Theo “Điều 1, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình”, “Bạo hành gia đình” là một dạng thức của bạo lực xã hội, là “hành vi cố ý của các thành viên gia đình gây tổn hại hoặc đe dọa gây tổn h
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA SEN KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI
ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN
MÔN HỌC TƯ DUY PHẢN BIỆN
Bạo Lực Gia Đình Đối Với Phụ Nữ
Giảng viên hướng dẫn: TS Trịnh Quang Vinh
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Gia Hân
Trang 2Tháng 06/2020
1 Lời mở đầu:
“Gia Đình” - theo định nghĩa của nhiều người là tế bào của xã hội, cũng là nơi chúng ta được sinh ra và nuôi dưỡng, chăm lo về vật chất lẫn tinh thần, là nơi tràn ngập tiếng cười và tình yêu thương Mỗi quốc gia đều có những câu cách ngôn khác nhau nói về tầm quan trọng của hôn nhân, gia đình và tổ ấm cũng như sự bình yên và cảm giác an toàn khi được sống trong một tổ ấm Ở Việt Nam có những câu ví dụ như “Gia đình là tổ ấm” và “Thuận vợ, thuận chồng tát biển Đông cũng cạn”
Tuy vậy, điều đáng buồn và lo ngại nhất chính là cuộc hôn nhân của một số phụ nữ không được thuận buồm xuôi gió và gia đình của họ trở thành nơi chứa chất những nỗi buồn, sự sợ hãi, nỗi đau đớn và sự tủi nhục.Đôi khi những những hành động vô đạo đức nhất lại được xuất phát từ nơi mọi người cho là mái ấm duy nhất, là nơi để trở về Vấn đề nhức nhối ấy, vấn đề khiến cả xã hội
và những người chưa từng, đã từng hoặc đang lập gia đình đau đầu chính là
“Bạo lực gia đình” mà nạn nhân trực tiếp đa số là phụ nữ, trẻ em
2 Khái niệm:
Vậy “Bạo lực gia đình” là gì? Bạo lực gia đình là một vấn đề với đầy đủ các khía cạnh mang tính giáo dục, kinh tế, pháp lý và sức khỏe Và nó cũng là một vấn đề có liên quan tới quyền con người – xuyên suốt giữa các nền văn hóa, tôn giáo, ranh giới địa lý và mức độ phát triển kinh tế xã hội khác nhau Đây là một thực tế tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia khác Tầm quan trọng của việc xử
lý bạo lực gia đình đã được Chính phủ Việt Nam nhìn nhận với bằng chứng cụ thể là việc thông qua Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 và nhiều văn bản pháp luật, chính sách khác Để ngăn ngừa một cách thành công và giảm tác động của bạo lực gia đình, Luật này cần phải được thực thi, theo dõi và thực hiện một cách hiệu quả Theo “Điều 1, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình”,
“Bạo hành gia đình” là một dạng thức của bạo lực xã hội, là “hành vi cố ý của các thành viên gia đình gây tổn hại hoặc đe dọa gây tổn hại… với các thành viên khác trong gia đình”Nói một cách dễ hiểu hơn, đó là việc “các thành viên gia đình vận dụng sức mạnh để giải quyết các vấn đề gia đình”.Như đã nói ở
Trang 3trên, gia đình là tế bào của xã hội, là hình thức thu nhỏ của xã hội nên bạo lực gia đình có thể coi như là hình thức thu nhỏ của bạo lực xã hội với rất nhiều dạng thức khác nhau Dạng thức bạo lực trong gia đình có nhiều loại: Bạo hành thể xác, bạo hành tình dục, bạo hành tinh thần và bạo hành xã hội Theo cá nhân tôi, chỉ cần trong gia đình tồn tại một trong những dạng thức trên, nghĩa là người phụ nữ đang hứng chịu sự bạo hành về thể xác lẫn tinh thần
3 Thực trạng kèm số liệu cụ thể:
Tại sao tôi nói nạn nhân của bạo hành gia đình là phụ nữ? Bởi có những con số thống kê rõ ràng như sau:Tại Anh, 37% số phụ nữ bị chết là do bị bạn tình giết hại, còn đối với nam giới, con số này là 6% Con số này với nữ giới ở các quốc gia Canada, Úc, Nam Phi, Israel và Mỹ đạt từ 40% đến 70% Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), con số này tính trung bình trên toàn thế giới là 38% Riêng tại Việt Nam, tình hình bạo lực gia đình đang ở mức đáng báo động khi 58% phụ
nữ đã từng là nạn nhân của ít nhất một trong ba hình thức bạo hành chính trong đời sống vợ chồng là bạo hành thể xác, tình dục và tinh thần Điều đáng ngại hơn, một nửa trong số nạn nhân này chưa từng nói với ai về tình trạng bạo lực
mình cũng từng bị cha đánh đập cao gấp hai lần so với những phụ nữ khác Nguy cơ này tăng gấp ba lần nếu họ có mẹ chồng bị bố chồng đánh hoặc bản thân chồng cũng bị đánh đập khi còn nhỏ Trải nghiệm thơ ấu của người chồng
là một yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn tới việc anh ta trở thành người gây bạo lực trong đời sống sau này Bạo lực gia đình xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau Các nghiên cứu khác nhau tuy có đưa ra những điểm khác nhau về
nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình, nhưng sau khi tổng hợp từ nhiều nguồn thông tin thì nhìn chung các nghiên cứu này đều thống nhất chỉ ra một số
nguyên nhân cơ bản như sau
4 Nguyên nhân cơ bản:
Bất bình đẳng giới:
Đây là nguyên nhân gốc rễ gây ra bạo lực nam/chồng đối với nữ/người vợ trong gia đình Trong gia đình, người phụ nữ có vị thế và quyền lực không nganh bằng với nam giới, không có quyền tham gia vào các quyết định trong gia đình, khiến họ dễ bị bạo lực do nam giới gây ra
Khó khăn về kinh tế:
Đây cũng là một trong những nguyên nhân có thể dẫn tới bạo lực gia đình vì khó khăn về kinh tế thường tạo ra các áp lực, căng thẳng, bế tắc đối với thành viên gia đình và do đó dễ dẫn tới các mâu thuẫn, tranh chấp nếu không biết cách
xử lý phù hợp có thể gây nên bạo lực gia đình Tuy nhiên không phải cứ có khó khăn về kinh tế là nhất thiết phải có bạo lực gia đình Thực tế cho thấy nhiều gia đình có mức sống, thu nhập thấp nhưng gia đình vẫn hòa thuận và ngược lại có những gia đình khá giả nhưng bạo lực vẫn xảy ra
Trang 4 Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình còn hạn chế:
Trình độ nhận thức và sự hiểu biết về pháp luật trong một bộ phận người dân còn thấp cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình vẫn còn tiếp tục xảy ra Nhiều người do thiếu hiểu biết về pháp luật nên cho rằng cha mẹ có quyền đánh đập, chửi mắng con cái, chồng có quyền đánh vợ…Nhiều phụ nữ, người già cũng không nhận thức được đầy đủ quyền của mình nên không dám đấu tranh mà cam chịu bạo lực Tuy nhiên, cũng giống như nguyên nhân về kinh tế, bạo lực gia đình cũng vẫn xảy ra ở cả những gia đình mà thành viên có trình độ học vấn cao, am hiểu về pháp luật
Các nguyên nhân về tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc, nghiện hút, mại
dâm…và các nguyên nhân khác như ngoại tình, ghen tuông…cũng là những nguyên nhân trực tiếp dẫn tới bạo lực gia đình
Sự quan tâm của cộng đồng tới phòng, chống bạo lực gia đình còn chưa đầy
đủ Cộng đồng và các gia đình vẫn coi bạo lực gia đình là vấn đề riêng tư trong mỗi gia đình và người ngoài không nên can thiệp Chính vì vậy, phản ứng của cộng đồng đối với các hành vi bạo lựi gia đình còn thờ ơ, chưa mạnh mẽ Việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi bạo lực gia đình còn chưa kịp thời, nghiêm minh, vì thế bạo lực vẫn tiếp tục xảy ra mà không bị ngăn chặn
5 Bàn về một số ý kiến trái chiều:
Chúng ta bàn quá nhiều về tình trạng gây nhức nhối ảnh hưởng xấu tới không chỉ mỗi cá nhân mà còn đến cả cộng đồng này, nhưng thực tế có những người chưa thực sự quan tâm tới hệ quả của nó, bởi vì :” Đèn nhà ai nấy sáng.” Nhưng thực chất, bạolực gia đình cũng là vấn nạn mang lại nhiều hâ ̣u quả đối với bản thân mỗi người, gia đình và xã hô ̣i Mô ̣t gia đình mà có bạo lực gia đình thì không phải là mô ̣t môi trường tốt để giáo dục toàn tiê ̣n, phát triển nhân cách cho trẻ nhỏ Bầu không khí trong mỗi gia đình như vâ ̣y thì sẽ rất ngô ̣t ngạt và khó chịu Mái âm hạnh phúc gia đình cũng từ đó mà tan vỡ Trong gia đình như vâ ̣y,
hâ ̣u quả còn lan ra cả cô ̣ng đồng và xã hô ̣i Mô ̣t người có thói quen bạo hành gia đình thì không thể nào là mô ̣t công dân tốt cho xã hô ̣i được Người như thế khi
ra với cô ̣ng đồng thì cũng sẽ là mô ̣t con người thích bạo lực không kém Khi đó thì còn ảnh hưởng tới những người xung quanh khác Hơn thế nữa, gia đình là tế bào của xã hô ̣i Mô ̣t gia đình luôn luôn có vấn nạn bạo lực thì có lẽ ít ảnh
hưởng Nhưng nhiều gia đình như thế thì xã hô ̣i sẽ không thể nào phát triển được, kìm hãm mọi sự đi lên của mô ̣t quá gia, dân tô ̣c Hâ ̣u quả của vấn nạn bạo lực, bạo hành gia đình thâ ̣t không thể nào lường trước được
Vì thực sự nạn “Bạo lực gia đình” là vô cùng vô đạo đức, thiếu nhân cách như vậy và còn ảnh hưởng rất nhiều đến tâm lý/ sức khỏe của nạn nhân, nên xã hội
đa số đều lên án Thậm chí những nguồn thông tin đồng ý và ủng hộ nạn bạo lực cũng sẽ đều bị tẩy chay, đả kích mạnh mẽ Những người có xu hướng bạo lực gia đình, dù có phủ nhận bản thân sai, cũng không dám nêu quan điểm vì sợ xã
Trang 5hội lên án, tẩy chay Người ta lên án và tìm ra biện pháp, giải pháp rất nhiều, thế nhưng lại có một số nguồn thông tin lại đưa ra những giải pháp vô cùng chủ quan, không hợp lý, thậm chí mâu thuẫn với tựa đề “Làm sao để ngăn chặn bạo lực gia đình”, “Đòi lại công bằng cho phụ nữ” Một nguồn tin cho hay :
“ Sau khi đã hạ nhiệt được cơn nóng giận của người chồng thì người vợ phải biết tư vấn, bao gồm lắng nghe lý do tại sao chồng mình lại hành động như vậy, sau đó tâm sự giải bày Qua tâm sự, người chồng có thể nhận ra vợ chính là người lo lắng, thương mình nhiều nhất Tuy nhiên, thực tế nhiều người vợ lại không hiểu và cư xử như tâm hạnh bồ tát để tháo gỡ tình huống đổ nát trở thành lành lặn.”- theo trang quangnam.gov.vn
Tại sao để ngăn chặn bạo lực gia đình, chính người phụ nữ- nạn nhân của cuộc bạo hành phải là người hứng chịu sau đó hòa giải, khuyên can? Thêm nữa, họ cho rằng phụ nữ phải là người nhẫn nhịn, chịu nhục và đôi khi phải “giả khờ”
để tránh làm nạn nhân của bạo lực gia đình Họ đưa ra rất nhiều thước đo chuẩn mực để phụ nữ trở thành “siêu nhân”: tỏ vẻ khờ khạo, im lặng cho qua chuyện, nhẫn nhịn, nịnh nọt người chồng và cho đó là “vũ khí tối thượng” nếu người phụ nữ muốn giữ hạnh phúc gia đình Theo tôi, đó đều là những giải pháp khi người phụ nữ đã thực sự thỏa hiệp và khẳng định: Đàn ông luôn có vị thế cao trong gia đình, đàn ông có quyền gia trưởng và kiểm soát mọi thứ trong gia đình Nhưng theo tôi, “vũ khí tối thượng” đó lại chính là những cách thức khiến một người đàn ông không ý thức được hành động của bản thân, những điều sai trái và suy đồi trong đạo đức mà họ đã và đang làm, từ đó sẽ còn dẫn đến nhiều
hệ lụy nghiêm trọng hơn sau này Một gia đình không khẳng định được bình đẳng giới liệu sẽ giáo dục con cái ra sao? Liệu thế hệ gia đình họ có còn tồn tại bạo lực gia đình hay không?
6 Góc nhìn của nam giới:
Đàn ông cho rằng rượu là lý do khiến họ mất tự chủ và gây bạo lực, tuy nhiên, người phụ nữ bị bạo lực nói rằng đàn ông chỉ ‘mượn rượu’ (viện cớ say rượu)
để giải thích cho hành vi sai trái của mình “Đôi khi người chồng uống say và khi về nhà vợ nói nhiều nên không chịu nổi và vì thế họ mới đánh vợ" (Nam giới ở Huế)
Bản chất của nam giới là hay ghen tuông và muốn kiểm soát vợ Nhiều người tham gia nghiên cứu, xuất phát từ hiểu biết chung của họ về quyền của nam giới trong gia đình, hoặc là không coi hành vi kiểm soát là bạo lực bởi vì họ đánh đồng chúng với “quá yêu” hoặc “quá ghen”, hoặc là họ coi hành vi kiểm soát là bạo lực tinh thần nhưng ở mức “không nghiêm trọng” Theo họ, những hành vi (kiểm soát) này đơn giản chỉ khiến phụ nữ buồn mà không gây thương tích về mặt thực thể Một người chồng nghĩ rằng mình có quyền kiểm soát vợ và mối quan hệ của vợ và người vợ không có quyền tiếp xúc với đàn ông khác sau khi
Trang 6đã lập gia đình Đặc biệt trong trường hợp chồng kiếm được nhiều tiền hơn cho gia đình, anh ta sẽ là người ra quyết định và người vợ không được làm gì trái ý chồng.“Vợ có làm sai điều gì hoặc không làm như tôi yêu cầu thì tôi mới quát cho vào mặt" (Nam giới ở Huế) “Chồng kiếm được tiền nên có quyền giữ tiền Nếu vợ làm gì sai, tôi sẽ dạy vợ (Bạo lực) chẳng qua là do làm mình bực mình thôi" (Nam giới ở Huế).Có câu nói cổ cho rằng “Dạy con từ thủa còn thơ, dạy
vợ từ thủa bơ vơ mới về” Theo quan niệm này, một người đàn ông có quyền đưa vợ vào “khuôn phép”, đặc biệt là khi người vợ làm gì đó “sai” với chồng hoặc gia đình nhà chồng Nhiều người được phỏng vấn cho rằng việc đàn ông
sử dụng bạo lực như là một cách để khẳng định vị trí của mình là điều có thể chấp nhận được Cùng với đó là những “nguyên nhân hợp lý” để giải thích cho bạo lực mà một người chồng gây ra cho vợ mình Ví dụ một số nguyên nhân là khi mà vợ lên mặt với chồng, hoặc khi vợ không biết dạy con tốt Vợ không được phép làm bất cứ điều gì ảnh hưởng tới uy tín của chồng, ngay cả khi chồng sai Nếu vợ cãi lại chồng, thì chồng sẽ bị mất thể diện vàtrong trường hợp đó việc chồng bạo lực vợ là có thể chấp nhận được Thêm một nguyên nhân khác là quan niệm “con hư tại mẹ, cháu hư tại bà” Cho nên khi chồng không hài lòng
về con, anh ta sẽ đổ lỗi cho vợ “không biết dạy con” và lại gây bạo lực với vợ.Theo lầm tưởng này thì một người chồng có thể sử dụng bạo lực vì vợ nói quá nhiều Một người vợ phải chăm sóc gia đình tốt và biết im lặng khi chồng nổi nóng Hoặc đàn ông thì hiểu biết nhiều hơn phụ nữ và bạo lực thường là do lỗi của phụ nữ bởi vì phụ nữ thường nhỏ nhen hơn
“Vợ mà cứ cằn nhằn nhiều là tôi quát Ví dụ, tôi uống rượu, hút thuốc mà cứ ca cẩm là người tôi hôi hay uống rượu thế này thế nọ Nếu mà chỉ nói một hai lần thì cũng chẳng sao, nhưng nói nhiều quá làm tôi mất kiên nhẫn" (Nam giới ở
Hà Nội) “Tôi đi làm về thấy vợ đang quát con hoặc gì đó, tôi không chịu được nên tát vợ một cái Đó là lý do đầu tiên nếu cơm nước chưa có gì thì là lý do thứ hai Nói chung, làm tôi cáu giận, thì tôi tát cho hả giận, thế thôi" (Nam giới ở Huế) “Nam giới hiểu biết hơn phụ nữ và phụ nữ thường nhỏ nhen, hay chấp vặt Đó là lý do tại sao bạo lực xảy ra Nguyên nhân chính gây mâu thuẫn trong gia đình là từ phụ nữ” (Thảo luận nhóm nam giới ở Hà Nội)
7 Hậu quả:
Bạo lực gia đình vẫn hàng ngày diễn ra ở một số gia đình Một mái ấm hiện hữu cảnh bạo hành hàng ngày sẽ không bao giờ là một cái nôi tốt nuôi dưỡng những đứa trẻ Trước hết, những đứa trẻ đó sẽ bị ảnh hưởng đến tâm lí Một số
sẽ từ hoạt bát, năng động trở nên lầm lì, ít nói do những tổn thương khi chứng kiến cảnh bạo lực, hoặc trở nên hung hăng, mất kiểm soát Từ đó ảnh hưởng đến kết quả học tập và những mối quan hệ xung quanh do chúng không muốn hoặc ngại phải tiếp xúc với những người lớn xung quanh Nặng nề hơn, những đứa trẻ đó không còn muốn nghe lời cha hoặc mẹ, không học hành và dính vào tệ
Trang 7nạn xã hội Hoặc sau này, chính chúng sẽ giáo dục con cái theo cách gia đình đã từng giáo dục chúng: Bạo lực trong gia đình là một điều bình thường
Sức khỏe người phụ nữ- nạn nhân trong cuộc bạo hành sẽ bị ảnh hưởng trầm trọng Một số người bị bạo hành sẽ luôn trong tâm lý nhạy cảm, dễ kích động, một số sẽ trầm cảm, nghĩ đến cảnh giải thoát là tự tử để không còn bị bạo hành Những người sau khi bị bạo hành có thể sinh hoạt bình thường cũng sẽ có cơ thể gầy gò, đau đớn, dễ mắc bệnh hơn những người phụ nữ bình thường
Cũng chính từ những gia đình xảy ra bạo hành đó, hàng xóm sẽ dòm ngó và chỉ trích, những đứa con sẽ không ngoan ngoãn và nghe lời, người chồng/ người vợ
sẽ bị ảnh hưởng đến tâm lý, khiến những hoạt động cá nhân như dạy dỗ con cái, vun đắp gia đình, hoạt động kinh tế và khả năng lao động của họ cũng bị trì trệ, liên lụy theo Sau đó sẽ còn xảy ra nhiều mâu thuẫn, nhiều vấn đề phát sinh trong chính gia đình họ, từ đó bạo hành sẽ còn là một vòng lẩn quẩn mà người phụ nữ không thể nào thoát ra
8 Một số giải pháp:
Thứ nhất, nâng cao nhận thức của phụ nữ và cộng đồng về gia đình và phòng chống bạo lực gia đình Nhà nước cần nâng cao nhận thức về giới, bình đẳng giới cho người dân cả nam và nữ để cả hai giới nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò
và trách nhiệm của mình trong xã hội Cũng qua đó nâng cao nhận thức của người dân để họ không coi bạo lực gia đình là chuyện riêng của các gia đình hay là vấn đề cá nhân mà phải nhận thức là vấn đề xã hội và cần giải quyết nó bằng các chính sách và luật pháp thích hợp
Thứ hai, tăng cường hiệu lực pháp luật ở địa phương Mặc dù Việt Nam chịu ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến song ngay từ khi thành lập, Đảng và Nhà nước ta rất coi trọng mục tiêu giải phóng phụ nữ, thực hiện nam nữ bình quyền, bình đẳng Các cơ quan tư pháp cần tăng cường giáo dục pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân Trợ giúp pháp lý, tuyên truyền pháp luật, tư vấn cho phụ nữ Chính quyền địa phương nơi người dân sinh sống cần được trang bị các kỹ năng làm việc cụ thể khi có bạo lực xảy ra, bao gồm công tác cứu giúp nạn nhân và con cái họ, giáo dục, trừng trị kẻ phạm tội, nhanh chóng ổn định trật tự an ninh
xã hội
Thứ ba, chúng ta cần lập quĩ phòng chống bạo lực gia đình Để các chương trình phòng chống bạo lực gia đình có thể triển khai và đạt hiệu quả trong thực tiễn, việc xây dựng quĩ phòng chống bạo lực gia đình tại các địa phương là rất cần thiết Để có nguồn quĩ này, một mặt có thể xin hỗ trợ từ ngân sách của Nhà nước, mặt khác cần huy động mạnh mẽ nguồn lực đóng góp của các cá nhân, các nhà hảo tâm, các tổ chức xã hội và quốc tế Số tiền gây quĩ dành để chi trả cho việc chăm sóc, hỗ trợ và cứu giúp các nạn nhân bị bạo hành trong các
Trang 8chương trình hành động của địa phương Nếu quĩ phòng chống bạo lực gia đình vận hành hiệu quả, sẽ giúp cho các nạn nhân đặc biệt là phụ nữ phụ thuộc kinh
tế mạnh dạn tố cáo những kẻ gây ra hành vi bạo lực Bởi lẽ, có rất nhiều phụ nữ không dám tố cáo kẻ gây ra hành vi bạo lực, trong đó có một nguyên nhân rất quan trọng là họ bị cô lập về kinh tế và sống phụ thuộc nhiều vào kẻ gây ra hành vi bạo lực
Trang 9KẾT LUẬN
Có thể nói, gia đình được coi là nơi bình yên nhất của con người, là nơi mà con người tìm được sự chia sẻ và yêu thương, là nơi tiếp sức cho con người có nhiều nghị lực để vượt qua những áp lực trong công việc và các thử thách hay khó khăn bên ngoài xã hội Quan hệ giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái, anh chị em với nhau là quan hệ tình cảm thiêng liêng và ấm áp Vậy nên ở nơi đâu, bất kể nguyên nhân là gì thì bạo lực gia đình là một điều tuyệt đối không nên xảy ra Bạo lực gia đình là không còn là một vấn đề của gia đình, mà còn là vấn
đề chung của cộng đồng và xã hội, trong đó trước hết là của từng thành viên trong gia đình, nhất là người vợ Vì vậy, chúng ta cần sớm xây dựng những giải pháp đồng bộ để ngăn chặn cũng như loại bỏ tệ nạn này ra khỏi cộng đồng xã hội Việc xóa bỏ bạo lực gia đình không chỉ là trách nhiệm của riêng ai mà đòi hỏi phải có sự phối hợp của các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị xã hội và quốc gia trong phòng, chống bạo lực gia đình Chỉ khi nào công tác phòng, chống bạo lực gia đình được triển khai có hiệu quả trong đời sống xã hội thì chúng ta mới có thể đạt được mục tiêu xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc
Trang 10TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bạo hành gia đình https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A1o_h
%C3%A0nh_gia_%C4%91%C3%ACnh#:~:text=B%E1%BA%A1o
%20h%C3%A0nh%20gia%20%C4%91%C3%ACnh%20l%C3%A0,ch
%E1%BB%91ng%20b%E1%BA%A1o%20l%E1%BB%B1c%20gia
%20%C4%91%C3%ACnh)
2 Các nhóm bạo lực gia đình, nguyên nhân và giải pháp của hiện tượng bạo lực gia đình http://quangnam.gov.vn/CMSPages/BaiViet/Default.aspx? IDBaiViet=18432
3 “Chịu nhịn là chết đấy”
http://genic.molisa.gov.vn/portals/0/users/hoandk/bcaochitiet_V1.pdf
4 Luật nhân quyền, Các quyền cơ bản, số 2 - Quyền sống [online]
Available at: http://www.nhanquyen.vn/modules.php?
name=News&op=detailsnews&mid=34&mcid=7