(TIỂU LUẬN) đề tài qúa trình toàn cầu hóa trên thế giới hiện nay

-Phân tích được cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa đối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.. Các bạn có thể toàn cầu hóa là việc chính phủ của một nước nào đó cho phép

Hưng Yên 2022

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đề tài: “Qúa trình toàn cầu hóa trên thế giới hiện nay ” là một

công trình nghiên cứu độc lập dưới sự hướng dẫn của giáo viên hướng dẫn: -Vũ Thị La Ngoài ra không có bất cứ sự sao chép của người khác Đề tài, nội dung báo cáo thực tập là sản phẩm mà em đã nỗ lực nghiên cứu trong quá trình học tập tại trường ond Các số liệu, kết quả trình bày trong báo cáo là hoàn toàn trung thực, em xin chịu hoàn toàn trách nhiệm, kỷ luật của bộ môn và nhà trường đề ra nếu như có vấn đề xảy ra

Phần 1: Mở đầu.

1.1 Tính cấp thiết của chuyên đề nghiên cứu:

Nhận thức được rõ toàn cầu hóa như 1 tất yếu khách quan, bởi đọng lực bên trong nó là sự phát triển của lực lượng sản xuất mà lực lượng sản xuất thì không ngừng phát triển và càng về sau thì càng phát triển nhanh hơn, mạnh hơn Do các yếu tố của quá trình tái sản xuất hàng hóa và dịch vụ dịch chuyển

tự do từ nước này sang nước khác nên sự phân công lao động ngày càng sâu sắc và diễn ra trên phạm vi toàn thế giới, hình thành nên các chuỗi giá trị toàn cầu Từ thực tế này, một loạt vấn đề mới đặt ra trong chính sách thương mại

và đầu tư Trong đó có đối sạch của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc trước xu thế của thời đại, hoặc tham gia vào tiến trình toàn cầu hóa hay đứng ngoài tiến trình ấy Tham gia vào tiến trình toàn cầu hóa, tiến cùng thời đại tuy thách thức là rất lớn, nhưng cơ hội cũng rất nhiều Không tham gia vào tiến trình ấy, trở thành người ngoài cuộc sẽ bị phân biệt đối xử trong tiếp cận thị trường về hàng hóa, dịch vụ và đầu tư, sẽ rất khó khăn trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhất là trong bối cảnh thế giới đang diễn ra cuộc cách mạng kĩ thuật- công nghệ lần thứ 3; và từ đó, dẫn đến làn sóng dịch chuyển cơ cấu kinh tế lần thứ 3 Mà sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở mỗi nước sẽ dẫn dến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các nước Điều quan trọng nữa là quốc gia nào không tham gia vào tiến trình này, quốc gia đó không có địa vị bình đẳng trong việc bàn thảo và xây dựng định chế của nền thương mại thế giới, không có điều kiện để đấu tranh bảo vệ quyền lợi của mình

1.2 Mục tiêu của chuyên đề nghiên cứu:

1.2.1 Về kiến thức:

-Biết được khái niệm, biểu hiện và hệ quả của toàn cầu hóa

-Hiểu được toàn cầu hóa là xu thế khách quan không thể đảo ngược của nền kinh tế- xã hội của thế giới hiện nay

-Phân tích được cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa đối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam

1.2.2 Về kỹ năng:

-Có khả năng tìm kiếm tư liệu, thu thập và xử lý thông tin, viết báo cáo

ngắn gọn về toàn cầu hóa, khu vực hóa nền kinh tế thới giới hiện nay

-Sử dụng bản đồ thế giới để nhận biết lãnh thổ của các liên kết kinh tế khu

vực

-Phân tích số liệu, tư liệu để nhận biết quy mô, vai trò đối với thị

trường quốc tế của các liên kết kinh tế khu vực và thế giới

-Phát huy tích cực học tập, có khả năng làm việc cá nhân và tập thể.

1.2.3 Về thái độ:

-Nhận thức được tầm quan trọng của công cuộc hội nhập thế giới và khu vực là tất yếu ở nước ta hiện nay

-Nhận thức được trách nhiệm của bản thân trong xu thế toàn cầu hóa Có tinh thần đoàn kết, hữu nghị và học hỏi với bạn bè quốc tế Mỗi sinh viên tự tìm ra cơ hội và định hướng nghề nghiệp của bản thân trong xu thế toàn cầu hóa

1.2.4 Các năng lực hình thành:

-Năng lực chung: tự học, giải quyết vấn đề, hợp tác giao tiếp sử dụng công nghệ thông tin trong học tập

-Năng lực của lịch sử và địa lí

-Tư duy tổng hợp theo lãnh thổ: Tư duy xâu chuỗi các nội dung sự kiện lịch sử; phân tích, đánh giá, nhận xét liên hệ thực tieexncasc nội dung kiến thức; sử dụng số liệu thống kê, bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh

1.3 Đối tượng của chuyên đề nghiên cứu:

Phần 2: Quá trình toàn cầu hóa trên thế giới hiện nay 2.1 Khái quát chung về toàn cầu hóa:

2.1.1 Toàn cầu hóa là gì?

Toàn cầu hóa chính là sự kết nối nền kinh tế trên khắp thế giới về các mảng như: thương mại, đầu tư, lao động, ngân hàng, dịch vụ, con người… Nói như vậy có

lẽ vẫn khó hiểu và chưa thực sự rõ ràng về ván đề này Các bạn có thể toàn cầu hóa là việc chính phủ của một nước nào đó cho phép công dân của nước mình được làm việc xuyên biên giới Chỉ cần công dân đó đảm bảo thực hiện đúng theo quy định mà các chính phủ các nước đã đề ra

Tuy nhiên, toàn cầu hóa cũng có rất nhiều cách hiểu khác nhau vì khái niệm này tương đối lớn Ở mỗi một giai đoạn và thời kì chúng lại có sự chuyển dịch thay đổi để phù hợp với tình hình chung của thế giới Do đó ta nên hiểu chung toàn cầu hóa là sự kết nối giữa các quốc gia khác nhau trên thế giới

Theo các chuyên gia nghiên cứu kinh tế cho biết trước kia khi Liên Xô và phe đối lập vẫn đang căng thẳng thì chưa hình thành sự kết nối xuyên quốc gia Kể

từ khi chiến tranh lạnh kết thúc việc kết nối giữa các quốc gia mới bắt đầu được xây dựng và đẩy mạnh

2.1.2 Đặc điểm của toàn cầu hóa:

Kinh tế: cho phép các tập đoàn kinh tế lợi thế của mình để hợp tác phát triển trên các quốc gia khác Từ đó hạn chế được chi phí sản xuất, nhân công lao động , nguồn nhiên liệu, khách hàng…

Xã hội: liên kết dân cư giữa các vùng kinh tế khác nhau

Chính trị: tạo ra nhiều tổ chức chính trị lớn hợp pháp bảo vệ quyền lợi cho các đơn vị đầu tư và được vị được đầu tư

Pháp lý: thay đổi cách thức luật pháp quốc tế được tạo ra và thực thi

Văn hóa: tạo ra sự giao lưu văn hóa, nghệ thuật, xu hướng nghệ thuật, cảm thụ nghệ thuật của thế giới…

2.1.3 Biểu hiện của toàn cầu hóa:

Có thể nhận biết toàn cầu hoá thông qua một số xu hướng, hầu hết các xu hướng

đó bắt đầu từ Chiến tran thế giới lần thứ hai Trong số đó có lưu thông quốc tế ngày càng tăng đối với hàng hoá, tiền tệ, thông tin và người; cùng với việc phát triển các công nghệ, tổ chức, hệ thống luật lệ và cơ sở hạ tầng cho việc lưu thông này Hiện nay vẫn còn nhiều tranh luận xung quanh sự tồn tại của một số

xu hướng

-Gia tăng thương mại quốc tế với tốc độ cao hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới

-Gia tăng luồng tư bản quốc tế bao gồm cả đầu tư trực tiếp từ nước ngoài

-Gia tăng luồng dữ liệu xuyên biên giới thông qua việc sử dụng các công

nghệ như Internet, các vệ tinh liên lạc và điện thoại

-Gia tăng trao đổi văn hoá quốc tế, chẳng hạn như việc xuất khẩu các văn hoá phẩm như phim ảnh hay sách báo

-Toàn cầu hoá cũng tác động đến ý thức con người, khiến con người chú ý hơn đến những vấn đề có ảnh hưởng toàn cầu như vấn đề nóng lên của khí

hậu, khủng bố, buôn lậu ma tuý và vấn đề nâng cao mức sống ở các nước nghèo -Sự tràn lan của chủ nghĩa đa văn hoá và việc cá nhân ngày càng có xu hướng hướng đến đa dạng văn hoá, mặt khác, làm mất đi tính đa dạng văn hoá thông qua sự đồng hoá, lai tạp hoá, Tây hoá, Mỹ hoá của văn hoá

-Làm mờ đi ý niệm chủ quyền quốc gia và biên giới quốc gia thông qua các hiệp ước quốc tế dẫn đến việc thành lập các tổ chức như WTO và OPEC

-Gia tăng việc đi lại và du lịch quốc tế

-Gia tăng di cư, bao gồm cả nhập cư trái phép

-Phát triển hạ tầng viễn thông toàn cầu

-Phát triển các hệ thống tài chính quốc tế

-Gia tăng thị phần thế giới của các tập đoàn đa quốc gia

-Gia tăng vai trò của các tổ chức quốc tế như WTO, WIPO, IMF chuyên xử

lý các giao dịch quốc tế

-Gia tăng số lượng các tiêu chuẩn áp dụng toàn cầu; v.d luật bản quyền

Các rào cản đối với thương mại quốc tế đã giảm bớt tương đối kể từ Chiến tranh thế giới lần thứ hai thông qua các hiệp ước như Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch (GATT) Các đề xuất của GATT cũng như WTO bao gồm:

-Thúc đẩy thương mại tự do

+Về hàng hoá: giảm hoặc bỏ hẳn các loại thuế quan; xây dựng các khu mậu dịch

tự do với thuế quan thấp hoặc không có

+Về tư bản: giảm hoặc bỏ hẳn các hình thức kiểm soát tư bản

+Giảm, bỏ hẳn hay điều hoà việc trợ cấp cho các doanh nghiệp địa phương -Thắt chặt vấn đề sở hữu trí tuệ

+Hoà hợp luật sở hữu trí tuệ giữa các quốc gia (nói chung là thắt chặt hơn)

+Công nhận sở hữu trí tuệ ở quy mô giữa các nước (v.d bằng sáng chế do Việt Nam cấp có thể được Mỹ thừa nhận)

Có khá nhiều thảo luận mang tính học thuật nghiêm túc quanh việc xem toàn cầu hoá là một hiện tượng có thật hay chỉ là một sự đồn đại Mặc dù thuật ngữ này đã trở nên phổ biến, nhiều học giả lý luận rằng các tính chất của hiện tượng này đã từng được thấy ở một thời điểm trước đó trong lịch sử Tuy vậy, nhiều người cho rằng những dấu hiệu làm người ta tin là đang có tiến trình toàn cầu hoá, bao gồm việc gia tăng thương mại quốc tế và vai trò ngày càng lớn của các tập đoàn gia quốc gia, thực sự không rõ ràng như ta tưởng Do vậy, nhiều học giả thích dùng thuật ngữ "quốc tế hoá" hơn là "toàn cầu hoá" Để cho đơn giản, vai trò của nhà nước và tầm quan trọng của các quốc gia lớn hơn nhiều trong khái niệm quốc tế hoá, trong khi toàn cầu hoá lại loại trừ vai trò các nhà nước quốc gia theo bản chất thực sự của nó Chính vì vậy, các học giả này xem biên giới quốc gia, trong một nghĩa rộng, còn lâu mới mất đi, do vậy tiến trình toàn cầu hoá căn bản này vẫn chưa thể xảy ra, và có lẽ sẽ không bao giờ xảy ra vì dựa trên lịch sử thế giới người ta thấy rằng quốc tế hoá sẽ không bao giờ biến thành toàn cầu hoá — chẳng hạn như trường hợp Liên hiệp châu Âu và NAFTA hiện tại

2.1.4 Tác động của toàn cầu hóa:

Khía cạnh kinh tế

Các tổ chức quốc gia sẽ mất dần quyền lực (xem ảnh hưởng về khía cạnh chính

trị phía dưới), quyền lực này sẽ chuyển về tay các tổ chức đa

phương như WTO Các tổ chức này sẽ mở rộng việc tự do đối với các giao dịch thương mại, và thông qua các hiệp ước đa phương hạ thấp hoặc nâng cao hàng rào thuế quan để điều chỉnh thương mại quốc tế Mặt tích cực của thương mại tự

do là nó cho phép các nước đang phát triển tiếp cận với thị trường thế giới do đó phát triển nền sản xuất của họ đến một quy mô vượt quá nhu cầu của thị trường nội địa Đồng thời thông qua việc nhập khẩu hàng hóa, công nghệ từ các nước phát triển trình độ kỹ thuật của các nước đang phát triển tăng lên Tuy nhiên tự

do thương mại cũng có những mặt trái của nó như các nước phát triển với trình

độ khoa học kỹ thuật cao có thể độc quyền sản xuất ra những mặt hàng công nghệ cao như phần mềm, thiết bị điện tử, thuốc chữa bệnh do đó có thể bán với giá cao để thu được lợi nhuận lợi nhuận siêu ngạch do độc quyền kỹ thuật mang lại trong khi các nước đang phát triển sản xuất các loại hàng hóa đơn giản, ít hàm lượng chất xám lại phải cạnh tranh với nhau do đó bán với giá rẻ, thu được

tỷ suất lợi nhuận rất thấp Các nước đang phát triển không thể sử dụng hàng rào thuế quan để bảo vệ các ngành công nghiệp non trẻ của mình trước sự tấn công của các công ty đa quốc gia từ các nước phát triển

Toàn cầu hóa cũng làm cho sự di chuyển lao động giữa các quốc gia diễn ra nhiều và dễ dàng hơn, kéo theo hiện tượng lao động có trình độ cao di chuyển khỏi các nước đang phát triển đến các nước phát triển Hiện tượng này góp phần gia tăng khoảng cách giàu nghèo giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển, giữa từng khu vực riêng biệt trong một đất nước

Toàn cầu hóa còn làm tăng mức độ tự do hóa tài chính của các quốc gia Mặt tích cực là các quốc gia đang phát triển dễ dàng nhận được vốn đầu tư hơn từ các nước phát triển để phát triển kinh tế Mặt trái của tự do hóa tài chính là các nhà đầu tư nước ngoài thực hiện đầu cơ trên thị trường tài chính của các quốc gia đang phát triển để kiếm lời sau đó rút vốn ra khỏi các quốc gia này khiến nền tài chính của các quốc gia này suy yếu do thất thoát ngoại tệ dẫn đến khủng hoảng tài chính Tự do hóa tài chính cũng có thể khiến lãi suất ngân hàng tăng cao ảnh hưởng xấu đến đầu tư sản xuất làm một quốc gia tăng trưởng chậm lại

Khía cạnh văn hoá, xã hội và ngôn ngữ

Toàn cầu hoá sẽ tạo ra những hiệu quả trái ngược ở mức độ cá nhân hay dân tộc,

mà kết cục thế nào đến nay cũng vẫn chưa ngã ngũ Toàn cầu hoá sẽ tạo ra:

-Một sự đa dạng cho các cá nhân do họ được tiếp xúc với các nền văn hoá và văn minh khác nhau Toàn cầu hoá giúp con người hiểu hơn về thế giới và những thách thức ở quy mô toàn cầu qua sự bùng nổ các nguồn thông tin, việc phổ thông hoá hoạt động du lịch, việc tiếp cận

dễ dàng hơn với giáo dục và văn hoá;

-Một sự đồng nhất đối với các dân tộc qua ảnh hưởng của các dòng

chảy thương mại và văn hoá mạnh Trên thực tế, thông tin tạo ra chính kiến và vì thế một vài tập đoàn truyền thông lớn, chủ yếu là

phương Tây có thể tạo ra (và làm giả) thông tin đưa đến dân chúng Sự độc quyền trong lĩnh vực văn hoá và thông tin này được xem như một

sự " Mỹ hoá " thế giới

Mỗi người nhìn toàn cầu hoá theo một kiểu khác nhau Có hai xu hướng chính:

-nỗ lực che giấu những khác biệt về bản sắc, thay vì để lộ ra

-cảm giác toàn cầu hoá sẽ mang lại sự tự do cá nhân, ngay cả khi điều

đó đi cùng với một sự đồng nhất hoá toàn cầu một cách tương đối

Ở góc độ ngôn ngữ, chúng ta thấy khuynh hướng rõ ràng hướng tới đồng nhất

hoá việc dùng "tiếng Anh toàn cầu" ("globish", viết tắt của global English), một thứ

tiếng Anh nghèo nàn do những người không phải là người

Anglo-Saxon dùng khi họ ở nước ngoài

Sự phổ cập của tiếng Anh toàn cầu gắn với việc mất đi quyền lực chính trị ở cấp

độ thế giới: thay vì một chính sách văn hoá quốc tế có sự phối hợp để có thể dẫn đến việc chọn một thứ tiếng có quy luật rõ ràng và ngữ âm học rõ ràng, phần lớn các nước đều chọn dạy tiếng Anh cho giới trẻ dựa trên lựa chọn của các nước khác! Do sự bắt chước một cách máy móc và sự trơ ì chính trị, tiếng Anh đã trở

thành một ngôn ngữ của thế giới và được gọi là "tiếng Anh toàn cầu" ("globish")

vì các yếu tố cơ bản của tiếng Anh Oxford đã bị biến dạng về phát âm, ngữ pháp, từ vựng Đối với một số những người nói tiếng Anh, "tiếng Anh toàn cầu"

là kết quả của chủ nghĩa đế quốc về ngôn ngữ của nước họ Vấn đề là liệu có thể

dễ dàng cho rằng các nỗ lực hướng đến việc dạy tiếng Anh thay vì giảng dạy các thứ tiếng khác sẽ làm giảm chất lượng của các ngôn ngữ khác hay không (như tiếng Pháp lai Anh - franglais).

Khía cạnh chính trị

Toàn cầu hóa làm cho các dân tộc xích lại gần nhau hơn Marx nhận xét "Với

sự phát triển của giai cấp tư sản, tự do buôn bán, thị trường thế giới, sự đồng đều của sản xuất công nghiệp và những điều kiện sinh hoạt thích ứng với nền sản xuất ấy thì những sự cách biệt dân tộc và những sự đối lập giữa nhân dân các nước cũng ngày càng mất đi.[2]"

Toàn cầu hoá sẽ làm tăng lên nhiều lần các mối quan hệ giữa các công dân trên thế giới và cũng như các cơ hội cho từng người Tuy nhiên nó đặt ra vấn đề là phải tìm ra một giải pháp thay thế cho hệ thống chính trị và hiến pháp hiện tại

dựa trên khái niệm nhà nước-quốc gia Các thực thể này đã từng gây ra những

tác động tiêu cực trong suốt lịch sử do tính chất can thiệp mạnh bạo của nó Ảnh hưởng của chúng giảm dần do sự toàn cầu hoá, và không còn đủ tầm xử lý nhiều thách thức mang tính toàn cầu ngày nay

Từ đó nảy sinh thách thức cần thiết lập một toàn cầu hoá dân chủ thể chế nào

đó Kiểu toàn cầu hoá này dựa trên khái niệm "công dân thế giới", bằng cách kêu gọi mọi người sống trên hành tinh này tham gia vào quá trình quyết định những việc liên quan đến họ, mà không thông qua một bức màn "quốc tế"

Các tổ chức phi chính phủ muốn thay vào khoảng trống này, tuy nhiên họ thiếu tính hợp pháp và thường thể hiện các tư tưởng đảng phái quá nhiều để có thể đại diện tất cả công dân trên thế giới

2.1.4 Mặt tích cực của toàn cầu hóa:

Việc đẩy mạnh quá trình toàn cầu hóa hiện đại hóa cho phép các quốc gia có

cơ hội phát triển đất nước và con người Từ đó tạo ra những giá trị cuộc sống mới Thay đổi đời sống nhận thức cũng như tưởng tượng của công dân nước mình theo chiều hướng hiện đại

Toàn cầu hóa mang đến sự công bằng trong cạnh tranh xã hội, đời sống con người ngày càng được cải thiện rõ rệt Quyền sống và quyền con người được ưu tiên hàng đầu

Các sáng kiến mới cho đời sống xã hội và kinh tế được mở rộng Tạo môi

trường phát triển cho tri thức nhân loại Là sự kết nối bền vững từ bên trong mỗi công dân chưa không đơn thuần là những vỏ bọc bên ngoài