Người hàng thịt, người nấu rượu, người làm bánh mì chỉ vì tư lợi của họ mà khiến cho chúng ta có bữa cơm ăn Adam Smith còn cho rằng sự phân công lao động và tích lũy tư bản đã dẫn tới nền kỹ nghệ mới Một "bàn tay vô hình" dẫn dắt con người trong khi làm việc

có lợi cho mình thì đồng thời đã đóng góp lợi ích cho tập thể và về điểm này, Adam Smith đồng ý với Thomas Paine rằng "một chính quyền tốt nhất là loại chính quyền cai trị ít nhất"

- Trong cách phân phối lao động, Adam Smith cho rằng nên phân chia tiến trình sản xuất thành các khâu đoạn nhờ đó gia tăng mức độ sản xuất Trước vấn đề của giới chủ

và công nhân, Adam Smith đã viết: "giới công nhân muốn đòi nhiều, giới chủ nhân muốn trả ít" Tác giả đã có cảm tình với giới công nhân bởi vì lương bổng cao sẽ khiến cho người công nhân ham hoạt động hơn, chăm chỉ hơn và hữu hiệu hơn

Đồng thời, tác giả còn cho rằng các luật lệ về thời gian học nghề là sự can thiệp bất công vào quyền lợi khi người công nhân ký hợp đồng làm việc, chọn nghề hay đổi nghề từ chỗ trả lương thấp tới nơi trả lương cao

2.2 Nội dung từng phần của cuốn sách

Quyển 1: Nguyên nhân tăng năng suất lao động và phương pháp phân phối tự nhiên các sản phẩm cho các tầng lớp nhân dân:

Nghiên cứu về phân công lao động, nguồn gốc và việc sủ dụng tiền tệ, xác định giá cả., tiền lương, lợi nhuận và tiền thuê đất, những biến đổi trông giá trị của tiền

Bất kể trình độ tài năng, tài khéo léo và cách nhận thức nhận định và quyết đoán phương thức lao động của một nước là như thế nào, sự dồi dào hay khan hiếm các sản phẩm làm ra tùy thuộc vào tỷ lệ giữa số người hàng năm được sử dụng vào lao động

và số người phi sản xuất

Quyển 2: Tính chất của vốn, tích lũy và sử dụng vốn

Bàn về bản chất của vốn cổ phần, về phương pháp tích lũy vốn và các số lượng lao động được sử dụng tùy thuộc các cách thức sử dụng vốn khác nhau

Các quốc gia có chính sách khuyến khích sản xuất, nhưng thường không đồng đều và thõa đáng đối với mọ ngành sản xuất Tuy nhiên từ khi đế quốc La Mã sụp đổ, châu

Âu thực thi một chính sách thuận lợi đối với nghệ thuật, công nghiệp, thương mại Đây cũng là một trong những lý do ông tiếp tục phân tích ở Quyển 3

Quyển 3: Mức độ giàu tăng trưởng khác nhau ở các Dân tộc

Về lịch sử kinh tế, trong đó có mối quan hệ giữa thành thị và nông thôn và những đóng góp từ hai khu vực này cho sự tiện bộ kinh tế

Mặc dù, những cuộc thảo luận về sản xuất và phân phối đã trải qua một quá trình lịch

sử lâu đời, kinh tế học được xem là một khoa học độc lập chỉ được xác định chính thức vào thời điểm cuốn sách này được xuất bản năm 1776 A Smith đã dùng thật ngữ “kinh tế chính trị” để gọi tên môn khoa học này, nhưng dần dần, thuật ngữ này đã

được thay thế bằng thuật ngữ “kinh tế học” từ sau năm 1870 Ông cho rằng “sự giàu có” chỉ xuất hiện khi con người có thể sản xuất nhiều hơn với nguồn lực lao động và tài nguyên sẵn có Như vậy, theo Adam Smith, định nghĩa kinh tế cũng là định nghĩa

về sự giàu có

Phần chính của tác phẩm là quyển IV có tên là:

Quyển 4: Các hệ thống Kinh tế Chính trị

Tại đây, Adam Smith đã xem xét mặt ưu, nhược của 2 hệ thống loại trừ nhau trong kinh tế học chính trị

Đó là hệ thống “trọng thương” ủng hộ thành thị (giới công thương nghiệp) và coi nhẹ nông thôn;

và hệ thống “trọng nông” coi nặng nông thôn và coi nhẹ thành thị

Và phần nông nghiệp chỉ dày bằng 1/8 của phần thương mại Mục đích thực sự của chương này là chống lại Chủ nghĩa Trọng Thương

Chương cuối cùng của quyển 4 phê phán một cách có lý luận việc nhấn mạnh quá đáng đối với nông nghiệp, trong khi vẫn bày tỏ sự tán đồng với những người theo chủ nghĩa trọng nông khi chống lại sự can thiệp của chính phủ

Quyển 5: Thu nhập Quốc gia hay cộng đồng

Ông xem xét thu nhập, các biện pháp trả công cho việc thực hiện các chức năng của nhà nước

Phần lớn cuốn này ông trình bày về thuế, đưa ra những nguyên tắc chung hoàn toàn hợp lý về việc đánh thuế

Tại quyển V, Adam Smith đã phác họa bốn giai đoạn chính của cách tổ chức xã hội:

thời kỳ nguyên thủy gồm những người thợ săn thô sơ,

thời kỳ nông nghiệp du mục,

thời kỳ canh tác phong kiến,

và thời kỳ phụ thuộc lẫn nhau về thương mại Đi kèm với mỗi thời kỳ là các thể chế thích hợp với các nhu cầu của thời ấy

Adam Smith cũng trình bày những phần chi tiêu cần thiết của một quốc gia hoặc cộng đồng

3 Tính hữu ích và hạn chế của cuốn sách

a Những cống hiến của tác phẩm “Của cải của các dân tộc” đối với nền kinh tế học hiện đại:

-Tác phẩm đã tạo ra thuyết “bàn tay vô hình” (Invisible hand):

 Bàn tay vô hình là một thuật ngữ được Adam Smith sử dụng để mô tả khả năng của cơ chế thị trường trong việc phối hợp các quyết định độc lập của người mua và người bán lại với nhau

 Theo A.Smith, chính bàn tay vô hình với tư cách cơ chế tự cân bằng của thị trường cạnh tranh làm cho phúc lợi cá nhân và hiệu quả kinh tế đạt mức tối đa Để minh họa cho nhận định này, ông nói rằng trong khi chạy theo lợi ích riêng của mình, con người phụng sự xã hội nhiều hơn trường hợp anh ta chủ trương làm điều đó

 Sau này, N.G Mankiw đã viết: "nhà hoạch định xã hội nhân từ không cần thay đổi kết cục thị trường vì bàn tay vô hình đã định hướng người bán và người mua phân

bổ các nguồn lực của nền kinh tế theo hướng tối đa hoá tổng thặng dư Kết luận này lí giải tại sao các nhà kinh tế thường cho rằng thị trường tự do là cách tốt nhất

để tổ chức hoạt động kinh tế" (tr 170, cuốn Nguyên lí kinh tế học, NXB Thống kê)

- Tác phẩm chỉ ra rằng, Chính phủ nên hạn chế can thiệp vào thị trường:

Smith cho rằng chính phủ có trách nhiệm hạn chế can thiệp vào các vấn đề an ninh quốc phòng, giáo dục phổ cập, công trình công cộng (cơ sở hạ tầng như cầu đường), thực thi các quyền hợp pháp (quyền tài sản và hợp đồng) và xét xử tội phạm Chính phủ chỉ nên can thiệp vào khi mọi người hành động theo lợi ích ngắn hạn, hay ban hành và thực thi các điều luật chống lại trộm cướp, gian lận và các loại hình phạm tội khác Ông tỏ ý

đề phòng các chính phủ cồng kềnh và quan liêu khi viết rằng: “điều mà các chính phủ học được nhanh hơn cả từ nhau là cách móc tiền túi của nhân dân” Ông cho rằng việc chú trọng vào giáo dục phổ cập là để loại bỏ những tác động tiêu cực của sự phân công lao động, một phần thiết yếu trong quá trình công nghiệp hóa

- Tiền kim loại và nền kinh tế thị trường tự do:

 Nhân tố thứ ba mà Smith đưa ra là một loại tiền kim loại gắn với những nguyên lý của thị trường tự do Smith hi vọng một đồng tiền được bảo đảm bằng kim loại (vàng, bạc) có thể hạn chế quyền năng của chính phủ trong việc làm mất giá tiền tệ

do đưa quá nhiều tiền vào lưu thông trong thị trường để trả cho những chi phí trong chiến tranh hoặc những chi tiêu lãng phí khác Với vai trò của tiền kim loại, Smith cho rằng Chính phủ phải tuân theo các nguyên lí thị trường tự do bằng việc duy trì mức thuế thấp và loại bỏ hàng rào thuế quan để khuyến khích tự do thương mại với nước ngoài Ông cũng chỉ ra rằng thuế quan và các loại thuế khác không những làm cho chi phí sinh hoạt của người dân đắt đỏ hơn mà còn kìm hãm nhiều ngành và thương mại quốc tế

 Để minh họa cho tổn thất mà thuế quan đem lại, Smith đã lấy việc sản xuất rượu tại Scotland làm ví dụ Ông chỉ ra rằng những quả nho ngon có thể được trồng trong nhà kính tại Scotland, nhưng chi phí tăng thêm cho việc làm ấm vườn ươm này có thể khiến rượu của Scotland đắt gấp 30 lần rượu Pháp Ông cho rằng nên trao đổi thì hơn, ví dự Scotland có thể dùng những thứ dư thừa như len để đổi lấy rượu Nói cách khác, vì Pháp có lợi thế cạnh tranh trong sản xuất rượu nên thuế quan tạo ra nhằm bảo vệ ngành rượu nội địa chỉ làm lãng phí tài nguyên và tiêu tốn tiền bạc của xã hội mà thôi

- “Của cải của các dân tộc” là một cuốn sách đầy kinh ngạc, đã trình bày sự ra đời của học thuyết kinh tế về thị trường tự do nhưng nó cũng có những hạn chế nhất định Cuốn sách thiếu những giải thích chính xác cho việc định giá hoặc lý thuyết về giá trị Ngoài ra, Smith đã không nhận ra vai trò của doanh nghiệp trong việc phá bỏ những yếu kém của thị trường và tạo lập những thị trường mới

Cả những người phản đối lẫn tin tưởng cơ chế thị trường tự do của Adam Smith đều đã đóng góp cho khung lý thuyết đưa ra trong “ Của cải của các dân tộc” Như bất kì học thuyết nào, cơ chế thị trường tự do mạnh mẽ hơn sau mỗi lần tái cấu trúc, dù được thúc đẩy từ sự ủng hộ hay từ sự công kích Lợi ích cận biên, lợi thế cạnh tranh, tinh thần doanh nhân, thuyết giải thích lãi suất dựa trên chiết khấu theo thời gian (time-preference theory of interest), lí thuyết tiền tệ và các thuyết khác đã được bổ sung kể từ năm 1776 Tuy nhiên, đó chưa hẳn đã là điểm dừng khi quy mô và độ tương tác giữa các nền kinh tế trên thế giới còn mang đến những thách thức mới cho cơ chế thị trường tự do

-Thuyết của A.Smith chống lại tư tưởng của chủ nghĩa trọng thương (yêu cầu có sự can thiệp của nhà nước vào kinh tế), thuyết này đòi hỏi việc tự do kinh doanh và cạnh tranh,

có sự thích hợp với chủ nghĩa tư bản trong một thời kì dài

Tuy nhiên sau này, khi nền kinh tế các nước ngày càng trở nên phức tạp, thuyết Bàn tay

vô hình đã bộc lộ những điểm lạc hậu và bất hợp lí, đặc biệt là cuộc Đại khủng hoảng

kinh tế tại Mỹ và Tây Âu những năm 1929 - 1933 đã cho thấy cơ chế tự điều chỉnh của thị trường tự do nhiều khi đã phản tác dụng, dẫn tới đầu cơ, bong bóng tài chính và khủng hoảng kinh tế theo chu kì

Hiện nay, người ta vẫn phải dùng đến nhà nước là "bàn tay hữu hình" thông qua luật pháp, thuế và các chính sách kinh tế để điều chỉnh nền kinh tế xã hội kết hợp với cơ chế

tự điều chỉnh theo thuyết bàn tay vô hình để thúc đẩy sự phát triển về kinh tế xã hội của

đất nước

4 Những tài liệu nghiên cứu về tác phẩm, những ví dụ về những thuyết của Adam Smith

Tán dương

- Nhà kinh tế học người Pháp Jean-Baptiste Say đã khẳng định trong ấn bản đầu tiên của

cuốn Traite´ d’e´conomie politique rằng “Trước khi tác phẩm của Smith ra đời thì (khái

niệm về) nền kinh tế chính trị chưa hề tồn tại"

- Một nhà phê bình ẩn danh trên tạp chí La De´cade philosophique đã nhận xét về tác phẩm của Adam Smith rằng: “Viết kinh tế chính trị mà không có kiến thức chi tiết từ cuốn sách của Smith chẳng khác gì viết chủ đề tự nhiên trong khi chưa từng nghe qua các tác phẩm của nhà thực vật học Linnaeus”

- Trong tác phẩm Triết lý chính trị của Acton, nhà sử học Lord Acton, từ tác phẩm của

Smith, tin rằng của cải của các quốc gia là "nền tảng khoa học cho Chủ nghĩa tự do" và cuốn sách này xứng đáng được coi là "triết học cổ điển của Anh"

- Năm 1777, sau khi cuốn sách được xuất bản lần đầu tiên, Bộ trưởng Tài chính Anh Lord North đã đề xuất về hai loại thuế mới từ cuốn sách: một loại thuế đánh vào công nhân và một loại thuế đánh vào tài sản được bán đấu giá Năm 1778, ông đề xuất thuế nhà cho người ở và thuế mạch nha, cả hai đều do Smith khuyến nghị Năm 1779, Smith

đã được mời đến tư vấn cho các chính trị gia Henry Dundas và Lord Carlisle về chủ đề có nên trao cho Ireland tự do thương mại

- Ngày 17 tháng 2 năm 1792, trích cuốn The Years of Acclaim, Thủ tướng William Pitt,

đã ca ngợi Smith tại Hạ viện: "… một tác giả giờ không còn nữa, những tác phẩm của ông là những tác phẩm trường kì cùng thời đại, người có kiến thức sâu rộng Tôi tin rằng những nghiên cứu triết học chi tiết và chuyên sâu sẽ đưa ra giải pháp tốt nhất cho mọi câu hỏi liên quan đến lịch sử thương mại, hoặc với các hệ thống kinh tế chính trị "

Chỉ trích