(TIỂU LUẬN) phân tích quá trình đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền giai đoạn 1930 – 1945 ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng tám năm 1945 đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay

1.Lý do chọn đề tài Cùng với cách mạng tháng tám thành công là sự ra đời của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.. Quá trình hình thành đường

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

BÀI TIỂU LUẬN

Đề tài: Phân tích quá trình Đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền giai đoạn 1930 – 1945? Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945 đối

với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay?

Môn : Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam

Giảng viên : TS Lưu Ngọc Long

Họ và tên : Bùi Thị An – K64A – 19061001 Lớp môn học : HIS 1001 5 T6 tiết 8 - 9

Hà Nội, tháng 12 /2021

Mục lục

I) Mở đầu

1.Lý do chọn đề tài ……… 1

II) Nội dung

1.Phân tích quá trình Đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền giai đoạn

1930 - 1945 ……… 2

1.1 Phong trào cách mạng 1930-1931 và khôi phục phong trào 1932 - 1935… 2

1.2 Phong trào dân chủ 1936 - 1939……… 4 1.3 Phong trào giải phóng dân tộc 1939 – 1945……… 5

2 Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945 đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay ……… 8 2.1 Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945……… 8 2.2 Vận dụng thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám vào trong quá trình xây

dựng phát triển đất nước ……… 11

III) Tổng kết ……… 12

I) Mở đầu

1.Lý do chọn đề tài

Cùng với cách mạng tháng tám thành công là sự ra đời của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Thắng lợi vĩ đại ấy gắn liền với sự chỉ đạo sáng suốt và tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, người lãnh tụ thiên tài của dân tộc Việt Nam Đường lối cách mạng giải phóng dân tộc là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi thắng lợi của cách mạng tháng tám Quá trình hình thành đường lối chiến lược giải phóng dân tộc là quá trình vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam ở thế kỉ XX nhằm nhận thức đúng mâu thuẫn cơ bản, mâu thuẫn chủ yếu của kẻ thù từ đó đưa ra được chiến lược, cùng các chủ trương chính sách để tập hợp lực lượng và giải pháp giải phóng dân tộc đúng đắn Chính vì vậy đề tài “ Phân tích quá trình Đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền giai đoạn 1930 – 1945? Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945 đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay?” sẽ giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn quá trình đến với thành công của cách mạng tháng tám cũng như những kinh nghiệm và bài học mà lịch sử cách mạng để lại cho chúng ta áp dụng vào cuộc sống khi đất nước hòa bình, độc lập ngày nay

2 Mục đích và đối tượng nghiên cứu:

Quá trình hình thành đường lối cách mạng giải phóng dân tộc giai đoạn 1930-1945

đã trải qua quá trình đấu tranh cách mạng kiên cường Vậy thì quá trình Đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền ở giai đoạn lịch sử này như thế nào ? Ý nghĩa lịch

sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945 đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay ? ra sao Bài viết dưới đây sẽ đi phân tích và làm rõ nội dung trên

II) Nội dung

1.Phân tích quá trình Đảng lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền giai đoạn

1930 – 1945

1.1 Phong trào cách mạng 1930 - 1931 và khôi phục phong trào 1932 - 1935

Phong trào cách mạng 1930 và Luận cương chính trị 10/1930

Những năm 1929 - 1933 Liên Xô đạt được những thành quả quan trọng trong công cuộc xây dựng đất nước, đối với các nước tư bản thì ngược lại, họ phải chịu những cuộc khủng hoảng kinh tế, mâu thuẫn xã hội nặng nề Làm cho phong trào cách mạng thế giới ngày một dâng cao

Ở Đông Dương: thực dân Pháp bóc lột nhân dân một cách tàn bạo làm cho mâu thuẫn của chúng và nhân dân ta ngày một căng thẳng hơn bao giờ hết Chính vì vậy Đảng ta cùng với tổ chức thống nhất và cương lĩnh chính trị đúng đắn đã lãnh đạo cuộc đấu tranh chống Pháp Phong trào đấu tranh của nhân dân diễn ra ở nhiều nơi đặc biệt ở Nghệ An và Hà Tĩnh Trước sức mạnh của nhân dân ta bộ máy chính quyền của đế quốc ở nhiều nơi tan rã Khi chính quyền Xô viết ra đời đã trở thành đỉnh cao của phong trào cách mạng Cuối 1930 thì do thực dân Pháp đàn áp khốc liệt cùng với thủ đoạn chính trị đã khiến cho tổ chức Đảng ta và quần chúng tan rã Phong trào tuy thất bại nhưng để lại cho Đảng ta những kinh nghiệm vô cùng quý báu “ về kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược phản phong kiến và phản đế, kết hợp phong trào đấu tranh của công nhân với nông dân…

Ngày 14 - 31/10/1930, Ban chấp hành trung ương họp hội nghị lần 1 tại Hồng Kông ( Trung Quốc) quyết định đổi tên Đảng Cộng sản Việt Nam thành Đảng cộng sản Đông Dương Đồng chí Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng Luận cương chính trị tháng 10/1930 đã xác định những vấn đề cơ bản về chiến lược cách mạng, về thống nhất với Chính cương, sách lược vắn tắt của Hội nghị thành lập Đảng Tuy nhiên luận cương có những mặt hạn chế như: không nêu rõ mâu thuẫn, không nhấn mạnh nhiệm vụ giải phóng dân tộc mà đặt nặng về đấu tranh giai cấp và cách mạng ruộng đất Không đề ra những chiến lược liên minh dân tộc

và giai cấp rộng rãi trong cuộc đấu tranh chống đế quốc xâm lược và tay sai

Nguyên nhân là do nhận thức còn chưa đầy đủ về mặt nhận thức cũng như thực tiễn của cuộc cách mạng và những hạn chế này kéo dài trong nhiều năm sau đó Cuộc đấu tranh khôi phục tổ chức, phong trào cách mạng và Đại hội Đảng lần thứ nhất 3/1935

Tháng 1/1931, Ban thường vụ Trung ương đã ra Thông cáo về việc đế Quốc Pháp buộc dân cày ra đầu thú, vạch rõ được thủ đoạn của kẻ thù 3/1931 Hội nghị Trung ương quyết định nhiều vấn đề chiến tranh Năm 1931, các đồng chí Trung ương và Trần Phú bị địch bắt tại Sài Gòn 18/4/1931

Đến tháng 5/1931, Thường vụ Trung ương ra chỉ thị nghiêm khắc phê phán chủ trương sai lầm của thanh Đảng và đề ra phương hướng xây dựng Đảng Năm 1934 theo sự chỉ đạo của Quốc tế Cộng sản thì Đảng cộng sản Đông Dương được thành lập lãnh đạo, đến đầu năm 1935 thì hệ thống tổ chức của Đảng ta được phục hồi, đó chính là cơ sở để tiến tới Đại hội lần thứ nhất của Đảng Đại hội đại biểu lần 1 họp

ở Ma Cao( Trung Quốc) đề cao ba nhiệm vụ trước mắt : đầu tiên là củng cố và phát triển Đảng; thứ hai là đẩy mạnh cuộc vận động tập hợp quần chúng; cuối cùng là

mở rộng tuyên truyền chống đế quốc, chống chiến tranh, ủng hộ Liên Xô và ủng hộ cách mạng Trung Quốc…Đại hội thông qua nghị quyết chính trị, Điều lệ Đảng và các nghị quyết về vận động quần chúng Nguyễn Ái Quốc được cử làm đại diện của Đảng

Đại hội lần thứ nhất của Đảng vẫn chưa đề ra được một chủ trương chiến lược phù hợp với thực tiễn cách mạng Việt Nam, chưa đặt nhiệm vụ giải phóng lên hàng đầu

và tập hợp lực lượng toàn dân tộc Đại hội Đảng vẫn cho rằng “ người ta không làm cách mạng phản đế, sau đó mới làm cách mạng điền địa Cách mạng sẽ chỉ thắng lợi với điều kiện hai cuộc cách mạng ấy gắn bó chặt chẽ với nhau và đi cùng nhau” Chính sách Đại hội Ma Cao vạch không sát với phong trào cách mạng thế giới lúc bấy giờ

1.2 Phong trào dân chủ 1936 - 1939

Điều kiện lịch sử và chủ trương của Đảng

Nhằm giải quyết các hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933, giai cấp

tư sản như Đức, Tây Ban Nha… đã dùng bạo lực đàn áp và chuẩn bị cho cuộc chiến tranh thế giới để chia lại thị trường Đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình và an ninh thế giới

Quốc tế cộng sản họp tại Liên Xô vào tháng 7/1935, xác định kẻ thù trước mắt của nhân dân thế giới chính là chủ nghĩa phát xít Chính vì thế nhiệm vụ của giai cấp công nhân và nông dân là chống chiến tranh bảo vệ dân chủ và hòa bình Trong thời gian này thì các Đảng cộng sản ra sức phấn đấu lập mặt trận nhân dân chống chủ nghĩa phát xít Đặc biệt, mặt trận nhân dân Pháp được thành lập do Đảng cộng sản pháp làm nòng cốt dành được chiến lược vang dội trong cuộc tổng tuyển cử năm 1936 dẫn đến sự ra đời của Chính phủ mặt trận nhân dân Pháp Ở Việt Nam đã củng cố hệ thống tổ chức Đảng Cộng sản Đông Dương sau một thời gian đấu tranh gian khổ

Tháng 10/1936, trong văn kiện “ Chung quanh vấn đề chiến sách mới” đảng nêu quan điểm nếu phát triển cuộc tranh đấu chia đất mà ngăn chặn cuộc đấu tranh phản đế thì nên lựa chọn vấn đề nào quan trọng hơn mà giải quyết Nghĩa là chọn địch nguy hiểm nhất, để tập trung lực lượng một dân tộc vào mà đánh cho thắng” Văn kiện này đã nêu cao được tinh thần đấu tranh, thẳng thắn phê phán quan điểm chưa đúng và bước đầu khắc phục hạn chế trong Luận cương chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 10/1930 Đó là nhận thức mới và phù hợp với Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng tại Hội nghị thành lập Đảng 2/1930 và lý luận cách mạng giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc

Phong trào đấu tranh đòi tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình

Với sự lãnh đạo của Đảng, phong trào vận động dân chủ diễn ra trên quy mô rộng lớn, lôi cuốn đông đảo quần chúng tham gia với những hình thức đấu tranh vô cùng phong phú Biết được mặt trận nhân dân Pháp trả tù do cho một số tù chính

trị…Đảng ta đã phát động phong trào đấu tranh công khai quần chúng, tiến tới đại biểu Đông Dương

Khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ 9/1939 do thực dân Pháp đàn áp cách mạng nên Đảng ta đã rút vào để hoạt động bí mật, kết thúc vận động dân chủ Qua cuộc vận động dân chủ, đội quân chính trị quần chúng đã tập hợp dduocj hàng triệu người tập hợp, giác ngộ và rèn luyện Ngoài ra đảng ta cũng tích lũy được nhiều kinh nghiệm ví dụ như: giải quyết mối quan hệ giữa mục tiêu chiến lược và mục tiêu trước mắt; xây dựng củng cố mặt trận thống nhất rộng rãi phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chính trị…

Cuộc vận động dân chủ những năm 1936 - 1939 đã làm cho trận địa và lực lượng cách mạng được mở rộng ở cả nông thôn và thành thị, thực sự là một bước chuẩn bị cho thắng lợi của Cách mạng tháng tám sắp diễn ra

1.3 Phong trào giải phóng dân tộc 1939 - 1945

Bối cảnh lịch sử và chủ trương chiến lược mới của Đảng

Tháng 9/1939 Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, Chính phủ Đalađiê thi hành những biện pháp đàn áp lực lượng dân chủ và nhân dân trong nước, mặt trận nhân dân Pháp tan vỡ Ở Đông Dương, bộ máy đàn áp tăng cường và thiết quân luật được ban bố Ngày 28/9/1939 Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định cấm tuyên truyền cộng sản Đến tháng 6/1940, Đức tiến công Pháp cùng với đó là Thủ tướng Pêtanh ký văn bản đầu hàng Đức Ở Đông Dương thực dân Pháp thi hành nhiều chính sách mới và đàn áp phong trào cách mạng

Hội nghị Trung ương Đảng tháng 11/1339 tại Bà Điểm( Hóc Môn, Gia Định) đã nêu rõ: “ Bước đường sinh tồn của các dân tộc Đông Dương không có con đường

nào khác hơn đó là con đường đánh đổ đế quốc Pháp, chống tất cả ngoại xâm vô luận da trắng hay da vàng để giành lấy giải phóng dân độc lập” Hội nghị nhấn mạnh “ chiến lược cách mạng tư sản dân quyền bây giờ phải thay đổi ít nhiều so với tình thế mới”

Sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài thì đến ngày 28/1/1941 Nguyễn Ái Quốc đã về nước và làm việc ở Cao Bằng Tháng 5/1941, Bác mở Hội nghị lần thứ tám ban chấp hành Trung ương Đảng với chủ trương chiến lược đó là khắc phục hết những hạn chế của Luận cương chính trị tháng 10/1930, khẳng định lại đường lối cách mạng giải phóng dân tộc đúng đắn trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và

lý luận cách mạng của Nguyễn Ái Quốc Đó chính là ngọn cờ dẫn đường cho toàn dân ta đẩy mạnh công cuộc đánh Pháp, đuổi Nhật để giành độc lập tự do dân tộc Phong trào chống Pháp - Nhật, đẩy mạnh chuẩn bị lực lượng cho cuộc khởi nghĩa

vũ trang Ngày 27/9/1940 khi Pháp bị Nhật đánh ở Bắc sơn - Thái Nguyên thì đảng

bộ địa phương ta đã đứng dậy khởi nghĩa Khởi nghĩa Bắc Sơn là bước phát triển của đấu tranh vũ trang giành độc lập

Ở Nam Kỳ, phong trào quần chúng nổ ra ở khắp nơi, tháng 11/1940 Hội nghị trung ương đã họp tại Từ Sơn, Bắc Ninh quyết định duy trì và củng cố lực lượng vũ trang tại đây Đến ngày 23/11/1940 thì quân khởi nghĩa đã đánh chiếm nhiều đồn điền và tiến công nhiều quận…cuộc khởi nghĩa bị Pháp đàn áp khốc liệt dẫn đến tổn thất nặng nề Các cuộc khởi nghĩa ở Bắc Sơn hay Nam Kỳ và Đô lương là những tiếng súng báo hiệu đầu tiên cho cuộc khởi nghĩa toàn quốc, là bước đầu đấu tranh bằng

võ lực của dân tộc ở một nước Đông Dương

Với sự tăng cường đàn áp của Nhật và Pháp với Cách mạng nước ta, chúng đã xử bắn nhiều đồng chí chỉ huy và bắt giữ Hồ Chí Minh và giam tại Trung Quốc Ngày 25/10/1941, Việt Minh công bố tuyên ngôn và nêu rõ: “Việt Nam độc lập đồng minh ra đời” Đảng ta tích cực chăm lo, củng cố tổ chức, huấn luyện đào tạo cán

bộ…và nhiều các bộ vượt ngục về địa phương tham gia khởi nghĩa Dưới sự lãnh đạo của Đảng đội du kích Bắc Sơn được duy trì và phát triển thành Cứu quốc quân Tháng 12/1941, Trung ương ra thông cáo Cuộc chiến tranh Thái Bình Dương và trách nhiệm cần kíp của Đảng Cuối năm 1944 ở Cao Bắc Lạng, cấp ủy địa phương gấp rút chuẩn bị chiến tranh du kích trong phạm vi 3 tỉnh, ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam giải phóng quân do Võ Nguyên Giáp tổ chức tại Cao Bằng ra đời và đánh thắng hai trận liên tiếp ở Phay Khắt ; Nà Ngần góp phần củng cố và mở rộng khu căn cứ Cao-Bắc-Lạng

Cao trào kháng Nhật cứu nước

Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc ở đầu năm 1945 Liên Xô truy kích phát xít Đức trên chiến trường Châu u, giải phóng nhiều nước ở Đông u

và tiến về phía Đức Nước Pháp được giải phóng Quân Pháp ở Đông Dương chuẩn

bị đánh nhật để khôi phục lại quyền thống trị của Pháp

Ngày 9/3/1945 Nhật nổ súng đảo chính lật đổ Pháp, độc chiếm Đông Dương và Pháp nhanh chóng đầu hàng Dự đoán được tình hình thì tổng bí thư Trường Chinh

đã cho họp Ban thường vụ Trung ương Đảng tại Đình Bảng ( Từ Sơn, Bắc Ninh và

ra chỉ thị “ Nhật, Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” Chỉ thị là kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng ta lúc bấy giờ Chiến tranh du kích nổ ra ở vùng thượng du và trung du Bắc kỳ Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quân phối hợp với lực lượng chính trị giải phóng nhiều huyện thuộc các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn…Ngày 16/4/1945 Việt Minh ra chỉ thị về việc tổ chức Ủy ban giải phóng Việt Nam Trong các đô thị các đội danh dự Việt Minh đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền và xây dựng lực lượng để cứu nước

Cao trào kháng Nhật cứu nước đã được đông đảo quần chúng nhân dân, công nhân, học sinh…tham gia hoạt động cách mạng Bộ máy chính quyền Nhật nhiều nơi bị

tê liệt, không khí khởi nghĩa lan rộng cả nước

Tổng khởi nghĩa giành chính quyền

Tháng 8/1945 khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc Đức đầu hàng Liên Xô và Đồng Minh, ngày 8/8/1945 Liên Xô tuyên chiến với Nhật, đánh tan quân Quan Đông của Nhật tại Mãn Châu ( Trung Quốc) Nhật đầu hàng Đồng minh vô điều kiện, quân Nhật ở Đông Dương hoang mang, đây chính là thời cơ cách mạng Đây chính là cuộc chạy đua nước rút với quân Đồng minh mà Đảng ta không thể chậm trễ Ngày 12/8/1945, Ủy ban lâm thời khu giải phóng hạ lệnh khởi nghĩa trong khu Ngày 13/8 Trung ương Đảng thành lập Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc 23 giờ cùng ngày, ủy ban khởi nghĩa toàn quốc ban bố “ Quân lệnh số 1”, phát lệnh tổng khởi nghĩa toàn quốc

Ngày 14-15/8/1945 Hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào, do Hồ chủ tịch

và tổng bí thư Trường Chinh chủ trì với quyết định phát động toàn dân nổi dậy tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở tay Nhật trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương Đại hội quốc dân họp ngày 16/8/1945 tại Tân Trào, đại hội quyết định tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách của Việt Minh, lập Ủy ban giải phóng dân tộc Việt Nam do Hồ Chí Minh làm chủ tịch

Những cuộc khởi nghĩa ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn đã đập tan những cơ quan đầu não của kẻ địch và có ý nghĩa thắng lợi trong cả nước Ngày 26/8/1945 Hồ chủ tịch họp Thường vụ Trung ương Đảng thống nhất đường lối và chủ trương của Đảng Ngày 27/8/1945, Ủy ban giải phóng cải tổ thành chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa do Hồ Chí Minh làm chủ tịch

Ngày 2/9/1945 lễ độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội Chính phủ lâm thời ra mắt quốc dân và đọc tuyên ngôn độc lập : Việt Nam dân chủ ra đời

2 Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945 đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay?

2.1 Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945