(TIỂU LUẬN) đề tài tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH về CHIẾN lược “TRỒNG NGƯỜI” LIÊN hệ đến VIỆC HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN và HOÀN THIỆN HÌNH mẫu SINH VIÊN VIỆT NAM TRONG THỜI đại NGÀY NAY

Ưu điểm của việc hình thành, phát triển và hoàn thiện mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay.... Khuyết điểm của việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA KHOA KHOA HỌC ỨNG DỤNG

BÀI TẬP LỚN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

LỚP: L09 NHÓM: 22

HỌC KỲ 221, NĂM HỌC 2022-2023

ĐỀ TÀI: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHIẾN LƯỢC

“TRỒNG NGƯỜI” LIÊN HỆ ĐẾN VIỆC HÌNH THÀNH,

PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN THIỆN HÌNH MẪU SINH VIÊN

VIỆT NAM TRONG THỜI ĐẠI NGÀY NAY

GVHD: ThS Phan Thị Thanh Hương

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 2

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến lược trồng người 2

1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người 2

1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người 2

1.2.1 Con người là mục tiêu của cách mạng 4

1.2.2 Con người là động lực của cách mạng 5

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng con người 7

1.3.1 Ý nghĩa của việc xây dựng con người 7

1.3.2 Nội dung xây dựng con người 8

1.3.3 Phương pháp xây dựng con người 8

2 Liên hệ đến việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay 10

2.1 Thực trạng việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay 10

2.1.1 Ưu điểm của việc hình thành, phát triển và hoàn thiện mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay 10

2.1.2 Khuyết điểm của việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay 13

2.2 Giải pháp cần thực hiện để góp phần hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam thời đại ngày nay 19

2.2.1 Giải pháp để không ngừng phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay 19

2.2.2 Giải pháp để khắc phục những khuyết điểm của việc phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay 27

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

PHẦN MỞ ĐẦU

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm và tư tưởng của Hồ Chí Minhtrong sự nghiệp cách mạng của ông được Đảng Cộng sản Việt Nam tổng kết, hệ thốnghóa Hệ thống tư tưởng này bao gồm những quan điểm về những vấn đề cơ bản củacách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hộichủ nghĩa

Chủ tịch Hồ Chí Minh chẳng những là nhà chính trị sáng suốt, Người còn là nhàvăn hóa lớn, nhà giáo dục vĩ đại của dân tộc ta Với tình thương yêu con người bao la,rộng lớn, Bác đã để lại cho chúng ta di huấn hết sức quý báu đó là quan tâm đến việcbồi dưỡng cho thế hệ mai sau

Trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo, tư tưởng của Hồ Chí Minh là một kho tàngnhững giá trị nhân văn cao cả Một trong những giá trị tư tưởng về con người và chiếnlược “Trồng người” Con người là vấn đề lớn, được đặt lên hàng đầu và là vấn đề trungtâm xuyên suốt tư tưởng của Người

Trong sự phát triển kinh tế xã hội, giáo dục có một vị trí, vai trò to lớn, vì nó lànhân tố quan trọng tạo nên những con người mới - nguồn lực cơ bản nhất để thực hiệnmục tiêu phát triển kinh tế xã hội Ngoài ra giáo dục còn là phương thức chủ yếu để lưugiữ, phổ biến, giao lưu và phát triển văn hoá Hơn nữa cùng với văn hóa, giáo dục cũng

là phương thức cơ bản để hình thành nhân cách con người trong xã hội Vì vậy, chúng

ta không thể xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội (CNXH) nếu không xây dựng đượcmột nền giáo dục hiện đại phát triển

Học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh là đều cần thiết cho sinh viên Khôngnhững để hiểu rõ sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm đường lối của Đảng mà

là để vận dụng từ đó hình thành, phát triển và hoàn thiện mẫu sinh viên Việt Nam gópphần đẩy mạnh giáo dục – đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sựphát triển nhanh và bền vững đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa

PHẦN NỘI DUNG

2.2.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến lược trồng người

2.2.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người

Theo Hồ Chí Minh, con người là một chỉnh thể, thống nhất về trí lực tâm lực thểlực, đa dạng bởi mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội (quan hệ gia đình, dòng tộc, làng

xã, quan hệ giai cấp, dân tộc,…) và các mối quan hệ xã hội (quan hệ chính trị, văn hóa,đạo đức, tôn giáo,…) Trong mỗi con người đều có tính xấu và tính tốt1, quan điểm củaNgười về con người và bản chất của con người đều xuất phát từ thực tiễn, Người đưa ranhững quan điểm chủ yếu về con người rất độc đáo mà rất thiết thực

Người định nghĩa về con người: "”””Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào cả nước Rộng nữa là cả loài người" nguồn.

Như vậy, con người không phải là những cá thể biệt lập Chỉ có trong quan hệ xã hội,trong hoạt động thực tiễn xã hội con người mới có lao động, ngôn ngữ, tư duy, chế tạocông cụ lao động, mới thật sự trở thành con người đúng nghĩa

Tất cả nhu cầu về vật chất và tinh thần đó được đáp ứng hay không, lại hoàn toànphụ thuộc vào chế độ xã hội, vào hình thái kinh tế - xã hội mà con người đang sống

Người nói: "đồng bào ai cũng có ăn, có mặc, " nguồn vì đây là những điều thiết yếu đểtồn tại Người vẫn nhớ và thường nhắc lại yếu tố sinh vật của con người "Dân dĩ thực vithiên" (Dân lấy ăn làm trời, nếu không có ăn là không có trời) Lại có câu "Có thực mớivực được đạo" (Không có ăn thì chẳng làm được việc gì cả) Từ đó ta thấy việc quantâm đến cái ăn, cái mặc, cái ở của nhân dân luôn đặt lên hàng đầu trong mối quan tâmcủa Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh nhấn mạnh trách nhiệm đối với đời sống của nhân dân Ðó là nhữngviệc cần phải làm ngay: "1.Làm cho dân có ăn 2 Làm cho dân có mặc 3 Làm cho dân

có chỗ ở 4 Làm cho dân có học hành Cái mục đích chúng ta đi đến là bốn điều đó Ði đến để dân nước ta xứng đáng với tự do độc lập và giúp sức được cho tự do độc lập ".

1 (2021), Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc Gia sự thật, Hà Nội, tr.241

nguồn Người căn dặn: "chính sách của Ðảng và Chính phủ là phải hết sức chăm nom, đến đời sống của nhân dân" nguồn Nếu dân đói, dân rét, dân dốt là Ðảng có lỗi.

Trong thực tiễn, con người có nhiều chiều quan hệ: quan hệ với cộng đồng xa hội(là một thành viên); quan hệ với một chế độ xã (làm chủ hay bị áp bức); quan hệ với tựnhiên (một bộ phận không tách rời) Hồ Chí Minh nhìn nhận con người lịch sử - cụ thể

về giới tính, lứa tuổi nghề nghiệp, chức vụ, vị trí, đảnh viên, công nhân, trong từng giaiđoạn cụ thể

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, trong các giai cấp bóc lột ở Việt Nam chỉ cómột số ít cam tâm làm tay sai cho thực dân đế quốc, chỉ có một số ít là phản lại dân tộc

và đất nước, còn đại bộ phận vẫn thấy cái nhục mất nước của con người Việt Nam.Truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc đã hun đúc nên tinh thần văn hóa tiềm ẩn bêntrong mọi người dân Việt Nam, bất kể giai cấp nào Cho nên nếu làm thức tỉnh tinh thầndân tộc ở họ, thì họ vẫn đứng về phía dân tộc đối mặt với bọn đế quốc thực dân Từ đó,Người đã sớm đưa ra chủ trương phân hóa giai cấp địa chủ thành thị, trung, tiểu địa chủ;phân hóa giai cấp tư sản thành tư sản dân tộc, tư sản mại bản, không phân biệt giai cấp,dân tộc, tôn giáo, không phân biệt giàu nghèo

Trong tiến trình lịch sử Việt Nam, đây là một trong những thắng lợi của tư tưởng

Hồ Chí Minh Thắng lợi ấy đã chứng minh Hồ Chí Minh đã giải quyết đúng đắn mốiquan hệ dân tộc - giai cấp một cách sáng tạo, không chỉ trong đường lối cách mạng, màcòn về mặt con người, và con người Việt Nam với những điều kiện lịch sử cụ thể củanó

Nét đặc sắc trong quan điểm của Hồ Chí Minh về con người là nhìn nhận đặcđiểm con người Việt Nam với những điều kiện lịch sử cụ thể, cấu trúc kinh tế, xã hội cụthể, với những cấu trúc kinh tế, xã hội cụ thể,… giúp giải quyết mối quan hệ dân tộc vàgiai cấp, không chỉ về đường lối cách mạng mà cả về mặt con người1

1 Bộ giáo dục và đào tạo (2021), Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị Quốc Gia sự thật, Hà Nội,

tr.242.

2.2.3 Quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò của con người

2.2.4 Con người là mục tiêu của cách mạng

Con người là mục tiêu của cách mạng Con người là chiến lược số một trong tưtưởng và hành động của Hồ Chí Minh Mục tiêu này được cụ thể hóa trong ba giai đoạncách mạng (giải phóng dân tộc – xây dựng chế độ dân chủ nhân dân – tiến dần lên xãhội chủ nghĩa) nhằm giải phòng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp, giảiphóng con người

Vậy thế nào là giải phóng dân tộc? Giải phóng dân tộc là xóa bỏ ách thống trị củachủ nghĩa đế quốc, giành lại độc lập cho dân tộc Con người trong giải phóng dân tộc là

cả cộng đồng dân tộc Việt Nam Phạm vi thế giới là giải phóng các dân tộc thuộc địa.Còn giải phóng xã hội là như thế nào? Giải phóng xã hội là đưa xã hội phát triểnthành một xã hội không có chế độ người bóc lột, một xã hội có nền sản xuất phát triểncao và bền vững, văn hóa tiên tiến, mọi người là chủ và làm chủ xã hội, có cuộc sống

ấm no, tự do, hạn phúc, một xã hội văn minh, tiến bộ Xã hội đó phát triển cao nhất là

xã hội cộng sản, giai đoạn đầu là xã hội chủ nghĩa

Giải phóng giai cấp là xóa bỏ sự áp bức, bóc lột của giai cấp này đối với giai cấpkhác; xóa bỏ sự công, bất bình đẳng xã hội; xóa bỏ nền tảng kinh tế - xã hội đẻ ra sựbốc lột giai cấp; dần dần thủ tiêu sự khác biệt giai cấp, các điều kiện dẫn đến sự phânchia xã hội thành giai cấp và xác lập một xã hội không có giai cấp Con người trong giảiphóng xã hội là giai cấp cần lao, trước hết là giai cấp công nhân và giai cấp nông dân.Phạm vi thế giới là giải phóng giai cấp vô sản và nhân dân lao động các nước

Giải phóng con người là xóa bỏ tình trạng áp bức, bóc lột, nô dịch con người; xoa

bỏ các điều kiện xã hội làm tha hóa con người, làm cho mọi người được hưởng tự do,hạnh phúc, có điều kiện phát huy năng lực sáng tạo, làm chủ xã hội, làm chủ tự nhiên

và làm chủ bản thân, phát triển toàn diện theo đúng bản chất tốt đẹp của con người Conngười trong giải phóng con người là cá nhân là cá nhân mỗi con người Phạm vi thếgiới là giải phóng loài người

Các “giải phóng” đó là kết hợp chạt chẽ với nhau, giải phóng dân tộc đã có mộtphần giải phóng xã hội và giải phóng con người; đồng thời nối tiếp nhau, giải phóngdân tộc mở đường cho giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp và giải phóng con người.

2.2.5 Con người là động lực của cách mạng

Con người là động lực của cách mạng Theo Hồ Chí Minh, con người là vốn quýnhất, động lực, nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng Người nhấnmạnh “mọi việc đều do người làm ra”; “trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân, trong thế giưới không gì mạnh bằng sức mạnh đoàn kết của nhân dân” “Ý dân là ý

trời” “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” nguồn,

diễn giải. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Nhân dân là những người sáng tạochân chính ra lịch sự thông qua các hoạt động thực tiễn cơ bản nhất như lao động sảnxuất, đấu tranh chính trị - xã hội, sáng tạo ra các giá trị văn hóa Nói đến nhân dân là nóiđến lực lượng, trí tuệ, quyền hành, lòng tốt, niềm tin, đó chính là gốc, động lực cáchmạng

Như chúng ta đã biết, sự thối nát, bạc nhược của chế độ phong kiến Việt Nam, sựxâm lược và bóc lột tàn tệ của thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX làm chodân tộc ta mất độc lập, nhân dân mất tự do, đồng bào ta phải sống trong cảnh tối tăm,

tủi nhục của kiếp người nô lệ Hồ Chí Minh đau xót khi thấy “chưa có bao giờ ở một thời đại nào, ở một nước nào, người ta lại vi phạm mọi quyền làm người một cách độc

1 Hồ Chí Minh, Sđd., t.1, tr.383.

phóng, không có độc lập thì cũng không giải phóng được các giai cấp cần lao Nói cáchkhác, giải phóng dân tộc là tiền đề, là điều kiện tiên quyết để giải phóng con người vàthực hiện các quyền con người Tại Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8, tháng 5 -

1941, Người vạch rõ rằng, nếu chúng ta không giải quyết được vấn đề dân tộc giảiphóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc thì không những toàn thểquốc gia dân tộc còn phải chịu kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi bộ phận, giai cấp đến ngànnăm cũng không đòi được Sau này, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầykhó khăn và gian khổ, Người tuyên bố một cách đanh thép: Dù đốt cả dãy Trường Sơnthì cũng phải giành cho được độc lập dân tộc Hồ Chí Minh đã khẳng định lẽ sống củadân tộc Việt Nam và vạch ra chân lý của thời đại qua luận điểm bất hủ: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” nguồn Tự do cho đồng bào, độc lập cho Tổ quốc - đó là mụctiêu mà suốt đời Người phấn đấu không mệt mỏi

Sự sáng suốt và thiên tài của Hồ Chí Minh trong việc xác định lực lượng cáchmạng còn biểu hiện ở chỗ, trong khi Quốc tế cộng sản chỉ nhấn mạnh vai trò của côngnông thì Người còn thấy khuynh hướng tích cực của các giai tầng khác Trong cuộccách mạng dân tộc dân chủ, quan điểm của Hồ Chí Minh là giai cấp nào ủng hộ cáchmạng, có thể tham gia cách mạng đều trở thành động lực cách mạng Người cho rằng,dưới chế độ cũ, tầng lớp tiểu tư sản, tư sản dân tộc, trí thức cũng bị áp bức, bóc lột.Nhưng điều đáng quan tâm là lực lượng này có đầu óc dân tộc, có đầu óc cách mạng

Họ cũng muốn chống đế quốc, phong kiến và do vậy, có thể trở thành bầu bạn của cáchmạng Người cũng chỉ rõ là các tầng lớp phú, trung, tiểu địa chủ, tư bản An Nam khichưa ra mặt làm phản thì cũng nên lợi dụng họ, lôi kéo họ để trở thành lực lượng cáchmạng Với quan điểm đó, Người chủ trương xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc dưới sựlãnh đạo của giai cấp công nhân và Đảng Cộng sản để phát huy tinh thần cách mạngcủa các bộ phận xã hội này

Với tính cách động lực của sự phát triển xã hội, quần chúng nhân dân không chỉ làlực lượng chính của cuộc đấu tranh cách mạng, mà còn là lực lượng sản xuất trực tiếpcủa xã hội Theo Hồ Chí Minh, quần chúng nhân dân là lực lượng sáng tạo nên lịch sử,

sáng tạo nên những giá trị vật chất và giá trị tinh thần cho xã hội Người nói: “Tất cả của cải vật chất trong xã hội, đều do công nhân và nông dân làm ra Nhờ sức lao động

của công nhân và nông dân, xã hội mới sống còn và phát triển” 1 Thông qua quá trìnhsản xuất, con người không chỉ thực hiện một quy luật tất yếu để tồn tại – lao động, màcòn tạo nên tiền đề vật chất chuẩn bị cho những bước biến đổi, phát triển mới của lịchsử.

Tóm ý 1.2 , Tóm lại, Như vậy

2.2.6 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng con người

Ý nghĩa của việc xây dựng con người

Xây dựng con người là yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, vừa cấpbách vừa lâu dài, có ý nghĩa chiến lược Xây dựng con người là một trọng tâm, bộ phậnhợp thành của chiến lược phát triển đất nước, có mối quan hệ chặt chẽ với nhiệm vụxây dựng chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Hồ Chí Minh nêu hai quan điểm nổi bậtlàm sáng tỏ sự cần thiết xây dựng con người

Câu dẫn (Bên cạnh đó, Người nhấn mạnh “Vì lợi ích trăm năm thì phải “trồngngười” nguồn “Trồng người” là công việc lâu dài, gian khổ, vừa vì lợi ích trước mắtvừa vì lợi ích lâu dài, là công việc của văn hóa giáo dục “Trồng người” phải được tiếnhành thường xuyên trong suốt tiến trình đi lên chủ nghĩa xã hội và phải đạt được nhữngkết quả cụ thể trong từng giai đoạn cách mạng Nhiệm vụ “trồng người” phải được tiếnhành song song với nhiệm vụ phát triển lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội

chủ nghĩa “Trồng người” phải được tiến hành bền bỉ, thường xuyên trong suốt cuộc đời mỗi người, với ý n ghãi vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm của cá nhiệm của cá nhân đối sự nghiệp xây dựng đất nước Công việc “trồng người” là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội kết hợp với tính tích cực, chủ động của từng người” 2 diễn giải

Theo Bác “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần phải có những con người xã hội chủ nghĩa” nguồn Chủ nghĩa xã hội sẽ tạo ra những con người xã hội chủnghĩa, con người xã hội chủ nghĩa là động lực xây dựng chủ nghĩa xã hội Không phải

1 Hồ Chí Minh Sđd., t.7, tr 203.

2 Đây là lời của Quản Trọng thời Xuân Thu: “Nhât niên chỉ kế mạc như thụ cốc, thập niên chí kế mạc như thụ mộc, bách niên chi kế mạc như thụ nhân” (kế hoạch một năm không gì bằng trồng lúa, kế hoạch mười năm không gì bằng trồng cây, kế hoạch trăm năm không gì bằng trồng người)

chờ cho kinh tế, văn hóa phát triển cao rồi mới xây dựng con người xã hội chủ nghĩa;cũng không phải xây dựng xong những con người xã hội chủ nghĩa rồi mới xây dựngchủ nghĩa xã hội Việc xây dựng con người xã hội chủ nghĩa được đặt ra ngay từ đầu vàphải đucợ quan tâm trong suốt quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội “Trước hết cầnphải có những con người xã hội chủ nghĩa” cần được hiểu trước hết cần có những conngười với những nét tiêu biểu của xã hội chủ nghĩa như lý tưởng, đạo đức, lối sống, tácphong xã hội chủ nghĩa Đó là những con người đi trước, làm gương lôi cuốn ngườikhác theo con đường xã hội chủ nghĩa Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Trong bất cứ phong trào cách mạng nào, tiên tiến là số ít và số đông là trung gian, muốn củng cố và mở rộng phong trào, cần phải nâng cao hơn nữa trình độ giác ngộ của trung gian để kéo chậm tiến” 1 diễn giải

Nội dung xây dựng con người

Hồ Chí Minh quan tâm xây dựng con người toàn diện vừa “hồng” vừa “chuyên”

Đó là những con người có mục đích và lối sống cao đẹp, có bản lĩnh chính trị vữngvàng, những con người của chủ nghĩa xã hội, có tư tưởng, tác phong và đạo đức xã hộichủ nghĩa và nặng lực tự làm chủ Xây dựng con người toàn diện với những khía cạnhchủ yếu sau:

• Có ý thức làm chủ, tinh thần tập thể xã hội chủ nghĩa và tư tưởng “mình vì mọi người, mọi người vì mình”

• Cần kiệm xây dựng đất nước, hăng hái bảo vệ Tổ quốc

• Có lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần quốc tế trong sáng

• Có phương pháp làm việc khoa học, phong cách quần chúng, dân chủ, nêu

gương

Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao đạo đức cách mạng, quét sachchủ nghĩa cá nhân; bồi dưỡng về năng lực trí tuệ, trình độ lý luận chính trị, văn hóakhoa học – kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ, sức khỏe

1 Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.358.

Phương pháp xây dựng con người

Mỗi người tự rèn luyện, tu dưỡng ý thức, kết hợp chặt chẽ với xây dựng cơ chế,tính khoa học của bộ máy và tạo dựng nền dân chủ Việc nêu gương, nhất là ngườiđứng đầu, có ý nghĩa rất quan trọng Hồ Chí Minh thường nói đến “tu thân, chính tâm”thì mới có thể “trị quốc, bình thiên hạ” (làm những việc có lợi cho nước, cho dân) Vănhóa phương Đông cho thấy “ một tấm gương sống có giá trị hơn một trăm bài diễn văntuyên truyền” và “tiên trách kỷ, hậu trách nhân” Hồ Chí Minh thường nhắc lại nhữngđiều ấy trong khi bàn biện pháp xây dựng con người Người nói rằng “lấy gương ngườitốt, việc tốt hằng ngày để giáo dục lẫn nhau” là rất cần thiết và bổ ích

Biện pháp giáo dục có một vị trí quan trọng như thế nào? Hồ Chí Minh nhắc nhởrằng “hiền, giữ của con người không phải là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên”nguồn Theo Người, các cháu mẫu giáo, tiểu học như tờ giấy trắng Chúng ta vẽ xanhthì xanh, chúng ta vẽ đỏ thì đỏ Nói như vậy để thấy giáo dục rất quan trọng trong việcxây dựng con người

Chú trọng vai trò của tổ chức của Đảng, chính quyền, đoàn thể quần chúng Thôngqua các phong tròa cách mạng như “Thi đua yêu nước”, “Người tốt việc tốt” Đặc biệtphải dựa vào quần chúng theo quan điểm “dựa vào ý kiến của dân chúng mà sửa chữacán bộ và tổ chức của ta”

Tóm lại, quan niệm của Hồ Chí Minh về con người mới xã hội chủ nghĩa gồm hai

mặt gắn bó chặt chẽ với nhau Một là, kế thừa những giá trị tốt đẹp của con ngườitruyền thống (Việt Nam và phương Đông) Hai là, hình thành những phẩm chất mớinhư: có tư tưởng xã hội chủ nghĩa; có đạo đức xã hội chủ nghĩa; có trí tuệ và bản lĩnh

để làm chủ (bản thân, gia đình, xã hội, thiên nhiên…); có tác phong xã hội chủ nghĩa;

có lòng nhân ái, vị tha, độ lượng Chiến lược “trồng người” là một trọng tâm, một bộphận hợp thành của chiến lược phát triển kinh tế – xã hội

Để thực hiện chiến lược “trồng người”, cần có nhiều biện pháp, nhưng giáo dục vàđào tạo là biện pháp quan trọng bậc nhất Bởi vì, giáo dục tốt sẽ tạo ra tính thiện, đemlại tương lai tươi sáng cho thanh niên Ngược lại, giáo dục tồi sẽ ảnh hưởng xấu đếnthanh niên

2.2.7. Liên hệ đến việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay

2.2.8.Thực trạng việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay.

Ưu điểm của việc hình thành, phát triển và hoàn thiện mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay

Việc trồng người là việc làm quan trọng và rất cần thiết đối với đất nước Côngviệc này đòi hỏi sự sát sao và kiên trì trong suốt quá trình học tập, làm việc và phát triểncủa mỗi con người, và là hành trình đi theo cả một đời người Trong suốt quá trình dài

đó, việc phát triển, rèn giũa con người ở mỗi giai đoạn khác nhau có những đặc thùkhác nhau và đòi hỏi khác nhau Với giai đoạn sinh viên, công việc hình thành, pháttriển và hoàn thiện hình mẫu để các bạn học tập và nâng cao bản thân là điều hết sứcquan trọng Sinh viên là thế hệ có sự năng động và nhiệt huyết của tuổi trẻ, có nhiềuđiều kiện và cơ hội để tiếp cận và học tập những cái mới, cũng như đã đủ tuổi để cótrách nhiệm và tham gia vào các hoạt động xây dựng, phát triển đất nước Đề ra hìnhmẫu làm mục tiêu phấn đấu sẽ mang lại nhiều lợi ích, không chỉ cho riêng thế hệ sinhviên mà còn cho sự phát triển của Đoàn, Đảng và đất nước

Đầu tiên, sinh viên là thế hệ trẻ, những người năng động, sáng tạo và nhiều sứcsống Tiềm lực của sinh viên là vô cùng lớn Họ đã có được nhiều kiến thức từ bậc họcsinh, có sự trưởng thành hơn trong suy nghĩ, và có khả năng học tập cũng như tiếp thunhững cái mới nhanh hơn lớp người lớn hơn Do vậy, việc hình thành, phát triển và hoànthiện hình mẫu sinh viên Việt Nam là hành động đúng đắn khai thác được những điểmmạnh, nổi trội của thế hệ sinh viên, đồng thời xây chắc hơn nữa kiến thức và kĩ năng để thế

hệ sinh viên tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước Điều này đã được chứng minh vàthể hiện qua các hoạt động Đoàn, các cuộc thi tìm hiểu về hoạt động Đoàn Ở mỗi trườngĐại học, Đoàn khoa là một tổ chức Đoàn cơ sở trực thuộc Đoàn trường Đoàn khoa vàĐoàn trường là các đơn vị tổ chức các hoạt động Đoàn cho sinh viên; qua đó không chỉ tạo

ra môi trường học tập, hoạt động xã hội lành mạnh mà còn là cơ hội để các bạn sinh viênđược phát triển các kĩ năng của bản thân Bên cạnh đó, các

cuộc thi tìm hiểu hoạt động Đoàn, Nhà nước chính là nguồn kiến thức bổ ích, trau dồicho các bạn sinh viên kiến thức về chính trị, Đoàn, Đảng, Nhà nước Ở trường Đại họcBách Khoa Thành phố Hồ Chí Minh, các cuộc thi này đều được tổ chức và nhận được

sự tham gia ủng hộ nhiệt tình của các bạn sinh viên Cuộc thi “Con Đường Chân Lý” vềchủ quyền biển đảo của đất nước và chủ nghĩa Marx – Lenin, hay là Hội thi trực tuyếnPháp luật Việt Nam là những cuộc thi bổ ích, được các bạn sinh viên hưởng ứng và đãmang lại cho các bạn nhiều kiến thức cần thiết Những hình mẫu về kiến thức mà cácbạn sinh viên được trang bị là hành trang quý báu để các bạn tiếp tục phát triển, khôngchỉ “giỏi chuyên môn” mà còn “vững chính trị” để góp ích vào công cuộc xây dựng vàphát triển tổ chức Đoàn, Đảng và đất nước

Bên cạnh đó, việc xây dựng hình mẫu cho sinh viên còn lại việc làm quan trọng,cần thiết để sinh viên hướng đến và không bước sai con đường Khi trách nhiệm và sự

tự giác được đặt lên rất cao đối với một sinh viên, việc thiếu kiên trì trong phát triển bảnthân, nản chí trong rèn luyện và thiếu định hướng, mục tiêu phấn đấu có thể dẫn sinhviên đến những hướng đi không đúng đắn Điều đó đặt ra một yêu cầu cần thiết cho sựphát triển toàn diện cả về kiến thức, sức khỏe lẫn tinh thần cho sinh viên, là cần có cácquy chuẩn, mục tiêu để sinh viên phấn đấu và trui rèn bản thân với các tiêu chí đó Đểhiện thực hóa yêu cầu này, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam đã xác định nămchương trình mang tính giải pháp, góp phần xây dựng hình mẫu người sinh viên “5 tốt”,bao gồm Đạo đức tốt, Học tập tốt, Thể lực tốt, Kỹ năng tốt, Hội nhập tốt, tương ứng vớicác chương trình Sinh viên rèn luyện đạo đức, tác phong; Sinh viên học tập, sáng tạo;

Tư vấn, hỗ trợ sinh viên; Sinh viên tình nguyện; Xây dựng hội Sinh viên Việt Namvững mạnh Đây là danh hiệu cao quý của sinh viên Việt Nam, được đưa vào hệ thốngkhen thưởng cấp Quốc gia, và là cơ sở quan trọng cho việc xét học bổng, du học, tuyểndụng,… Phong trào thi đua Sinh viên 5 tốt thực sự đã phát huy hiệu quả to lớn khi nhậnđược sự quan tâm, ủng hộ rất lớn từ các bạn sinh viên từ các trường đại học Các tiêuchí, chuẩn mực trong Sinh viên 5 tốt là mục tiêu, định hướng rõ ràng và bổ ích để cácbạn sinh viên phấn đấu Có thể thấy các tiêu chí đánh giá rất phù hợp trong việc pháttriển sinh viên toàn diện, từ đạo đức đến chuyên môn cũng như kĩ năng, sức khỏe Việc

đẩy mạnh thi đua Sinh viên 5 tốt là minh chứng cho tầm quan trọng cũng như những lợiích to lớn mà việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên mang lại.

Không chỉ vậy, việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu cho sinh viêncòn cho thấy sự kế thừa và tiếp nối các truyền thống, đức tính tốt của thế hệ sau với thế

hệ trước Những hình mẫu dần dần được xây dựng và hoàn thiện dựa trên những kinhnghiệm và bài học từ người đi trước là kim chỉ nam cho các hành động cho sinh viên.Điều này thể hiện các thế hệ con người Việt Nam, các thế hệ Đoàn viên thanh niên vàcác thế hệ sinh viên không hề xa cách với nhau, mà ngược lại còn giúp đỡ nhau để hoànthiện và phát triển Sự năng động và mới mẻ của sinh viên là nguồn lực quý giá cho cáchoạt động của thế hệ đi trước, và cũng chính thế hệ đi trước với kinh nghiệm và già dặncủa mình là thứ uốn nắn cho các hành động của sinh viên Sự kế thừa và hỗ trợ nàyđóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bền vững cho sinh viên

Bên cạnh các ưu điểm khi hình thành và hoàn thiện hình mẫu cho sinh viên đãđược đề cập ở trên, việc này vẫn tồn tại các vấn đề cần quan tâm khi triển khai trongthực tế Sinh viên và các thế hệ Đoàn viên cần hiểu rằng, hình mẫu vẫn chỉ là hình mẫu

Đó là hình ảnh, tiêu chuẩn mà sinh viên nên hướng đến Còn chính bản thân sinh viên lànhững người hiện thực hóa những mục tiêu đó, thông qua quá trình học tập và rèn luyệncủa mình Mỗi sinh viên đều có những điểm mạnh và điểm yếu riêng, do đó con đườngcủa mỗi người đến hình mẫu đề ra là khác nhau Sinh viên cần tự chủ cuộc sống, khôngcứng nhắc vào các hình mẫu đã đề ra mà bỏ qua sự sáng tạo và tự do trong việc pháttriển, trau dồi bản thân Dùng hình mẫu và sự định hướng làm những công cụ hữu íchcho việc hoàn thiện bản thân, sinh viên cũng cần hình thành những suy nghĩ và cảmquan riêng về bản thân cũng như về xã hội để nâng cao hơn nữa những giá trị mà hìnhmẫu mang lại Để làm được điều này, việc rèn luyện đạo đức, học tập và trau dồi, cả vềchuyên môn lẫn chính trị, là tối quan trọng, để mỗi sinh viên có đủ đức, tài và bản lĩnhlàm chủ cuộc sống Chỉ khi sinh viên thực sự hiểu được ý nghĩa của việc hình thành vàphát triển các hình mẫu, họ mới có thể áp dụng hiệu quả với điều kiện bản thân, và pháthuy tối đa những ưu điểm mà các hình mẫu mang lại

Tổng kết lại, có thể thấy việc hình thành, hoàn thiện và phát triển hình mẫu sinhviên Việt Nam trong thời đại ngày nay là một việc làm rất có ý nghĩa Điều đó giúp chocác bạn sinh viên được rèn luyện, phát triển bản thân một cách toàn diện, nhiều lĩnhvực, không chỉ chuyên môn mà còn chính trị, đạo đức, kĩ năng sống Công việc này đòihỏi sự đồng lòng không chỉ của thế hệ sinh viên mà còn là toàn xã hội để phát huy tối

đa tiềm năng mang lại, bên cạnh đó đảm bảo sự làm chủ của sinh viên với cuộc sốngcủa chính mình

Khuyết điểm của việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinh viên Việt Nam trong thời đại ngày nay

Bên cạnh nhưng ưu của việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hình mẫu sinhviên thì thực trạng hiện nay vẫn còn đó nhiều khuyết điểm đòi hỏi phải khắc phục đểhình mẫu sinh viên Việt Nam được phát triển hoàn thiện hơn trong thời đại mới

Thứ nhất, yếu ngoại ngữ Các nhà nghiên cứu đã thống kê rằng, những người sử

dụng được tốt ngôn ngữ tiếng Anh rất có khả năng thành công trong nhiều lĩnh vựcnghiên cứu, thăng tiến nghề nghiệp Đặc biệt là trong thời đại cuộc cách mạng 4.0 đangdiễn ra, Tiếng Anh nói riêng và các ngôn ngữ thông dụng khác như Nhật, Pháp, Trung,

… lại càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của chúng ta Tiếng Anh là ngônngữ chính thức của hơn 53 quốc gia và vùng lãnh thổ, ngôn ngữ chính thức của EU và làngôn ngữ được sử dụng nhiều thứ 3 thế giới sau Trung Quốc và Tây Ban Nha (do sự khácbiệt trong dân số quốc gia) Có thể thấy tiếng Anh đã trở thành ngôn ngữ toàn cầu và được

ví như tấm vé thông hành, cầu nối giúp bạn dễ dàng có một công việc ổn định với mứclương cao hơn

Ngoại ngữ có vai trò quan trọng đến vậy? Yêu cầu của xã hội đặt ra về khả năngngoại ngữ cho những người trẻ tuổi cũng rất cao, nhưng thực trạng về năng lực ngoạingữ của sinh viên Việt Nam hiện nay lại đang quá thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu đó

Cụ thể:

Điểm bình quân sinh viên năm nhất dao động ở mức 220-245/990 điểm TOEIC,

và với mức điểm này sinh viên cần khoảng 360 giờ đào tạo (480 tiết) để đạt được

450-500 điểm TOEIC - mức điểm mà rất nhiều doanh nghiệp đang coi là mức tối thiểu để

họ chấp nhận hồ sơ Đặc biệt trong thời đại toàn cầu hóa, khi mà các doanh nghiệpnước ngoài đang tăng lên nhiều thì những đòi hỏi về nhân lực có khả năng về ngoại ngữlại càng cao hơn

Kế tiếp, trình độ của sinh viên không đồng đều và có sự khác biệt khá lớn về nănglực tiếng Anh giữa họ Thường trong một lớp học sẽ bao gồm các trình độ từ sơ cấp đếntrung Những lớp học đa trình độ như vậy sẽ gây nhiều khó khăn cho giảng viên, khiến

họ khó có thể quán xuyến hết tất cả sinh viên, từ đó gây trở ngại cho cả việc dạy và học

Và theo thống kê, chỉ có 48,3% sinh viên tốt nghiệp đáp ứng được yêu cầu tiếnganh Vậy 51,7% còn lại không đạt yêu cầu đó làm sao có thể đạt hiệu quả trong côngviệc mà xã hội cần ở họ? Đây vẫn là một câu hỏi chưa nhận được giải đáp.1

Thứ 2, thiếu kĩ năng mềm.Theo UNESCO mục đích học tập là: “Học để biết, học

để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình” Nếu xem nhận định trên là mộtđịnh nghĩa và đối chiếu định nghĩa này với nên giáo dục của Việt Nam ngày nay thìmục đích học tập của ta mới chỉ là học để biết, nghĩa là chỉ đạt được một trong bốn mụctiêu của UNESCO Chính vì vậy khi sinh viên tham gia phỏng vấn tuyển dụng thườngchỉ gây ấn tượng với nhà tuyển dụng bằng bằng cấp, khả năng chuyên môn, kinhnghiệm làm việc Thế nhưng, bạn nên biết rằng năng lực của con người được đánh giátrên cả 3 khía cạnh: kiến thức, kỹ năng và thái độ Điều đó khẳng định rằng học khôngchỉ để biết mà học còn để làm việc, để chung sống và để tự khẳng định mình

Thiếu hụt kỹ năng mềm là một trong những điểm yếu của lao động khi Việt Namtham gia quá trình hội nhập Tuy nhiên, kỹ năng mềm chưa thật sự được ngành giáo dụcchú trọng quan tâm, đặc biệt trong giáo dục đại học, đào tạo nghề nghiệp (Một số tổchức quốc tế đánh giá có tới 40% lao động phổ thông ở Việt Nam thiết kỹ năng mềm).Người lao động chủ yếu có được các kỹ năng mềm thông qua tích lũy kinh nghiệm

1 Đại biểu Nguyễn Trâm Anh, Ủy viên Ban Thư ký Hội Sinh viên trường Đại học Vinh (2018), Tham luận: Sinh

viên với việc học tập ngoại ngữ - thực trạng và giải pháp, viet- nam/tham-luan-sinh-vien-voi-viec-hoc-tap-ngoai-ngu -thuc-trang-va-giai-phap

https://doanthanhnien.vn/tin-tuc/hoi-sinh-vien-Theo số liệu của Viện Nghiên cứu Giáo dục Việt Nam, hiện nay có đến 83% sinhviên tốt nghiệp ra trường bị đánh giá là thiếu kỹ năng mềm, 37% sinh viên không tìmđược việc làm phù hợp do kỹ năng yếu Còn theo điều tra của Bộ Lao động – TB&XH,trong tổng số các sinh viên tốt nghiệp hàng năm, hơn 13% phải được đào tạo lại hoặc

bổ sung kỹ năng, gần 40% phải được kèm cặp lại tại nơi làm việc và 41% cần thời gianlàm quen với công việc qua một thời gian nhất định mới có thể thích ứng1

Thứ ba là nguy cơ đối mặt nhiều tệ nạn xã hội Môi trường giáo dục đang chứng

kiến sự thay đổi nhanh về lối sống, hành vi, ứng xử và những quan niệm về đạo đức, giátrị sống của giới trẻ Sự thay đổi đó phần chủ đạo là tích cực, tuy nhiên cũng bộc lộnhiều hạn chế đi ngược lại những giá trị đạo đức và phẩm chất tốt đẹp vốn có của ngườiViệt Nam

Tệ nạn trong đời sống sinh viên không thể không nhắc đến “vấn nạn” nhậu Có thểnói, nhậu là căn bệnh trầm kha của hầu hết sinh viên Bất kể vui hay buồn, sinh nhật haytiệc tùng Việc nhậu không chỉ diễn ra đối với những sinh viên đi thuê trọ thoải mái, tự

do, thậm chí ở một số kí túc xá hiện tượng này cũng lén lút được thực hiện Mặc dù banquản lý kí túc xá các trường đã kiểm tra khắt khe, tuy nhiên với số lượng phòng và sinhviên lớn khiến việc quản lý gặp nhiều khó khăn

Với những sinh viên tỉnh lẻ lên thành phố học, lô đề càng có sức lôi cuốn, một phần

vì tham vọng làm giàu, một phần vì sự dụ dỗ của bạn bè Nhiều bạn năm đầu tiên vào đạihọc, không biết gì đến cá độ, lô đề, nhưng sang năm thứ hai, do bạn bè rủ rê, lôi kéo, nhiềubạn sinh viên đã thử cho biết và ham lúc nào không hay Những lần đầu, có thể các bạnsinh viên chỉ chơi nho nhỏ cho vui với số tiền từ vài ngàn đến vài chục ngàn đồng, nhưngcàng ngày em chơi càng hăng, mỗi lần chơi có thể đến tiền triệu Lúc được thì rủ bạn bè đi

ăn nhậu và đủ trò tệ nạn, song những đồng tiền kiếm dễ thì tiêu cũng nhanh, khi hết tiền lạivay mượn, cầm cố xe máy, thẻ sinh viên, chứng minh thư, vòi vĩnh lừa gạt phụ huynh.Cứnhư vậy rất nhiều bạn phải tìm đến các quán cầm đồ, tổ chức tín dụng đen để vay tiền đểtrả nợ những khoản nợ mà mình đã chi tiêu vào cờ bạc,

1 PGS.TS Hà Nam Khánh Giao (2021), Yêu cầu kỹ năng mềm của lao động trong thời kỳ hội nhập,

dong-trong-thoi-ky-hoi-nhap-12-05-2021/27070864