(TIỂU LUẬN) TIỂU LUẬN môn NGHỆ THUẬT LÃNH đạo đề tài tâm lý LÃNH đạo của NGUYÊN PHI ỷ LAN

+ Trên cơ sở những lý luận cơ bản kết hợp với những kiến thức tìm hiểu được nhằmphân tích các yếu tố trong tâm lý lãnh đạo của đối tượng nghiên cứu tính khí, tínhcách, năng lực, từ đó đư

ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT

TIỂU LUẬN MÔN NGHỆ THUẬT LÃNH ĐẠO

ĐỀ TÀI: TÂM LÝ LÃNH ĐẠO CỦA NGUYÊN

PHI Ỷ LAN.

GVHD: TS HUỲNH THANH TÚ

Thành phố Hồ Chí Minh - 2021

8 Nguyễn Thị Huệ Phương K184070863

9 Huỳnh Thị Minh Tâm K184070874

13 Nguyễn Thanh Vỹ K184070902

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

2.1 Đối tượng nghiên cứu 4

2.2 Phạm vi nghiên cứu 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÂM LÝ LÃNH ĐẠO 5

1.1 Các khái niệm 5

1.1.1 Tâm lý học 5

1.1.2 Tâm lý học quản lý 5

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý quản lý 5

1.2.1 Các yếu tố bên trong 5

1.2.1.1 Khả năng ý thức về bản thân 5

1.2.1.2 Năng lực 6

1.2.2 Các yếu tố chủ quan 6

1.2.2.1 Địa vị xã hội 6

1.2.2.2 Giới tính 7

1.2.3 Các yếu tố khách quan 7

1.2.3.1 Môi trường 7

1.2.3.2 Văn hóa 8

1.3 Các thuộc tính của tâm lý 8

1.3.1 Tính khí 8

1.3.1.2 Người linh hoạt 9

1.3.1.3 Người điềm tĩnh 10

1.3.1.4 Người ưu tư 11

1.3.2 Tính cách 11

1.3.2.1 Tính xấu 12

1.3.2.2 Tính tốt 12

1.3.2.3 Tính trung lập và tính vừa xấu, vừa tốt 13

1.3.3 Năng lực 13

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH TÂM LÝ LÃNH ĐẠO CỦA NGUYÊN PHI Ỷ LAN 16

2.1 Sơ lược về bối cảnh lịch sử và Nguyên Phi Ỷ Lan 16

2.1.1 Bối cảnh lịch sử 16

2.1.2 Sơ lược về Nguyên Phi Ỷ Lan 16

2.2 Phân tích tâm lý lãnh đạo của Nguyên Phi Ỷ Lan 17

2.2.1 Phân tích thực trạng về tính khí của Nguyên Phi Ỷ Lan 17

2.2.2 Phân tích thực trạng về tính cách của Nguyên Phi Ỷ Lan 17

2.2.3 Phân tích thực trạng về năng lực của Nguyên Phi Ỷ Lan 18

2.3 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý lãnh đạo của Nguyên phi Ỷ Lan 19

2.3.1 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tính khí 19

2.3.2 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tính cách 20

2.3.3 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực 20

2.4 Đánh giá 21

2.4.1 Tính khí 21

2.4.1.1 Ưu điểm 21

2.4.1.2 Nhược điểm 21

2.4.2 Tính cách 21

2.4.2.1 Ưu điểm 21

2.4.2.2 Nhược điểm 21

2.4.3 Năng lực 22

2.4.3.1 Ưu điểm 22

2.4.3.2 Nhược điểm 22

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TÂM LÝ LÃNH ĐẠO CỦA NGUYÊN PHI Ỷ LAN 23

3.1 Mục tiêu của giải pháp 23

3.2 Phát huy điều tích cực trong tâm lý lãnh đạo của Nguyên phi Ỷ Lan 23

3.2.1 Tính khí 23

3.2.2 Tính cách 23

3.2.3 Năng lực 24

3.3 Khắc phục tiêu cực trong tâm lí lãnh đạo của Nguyên phi Ỷ Lan 24

3.3.2 Tính cách 24

3.3.3 Năng lực 25

3.4 Bài học kinh nghiệm 25

KẾT LUẬN 26

TÀI LIỆU THAM KHẢO 27

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam có biết bao vị nữ anh hùng đã có đóng góp rất lớnvào việc giữ nước, trị vì thiên hạ Có thể là những vị anh hùng cưỡi voi hiên ngang ratrận như Hai Bà Trưng, nhưng cũng có những người chỉ ở hậu phương, nhưng vẫn cóđóng góp vô cùng to lớn cho công cuộc giữ nước của dân tộc như Nguyên Phi Ỷ Lan –phi tần của vua Lý Thánh Tông

Một tổ chức muốn thành công, muốn phát triển, một phần không nhỏ đều nhờ vào

sự dẫn dắt của người lãnh đạo Để có thể dẫn dắt, điều hành được một tổ chức thìngười lãnh đạo phải có tâm lý lãnh đạo như thế nào để làm được điều đó Ngày nay,người ta thường xem xét tâm lý lãnh đạo trên ba phương diện là tính khí, tính cách vànăng lực Vậy, với những đóng góp to lớn của mình cho đất nước, tâm lý lãnh đạo củaNguyên Phi Ỷ Lan đã thể hiện như thế nào? Để hiểu rõ hơn vấn đề này, Nhóm 4 đãxây dựng tiểu luận với đề tài: “ Tâm lý lãnh đạo của Nguyên Phi Ỷ Lan”

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Tâm lý lãnh đạo của Nguyên Phi Ỷ Lan

2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung:

+ Trình bày những lý luận cơ bản về tâm lý lãnh đạo

+ Trên cơ sở những lý luận cơ bản kết hợp với những kiến thức tìm hiểu được nhằmphân tích các yếu tố trong tâm lý lãnh đạo của đối tượng nghiên cứu (tính khí, tínhcách, năng lực), từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục cho đối tượng nghiên cứu

- Về thời gian: Tâm lý lãnh đạo của Nguyên Phi Ỷ Lan từ lần đầu tiên gặp vua LýThánh Tông (1063) đến lúc nhiếp chính lần 2 (1074)

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÂM LÝ LÃNH ĐẠO

và điều hành hệ thống xã hội

- Tâm lý học quản lý giúp cho người lãnh đạo nghiên cứu tâm lý của những ngườidưới quyền mình, nhìn thấy được những hành vi của cấp dưới, sắp xếp nhân sự mộtcách hợp lý phù hợp với khả năng của họ Tâm lý học quản lý còn giúp người lãnh đạobiết cách ứng xử, tác động mềm dẻo nhưng kiên quyết với cấp dưới và lãnh đạo nhữnghành vi của họ, đoàn kết thống nhất một tập thể

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý quản lý

1.2.1 Các yếu tố bên trong

1.2.1.1 Khả năng ý thức về bản thân

- Một cách thức để người lãnh đạo chế ngự áp lực công việc là phát triển những suynghĩ phóng đại tầm quan trọng của bản thân và tự phóng đại bản thân, đồng thời là nhucầu được ngưỡng mộ

- Một cách thức để người lãnh đạo chế ngự cảm giác mất mát là phát triển cảm giác vềdanh vọng, tin tưởng rằng họ xứng đáng với sự đối xử đặc biệt và quy tắc, luật lệ chỉdành cho người khác, cấp dưới

- Những người lãnh đạo không có các tình huống cần sự cảm thông, nên họ thiếu đi sựđồng cảm, họ không thể cảm nhận người khác đang nghĩ gì.

1.2.1.3 Tâm lý cá nhân

Một số áp lực mà nhà lãnh đạo thường trải qua là:

- Sự đơn độc của quyền lực: Khi con người đạt đến đỉnh cao của danh vọng trong một

tổ chức, stress và sự rối loạn tăng thêm, do các mối quan hệ và hệ thống trợ giúp trướcđây đã thay đổi và các đồng nghiệp cũ trở nên xa cách

- Tham quyền lực: Nỗi sợ đánh mất cái mà họ rất khó khăn mới đạt được như vị trílãnh đạo cao nhất trong tổ chức, đôi khi khuyến khích con người có những hành vi xấuxa

- Lo sợ bị ghen ghét, là đối tượng của sự ghen ghét rất khó chịu Nỗi sợ đó có thể tăngđến mức nhà quản lý có hành vi tự hủy hoại, “chuyển thắng thành bại” bởi sự bất lực.Tất cả quá trình tâm lý này có thể gây ra stress, lo lắng, hoặc trầm cảm Điều nàygây ra các hành vi vô trách nhiệm và vô lý, ảnh hưởng đến văn hóa tổ chức và quátrình ra quyết định

1.2.2 Các yếu tố chủ quan

1.2.2.1 Địa vị xã hội

Những nhà quản lý có chức vụ cao, nắm trong tay quyền lực lớn sẽ phải gánh vácnhiều trách nhiệm cao hơn với lời nói và hành động của mình Họ thường không cónhiều thời gian hay sự tương tác để dễ dàng cảm thông và thấu hiểu nhân viên củamình

1.2.2.2 Giới tính

Phụ nữ thường có tâm lý nhạy cảm, ứng xử linh hoạt hơn nam giới Tính tình mềmmỏng, phản ứng tích cực hơn trước hoàn cảnh bi đát Chính vì vậy, họ sẽ hài hòa hơntrong công việc và đối xử với người khác thiên về tình cảm hơn

1.2.2.4 Tuổi tác

Những người lãnh đạo cao tuổi thường khó chấp nhận sự thay đổi, dễ cảm thấy bịtổn thương, nhưng họ có nhiều trải nghiệm nên thường nhận diện tình hình nhanhchóng, có những cách giải quyết công việc linh hoạt hơn Vì vậy, khi làm việc vớinhững người này, cần phải hiểu rõ tâm lý của họ để ứng xử đúng cách, tạo nên môitrường làm việc hiệu quả

1.2.3 Các yếu tố khách quan

1.2.3.1 Môi trường

Theo các nhà tâm lý, môi trường là một động lực thôi thúc và ảnh hưởng rất lớn đến

sự phát triển và hình thành tính cách của mỗi người Môi trường đầu tiên là gia đình,sau đó là môi trường giáo dục và công việc Người con sẽ học được qua việc quan sátcách thức cha mẹ, anh chị đối xử với mình và với nhau như thế nào Hình ảnh và cáchthức của người cha, người mẹ, anh chị sẽ là những hình ảnh đầu đời và được ghi khắcrất sâu vào lòng của đứa trẻ Nó dần dà đi vào đời sống của đứa trẻ đến nỗi biến thànhmột tập quán và hầu như là một bản năng Tiếp đến, người con sẽ được tiếp nhậnnhững kiến thức sâu rộng hơn từ bạn bè và đồng nghiệp Những người này có khảnăng tạo nên một môi trường hỗ trợ dẫn đến cảm giác tin tưởng căn bản và cảm giáccủa con người kiểm soát được hành động của mình

Như vậy, môi trường không chỉ góp phần hình thành nên tính cách mỗi người, mà

nó còn chi phối đến cả cách người đó gây ảnh hưởng trong cộng đồng và cách cư xử,quản lý nhân viên

1.2.3.2 Văn hóa

Người ta thường nói đến văn hóa dân tộc, văn hóa tộc người, văn hóa tổ chức hayvăn hóa cộng đồng, và cả những thành tựu văn hóa, văn minh, các giá trị được coi làtài sản của cả loài người Ở cấp độ cá nhân, văn hóa thấm vào nhân cách, lối tư duy,cách thức hành động của từng thành viên cộng đồng, trở thành nét văn hóa nhân cách.Văn hóa quyết định chuẩn mực, tác động đến cách thức quản lý nguồn nhân lực vàtâm lý trong lãnh đạo Thông qua quá trình quản lý nguồn nhân lực, văn hóa cũng thayđổi Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiến tạo lại, bắt đầu từ sự thay đổi của giớiquản lý, lãnh đạo

1.3 Các thuộc tính của tâm lý

1.3.1 Tính khí

Trong tâm lý học, tính khí (hay còn gọi là khí chất) đặc xem là các đặc tính của sựbiểu hiện nhân cách, phụ thuộc vào các đặc điểm bẩm sinh và các đặc điểm cơ thể conngười

Tính khí là đặc điểm chung nhất của mỗi con người, là đặc điểm cơ bản của hệ thầnkinh, tạo ra các diện mạo nhất định của toàn bộ hoạt động ở mỗi cá thể

Dựa vào bốn dạng hoạt động của hệ thần kinh, người ta chia ra bốn loại tính khí nhưsau:

1.3.1.1 Người sôi nổi

- Đặc điểm sinh lý: Hệ thần kinh mạnh, hoạt động cao, ức chế mạnh, đồng thời quátrình hưng phấn cũng mạnh Loại người này có sức mạnh, có năng lực, có khả nănglàm việc cao và hoạt động trên phạm vi lớn

- Khí chất nóng:

+ Cấu tạo thần kinh: Ức chế cao, hưng phấn cao Nhịp độ thần kinh nhanh, nhưngkhông cân bằng giữa ức chế (buồn) và hưng phấn (vui), lúc quá tả, lúc quá hữu (vuiquá trời mà buồn thì thấy đất), thay đổi nhanh, thất thường.

+ Biểu hiện bên ngoài: Nói to, nói nhiều, nói mạnh, hành động mạnh mẽ, hay cáu gắt,hay biểu lộ cảm xúc ra ngoài, cởi mở, vồ vập, bạo dạn, chủ động, rất nhiệt tình với mọingười

+ Nhận thức mọi sự việc rất nhanh: Về vấn đề tình cảm thì yêu, ghét rõ ràng, thườngsống thiên về tình cảm, hay để tình cảm lấn át lý trí

+ Ưu điểm: Nhiệt tình, thẳng thắn, bộc trực, quyết đoán, dám nghĩ dám làm, dám chịutrách nhiệm Thường là những người đi đầu trong hoạt động chung Khả năng thíchnghi với môi trường cao Đặc biệt có khả năng lôi cuốn người khác

+ Nhược điểm: Hay vội vàng, hấp tấp, nóng nảy, khó kiềm chế - không có khả năng tựkiềm chế, lại bảo thủ, hiếu thắng, không kiên trì; khi rơi vào hoàn cảnh khó khăn sẽthường không tự chủ được bản thân Là người không để bụng, thù dai Do hay nổinóng nên cũng hay và dễ làm mất lòng người khác

+ Phù hợp với những công việc chứa nhiều mâu thuẫn và mới mẻ

1.3.1.2 Người linh hoạt

- Đặc điểm sinh lý: Hệ thần kinh mạnh Hai quá trình hưng phấn và ức chế đều cânbằng Là loại người linh hoạt năng động, có tư duy linh hoạt, lạc quan, yêu đời, có khảnăng làm việc tốt, có hiệu quả cao khi công việc hấp dẫn và thích thú đối với họ

- Khí chất linh hoạt:

+ Cấu tạo thần kinh: Phản ứng nhịp độ thần kinh mạnh, mềm dẻo Tính cân bằng giữa

ức chế và hưng phấn cao

+ Biểu hiện bên ngoài: Nói nhiều, nhanh Hoạt động cũng nhanh nhẹn, hoạt bát Quan

hệ thì vui vẻ, dễ gần, có tài ngoại giao nhưng quan hệ rất rộng nhưng không sâu sắc.+ Tư duy, nhận thức nhanh, lắm sáng kiến, nhiều mưu mẹo

+ Ưu điểm: Lạc quan yêu đời, nhanh nhẹn, có tài ngoại giao, nhiều sáng kiến, có khảnăng tổ chức, có khả năng thích nghi với mọi môi trường, hoàn cảnh.

+ Nhược điểm: Vội vàng, hấp tấp, lập trường không vững vàng, rất hay chủ quan Làmviệc nhanh nhưng chất lượng không cao (nhanh mà ẩu) Hiệu quả công việc phụ thuộcvào hứng thú đối với công việc đó Thường hiếu danh

+ Phù hợp với công việc phải thay đổi ấn tượng thường xuyên: ngoại giao,marketing,

1.3.1.3 Người điềm tĩnh

- Đặc điểm sinh lý: Hệ thần kinh mạnh, quá trình hưng phấn và ức chế bằng nhau,giống như người linh hoạt Điểm khác của người điềm tĩnh với người linh hoạt là haiquá trình thần kinh tên ít năng động, tức là có sức ỳ lớn Đây là loại người lao độngtrầm tĩnh, bao giờ cũng điềm đạm, kiên nhẫn và ngoan cường

+ Ưu điểm: Chắc chắn, cẩn thận, điềm đạm, làm việc có kế hoạch, biết cân nhắc trướckhi hành động, làm chủ được tình huống và vô cùng kiên định

+ Nhược điểm: Khó thích nghi với môi trường sống, khả năng tiếp thu cái mới rấtchậm, khá nguyên tắc, cứng nhắc, đôi khi máy móc dễ làm mất thời cơ Không ítngười có tính khí loại này là những người thụ động

+ Hiệu quả công việc phụ thuộc vào thời gian gắn bó với công việc – càng lâu cànghiệu quả Phù hợp với công việc đơn điệu, có thể đòi hỏi bảo mật kín đáo Nên làm

1.3.1.4 Người ưu tư

- Đặc điểm sinh lý: Hệ thần kinh yếu Đối với người có tính khí ưu tư thì mỗi hiệntượng của cuộc sống đều là một tác nhân ức chế; người đó không tin vào cái gì cả,không hy vọng vào điều gì, người đó chỉ nhìn thấy những điều nguy hiểm hoặc ít tốtlành trong công việc

- Khí chất yếu (yếu/ưu tư):

+ Cấu tạo thần kinh: Hưng phấn lẫn ức chế đều thấp, nhưng ức chế vẫn trội hơn (buồnnhiều hơn vui, thường xuyên chẳng vui chẳng buồn) Hệ thần kinh nhạy cảm, nhịp độphản ứng thần kinh chậm

+ Biểu hiện bên ngoài: Ít nói, tiếng nói thì nhẹ nhàng, yếu ớt Hành động thiếu tính bạodạn, rất rụt rè, nhút nhát, Không thích đám đông, không thích ồn ào Thiên về sống nộitâm, không thích quan hệ rộng rất chu đáo, ít làm mất lòng người khác

+ Nhận thức chậm, chắc, có năng khiếu riêng

+ Ưu điểm: Có tính tự giác cao, kiên trì trong công việc, làm việc rất cẩn thận, chuđáo, ít làm mất lòng người khác

+ Nhược điểm: Hay nghĩ, dễ bị tổn thương, hay chịu tác động của môi trường, khôngđược được sức ép công việc rất khó thích nghi với môi trường sống, sợ sự thay đổi.+ Phù hợp với công việc nghiên cứu

1.3.2 Tính cách

Tính cách hay tính là tính chất, đặc điểm về nội tâm của mỗi con người, mà có ảnhhưởng trực tiếp đến suy nghĩ, lời nói và hành động của người đó Một người có thể cónhiều tính cách và nhiều người có thể có cùng một tính cách

Tính cách khác với tính tình, tính khí hay cá tính Tính cách là yếu tố quan trọngnhất của con người Người ta thường đánh giá hành động, lời nói và đôi khi là suynghĩ của một người để suy ra tính cách người đó, cuối cùng là kết luận bản chất củangười đó

Thường thì tính cách được chia thành 2 loại:

1.3.2.1 Tính xấu

- Người tốt thường có nhiều tính tốt và có đầy đủ các tính tốt chủ yếu

- Ưu điểm: Tính tốt giúp cho những người xung quanh ta cảm thấy dễ chịu, hài lòng,nhiều khi mến phục và yêu quý ta

- Nhược điểm: Thường dễ bị lợi dụng và đôi khi bị cho là ngu ngốc

- Một vài tính tốt quan trọng trong thời đại ngày nay:

1.3.2.3 Tính trung lập và tính vừa xấu, vừa tốt

- Kiên định (hay bảo thủ): Đôi lúc ta cần giữ vững lập trường, đôi lúc cũng phải biếtthay đổi nếu thấy mình chưa đúng

- Thẳng thắn: nhiều khi có những điều cần phải bộc trực mà nói, nhưng nhiều khikhông thể thẳng mặt mà nhận xét được

- Hiền lành: trong những trường hợp bình thường thì đúng là nên nhu mì, hiền dịu,nhưng khi gặp kẻ dữ dằn, ghê gớm thì nên cứng rắn lên để tránh bị lợi dụng hay ănhiếp

- Trầm lặng: Người mang tính này chả gây rắc rối gì, mà cũng chẳng bị ai gây rắc rốicho, không xấu mà cũng không tốt

1.3.3 Năng lực

- Năng lực là tổ hợp những thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với những yêu cầuđặc trưng của một hoạt động, nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt được kết quả cao

- Phân loại năng lực:

Xét về trình độ phát triển, có hai loại năng lực:

+ Năng lực tái tạo