Giáo trình Sinh lí học trẻ em (Tái bản lần thứ 13): Phần 2

Nối tiếp nội dung phần 1, phần 2 giáo trình Sinh lí học trẻ em giới thiệu tới người đọc các nội dung: Hệ vận động, hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, hệ tiêu hóa, trao đổi chất và năng lượng, hệ bài tiết, các tuyến nội tiết. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

ố n g Uiỷ O n e t ii \ c h ứ a ti i ỷ xươiii í.

T r è n t h à n h x i r ư n c đ ặ c c ó m ó l l ớ p x ư c ĩ n g x ố p m ó i m L ớ p n à y t i c p x ú c vứi òn>; t u y

67

B a o 'dọc h è n n uoài ciia xưưn« là m à n g xươim M à n e \ u o n g là niôt lóp niò soi

l i i o n s , đàn hổi , c ó nhicLi dây thần ki nh, m ạ c h m á u và m a c h bacli h uvê t M ạ c h niáu

và inạch bạcli huyết vào XƯOTIS qua l ỗ n ằ m trên mặt x ươ n g

2 J S ự b i n h t h à n h m o x ư o ìiíỊ

M o xu r v i i ” d u o ' c h ì n h i h à n l ì h ã n e liai CÍÍCỈV

T ừ IIIÓ licn kC'1 m o xưư im ( n i ỏ xu'o'im so càp).

T ừ IIIÒ sụn IIIO x ư ơ n c (ni ỏ xirưim Ihứ cáp).

• S ii'lììlllỉ lllìlllll iik '} m ío ii íị \ o ' C í Ĩ/).

Tại m ỏ lien kêt XLiât liiçn Iiliữno té b à o t ạo xLrưns d ổ n g thừi c h ú n g tạo ra các

gi an h à o c u a m ỏ xirưng Cliđt g i an b à o lan rộng và Iiíỉàin m u ố i canxi, Kct qu á là,

từ n i ô lièn kẽt c h u y ê n t h à n h m ỏ xươn<j.

• Su' lù nil tlií'inh »lô A / í W / / ” til ỈI' lấ p :

T ừ m ò sụn trứ i h àn h m ò x ư o ì m có liai cách: cố( lioá nội sụn và còì lióa

Ni iay từ đ ầ u t háim t hứ hai t roi m uiai đ o ạ n bào thai c h o de n lúc ra đời clii có

x ưư ng c ổ tay m o t vài xiiơnt: c ổ cliân và xu'cïne cụt là khñntz co nliĩnm t r u n ” làm

6^)

Đ ó i v ứ i s ọ m ậ t t h ì c ò n t i õ p tue l ớ n l ê n t r o i m n h i é u n ă n i Đ c n kiii 1 3 - 1 4 tiiối

cùniỉ và dot soiiiZ cụt dính lien \ ớ i nhau làm ihành hai xươnii ( dó là xiuyns: CÌII1ỈZ và

xi ani u c a t )

4 Đạc điếm ciia bộ xương trẻ em

~ X ư ơ n g c ủ a Irc c m i n ề i i i d ẻ o vì c ó n h i ề u n ư ớ c v à chât hrrii c ơ

bl

H ìn h 12 S(f (ío Mr p h ú t trien cọ! sớm ; í lìa nc'í'iii

a l ư ihé th ii n h i lio n i: Iir c iin i;

h Đ l K T i i ” C d i i i ; C Ò I S Ô M Ü C U I I r c ^ ( l M i i l i - h 1 : 2 i h i n ũ ; b 2 ; I h i n i ; ; b v ( ' i h i n i ; ; I i 4 ; I I i â i i i

! I r - b i o i d i.

Khi 2 - 3 tháng tuổi (hiel ntzânt: đáu) còt sòns (VÌ1I12 cổ) conti VC phía trước

Trc 7 tuổi: cột s o n s có 2 cioai' LIOII co im v ĩ nh viẻn ứ c ổ và ư nuưc,

Đ ố n tuổi d ã y ihì; cõt s ô n e t l u n i đ o ạ n c o n g o' v ù n c thãt lưim và cìing D o cột

s ố ng lúc dầ u n h i éu sụ n chưa cỏ đi nh, vi vâv I1CU c h o Ire n e ổi s(Vni hê nách Ii” ổi hoc khòii,” đ ú n p tư tliẽ Ire dẻ bi ŨÌI \ ;i veo cot S011Ü

4 3 L ó n ịỊ n g ự c

ơ tro n h o x ư ơ n s l oii 'j n<:ưc I i ò n , dii'iVnii k í n h t r ư ớ c s a u h ã n g d ư ừ i m k í n h

imaim xươníi sườn còn năm imaim.

73

1 2 C o t r ơ n

C o t r ơ n c h i c i i i m o t ti l ệ r àt ít ( kl i oi i nt z 2iy< i r ọ i m l ư ơ n e c ơ ilic i C’i)' trcVii ŨOIII

n h ữ i i i i lè b à o t r ơ n c ó h ì n l i s ợ i t h u ỏ n n h o n 2 d á i i clài 6 0 - l O O u n i

c ó nhi cu UÏ c ơ xc p t h eo cli iểu tloc' soi C(V Ciiữa c ó niột nỉián hình c|UC Co' Ircni

t ạ o thàiih c á c c ư tỊLian r ỗ n ỵ nlui' tliànli ỏnti tièii l i oá, t h à n h cióntí m a c h , t hà nh

t ĩ n h m ạ c h

I Ì C o t i m ( c o h ỗ n h ụ p )

c á c sựi co' t i m p h à n n h á n h v à n ố i \'()'i n h a u t h à n l i n i ỏ t n i à n c lirứi C' ác s ợ i c a tiiii

ciìii, tiêt ciiệii soi cơ k hòng đ ồ n g đcu.

Hoạt d ộ n s cua cơ tim gi ống cư Iroìi là kh ỏn g theo ý niii 5n CLÏa con người Còn hoạt đỏim cua cơ vàn theo V muốn cua con nsười.

2 Càu tạo hè cư

Hé c ơ b a o c ồ m trên 6 0 0 c ơ c h i c n i 2/5 troiii: l u v n g c ơ thế.

Hê c ơ dưưc chia t hành n h ữ n e n hóm co' c hính sau:

2 J N h ó m c ơ đ ấ u

N l i ó m c ơ đ ầ u g ồ m c ỏ c ơ n h a i v à c ơ n é t m ã t

Cơ nhai có chiíc nãntỉ vận dôn« xươ n s hàni ciirứi.

Cơ nét niăt hoàn toàn k h ô n g bám vào xưcyns hoặc chi h á m vào xưínitĩ ứ niộl đâu sóc, còn mỏl đầu b á m tận vào tla Khi các c ơ Iiàv co làm từng phẩn da thay

77

H ìn h 14 C ảu tạo cáu hệ c ơ

2 3 N Ị ì ó m c ơ m i n h

N h ó m cơ m ì n h gồm cơ l ồ n g ngực, cơ b ụ n g v;i cơ h m g

C ơ l ồ n g n g ự c n ằ m g i ữ a c á c x ư ơ n g sirôfn v à m ộ t v à i c ơ k h á c g ọ i lìi c ơ h ò h ấ p ( c ơ n â n g v à h ạ l ồ n g n g ự c )

Cl ii t r e n t r ớ t h à n h VIÌ k h í l a o d ô i m n ci i c â u t ạ o c i i a c l i ú n u p h a i t a o n é n m ó t h ệ

cl òn b a y vì ra n l i e n h à n g , v ừ a v ữ i m c h ã c , VÍIII đ ộ n e Iilianli n h ẹ n , (iẻ tlàriiz

C h i di r ới I.I c ư q u a n v á n c h u y ô n clổni: t h ờ i c h i u s ứ c n à n y c u a ' o à n t l i àn n c n h è CO' I.it k h o e , l ư c c ư vi ạ rt x a SC) với c l n I rè n

3 Hoat đonj: cùa C‘()f

D o đ ó c h i ề u d ạ i c u a đ ĩ a s á n g Ị i m ĩ m lai , c h i é u d à i cLÌa t ì l a tòi A k h ô n g t h a y d ổ i

K ế t q u à l à l à m c h o b ã p c ơ n g ă n lai v à p h i n ì t o ra C ư b á i n v à o xưcyiig n ẽ n c ư c o

K h á n ã i m h o ạ t d ộ n e c ủ a c á c CC) Ịih u t l n i ỏ c \ à o d i ổ u k i ệ n h o ạ t đ ộ n g c ủ a n ó

H o ạ t d ỏ i m c u a c á c c ơ đ a t đ ẽ i i m ứ c c a o Iiliàt I r o n e t n à y i i o hcyp m a n g n ặ n g i r u i m

h ì n h ( l à t h í c l i h ọ p n h ấ t ) v à t i i áni xi i ont z k h i c o C|uá m a u v à k h i m a n s q u á n ặ n g

4 4 S ự p h ố i h o p c á c c ừ đ à n g

M u o n g i ữ vữi i í : t ư t h ó d ứ i m lliâiiiz c u a t h â n t h e đ ò i h o i h o a t d o n e p ỉ i o i c u a iiáii 3 0 0 c ơ lcíii v à n h ó M ổ i c ơ p h a i c o v ó i m ộ t l u e x á c clỊiih i m h i è i i i n e a l lie c ù n t i với c á c c ư k l i á c ii i ữ c h ặ t c á c x ư ơ n u c ủ a b ỏ x i r ư n u

Nluiii'j iiüLió'i III' ll)0 ticp tlui'o'iiiz cú lliaii lililí) can doi dan eiCr thaii” các co

2 2 T i l the k h ỏ t iỊ ị hinh t h i i ó i i "

l'ioim ihirc IÔ la lliii'ó'ni: eáp Iiliữnt: Iiiiiròi có tir ihe khỏn" hình t hườn” nhir so

N'ju'ói bi so vai là clo lic cư phát tr-icii kcni (nhát ià co’ lưim) Đầ u và cổ h(Ji im;i

vé phía t n r ớ t Lổng Ilizu'c lóp kcp Vai nhò ra trưtív Biiim phình lo ra.

Neirời hị vco lưne là do \ai i;ác ()■ xironi: ba \ai \'à thán líinh khòiií: càn xứiit>

H u ih J5 ('(}( liiiii ỉu iliư

I, lí i n l i ih iíiv ii!:; 2 Si) \ n i : V ( i u h iim ; 4 I 011 Im iiiiì; 5 \ ' c ( i lu im

3 Các biện pháp đề phòng sự sai lệch tư thè ở tré

('.ic loại hacli cầu của ináu c ó kh;i n ã n ” ihưc bào và tiêu diệt VI Irùim Nũoài

la tioiiL! (.'() iàl nhi cu chá! kháiiL; ihê, kl i ái m d ò c c ó tác dưnu bao vệ c ơ l h ê

S5

2 rivinh phán cuil máu

T r m e I i i á u c ó liai Ihàii li p h á n c h í n h : t h e v ò h ì n h va il C liiìii h n i h

'ĩlicTíi u i a n s ố n g cLia I1U)Ì h ổ n g c á u l à k h o á n g 1 0 0 d ê n 1 2 0 n g à y , c ứ Iiiổi g i â y

- B</¡h cau: là nh ữn e l è' h à o c ó nhân, kliònt: mà u hình I r ò i i , tlươnỵ kính tìi

s - 1 5 u m , c ó klià nãii” vàn d o i m hãiiũ; «i á túc thcc) kicu ani i p ( c o tliõ tl 1\ đổi hinli

claim, tạo ra các chán i!Ki) nliò' cló m à bạch caii c h u v ẽ i i đ o i m lích cưc (.loc i h c o c ác

m a c h m á u i h ã i n c h í d i n u u o c c l o n e m á u C h í n h v ì v ã y n i ọ l s ò n m r ờ i ÌZỌI b a c h c a i i

là IC hào cìi liòim.

So liavim bạch call ít hon SC) \ ứ i liuim càii Ö nain, s o lưọni: bạch càu thiròiii:

đ ò c c h o c ơ th ế v à s á n x iiá t ra c á c k h á i m th e c h o i i ” c á c l á c I i l iã n 2 à y b c iih

'ĩ r oi m c ơ the bach cầu dươ c sinh la ơ IMV xưt)Hsz, lách izan, IV và ơ các hach

N e u so vó'i cân nâim ihì s ò lirón” m á u c ua Irc e m nliiòu h(Tn so vứi sò lươiii:V • • I.

m á u c u a iií Ịười 1ÓI1,

V í clii: ờ t r é sơ s i n h kl i òi lu' oiiü m á u c h i c i i i I 4 ' ' í t m i i u k r o n e co' ihõ T i c b ú m ẹ

e h i c n i 1 1‘/ Í IV.' ! Í|1 i l i i c n i 7 - (S',( N m r o i liVn e h i c n i 3 - 6 ' í

R i e n t : ơ Irc SO' s i n h , k h õ i lưciíni; n i a i i CUII p h u I h u ó c v a o i h ò i UI Ill c ; i t c ỉ à v r ò i i

N c ii cál dày m il tì lie ch a in tỉiì ihu 'o iiu Iih iu i tlu ơ c 1 ()()<: IIKÌU nhiổu h o ii M) \()'i ÎJC L'al (-lây ròn S(V111,

3 2 T í tr o n ịị m a u

r i II'OII'J n i á u o I:c S(í s i n h lliil'o'nii ¡a! c,u) u’r i ,()6() - 1, 0N0 N e o á i r.i, il i r o n u

c u a m ; i u c o n p h u i h u o c \:i() i n o t s o \ C11 1(1 k!i;ÍL ( ' I i á i i ü iiJii: IICU I.\il cLiv r ó n ì ii iìỏn

S7

N g o à i 4 n l i ó m m á u t r ê n c ò n c ó h ệ t h ô n g n h ó m m á u R h 1 ' rên m à n u h ỏ n g c ầ u

c ủ a n h ó m m á u R h c ó k h i í n s n s u y c n g ọ i là R h " , c ò n t r o n u h ổ i m cí ỉu k h ố n g c ó

k h á n a n c u y ê n t h ì g ọ i l à R h ” 0 V i ệ t N a m ti lệ i m ư ờ i c ó n h ó m n i á u R h là 0 0 5 9 (

S9

T l i à n h p l i ấ n c u a b a c h l i i ivcl u ỏ m hii; ,oi iiKínu \ à h a c h h u \ c l c ấ u k h o á n i : l i ưn

trong tịiiá trình sòng Đ ó là niiẻn dịch làp nhiỏni Micn clịcli niy tliUíVn ; xuất hiện

lioim thời ũiaii dài Iilni hệnh dậu mùa bẹnli sòt Ịihát han v; có loại có tác tlụnt: IroiiL' tliời tzian iiizTin nliu' hệnh cúm bọnh lị .

6 1 S ự tạ o m á u

Iiiaii ư túi rốn Từ nhữnu dáo máu chiu tien ơ lúi ròn biệt hoá ra nliữiie tc bào (r

o' gan Gan d ã tạo ra đù các tlìành phần ciia in;íu Iihưim clui yvl'u là hổni: cầu Klii ihai Iihi dược ' 2 tuần tliì luý xưưng đã bãt dâu san xuâì ra liiáLi 'ĩliai nhi dược 4 tliiing thì lá lách bãt dầu sán xuất la máu \ à tai) cliLÌ ycLi là hạch huyCi bài) và mọt phẩn hổ ng cáu Từ khi tliai nhi đirực 5 iháim irơ di thì chức năim san xuâì la máu ciia gan yếu di, còn chức năni: san xuất ra niáu của iLiý xiicmg phái liiẽn và san

Sau khi ra dừi, dòl VỚI nhữiiũ; tre khoe manh thì luy xương clo là co' C|uan doc nliàl sán xuât ra máu Khỏi lưưiie loàn hô của mo tao ni;Ui nàv đal tới 70 - SOu

im.iii, \ư(rng del va tlian \iroii” soiii:

N h ì n c h i i n c , s ự t ạ o ni;'ui a t r c rat m a n h , iiliưnL! c ó l í n h c h â l k h on»; (Ml d ị n h

( l ó ơ t r e d ồ m ắ c c á c b c n l i \ è n i a i i n l u i i m c ũ n i ! n'it d c p h u c h õ i K h i h ị i h i c u m á u

l ũ i n g t l i ì t u y v à n g ớ t l i à n xiru'HL; t i à i l a i tiD' i h à n l i I U \ đ o Ü I r c c à i i ũ n l i o t l i ì l i i ẹ n

I ư d n u I i à v c à n g clê x a y l a

6.2 Đ ục (ỉieni vê th c iiili p h à n va í iiil i chat cua Iiiá ií theo lứ a tu o i

I ' r o n g n i a u c u a t r c CIII, c ũ n L ’ I i l i ư ()■ Iiụiroi líýii c a c c l i à t v o c ơ tu'o'îii: đ ò i

n h a u vé s ố v à c l i á t l i r ơ i i e N h ư ì i e c ; i c c h a i li ứ ư Cií l l i i t l i a y c lõ i i h e o lứ a t u o i

V í d u : ừ I r c s ư s i n h v;'i o ’ (IV I t i i ỏ i IIK ÌII c h ứ a Í1 Ị i i o l c i n v à c i i / y i i i h u'11 s o v o i

c á c l ứ a t u ổ i k h á c K h i l i e ( liiơ c 3 l i i o i h à m l i r ơ i i í : Ị H Õ t c i n ' i i ỏ n i : I i h u ' ( ĩ I i e i ù v i lcín

Nhìn cliLing máu dò cúa trẻ sơ sinh khác với máu CLia tre cni lớn vc c.ĩ số và

c h ấ t l ư ợ i i g

Kích thước ciia hồng cầ u to nho k h ô n g đổu, đưcyiig kínli cùa clúng từ

3 , 5 - 10| i m Sô' l ư ợ n g h ồ n g c ầ u t h a y đ ổ i t h e o l ứ a t u ổ i C h á n g h ạ n : ờ t r ỏ s ơ s i n h s ố

lượiig hồng cầu khoảng 5 - 6 triỘLi/mni\ sau 5 - 7 ngày số lượng hồng cai giám

c ò n 4 - 4 , 5 t r i ệ u / m m \ d o m ộ t s ố h ồ n g c ầ u bị v ỡ g â y ra hiện tư ợ n g v à n g d íisin h lí

hợp thiếu máu nặng c ó thể d ù n g thêm vitam in BI 2 để kích thích sự tạo mái.

l.I Cấu tạo của tim

’['im n ã n i t r o im lổ n u n iiư c \ à đ i i ơ c b a o b è n I i i io à i b ơ i m ộ t !ó'p b a o I I II \ / ị t r í

c u a t im p h ụ ih u ộ c \’à i) su' \ ; u i đ o n tz c u a lio h à p K l i i th ư ra t r ụ c l im h i ó r i i i ra

n ỵ a im K h i h ít v à o Ir ụ c t im t h ic n \ c hu'(ýn<j u ầ ii l li ắ i m đ ứ ìiu

lỉiiìli 16 So' iỉ(' i t á c _\(Miìịi l i m :

1 la n i n hì |)liiiị; 2 rá n i ih a l p li;ii; V 1'ain n h ĩ l i i i i ;

4 '1'àm lliã l trũ i; \ ': | | | 2 lá; Ci \ 'a i i lá: 7 T ru CII' lủ m lliã l plKii;

s T rụ co' lâni ihãl Irái V Dóiil; Iii:ich c h u ; 10 null m ạch chu clưíVÌ:

I I 'IT iili m ach chu Irc ir 12 Đ ỏ n i: m ach ịili i i ị ; I V C ic lĩn h in a cli Ịilio i

93

Neoài r;i, troim CƠ lim cnn co Iiliữni: thành pliãn càu lao tlac biệl có kha naiii:

ph;ÍI sinh \'à clAn triiyổn xiiiii: cloni: lam c h o cun lini I.l;ip den t!;in

Ciiai đoạn tâm trươne loàn hộ: 0.4 <:iày

• S i í v ậ n i h n x ừ n ìiiáii n oỉì'^ ỉiiii

+ T â m n h ĩ t h u ; k h l t à m n h ĩ c o á p l ưc m á u troiiíz t à m n h ĩ t à n ” , l ú c n à y v a n n h ĩ

t h ấ t d a n u m ớ , t à m n h ĩ c o đ ấ v n ố t s o m á u t ừ t à m n h ĩ x i i ố n e l.ìin t h á t (ĩ5^/c ) á p l ư c

IIKÍU tronu tàm thất tàng lẽn Tàin nhĩ co 0,1 tziày sau đó iỉiiìn ra suốt tliời siaii còn lai của chu kì là 0.7 siây.

+ Tâm thất thu: khi tâm nliĩ ” iãn ra, làm thàt hãi dau co Giai doaii nàv chia ra

thành hai thời kì nho.

Tliời kì tàng áp (0.03 iziâv) Tâm that co áp suất troim làin ihàt lãim lên và cao hơn áp suât ớ tâm nhĩ van iihT tliãì dỏim Nhưna áp SIIỎÌ lioiie làm thcít chưa ca(

h ơ n á p s u ấ t t r o n g d ộ n g m ạ c h , v a i i t ổ c h i II v ả i i - đ ó n s T ã n i i h ã t t i é p l u c c o á p s u à t

tmiiỉi tàm thất tăng cao.

T l i ờ i kì t ố n g m á u Iihai h ( 0 , 2 5 <ziâ> C i i ỏ i t h ờ i kì l ã i m á p ;ip s u a t l ã m t h a t l ớ n

h ơ n á p s u â ì đ ộ n g m ạ c h , v a n l ổ c h i m n i ư , m á u t ừ t â m t h á t v à o d o n i ; m a c h

Mổi lần tàm thất thu tôn<z nuíii vào đòim mạch khoáni: ỎOiiil ni;íu (imười lớn),

23i i i l m á u ( t r ẻ 7 - X t u ổ i )

+ T a m l i u ơ i m l o à n b õ : l à m llial h.il clấú ui ãi i kill l ì m Iiliĩ t h i i m uiiìlì, áị) sLiâl

t à m lliấl í i i ãn A p si i àt t à r n tli;ìt íiiãii Iilio h(Tn ;ip s u à ì t l õ n t i ni cli v;in t ổ c h i m d ú i i í i lại A p s u ấ t t r o n « t à m t h á t l i ô p l ụ c t ii áni đ è n k h i I i h o h o n á p s u ã ì t r o n e t à m n h ĩ

v a n n l i ĩ t h ấ t m ớ m á u t ừ t à m n h ĩ x i i ỏ ì m l à n i tlKĨt (65'^r )

M n r \ ậ y , SỪ d ĩ q u a tini c o h ó p n i ộ l c á c l i n h ị p Ii hài m đ ổ u tiãii là n h ờ t roii " hoạt

d ô n y CÍUI nó có ; lâ m n h ĩ CC) lã in ih àì co tàni n h ĩ iziàn táni thãt eiãn và girin toàn

bộ lim.

Có tác uiá chia lioạt độiiũ cua tim làm ha pha: pha co plia eiãn và pha imlii Plia LO cua tâm nhĩ màt 0,1 iziây và plia nàv trùni: \'ới pha iziiUi tâm ihàì Plia C(í cua tãni ihãt chiếm 0.3 - 0.4 ” iáy pha Iià\ triing \'ới pha uiãn t'iKi làm nliT Pha nuhi (pha uiãn chiiim) klioaii” 0.4 eiiìy.

Neoài r;i h o a t d o i i i : c u a ci'Ki liiii i h c h i ç n t l u o v Hi '1 so t í n h chái: h o a i tlDim kẽ

e: Gia tốc trọim trườiii>.

• D ic ií lio ù h o ạ t dộìì'^ ( Í k i tim

Hoat đ ỏ n u của tim do hai CO’ chẽ: than kinh và thê dịch dieu kliiến.

+ Đ i é u h o à b r i n e c ơ c h è t h ẩ n k i n h clo:

- Hè thần kinh thực vật Hệ phó uiao cam cỏ tác diin” làm í iá ni nhịp đ;ip ciia

tim Hệ iziao c am có tác duiií: làm tăiiíz nhịp đàp ciia tim.

tàm thần kinli khác Chánu hạn nhữim Iran« thái luiạt đòne của võ não như xúc

c á m , sơ hrú, lo lăn« bao giờ cũim làm ihav đổi nhịp lim Triinii tàm dieu khièii hò hấp criiiiz anli hướng đốn nhịp d ãp cua tim (khi hít vào tniim tâm hô hấp liiriiiz pliàn làni cho nhịp tim dập nhanh, klii thơ ra tini đập chàm).

mồm do tuvéii nội tiêì tiel ra Ví clu: aciiẽvalin (hoóc mòn của micn tuý thiRTiie tliận ) có t;íc duii>z làm cho tim clàp nhanh, Iiiaiih: ihyroxin (hoóc inỏn cùa luycn

g i áp) làm tim đà p nhanh Neoài la, nỏim đỏ cua ('(), tronti máu tãim và n ỏn e đõ oxy ciàin CŨIIC làm chi) tim đ ạ p nhanh và Hũưíyc lai.

2 1 V o n g t u i u ì h o ( in

• \ Ò I I Í Ị l l K I I I l ì C H I I I I i I k U I t l l í l l

Ngav lừ tliánt: ihứ 2 Iroim aiai cloạii bào thai \'ònt! tuần lioàn này dã tlươc hìnli

th àn h và phái tricn 0 tioiiiz thai, phổi clui';i híiạt đỏiií: sự t r i o đổi khí dirơc tlurc hiện qua nhau Vì vậv vòns tuấn hoàn nluui tliai chi có dai tuáii lioàn Vláii lUiôi chrõTic thai nhi là máu plia Máu lừ' lãiii tliàt trái ch;iy \'ào vòni; đại tuần hoàn Các co' C|jiuin Iront: ổ binm ho châu và chi dưiVi nhàn mau lù' dỏn e niacii chi dưới Các

95

• \ ò IIÍỊ tiiầii lioủii s a u k h i siiili

Tâm th ấ t phải -V

Tĩnh mach cửa

l

Hệ bạch Hnh mach

huyếH-Lưới mao mạch phổi

Tĩnh mạch phổi Động mạch chủ Tâm nhĩ trái

ĩ 2 Hoíit dộng cùa hẹ mach

Huyết áp tối đa

hirứiii: VC pl i í a thirc quii n \ à xưcnm s ỏ n c đc kill q u á n k h o i hị d ẹ p và k h ỏ i m c á n c;ic

\ 'i èn thức ân di c h u y ê n troiií: t h ư c cỊLiiin) Mill i r o i m c ủ a kl i í q u a n c ó c á c lẽ b à o c ó

0 lá phổi p lià i c h i;i Kìm h;i llu :v , còn o' l;í phổi trái có h;ii ih u ỳ 0 nm rời lon llii

r a n h g i ớ i íỊÌỮa c á c t l n i ỳ ( l ư ơ c x á c d ị n l i r õ l à i i " v à c h í n h x á c Nhii'iiïï ()■ Irc c n i raiili

u i ó i n à y d ư ợ c I h ể h i ệ n c ỉ u r a r õ rẹt Ỉ3c i n ã t h ỏ l i ấ p c ù a h a i lá p h ổ i rất ló'n, Iriiiii:

h ì n h ở Iiízu 'ó i lớ ii là S O i i i ^ ' To à n b o b é Iiiũ t n à v d ir ơ c b a o | ilu ’i b ơ i n iỏ t h ẹ th ố n < j m a o

ni;i ch Đ ó c h í n h là Iiiỏt t r o n c n h ữ i m d i e u kiộii d ê SU' trao d ổ i k h í d i e n ra clc dàiiiz \'à

nhaiili C'hón.:.

101

Nhánh động mạch phổi

Phê quản

Phổi

Nhánh tĩnh mạch phổi Lưới mao mạch iThuy phổi

hê nang

H ình 20 S(/ íìỗ cáu tạo ¡jIì(' naiìii

111 H O Ạ T ĐỘNG CỦA c ơ QUAN HÔ HẤP

t hò l í c h l ỏ n u i m ự c bị a i a m tli r õ rét clo d o á p s u ấ t t r o n s x o a n g b a o p h ố i v à t r o n g

103

Sư Irao dổi khí uiữn klioiii: khí pliè naiiii \'à m áu ũ nh mach dirực ihưc hiện nhờ

có sư cIiCmiIi Icch phân aịi CIKI o \ v là 107 - 37 = 70 i n m l l g và cùa cácbonic là

I c i Trong dỏ sư khuốch lán cua L-;k bonic nhanh «áp 25 lần so với oxy Nlur vậv, sự

4.2 S ự trao ilổi k h i ớ niỏ (lìo háp troiìíỊ)

Hò háp lron>: là sư trao dổi klií L!Ìừa c;ic mo \'à máu.

Do kết t|ua cua sư tr:\(i dổi ch.Vt lioni; các mỏ áp suất cua cachoiiic lèn dẽn

103

động lích cực thì mỏ cần khoáng 50 - 60% lượng oxy trong HKÍII Như vậy, nhu cầu

vể oxy phụ thuộc vào ciràig độ của các quá Iiình oxy hoá tioiig các mo do liệ

T lia iili cỊiuiii: T r c d ư ớ i 6 - 7 l u ò i k h e t h a n h â m n g á n , i h a n h đ ớ i n c ắ i i , n ê n t re

em có giọng nói cao hưn so với Iitiirời lớn Từ 12 tuổi trò' di thanli đới của con trai

dài hơn s o với CLia c o n s á i.

K h i Í/Iiá ii: T r e d ư ớ i 4 - 5 I h á n u k h í q u á n c ó h ì n h p hẻ i i S;111 n à y b i ế n d ố i d ấ n

dần và có hình trụ.

P lìc cỊiu iii: P h ê q u á n p h a i r ộ n o v à d ố c h ơ i i p h ê q i u i n t r á i , V ì v ậ y dị v ậ l d ẻ rơi

\ ' à o p h ẽ q u á n p h á i