(TIỂU LUẬN) THẢO LUẬN học phần kinh tế môi trường đề tài ảnh hưởng của hoạt động tái chế chì tại làng nghề đông mai (hưng yên) tới môi trường

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ  BÀI THẢO LUẬN Học phần: Kinh tế môi trường Đề tài: Ảnh hưởng của hoạt động tái chế chì tại làng nghề Đông Mai Hưng Yê

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ



BÀI THẢO LUẬN Học phần: Kinh tế môi trường

Đề tài: Ảnh hưởng của hoạt động tái chế chì tại làng nghề Đông Mai (Hưng Yên) tới môi trường.

Nhóm : 2

Lớp học phần : 2116FEC01521

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Quốc Tiến

Hà Nội, 04/2021

STT Họ tên Mã sinh viên Nhiệm vụ Đánh giá

16 Nguyễn Thị Ngọc Ánh 20D260068 Nhóm trưởng;

tổng hợp Word

19 Đỗ Thị Ngọc Bích 20D260010

20 Đoàn Thị Minh Châu 20D260070 Làm Powerpoint

21 Nguyễn Thị Linh Chi 20D260011 Làm Word

24 Nguyễn Minh Đức 20D260074 Tìm thông tin

25 Lương Thị Thùy Dung 20D260072 Làm Word

26 Nguyễn Thùy Dung 20D260013 Thuyết trình

27 Nguyễn Việt Dũng 20D260073 Làm Powerpoint

30 Nguyễn Thị Trà Giang 20D260075 Làm Word

Danh sách thành viên nhóm 2:

Mục lục:

A Mở đầu 4

B Nội dung 4 Chương I: Cơ sở lý thuyết của đề tài 4

1 Khái niệm ô nhiễm môi trường, các khái niệm liên quan đến ô nhiễm môi trường 4

2 Các chất thải nguy hại Các tiêu chuẩn về môi trường 5 Chương II: Thực trạng của hoạt động tái chế chì tại làng nghề Đông Mai (Hưng Yên) tới môi trường 7

1 Thực trạng về làng nghề tái chế chì Đông Mai 7

2 Thiệt hại về kinh tế và những ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe con người do hoạt động tái chế chì mà làng nghề Đông Mai gây ra 9

3 Nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường tại làng nghề Đông Mai 11 Chương III: Giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường 12

1 Giải pháp khắc phục: 12

2 Xu hướng phát triển của làng nghề chì Đông Mai và giải pháp khắc phục hạn chế ảnh hưởng tới môi trường 13

D Tài liệu tham khảo 15

A.Mở đầu

Các làng nghề truyền thống ở Việt Nam đã và đang có nhiều đóng góp cho

GDP của đất nước nói chung và nền kinh tế nông thôn nói riêng Tuy nhiên các làng nghề này hầu hết đều hoat động tự phát, công nghệ lạc hậu, do đó nó đã gây ra không ít ảnh hưởng đến môi trường xung quanh Một trong số đó phải kể đến làng nghề tái chế chì Đông Mai, xã Chỉ Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên

Chì đã được con người biết đến từ hàng ngàn năm trước và đang là một kim loại được ứng dụng rất rộng rãi trong sản xuất cũng như đời sống, ví dụ như làm ra các cục pin, bình ắc quy,… Khi các vật dụng này không còn giá trị sử dụng và được đem đi tái chế trong một môi trường thô sơ, thủ công như các làng nghề sẽ để lại những hậu quả vô cùng nghiêm trọng đối với môi trường cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người

Năm 2003, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết đinh số 64/2003/QĐ-TTg

về việc phê duyệt “Kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng”, trong đó có làng nghề tái chế chì Đông Mai Nhưng cho đến nay, việc xử lý vẫn chưa được thực hiện một cách hooàn thiện

Vậy chì độc hại như thế nào, việc tái chế chì thủ công nguy hiểm đến môi trường và con người ra sao mà lại được Chính phủ quan tâm đến như vậy? Sau

đây bài tiểu luận của nhóm 2 về đề tài “Ảnh hưởng của hoạt động tái chế chì tại làng nghề Đông Mai (Hưng Yên) tới môi trường” sẽ phần nào làm sáng

tỏ vấn đề trên

B Nội dung

Chương I: Cơ sở lý thuyết của đề tài.

1 Khái niệm ô nhiễm môi trường, các khái niệm liên quan đến ô nhiễm môi trường.

-Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù

hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật

-Ô nhiễm không khí là sự thay đổi lớn trong thành phần của không khí, chủ yếu

do khói, bụi, hơi hoặc các khí lạ được đưa vào không khí, có sự tỏa mùi, làm giảm tầm nhìn xa, gây biến đổi khí hậu, gây bệnh cho con người và cũng có thể gây hại cho các sinh vật khác như động vật và cây lương thực, và có thể làm hỏng môi trường tự nhiên hoặc xây dựng

-Ô nhiễm môi trường nước là việc nguồn nước tại các ao, hồ, sông, suối, kênh, rạch, mạch nước ngầm, biển chứa các chất độc hại với hàm lượng cao gây nguy hiểm cho sức khỏe của con người và động thực vật

-Ô nhiễm môi trường đất là bao gồm các hiện tượng làm nhiễm bẩn môi trường đất bởi các tác nhân gây ô nhiễm từ con người và môi trường khi nồng độ của chúng tăng lên quá mức an toàn, đặc biệt là các chất thải của hộ dân, của doanh nghiệp sản xuất kim loại và chất thải rắn của ngành khai thác mỏ

-Các khái niệm khác liên quan đến ô nhiễm môi trường:

+Suy thoái môi trường: là sự giảm về số lượng và chất lượng của thành phần

môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật

+Sự cố môi trường là sự cố xảy ra trong quá trình hoạt động của con người

hoặc biến đổi của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trường nghiêm trọng

2 Các chất thải nguy hại Các tiêu chuẩn về môi trường.

-Chất thải nguy hại là tất cả những rác thải có chứa các hợp chất có chứa các

đặc tính nguy hiểm như: dễ cháy nổ, độc hại, gây ngộ độc, dễ lây nhiễm, phóng

xạ, hôi thối, ăn mòn và các đặc tính nguy hiểm khác, gây ảnh hưởng trực tiếp tới con người và gây ô nhiễm môi trường

-Các chất thải tác động tới môi trường không khí:Ô nhiễm môi trường không khí tại làng nghề tái chế chì có nguồn gốc chủ yếu từ đốt nhiên liệu và sử dụng các nguyên vật liệu, hóa chất trong dây chuyền công nghệ sản xuất Than là nhiên liệu chính được sử dụng trong các làng nghề và thường là than chất lượng thấp Đây là loại nhiên liệu gây phát sinh lượng lớn bụi và các chất gây ô nhiễm như: bụi, CO, CO2, NOx, SO2, chất hữu cơ bay hơi,

STT Thông số Trung bình 24 giờ Trung bình năm

Đơn vị: Microgam trên mét khối (ug/m3)

Bảng 1: Giá trị giới hạn các thông số cơ bản trong không khí xung quanh

-Các chất thải tác động đến môi trường nước: Ở các cơ sở sản xuất làng nghề, lượng nước thải không được xử lý triệt để, mà chỉ xử lý sơ bộ qua một hệ thống lắng lọc hoặc thải thẳng ra ngoài môi trường Lượng nước thải sản xuất của các làng nghề chứa rất nhiều chất độc hại như chì, các loại kim loại nặng như Zn,

Fe, Cr, Ni và hóa chất độc hại như HCl, H2SO4, NaOH

STT Thông số Ngưỡng nguy hại tính theo nồng độ ngâm

chiết (mg/l)

Bảng 2: Giới hạn các chất độc hại cho phép trong môi trường nước.

-Các chất thải tác động đến môi trường đất: Ô nhiễm môi trường đất tại làng nghề là do các loại hóa chất và kim loại nặng như nước thải có chứa axit độc hại HCl, H2SO4 và các loại kim loại năng như Pb, Zn, Fe, Cr Các chất thải rắn

và lỏng ngấm sâu xuống lòng đất, chảy ra đồng ruộng làm cho nguồn đất và khả năng sinh lợi của đất như năng suất, chất lượng cây trồng, vật nuôi, sinh vật thủy sinh bị suy giảm và hủy diệt

Thông số ô nhiễm Giới hạn tối đa cho phép

Asen (As) 12

Đơn vị: mg/kg đất khô

Bảng 3: Giới hạn tối đa cho phép hàm lượng tổng số của As, Cd, Cu, Pb, Zn trong đất.

Chương II: Thực trạng của hoạt động tái chế chì tại làng nghề Đông Mai (Hưng Yên) tới môi trường.

1 Thực trạng về làng nghề tái chế chì Đông Mai

Đông Mai nằm ở vị trí trung tâm của huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên, Văn Lâm là huyện có tốc độ công nghiệp hóa rất nhanh của tỉnh Hưng Yên Trên địa bàn huyện hiện tại có 115.64 ha đất khu công nghiệp và rất nhiều các cơ sở sản xuất nằm ngoài khu công nghiệp Thôn Đông Mai có khoảng 2.600 người dân sinh sống, tương đương với khoảng 637 hộ gia đình Sau khi nghề đúc đồng truyền thống bị mất thị trường, từ những năm 1970, làng Đông Mai chuyển sang nghề tái chế chì từ các bình ắc quy hỏng của các phương tiện xe cộ như xe motor và xe máy Công việc tái chế chì được thực hiện ngay tại các hộ gia đình, thay cho ở các xưởng sản xuất tập trung Theo số liệu thống kê, làng nghề có hàng trăm xưởng tái chế chì hoạt động trong khu dân cư

Trên thực tế, sự phát triển của làng nghề Đông Mai đã góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế của địa phương bởi ngoài việc tăng thêm thu thập cho người dân, còn giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động Nghề tái chế chì ở thôn Đông Mai có từ năm 1978, thời kỳ cao điểm thường xuyên có 25 lò mỗi ngày nấu trên 10 tấn chì, thải ra không khí hàng tấn khói bụi Nguyên liệu nấu chì là phế thải từ bình ắc qui như tấm cách điện và nước axít sau khi phá dỡ

đổ bừa bãi, vỏ bình để khắp đường làng ngõ xóm

Những bình ắc quy cũ được người dân Đông Mai thu gom từ khắp mọi nơi, việc tái chế chì được thực hiện ngay trong khu dân cư với mô hình “nhà nhà mở

xưởng tái chế chì, người người thực hiện việc tái chế chì” Pin và bình ắc quy sau khi thu gom về được phá dỡ để lấy các tấm chì rồi đưa vào nung bằng phương pháp thủ công để loại bỏ tạp chất rồi đúc thành thỏi và đem bán lại cho các cơ sở mạ kẽm, sản xuất ắc quy tại nhiều địa phương khác Điều đáng nói, bãi nguyên liệu được tập kết ngay trong khu dân cư, nơi đập phá ắc quy cũng ở trong khu dân cư, lò nấu chì chung tường với nhà ở có ống khói cao hơn 10m, khói bụi chì thoát ra từ đây rơi vào vườn, vào nhà, các rãnh nước trong thôn đen sì, những giếng nước, ao làng bị ngấm chì Nguồn không khí, đất và nước ngầm của thôn bị ô nhiễm nặng gây nên những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe của người dân Đông Mai

Một ví dụ cụ thể đó là cơ sở xử lý chất thải nguy hại của Công ty TNHH Làng nghề Đông Mai là Nhà máy xử lý, tái chế kim loại màu có địa chỉ tại Cụm công nghiệp làng nghề xã Chỉ Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên Các công trình bảo vệ môi trường tại Nhà máy đã được kiểm tra, xác nhận hoàn thành phục vụ giai đoạn vận hành của Dự án “Nhà máy xử lý, tái chế kim loại màu tại Cụm công nghiệp làng nghề xã Chỉ Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên” gồm: Hệ thống xử lý khí thải của 2 lò nấu chì thô, công suất 1250 kg/giờ/lò và

hệ thống xử lý khí phát sinh từ nhà phá dỡ ắc quy: buồng giải nhiệt (giảm nhiệt

độ bằng quạt gió), lọc bụi túi vải, rửa khí (hấp thụ sữa vôi), ống khói thải Quy chuẩn so sánh: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 19:2009/BTNMT (cột B) -Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp đối với bụi và các chất vô cơ; Hệ thống thu gom và xử lý nước thải sản xuất công suất 5m3/ngày.đêm: bể tiếp nhận, bể trung hòa nước vôi, bể phản ứng, bể lắng, bể chứa Quy chuẩn so sánh: QCVN 40:2011/BTNMT (cột B) - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp (và Quy chuẩn địa phương về nước thải công nghiệp) trước khi tuần hoàn, tái sử dụng vào mục đích sản xuất; tuyệt đối không được xả nước thải ra ngoài ngoài môi trường dưới mọi hình thức 1-2-3-4-5-6.127.VX (2019); Hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt công suất 10m3

/ngày.đêm QCVN 14:2008/BTNMT (cột B) - Quy chuẩn kỹ thuật địa phương

về nước thải sinh hoạt (và Quy chuẩn địa phương về nước thải công nghiệp) trước khi thải ra ngoài môi trường

2 Thiệt hại về kinh tế và những ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe con người do hoạt động tái chế chì mà làng nghề Đông Mai gây ra.

 Số liệu cụ thể về những thiệt hại

Qua kết quả lấy mẫu kiểm tra giám sát của Viện Sức khỏe nghề nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế vào tháng 12/2014: Nước tại các kênh và rãnh thoát nước

có hàm lượng cao hơn giới hạn cho phép 1000 lần theo QCVN

08:2008/BTNMT về chất lượng nước bề mặt; không khí tại cộng đồng và nơi sản xuất tái chế chì đều có hàm lượng chì cao hơn tiêu chuẩn cho phép trong đó 3/5 mẫu không đạt theo TCVN 05:2009, 2/5 mẫu không đạt tiêu chuẩn theo quy định tại QĐ 3733-2002 BYT; đất tại hộ gia đình và vườn trong thôn có hàm lượng chì cao hơn giới hạn cho phép 10-16 lần theo QCVN 03:2008/BTNMT

về giới hạn cho phép của kim loại nặng trong đất; rau có hàm lượng chì cao hơn giá trị giới hạn cho phép 1,3 lần theo QCVN 8-2:2011/BYT đối với giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm

Theo kết quả lấy mẫu xét nghiệm nồng độ chì trong máu của Viện Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường, năm 2014, kết quả xét nghiệm sàng lọc 109 trẻ ở làng Đông Mai cho thấy, 97% nhiễm chì trong máu, trong đó có 33 trẻ phải tẩy độc chì khẩn cấp do lượng chì trong máu cao gấp 6-7 lần cho phép Bộ Y tế trong 2 ngày 16-17/5/2015 cho 618 người, (trong đó 283 người lớn và 335 trẻ em), trong 317/335 trẻ em đã có kết quả xét nghiệm có tới 207 (chiếm 65,3%) trẻ bị ngộ độc chì ở mức độ nhẹ (có nồng độ chì máu từ 10 – 44,9 µg/dL, có

110 trẻ (chiếm 34,7%) không bị ngộ độc chì (có nồng độ chì máu < 10 µg/dL) Theo phản ảnh của người dân xã Chỉ Đạo, do nhiễm độc từ nước và khí thải của chì, có thời kỳ cả thôn Đông Mai có hơn 50% số người bị đường ruột, tá tràng, đau dạ dày; 30% mắc bệnh đường hô hấp, đau mắt; 100% số người trực tiếp nấu chì đều bị nhiễm độc chì trong máu Đáng buồn hơn đã có hơn 40 người bị tàn tật nặng do ảnh hưởng của bụi và khói chì; trong đó có hơn 20 trẻ

em bị viêm não, với các di chứng ngớ ngẩn, thọt chân, mù mắt, bại liệt Một

số gia đình có 2-3 con bị não dị dạng, có cháu đã thiệt mạng, nhiều cháu nhiễm chì trong máu, hàng tháng phải đi lọc chì rất tốn kém Theo phân tích từ cơ thể những người bị nhiễm độc chì, hàm lượng chì trong nước tiểu từ 0,25 -0,56 mg/l; trong máu 135 mg/l, vượt 1,5 lần mức cho phép

 Ảnh hưởng đến môi trường

Nguyên liệu nấu chì là phế thải từ bình ắc qui như tấm cách điện và nước axít sau khi phá dỡ đổ bừa bãi, vỏ bình để khắp đường làng ngõ xóm Những ngày nắng nóng bụi chì và nước axít trong các cống rãnh bốc mùi khét lẹt; khi trời đổ mưa thì chảy bừa bãi, ngấm vào lòng đất, đọng đầy các ao hồ Không khí trong thôn luôn ngợp trong khói bụi của chì Theo các nhà chuyên môn, hàm lượng chì thải ra ở Đông Mai quá lớn: trong nguồn nước, mức trung bình là 0,77mg/l, vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 7,7-15 lần Ở nơi ao hồ đãi và đổ xỉ hàm lượng

là 3,278mg/l, vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 32-65 lần Do bề mặt nước bị ô nhiễm, một số thực vật cũng bị ảnh hưởng

Kết quả khảo sát của các cơ quan chức năng cho thấy, hàm lượng chì trong môi trường đất tại xã Chỉ Đạo trung bình là 398,72 mg/kg (cao gấp 9 lần), trong môi trường nước cao gấp từ 50 đến 60 lần và trong không khí từ 26,332 mg/m3

- 46,414 mg/m3 (cao gấp 4.600) so với tiêu chuẩn cho phép Do bề mặt nước bị

ô nhiễm, một số thực vật cũng bị ảnh hưởng xấu, bèo tích lũy chì tới 430,35 mg/kg; rau muống từ 168,15 - 430,35 mg/kg…

 Ảnh hưởng đến sức khỏe con người, đa dạng sinh học tại khu vực

Nhiễm độc chì gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe, đặc biệt

là cho trẻ em Khi bị nhiễm độc chì nặng, chì tấn công não và hệ thống thần kinh trung ương gây hôn mê, co giật và thậm chí tử vong Trẻ em sống sót sau nhiễm độc chì nghiêm trọng có thể để lại di chứng chậm phát triển tâm thần và rối loạn hành vi Ở mức độ nhiễm độc chì nhẹ thì không gây ra ngay triệu chứng cấp tính rõ ràng, mà tạo ra một loạt các thương tổn mãn tính trên nhiều

hệ thống cơ quan của cơ thể Đặc biệt là chì ảnh hưởng đến sự phát triển não của trẻ em dẫn đến giảm chỉ số thông minh (IQ), thay đổi hành vi như rút ngắn khoảng chú ý và tăng hành vi chống đối xã hội và giảm trình độ học vấn, nhiễm

độc chì cũng gây thiếu máu, tăng huyết áp, suy thận, giảm miễn dịch và giảm khả năng sinh sản Các ảnh hưởng về thần kinh và hành vi do chì không thể hồi phục được Không chỉ trẻ em mà hầu hết người lớn ở làng nghề Đông Mai khi làm xét nghiệm đều có lượng chì trong máu cao hơn mức cho phép Biểu hiện khi người lớn nhiễm độc chì thì thường chán ăn, mất ngủ, đau đầu, thiếu máu

và suy giảm sức khỏe, trí nhớ, năng suất lao động Phụ nữ mang thai tiếp xúc với lượng chì cao có thể gây sẩy thai, thai chết lưu, sinh non và sinh thiếu cân, cũng như các dị tật nhỏ, chì lưu lại trong xương có thể được nuôi dưỡng trong máu trong quá trình mang thai, do đó sẽ ảnh hưởng thai nhi

3 Nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường tại làng nghề Đông Mai.

Nghề tái chế chì Đông Mai, thuộc xã Chỉ Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên đã xuất hiện cách đây 40 năm và phát triển mạnh vào những năm 1990 Thời kỳ cao điểm, cả thôn có trên 100 hộ làm nghề thu gom, phá dỡ bình ắc quy và tái chế chì Công việc tái chế chì được tiến hành ngay trong khu dân cư

và xả thải ra môi trường một lượng lớn a xít, gây ô nhiễm môi trường đất và nguồn nước ngầm Ngoài ra hoạt động nấu các lá chì cũ để tái chế cũng phát thải khói bụi độc hại làm ô nhiễm nguồn không khí

Theo kết quả khảo sát của các cơ quan chức năng hàm lượng chì trong môi trường đất, nước ngầm và nước mặt tại xã Chỉ Đạo vượt nhiều lần tiêu chuẩn cho phép: hàm lượng chì trong nước ngầm vượt gấp gần bốn lần, trong đất gấp chín lần, nước tại các kênh, rãnh thoát nước có hàm lượng chì vượt chuẩn hơn 1.000 lần Kết quả khảo sát của các cơ quan chức năng cho thấy, hàm lượng chì trong môi trường đất tại xã Chỉ Đạo trung bình là 398,72 mg/kg (cao gấp 9 lần), trong môi trường nước mặt cao gấp từ 50 đến 60 lần và trong không khí từ 26,332 mg/m3 - 46,414 mg/m3 (cao gấp 4.600) so với tiêu chuẩn cho phép Theo các nhà chuyên môn, hàm lượng chì thải ra ở Đông Mai quá lớn: trong nguồn nước, mức trung bình là 0,77mg/l, vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ

7,7-15 lần Ở nơi ao hồ đãi và đổ xỉ hàm lượng là 3,278mg/l, vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 32-65 lần Không khí tại cộng đồng và nơi sản xuất tái chế chì đều

có hàm lượng chì cao hơn tiêu chuẩn cho phép, trong đó ba trong số năm mẫu