(TIỂU LUẬN) thị trường lao động cơ sở lý thuyết và những tác động của đại dịch covid 19 đến thị trường lao động việt nam

Chính vì nhận thức được sự quan trọng của thị trường lao động, nên hôm nay tôi chọn đề tài “Thị trường lao động: cơ sở lý thuyết và những tác động của đại dịch covid 19 đến Thị trường la

Mục lục

I Lý do chọn đề tài 2

II Mục tiêu nghiên cứu 3

III Phương pháp nghiên cứu 3

IV Cơ sở lý luận về thị trường lao động 3

1 Khái niệm 3

2 Những yếu tố cấu thành 4

2.1 Cầu lao động 4

2.2 Cung lao động 4

2.3 Giá cả sức lao động 5

3 Đặc trưng của thị trường lao động 6

4 Phân loại thị trường lao động 7

5 Ý nghĩa của thị trường lao động 8

V Liên hệ đến sự ảnh hưởng của dịch covid 19 đối với thị trường lao động Việt Nam 9

1 Tình hình chung của thế giới và Việt Nam trong mùa đại dịch 9

2 Ảnh hưởng của dịch covid 19 đến cung lao động Việt Nam 9

2.1 Tác động đến lực lượng lao động 9

2.2 Tác động đến lao động có việc làm 10

2.3 Tác động đến lao động thiếu việc làm và thất nghiệp 12

3 Ảnh hưởng của covid 19 đến cầu lao động 13

3.1 Ảnh hưởng đến nhu cầu tuyển dụng theo khu vực 13

3.2 Ảnh hưởng đến nhu cầu tuyển dụng theo ngành nghề 14

3.3 Ảnh hưởng đến nhu cầu lao động theo chất lượng, trình độ kỹ thuật –

văn hóa 14

4 Giá cả hàng hóa sức lao động và thu nhập lao động 15

VI Kiến nghị, giải pháp 15

V Kết luận 16

I Lý do chọn đề tài

Sự phát triển của một nền kinh tế phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố nhưng cốt lõi vẫn là dựa vào nguồn lực sẵn có của đất nước, trong đó gồm có nguồn lực về của và nguồn lực

về người Ở đây cốt yếu muốn nhắc đến chính là lao động Con người chính là trung tâm tạo ra của cải vật chất, trình độ lao động càng nâng cao, năng suất được cải tiến thì chất lượng và số lượng sản phẩm sẽ tăng dần theo cấp số nhân đảm bảo tính khả quan cho sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu Nhưng nếu nguồn lao động có chất lượng thấp, cơ cấu chưa chuyển dịch theo xu hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa thì nền kinh tế chắc chắn sẽ rơi vào khủng hoảng, cơ cấu kinh tế theo ngành có thể rơi vào tình trạng những thế kỷ trước (nông nghiệp chiếm gần 70-80%), quốc gia trở nên lạc hậu Chính vì nhận thức được sự quan trọng của thị trường lao động, nên hôm nay tôi chọn đề tài “Thị trường lao động: cơ sở lý thuyết và những tác động của đại dịch covid 19 đến Thị trường lao động Việt Nam” để bài thực hiện bài tiểu luận này Mong rằng đây có thể là một phần thông tin, kiến thức góp phần các công trình nghiên cứu nền kinh tế vĩ mô của Việt Nam

II Mục tiêu nghiên cứu

Kiến thức kinh tế vĩ mô nói chung và kiến thức về thị trường lao động nói riêng vô cùng rộng lớn và phức tạp Để có thể hiểu đã khó nay để vận dụng vào phân tích thực tiễn lại càng khó hơn Vì vậy để có thể hiểu sâu các khái niệm nắm chắc các đặc điểm của thị trường lao động chúng ta cần thực hiện hệ thống hóa kiến thức một cách logic, hợp lý và

dễ ghi nhớ nhất Đây cũng là những tiêu chí được tôi ưu tiên hàng đầu khi đưa ra cơ sở lý luận của đề tài này

Có thể nói nền kinh tế Việt Nam cũng như toàn cầu đang phải đối diện với những biến chuyển lớn và hết bất ngờ do sự xuất hiện của đại dịch covid 19 Đại dịch đã gây ra những ảnh hưởng tiêu cực sâu rộng trên nhiều lĩnh vực vì vậy để có thể tạo phòng tuyến vững vàng nhất trong cuộc chiến dai dẳng này chúng ta cần tìm hiểu nguyên nhân, phân tích thực trạng thật chi tiết Qua đó có thể nâng cao tầm ý thức của người dân chung tay đẩy lùi dịch bệnh

Nếu chỉ phân tích thực trạng một cách vô chủ đích như vậy thì chẳng có vấn đề nào

thế cần lấy những số liệu, đánh giá thực tế làm cơ sở để đưa ra các giải pháp chi tiết, phù hợp với từng khu vực, từng thành phố, kịp thời giúp dân thoát khỏi khó khăn, đặc biệt là dân lao động Đây cũng chính là mục tiêu cuối cùng mà tôi thực hiện bài tiểu luận này

III Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích và tổng hợp số liệu

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp phân tích và đánh giá

IV Cơ sở lý luận về thị trường lao động

1 Khái niệm

Thị trường lao động là sự trao đổi hàng hóa sức lao động giữa một bên là những người sở hữu sức loa động và một bên là những người cần thuê sức lao động đó Sự trao đổi này được thỏa thuận trên cơ sở mối quan hệ lao động như tiền lương, tiền công, điều kiện làm việc, thông qua một hợp đồng làm việc bằng văn bản hay bằng miệng [ CITATION Wik20 \l 1066 ]

Thị trường lao động là thị trường chiếm thị phần lớn nhất và nắm vai trò quan trọng nhất vì lao động là hoạt động chiếm thời gian lớn nhất và kết quả của quá trình trao đổi là việc làm được trả công

2 Những yếu tố cấu thành

2.1 Cầu lao động

2.1.1 Khái niệm

 Cầu lao động là khái niệm mô tả lượng nhu cầu lao động mà một nền kinh tế hoặc một công ty sẵn sàng sử dụng tại một thời điểm nhất định và nhu cầu này được xác định bởi mức lương thực tế mà các công ty sẵn sàng trả cho lao động này và số lượng lao động sẵn sàng làm việc với mức lương đó

2.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng

 Giá sản phẩm: khi giá thay đổi làm cho doanh thu cận biên thay đổi và đường

 Thay đổi quỹ máy móc thiết bị và các yếu tố khác mà lao động sử dụng trong quá trình sản xuất Nếu quỹ này tăng lên đồng nghĩa với việc số vốn hiện vật

mà một người lao động sử dụng tăng lên, hiệu suất cận biên tăng khiến đường cầu lao động dịch sang phải, cầu lao động tăng và ngược lại

 Trình độ khoa học công nghệ cũng ảnh hưởng đến cầu lao động Công nghệ được cải tiến lượng sản phẩm trung bình mà mỗi công nhân sản xuấy ra nhiều hơn, sản phẩm cận biên MPL tăng làm MRL cũng tăng lên đường cầu lao động dịch sang phải, cầu lao động tăng và ngược lại

2.2 Cung lao động

2.2.1 Khái niệm

 Cung lao động là lượng sức lao động mà người lao động có khả năng và sẵn sàng cho doanh nghiệp thuê theo các mức tiền công khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định

2.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng

 Mức tiền công trả cho một đơn vị lao động: Mức tiền công này càng cao thì khả năng và tính sẵn sàng cung ứng sức lao động của người lao động càng cao và ngược lại

 Áp lực kinh tế: Cuộc sống ngày càng hiện đại nhu cầu con người là vô hạn để đáp ứng được thỏa mãn bản thân con người cần có thu nhập – chình là mức lương đánh đổi bằng sức lao động của bản thân

 Áp lực tâm lý xã hội: Xã hội thường hay lên án những người lười biến, vô công rỗi nghề vì thế để tránh sức ép từ cộng đồng người lao động có thêm động lực đẻ tham gia sản xuất, cung cấp sức lao động cho nhà cung ứng

 Nhu cầu giải trí: Con người chỉ có thể lao động trong một thời gian dài và không có nhu cầu nghỉ ngơi để phục hồi năng lượng, đây cũng là lý do ảnh hưởng đến nguồn cung lao động cho doanh nghiệp

1 Nguồn: Vietbiz

 Các nhân tố khác: thời tiết, dịch bệnh, môi trường lao động cũng tác động

không nhỏ đến người lao động có thể làm giảm năng suất lao động

2.3 Giá cả sức lao động

 Cân bằng thị trường lao động

Trạng thái cân bằng của thị trường lao động là trạng thái mà cung lao động bằng với

cầu lao động hay nói cách khác đường cung và đường cầu lao động cắt nhau tại điểm cân

bằng có giá lao động cân bằng sẽ là giá những doanh nghiệp muốn mua và lượng cân

bằng mà người lao động muốn bán gọi là điểm cân bằng

Đường cầu lao động DL cắt đường cung lao động

SL tại điểm E nơi có mức lương W0 và mức giá thuê lao

động là W0 và mức thuê lao động là L0 Ở một mức

lương W1 thấp hơn mức cân bằng W0 , số lượng lao

động muốn cung ứng sẽ ít hơn L1 khi đó xảy ra tình

trạng thiếu hụt Và khi giá lao động ở mức W2 cao hơn

mức W0 thì lượng lao động cung ứng sẽ lớn hơn và tình

trạng dư thừa xảy ra

 Từ việc tác động qua lại của cung và cầu trên thị trường lao động tạo ra giá cả lao

động chính là mức tiền lương mà người công nhân được trả Nếu cung cầu không co

giãn linh hoạt với độ tăng của giá thì tình trạng thất nghiệp sẽ xảy ra

3 Đặc trưng của thị trường lao động

 Hàng hóa trên thị trường là hàng hóa đặc biệt – sức lao động, hàng hóa này

gắn chạt với nguồn cung Hay nói cách khác người lao động nắm giữ quyền

kiểm soát số lượng và chất lượng sức lao động và trong quá trình sản xuất

người lao động cần có thời gian để tích lũy, bù đắp lại lượng năng lượng đã

sử dụng Vì thế người sử dụng lao động phải biết cách xây dụng mối quan hệ,

cơ chế đãi ngộ cho người lao động thích hợp nhằm khuyến khích, tạo động

lực để người lao động làm việc hiệu quả

 Hàng hóa sức lao động không đồng nhất với nhau, sức lao động của mỗi

người, mỗi độ tuổi, giới tình, trình độ học vấn, tư duy, là khác nhau, chưa

kể ở từng ngành nghề khác nhau sẽ hình thành nên những kinh nghiệm, năng lực khác nhau cho người lao động từ đó làm khác đi hàng hóa sức lao động của mỗi người

 Gía của sức lao động trên thị trường lao động do quan hệ cung – cầu lao động xác định hay thông qua thỏa thuận giữa người lao động và người thuê lao động Khi cung lớn hơn cầu thì giá lao động sẽ thấp hơn mức giá cân bằng còn khi cung nhỏ hơn cầu như trường hợp về số lượng thấp lao động kỹ thuật cao như hiện nay nước ta thì mức lương của những lao động này là mơ ước của nhiều người khác

 Lao động vừa là yếu tố đầu vào của sản xuất lại vừa quy định chất lượng, số lượng của sản phẩm hàng hóa và dịch vụ được sản xuất Đây là lý do tại sao khi thực hiện các chính sách lên giá của hàng hóa và dịch vụ sẽ ảnh hưởng đến mức lương và việc làm

 Giới hạn của thị trường lao động theo nguồn cung là địa lý còn giới hạn chuyên môn thì theo ngành, nghề Vì thế để tận dụng tối đa nguồn cần cần điều tra vị trí địa lý, đặc trưng ngành nghề sự liên kết giữa các loại thị trường lao động khác nhau

 Trong các thỏa thuận hay đàm phán người lao động luôn là phía yếu thế hơn

vì hiện nay nguồn cung lao động khá nhiều do tốc độ tăng trưởng kinh tế chưa tương xứng với tốc độ gia tăng dân số, người lao động với chất lượng chưa cao, không có tư liệu sản xuất nên luôn bị nhà tuyển dụng trả lương thấp, yêu cầu công việc khắt khe Nhưng đối với nguồn cung lao động chất lượng cao thì sự cân bằng giữa cung và cầu ổn định hơn về phần nội dung hợp đồng

 Thị trường lao động cũng như những thị trường khác đều chị sự tác động của Chính phủ thông qua quy chế, hình phạt, mức tiền lương tối thiểu Các thể chế được luật hóa tác động đến cả người sử dụng lao động và người cung cấp sức lao động trong quá trình thỏa thuận hợp đồng

4 Phân loại thị trường lao động

Xét theo góc độ pháp lý:

 Thị trường lao động hợp pháp: hoạt động theo quy định của Pháp luật

 Thị trường lao động bất hợp pháp: hoạt động ngoài quy định Pháp luật Xét theo góc độ quản lý:

 Thị trường lao động đặc thù: hoạt động dưới sự quản lý, điều tiết của Chính phủ

 Thị trường lao động tự do: hoạt động dưới các chính sách thị trường lao động

Xét theo góc độ địa lý:

 Thị trường lao động địa phương

 Thị trường lao động thành thị

 Thị trường lao động nông thôn

 Thị trường lao động quốc gia

 Thị trường lao động quốc tế

Xét theo góc độ hình thức

 Thị trường lao động chính thức

 Thị trường lao động phi chính thức

Xét theo góc độ kỹ năng

 Thị trường lao động giản đơn

 Thị trường lao động chuyên môn kỹ thuật

 Thị trường lao động chất xám

Xét theo mức độ phát triển

 Thị trường cạnh tranh hoàn hảo

 Thị trường lao động độc quyền mua

 Thị trường lao động độc quyền bán

 Thị trường lao động song phương

5 Ý nghĩa của thị trường lao động

Sự phát triển của thị trường lao động sẽ tác động trực tiếp đến thu hút đầu tư và sự phát triển của nền kinh tế

 Lao động là yếu tố đầu vào quan trọng nhất vì nó quyết định hiệu quả sử dụng của các yếu tố sản xuất khác và chất lượng của sản phẩm đầu ra Vậy một thị trường lao động được gọi là tiềm năng khi có số lượng lao động lớn

đủ đáp ứng nhu cầu của nhà sản xuất đảm bảo thực hiện đúng kế hoạch kinh doanh

 Thị trường lao động có nguồn lực dồi dào, chất lượng tốt sẽ là điểm sáng thu hút lượng lớn vốn đầu tư cả trong nước lẫn nước ngoài đặc biệt trong xu hướng hội nhập toàn cầu hiện nay, yếu tố này còn quyết định đến khả năng cạnh tranh và sự tồn tại của doanh nghiệp trên thị trường chung,

 Chi phí lao động chiếm tỷ trọng lớn trong gias cả sản phẩm vì vậy một thị trường lao động có chi phí thích hợp sẽ thu hút được các nhà đầu tư mạnh và lâu dài

 Điều kiện giao dịch trên thị trường cũng có vai trò không nhỏ, nếu trên thị trường lao động nào có điều kiện thỏa thuận “dễ thở” hơn thì tất nhiên sẽ có khả năng kích thích nhà tuyển dụng hơn

V Liên hệ đến sự ảnh hưởng của dịch covid 19 đối với thị trường lao động Việt Nam

1 Tình hình chung của thế giới và Việt Nam trong mùa đại dịch

Vào những tháng đầu năm 2021, tình hình kinh tế thế giới có nhiều khả quan hơn và bắt đầu phục hồi Ngân hàng thế giới WB dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ đạt mức 5,6% năm 2021 đẩy là tốc độ phục hồi sau khủng hoảng nhanh nhất trong vòng 80 năm qua, quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự kiến GDP toàn cầu sẽ tăng 6% trong năm 2021, các nền kinh tế lớn nhưng Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc cũng có dấu hiệu phục hồi Báo cáo của WB cho rằng, động lực chủ yếu thúc đẩy tốc độ phát triển chính là nhờ vào chương trình tiêm phòng vacxin covid 19 kết hợp chặt chẽ với các chính sách vĩ mô thúc đẩy tăng trưởng khác Nhưng 3 tháng trở lại đây dịch bệnh bắt đầu bùng phát trở lại với sự xuất

hiện của virus chủng mới Sars- cov2, theo một đánh giá của Tổ chức Lao động Quốc tế ILO, cuộc khủng hoảng kinh tế và lao động do Covid – 19 gây ra có thể làm tăng thêm 25 triệu người thất nghiệp trên toàn cầu Số lượng thất nghiệp này tương đương với con số

22 triệu vào năm xảy ra khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008

Đối với Việt Nam, đợt dịch thứ tư bùng phát làm gián đoạn tiến trình khôi phục kinh

tế của đất nước khiến các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội và Đà Nẵng ảnh hưởng nghiêm trọng còn thành phố Hồ Chí Minh dường như bị tê liệt hoàn toàn Tuy vậy, theo điều tra của Tổng cục thống kê tình hình lao động của quý II có phần khả quan hơn về tỷ

lệ lao động có việc làm phi chính thức, và tỷ lệ tham gia lực lượng lao động

2 Ảnh hưởng của dịch covid 19 đến cung lao động Việt Nam

2.1 Tác động đến lực lượng lao động

Trong quý II/2021 số lượng người lao động mất việc làm, phải nghỉ làm, giảm thu nhập là 12,8 triệu người thuộc nhóm 15 tuổi trở lên, và cao hơn 3,7 triệu lao động so với quý I Trong đó có 557 nghìn người bị mất việc, chiếm 4,4%; 4,1 triệu người phải tạm nghỉ/tạm ngừng sản xuất kinh doanh chiếm 31,8 %; 4,3 triệu người bị cắt giảm giờ làm hoặc buộc phải nghỉ giãn việc, nghỉ luân phiên, chiếm 34,1% và 8,5 triệu lao động bị giảm thu nhập, chiếm 66,4%

Lao động tại thành thị chịu tác động nặng nề hơn khu vực nông thôn khi thực hiện các biện pháp phòng chống dịch tại các nhà máy, công xưởng Có 21,9% lao đô ̣ng khu vực thành thị bị ảnh hưởng xấu, trong khi đó con số này ở nông thôn là 14,3%

Trong độ tuổi từ 15 trở lên, tỷ lệ thất nghiệp là 36,3% vào quý II/2021 và tăng thêm 11,8% trong quý II chỉ còn 22,6% là còn có việc làm tại các khu vực, các thành phố chưa

bị ảnh hưởng sâu bởi dịch bệnh So với cùng

kỳ năm 2019 là thời điểm chưa có dịch thì lực lượng lao động vẫn thấp hơn 304 người Đại dịch Covid 19 đã làm hao hụt đi 1,7 triệu dân

số từ 15 tuổi trở lên – một nguồn lực tiềm năng cho thị trường lao động nước ta

Có việc làm Thất nghiệp Không hoạt

động kinh tế 0.0

5.0

10.0

15.0

20.0

25.0

30.0

35.0

40.0

45.0

50.0

15.5

36.3

4.3 22.6

48.1

3.8

Quý I năm 2021 Quý II năm 2021